Do której klasy ubytków próchnicowych według Blacka zalicza się ubytki przedstawione na rysunku?
A. Do klasy II.
B. Do klasy I.
C. Do klasy IV.
D. Do klasy III.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2017 (arkusz Z.15-X-17.01).
Ubytki przedstawione na rysunku zalicza się do klasy II według Blacka, ponieważ dotyczą powierzchni stycznych zębów bocznych, czyli przedtrzonowców i trzonowców. W tej klasyfikacji najważniejsze jest nie tylko to, że mamy próchnicę, ale gdzie ona się znajduje. Klasa II obejmuje ubytki na powierzchni mezjalnej lub dystalnej zębów bocznych, często z dojściem od strony powierzchni żującej, bo tak najłatwiej opracować ubytek. W praktyce gabinetowej taka informacja od razu podpowiada lekarzowi i asyście, że przy odbudowie będzie potrzebna np. formówka, klin międzyzębowy i dobre odtworzenie punktu stycznego. Moim zdaniem to jedna z ważniejszych klas do zapamiętania, bo błędy przy odbudowie klasy II dają potem sporo problemów: zatrzymywanie pokarmu, stan zapalny brodawki dziąsłowej albo zbyt niski kontakt między zębami. Dobra praktyka to dokładna izolacja pola zabiegowego, kontrola brzegu dodziąsłowego ubytku i staranne modelowanie powierzchni żującej oraz stycznej. Sama klasyfikacja Blacka jest klasyczna, ale dalej bardzo przydatna w opisie ubytków i planowaniu leczenia zachowawczego.
W tym pytaniu łatwo pomylić klasy Blacka, jeśli patrzy się tylko na ogólny wygląd ubytku, a nie na jego lokalizację. Klasa I dotyczy głównie bruzd, szczelin i zagłębień anatomicznych, na przykład na powierzchniach żujących trzonowców i przedtrzonowców albo w dołkach na powierzchniach podniebiennych siekaczy. Jeżeli ubytek wchodzi na powierzchnię styczną zęba bocznego, to nie jest już typowa klasa I, nawet gdy dostęp do niego robi się od strony okluzyjnej. To częsty błąd, bo preparacja może wyglądać jak otwarcie od góry, ale decydująca jest powierzchnia objęta próchnicą. Klasa III odnosi się do powierzchni stycznych zębów przednich, ale bez zajęcia kąta siecznego. Klasa IV również dotyczy zębów przednich, lecz obejmuje już kąt sieczny, czyli sytuację bardziej rozległą estetycznie i funkcjonalnie. Dlatego odpowiedzi związane z klasą III i IV odpadają, jeżeli na rysunku są ubytki zębów bocznych. W klasyfikacji Blacka trzeba sobie zrobić prostą mapę: zęby boczne i powierzchnie styczne to klasa II, zęby przednie i powierzchnie styczne to klasa III albo IV, zależnie od kąta siecznego. Z mojego doświadczenia w nauce najlepiej zapamiętać to przez skojarzenie z pracą kliniczną: przy klasie II prawie zawsze myślimy o odbudowie kontaktu międzyzębowego, formówce i klinie, a nie tylko o zwykłym wypełnieniu bruzdy.