Popyt i podaż to podstawowe czynniki ekonomiczne wpływające na funkcjonowanie rynku usług transportowych. Decydują o tym, ile usług transportowych jest realizowanych, jakiego są rodzaju oraz jaki mają zakres.
Popyt na usługi transportowe
Popyt oznacza zapotrzebowanie klientów na przewóz osób lub ładunków. Może zależeć m.in. od:
- wielkości produkcji i handlu,
- sezonowości sprzedaży,
- lokalizacji dostawców i odbiorców,
- cen przewozu,
- potrzeb pasażerów lub przedsiębiorstw.
Przykład: wzrost sprzedaży internetowej zwiększa popyt na usługi kurierskie i dystrybucyjne.
Podaż usług transportowych
Podaż oznacza możliwości wykonania usług transportowych przez przewoźników. Zależy m.in. od:
- liczby dostępnych pojazdów,
- liczby kierowców i pracowników,
- przepustowości infrastruktury,
- kosztów paliwa, opłat drogowych i eksploatacji,
- dostępności taboru odpowiedniego do danego ładunku.
Przykład: brak kierowców lub pojazdów chłodniczych ogranicza podaż przewozów wymagających kontrolowanej temperatury.
Znaczenie dla organizacji transportu
Relacja między popytem a podażą wpływa na:
- ceny usług transportowych,
- wybór gałęzi transportu,
- częstotliwość przewozów,
- zakres obsługiwanych tras,
- opłacalność działalności przewoźników.
W pytaniach egzaminacyjnych popyt i podaż należy kojarzyć z czynnikiem ekonomicznym, ponieważ wynikają z warunków rynkowych, a nie z organizacji pracy, rodzaju materiałów czy motywowania pracowników.