Na symulatorze wyparownika podciśnieniowego (generatora wody słodkiej) trzeba w trzech etapach uruchomić wyparownik (wytworzyć próżnię eżektorem), ustawić produkcję wody słodkiej przy temperaturze wody grzewczej 65 °C na wylocie i zatrzymać urządzenie. Każdy etap dokumentuje się dwoma zrzutami ekranu (P.1-P.6). W etapie 2 parametry pracy przepisuje się z ekranu symulatora do tabeli 1. Po pracy na symulatorze do karty dziennika maszynowego (tabela 2) wpisuje się odczyty przyrządów z paneli A, B i C wydrukowanych w arkuszu - w wierszu godziny 12.00.
Jak wygląda ta praca. Zadanie ma dwie części. Najpierw praca na symulatorze przy komputerze: ustawiasz zawory i przełączniki według wykazu parametrów z arkusza, robisz zrzuty ekranu (Alt+PrtScr, wklejenie do „Painta”, zapis w folderze opisanym numerem PESEL), opisujesz je numerem PESEL i oznaczeniem P.x i drukujesz. Egzaminator ocenia wydruki, więc w krokach symulatora podgląd pokazuje kartę wydruku: listę ustawień, które muszą być na nim widoczne (bieżące na żółto), i ilustrację zakładki z arkusza. Potem wypełniasz ręcznie tabele w arkuszu - tu tłem podglądu jest strona arkusza, wpisy są granatowe i odręczne.
Dane. Ustawienia zaworów i przełączników pochodzą z wykazu parametrów pracy symulatora w arkuszu i są sprawdzone z treścią kryteriów klucza. Wartości do tabel są przepisane z dokumentacji w arkuszu (specyfikacje, karty katalogowe, panele) albo policzone w skrypcie i porównane z kluczem. Uzasadnienia techniczne (po co otwiera się dany zawór, dlaczego w tej kolejności) to wiedza ogólna z obsługi siłowni okrętowej - w krokach jest to zaznaczone. Odczytów, które pokazuje dopiero twój symulator, rozwiązanie nie wymyśla: krok mówi, gdzie je odczytać.
Uwaga. To materiał do nauki pracy z symulatorem i dokumentacją. Na statku urządzenia siłowni obsługuje się według instrukcji producenta, procedur armatora i poleceń starszego mechanika - rozwiązanie arkusza ich nie zastępuje.
Wartości w tabeli 1. Pokazuje je dopiero ustabilizowany symulator. Klucz podaje wartości, które daje symulator CKE przy ustawieniach z arkusza (próżnia 98%, woda grzewcza 80/65 °C, wydajność 18 l/min) - w rozwiązaniu są właśnie one, a krok mówi, z którego przyrządu na schemacie je odczytać. Na egzaminie wpisujesz to, co widzisz na swoim ekranie.
Odczyty z paneli (tabela 2). Wskazówkę odczytuje się względem najbliższych kresek skali: wartości z klucza leżą na kreskach albo w połowie działki (np. 0,25 MPa między 0,2 a 0,3). Klucz dopuszcza ±0,01 MPa przy ciśnieniach wody i ±0,02 MPa przy paliwie i oleju.
To jedno z możliwych rozwiązań.
Jak liczą się punkty. Klucz ma 47 kryteriów w 6 rezultatach, każde za 1 punkt. Próg zdania części praktycznej to 75%, czyli 36 punktów - można stracić 11 kryteriów i nadal zdać.
Kroki 1-7 · po tym etapie masz 8 z 47 kryteriów (pkt)
Etap 1 - uruchomienie wyparownika podciśnieniowego, Schemat (Diagram): zawory na ssaniu i tłoczeniu pompy eżektorowej – otwarte.
Na zakładce Diagram klikasz zawory przed i za pompą eżektorową (Ejector pump, ssanie „from sea”). Symbol zaworu zmienia się zgodnie z legendą programu (przelotowy otwarty / zamknięty). Wiedza ogólna: pompa eżektorowa tłoczy wodę zaburtową do eżektora, który wytwarza próżnię w korpusie i odsysa solankę.
