Na ilustracji przedstawiono dźwignię
A. Lecluse’a.
B. Wintera.
C. Meissnera.
D. Schlemmera.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz Z.15-SG-20.06).
Na ilustracji pokazano dźwignię Lecluse’a, czyli narzędzie chirurgiczne używane głównie podczas ekstrakcji zębów, zwłaszcza wtedy, gdy trzeba zwichnąć ząb lub korzeń przed użyciem kleszczy. Charakterystyczna jest tu rękojeść ustawiona poprzecznie, w kształcie litery T, oraz długa, zwężająca się część robocza zakończona łopatkowato. Ten kształt nie jest przypadkowy, bo pozwala uzyskać dobrą kontrolę siły i wykorzystać zasadę dźwigni przy pracy w zębodole. Moim zdaniem to jedno z tych narzędzi, które warto rozpoznawać od razu po sylwetce, bo w praktyce gabinetowej pomylenie dźwigni może utrudnić lekarzowi pracę. Dobra praktyka to podawanie jej w sposób bezpieczny, częścią roboczą skierowaną tak, aby nie skaleczyć personelu ani pacjenta. Przed zabiegiem narzędzie musi być jałowe, sprawdzone pod kątem uszkodzeń i odpowiednio ułożone na tacy chirurgicznej. Dźwignia Lecluse’a nie służy do siłowego wyrywania zęba, tylko do kontrolowanego zwichnięcia, z podparciem na kości, a nie na sąsiednim zębie, bo można narobić szkód. To ważna różnica w codziennej chirurgii stomatologicznej.
W tym pytaniu łatwo pomylić nazwy, bo wiele dźwigni chirurgicznych ma podobne zastosowanie, czyli pomaga w usuwaniu zębów lub korzeni, ale ich budowa jest inna. Dźwignia Wintera kojarzy się głównie z narzędziami do usuwania korzeni, często ma inną część roboczą, bardziej masywną lub ustawioną pod kątem, zależnie od odmiany. Nie odpowiada wyglądowi przedstawionemu na ilustracji, gdzie bardzo wyraźnie widać poprzeczną rękojeść typu T i wydłużone, łopatkowate zakończenie. Nazwy Schlemmera i Meissnera też mogą brzmieć znajomo z instrumentarium stomatologicznym, ale nie pasują do tej konkretnej sylwetki narzędzia. Typowy błąd polega na tym, że uczeń zapamiętuje samo hasło dźwignia chirurgiczna i wybiera nazwę na zasadzie skojarzenia, bez analizy kształtu. A w gabinecie liczy się właśnie rozpoznanie po formie: rękojeść, długość trzonu, ustawienie części roboczej i przeznaczenie kliniczne. Z mojego doświadczenia najlepiej uczyć się tych narzędzi porównawczo, patrząc na kilka zdjęć obok siebie, bo wtedy widać szczegóły. Przy asystowaniu lekarz nie oczekuje ogólnego narzędzia do ekstrakcji, tylko konkretnej dźwigni, jałowej, sprawnej i podanej w odpowiednim momencie. Dlatego poprawnym rozpoznaniem jest Lecluse’a, a nie Wintera, Schlemmera czy Meissnera.