W celu wykonania przedstawionego na rysunku elementu sztukaterii do scenografii należy zamówić
A. karton.
B. cegły.
C. deski.
D. styropian.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz S.09-X-17.06).
Styropian to chyba najpopularniejszy materiał, jeśli chodzi o szybkie i efektowne wykonywanie elementów sztukaterii do scenografii czy dekoracji teatralnych. Moim zdaniem nie ma tu zbyt dużego pola do dyskusji – styropian daje ogromną swobodę w kształtowaniu, jest lekki, łatwo się go tnie, szlifuje czy nawet graweruje. Właśnie te cechy sprawiają, że scenografowie bardzo często sięgają po ten materiał, szczególnie jeśli zależy im na czasie i możliwości uzyskania nawet bardzo skomplikowanych kształtów. W branży scenicznej czy eventowej stosuje się styropian także dlatego, że łatwo go malować i wykańczać, na przykład tynkiem akrylowym czy farbami wodnymi – wtedy całość wygląda bardzo realistycznie, a cała konstrukcja nadal pozostaje lekka. Co ważne, styropian spełnia też normy bezpieczeństwa na scenie – nie obciąża konstrukcji i łatwo go zamocować. W praktyce, gdy trzeba zrobić szybko efektowną rzeźbę czy ornament, styropian ratuje sprawę – sam nie raz widziałem, jak nawet z dużych płyt powstają misternie wycinane dekoracje. To standard w branży – szybki montaż, łatwość transportu, względnie niskie koszty, a efekt wizualny naprawdę daje radę. Jeśli chodzi o scenografię, styropian to właściwie taki klasyk.
Wybierając materiał do wykonania elementów sztukaterii, trzeba przede wszystkim myśleć o konkretnej funkcji, jaką taki element ma pełnić – a także o technicznych możliwościach obróbki i montażu. Wiele osób błędnie zakłada, że lepiej użyć na przykład drewna (czyli desek), bo jest solidne i dobrze znane z innych zastosowań budowlanych. Jednak przy sztukaterii scenograficznej deski zupełnie się nie sprawdzą: po pierwsze, są ciężkie, przez co utrudniają montaż i transport, a po drugie, trudno z nich uzyskać tak fantazyjne, ażurowe kształty jak na zdjęciu – nawet najlepszy stolarz się namęczy, a i efekt będzie daleki od lekkości i finezji. Cegła jako materiał budowlany również jest nietrafionym wyborem – to materiał masywny, ciężki i bardzo niepraktyczny przy elementach tymczasowych, które mają być jedynie dekoracją. Mało tego, nie da się z cegły wyciąć takich detali – ona po prostu nie jest do tego przeznaczona. Karton kusi, bo jest tani i lekki, ale szybko okazuje się, że zbyt miękki i niestabilny. W praktyce kartonowe dekoracje często się wyginają, nie trzymają kształtu, a nanoszenie na nie farb czy innych powłok kończy się brzydkimi odkształceniami. Typowym błędem jest niedocenianie specjalistycznych właściwości styropianu – to właśnie on jest przystosowany do realizacji takich zadań: pozwala na bardzo precyzyjną obróbkę i daje się łatwo wykańczać różnymi technikami malarskimi czy modelarskimi. Wszystkie te mylne przekonania biorą się raczej z braku doświadczenia w pracy ze scenografią. Zdecydowanie warto pamiętać, że profesjonalne rozwiązania są oparte na materiałach, które optymalnie łączą lekkość, łatwość kształtowania i efekt wizualny – a to właśnie styropian daje najwięcej możliwości w tej kategorii.