Etap 1 - uruchomienie wyparownika podciśnieniowego, Schemat (Diagram): zawór na wylocie z eżektora próżniowo - solankowego (za burtę) – otwarty.
Otwierasz zawór „over board” za eżektorem (Air/brine ejector). Bez niego woda z eżektora nie ma ujścia i próżnia nie powstanie.
Etap 1 - uruchomienie wyparownika podciśnieniowego, Schemat (Diagram): zawór odpowietrzający wyparownik w górnej części korpusu wyparownika – zamknięty.
Zawór odpowietrzający na górze korpusu ma być zamknięty - przez otwarty zawór do korpusu wchodziłoby powietrze i próżnia by nie narastała. Klucz nazywa go „zaworem powietrznym”.
Pozostawienie otwartego odpowietrzenia - próżnia nie dochodzi do 93% i przepadają dwa kryteria.
Etap 1 - uruchomienie wyparownika podciśnieniowego, Schemat (Diagram): zawór regulacyjny (by-pass) – otwarty całkowicie.
Zawór regulacyjny obejścia (z lewej strony schematu, przy dopływie wody grzewczej z chłodzenia cylindrów) ustawiasz na pełne otwarcie - na razie cała woda grzewcza idzie obejściem, a wyparownik dostaje ją dopiero w etapie 2, gdy przymykasz obejście. Klucz mówi o zaworze 5-położeniowym.
Etap 1 - uruchomienie wyparownika podciśnieniowego, Schemat (Diagram): zawory na dolocie i wylocie wody grzewczej do wyparownika – otwarte.
Otwierasz zawory na dolocie i wylocie wody grzewczej (from jacket water pump / to jacket water cooler). Wiedza ogólna: grzeje woda chłodząca cylindry silnika głównego - jej ciepło odparowuje wodę morską w baterii wrzenia.
Etap 1 - uruchomienie wyparownika podciśnieniowego, Panel kontrolny (Control Panel): zasilanie główne - włączone, pompa eżektorowa – uruchomiona.
Na panelu kontrolnym włączasz zasilanie główne i uruchamiasz pompę eżektorową. Ten stan panelu dokumentuje zrzut P.2.
Uwaga: Po wytworzeniu w wyparowniku próżni o wartości min. 93% wykonaj zrzuty zakładek Schemat (P.1) oraz Panel kontrolny (P.2).
Próżnię pokazuje wakuometr na korpusie (w prawym górnym rogu schematu, pole z procentami). Czekasz, aż wskazanie dojdzie do co najmniej 93%, i dopiero wtedy robisz zrzut Diagramu (P.1) i panelu (P.2). Każdy wydruk opisujesz numerem PESEL i oznaczeniem.
Zrzut zrobiony za wcześnie, przy próżni poniżej 93%.
Kroki 8-12 · po tym etapie masz 22 z 47 kryteriów (pkt)
Etap 2 - produkcja wody słodkiej, Schemat (Diagram): temperatura wody grzewczej na wylocie z wyparownika – ustawiona na 65 °C (regulacja odpowiedniej temperatury następuje poprzez właściwe ustawienie zaworu regulacyjnego by-pass).
Przymykasz obejście (zawór regulacyjny ma pięć położeń), żeby więcej wody grzewczej szło przez wyparownik, i obserwujesz termometr na wylocie wody grzewczej. Po każdej zmianie odczekaj, aż temperatura się ustabilizuje - celem jest 65 °C. Zrzut Diagramu z tą temperaturą to P.3.
Etap 2 - produkcja wody słodkiej, Panel kontrolny (Control Panel): pompa skroplinowa – włączona, sygnalizacja alarmu zasolenia - załączona, wskaźnik zasolenia wody – poniżej 5 ppm (alarm wyłączony).
Włączasz pompę skroplinową (odbiera destylat ze skraplacza) i sygnalizację alarmu zasolenia. Zrzut panelu P.4 robisz, gdy wskaźnik zasolenia pokazuje mniej niż 5 ppm i alarm nie świeci. Wiedza ogólna: woda słodka z zasoleniem powyżej progu alarmowego nie nadaje się do kotłów ani do zbiorników wody technicznej.
Następnie odczytaj ze schematu instalacji wyparownika podciśnieniowego wartości parametrów pracy i zapisz je w kolumnie wartość – tabela 1.
Po ustabilizowaniu się parametrów przepisujesz wskazania z Diagramu: próżnia z wakuometru na korpusie (98%), temperatura wody zaburtowej przed wyparownikiem - termometr na dopływie wody morskiej do skraplacza (20 °C), temperatura baterii skraplania - termometr przy górnej części korpusu (42 °C). Te liczby podaje klucz dla symulatora CKE.
Następnie odczytaj ze schematu instalacji wyparownika podciśnieniowego wartości parametrów pracy i zapisz je w kolumnie wartość – tabela 1.
Woda grzewcza: na dolocie 80 °C, na wylocie 65 °C (tyle ustawiłeś obejściem - to kontrola, że P.3 i tabela się zgadzają). Temperatura wody zaburtowej przed eżektorem - termometr na rurociągu za pompą eżektorową: 37 °C (wiedza ogólna: wyższa niż 20 °C, bo woda zaburtowa odebrała wcześniej ciepło w skraplaczu).
Następnie odczytaj ze schematu instalacji wyparownika podciśnieniowego wartości parametrów pracy i zapisz je w kolumnie wartość – tabela 1.
Manometry przy eżektorze: przed eżektorem 0,30 MPa, za eżektorem (over board) 0,06 MPa. Przy pompie skroplinowej (fresh water pump): ciśnienie 0,20 MPa i przepływomierz 18 l/min. Wpisujesz same liczby - jednostki są w kolumnie obok.
Zamiana ciśnień przed i za eżektorem - przed eżektorem (za pompą) ciśnienie jest wyższe.
Kroki 13-17 · po tym etapie masz 31 z 47 kryteriów (pkt)
Etap 3 - zatrzymanie wyparownika podciśnieniowego, Panel kontrolny (Control Panel): pompa skroplinowa – wyłączona, pompa eżektorowa – wyłączona.
Najpierw zatrzymujesz pompę skroplinową, potem eżektorową. Wiedza ogólna: odbiór destylatu kończy się przed utratą próżni.
Etap 3 - zatrzymanie wyparownika podciśnieniowego, Panel kontrolny (Control Panel): zasilanie główne – załączone, sygnalizacja alarmu zasolenia – wyłączona.
Zasilanie główne zostaje załączone, wyłączasz tylko sygnalizację alarmu zasolenia. Potem zrzut panelu P.5.
Wyłączenie zasilania głównego - klucz wymaga, żeby było załączone.
Etap 3 - zatrzymanie wyparownika podciśnieniowego, Schemat (Diagram): zawór regulacyjny (by-pass) – całkowicie otwarty, zawory na dolocie i wylocie wody grzewczej do wyparownika – zamknięte.
Otwierasz całkowicie obejście (woda grzewcza wraca do chłodnicy z pominięciem wyparownika) i zamykasz jej dolot i wylot.
Etap 3 - zatrzymanie wyparownika podciśnieniowego, Schemat (Diagram): zawór odpowietrzający wyparownik – otwarty.
Teraz zawór odpowietrzający otwierasz - do korpusu wchodzi powietrze i próżnia zanika.
Etap 3 - zatrzymanie wyparownika podciśnieniowego, Schemat (Diagram): zawory na ssaniu i tłoczeniu pompy eżektorowej – zamknięte, zawór na wylocie z eżektora próżniowo - solankowego (za burtę) – zamknięty.
Zamykasz zawory pompy eżektorowej i zawór za burtę. Zrzut Diagramu to P.6 - opisujesz go i drukujesz razem z pozostałymi.
Kroki 18-23 · po tym etapie masz 47 z 47 kryteriów (pkt)
Wpisz do karty dziennika maszynowego (tabela 2) odczytane z zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym paneli kontrolnych wartości parametrów roboczych – panele A, B, C. Zapisu dokonaj w wierszu odpowiadającym kontroli parametrów roboczych przeprowadzonej o godzinie 12.00.
Panel A, Main control panel: ME No 1 LOAD - wskazówka na 5 (w połowie między 4 a 6) - kolumna 1; ME No 1 RPM - 750 (w połowie między 600 a 900) - kolumna 2; tarcza RPM pod wskaźnikiem skoku śruby (PITCH) to obroty śruby napędowej - 180 - kolumna 3. Wszystko w wierszu 12.00.
Wpisanie do kolumny 2 obrotów silnika nr 2 albo do kolumny 3 skoku śruby.
Wpisz do karty dziennika maszynowego (tabela 2) odczytane z zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym paneli kontrolnych wartości parametrów roboczych – panele A, B, C. Zapisu dokonaj w wierszu odpowiadającym kontroli parametrów roboczych przeprowadzonej o godzinie 12.00.
Panel A, Compressed air system: ME No 1 START AIR PRESS. - 3 MPa (kolumna 4), DG AIR RECEIVER PRESS. (butla powietrza zespołów prądotwórczych, „ZP”) - 2,5 MPa, w połowie między 2 a 3 (kolumna 5).
Wpisz do karty dziennika maszynowego (tabela 2) odczytane z zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym paneli kontrolnych wartości parametrów roboczych – panele A, B, C. Zapisu dokonaj w wierszu odpowiadającym kontroli parametrów roboczych przeprowadzonej o godzinie 12.00.
Panel B: ME No 1 FW PRESS. - 0,25 MPa (woda słodka, kolumna 6) i ME No 1 SEA WATER PRESS. - 0,25 MPa (woda zaburtowa, kolumna 7). Wskazówki stoją w połowie między 0,2 a 0,3; klucz dopuszcza ±0,01.
Wpisz do karty dziennika maszynowego (tabela 2) odczytane z zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym paneli kontrolnych wartości parametrów roboczych – panele A, B, C. Zapisu dokonaj w wierszu odpowiadającym kontroli parametrów roboczych przeprowadzonej o godzinie 12.00.
Panel C: ME No 1 FUEL OIL PRESS. - 0,3 MPa (kolumna 8), ME No 1 LUB OIL PRESS. - 0,2 MPa (kolumna 9). Klucz dopuszcza ±0,02.
Wpisz do karty dziennika maszynowego (tabela 2) odczytane z zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym paneli kontrolnych wartości parametrów roboczych – panele A, B, C. Zapisu dokonaj w wierszu odpowiadającym kontroli parametrów roboczych przeprowadzonej o godzinie 12.00.
Panel B: ME No 1 FW TEMP. - 60 °C (kolumna 10), ME No 2 FW TEMP. - 70 °C (kolumna 11), SEA WATER TEMP. - 20 °C (kolumna 12). Kolumny 10-11 to „ciecz chłodząca”, kolumna 12 - woda zaburtowa.
Wpisz do karty dziennika maszynowego (tabela 2) odczytane z zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym paneli kontrolnych wartości parametrów roboczych – panele A, B, C. Zapisu dokonaj w wierszu odpowiadającym kontroli parametrów roboczych przeprowadzonej o godzinie 12.00.
Panel C: ME No 1 LUB OIL TEMP. - 70 °C (kolumna 13), ME No 2 LUB OIL TEMP. - 60 °C (kolumna 14). Na koniec sprawdzasz, że wszystkie 14 wartości stoją wyłącznie w wierszu 12.00 - za to są dwa osobne kryteria (po jednym w każdym rezultacie).
Wpisanie odczytów w kilku wierszach albo w wierszu innej godziny - przepadają kryteria R.5.8 i R.6.8.
Symulacja ekranu w przeglądarce - w Android Studio / Visual Studio wygląd może się nieco różnić.
To jedno z możliwych rozwiązań. Egzaminator ocenia spełnienie kryteriów z klucza odpowiedzi, a nie zgodność z tym rozwiązaniem - inna, poprawna droga też daje punkty.
Autor rozwiązania: Bartosz Bryniarski. Licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony) (zasady wykorzystania). Treść arkusza i klucza oceniania pochodzi z CKE.