TAS - True Airspeed
TAS (True Airspeed) to prędkość rzeczywista statku powietrznego względem otaczającej masy powietrza. Nie jest to prędkość względem ziemi, lecz względem powietrza, w którym porusza się samolot.
Jak powstaje wskazanie TAS?
Podstawą pomiaru jest układ pitot-statyczny, który dostarcza:
- ciśnienie całkowite z rurki Pitota,
- ciśnienie statyczne z otworów statycznych,
- różnicę ciśnień odpowiadającą ciśnieniu dynamicznemu.
Zwykły prędkościomierz wskazuje głównie IAS. Aby otrzymać TAS, wskazanie musi być skorygowane o wpływ gęstości powietrza, czyli przede wszystkim o wysokość i temperaturę. W przyrządach mechanicznych realizują to dodatkowe elementy, np. puszki aneroidowe i mechanizm korekcyjny. W nowoczesnych statkach powietrznych obliczenia wykonuje często ADC - Air Data Computer.
Różnica między IAS, CAS, EAS i TAS
- IAS - prędkość przyrządowa, odczytana bezpośrednio z prędkościomierza.
- CAS - IAS poprawiona o błędy przyrządu i instalacji.
- EAS - CAS poprawiona o ściśliwość powietrza.
- TAS - EAS poprawiona o rzeczywistą gęstość powietrza.
W przybliżeniu:
TAS = EAS · √(ρ₀ / ρ)
gdzie ρ₀ to gęstość powietrza na poziomie morza w atmosferze wzorcowej, a ρ to aktualna gęstość powietrza.
Dlaczego TAS jest ważna?
TAS wykorzystuje się głównie do:
- obliczeń nawigacyjnych,
- wyznaczania czasu lotu,
- planowania zużycia paliwa,
- obliczania wpływu wiatru po porównaniu z prędkością względem ziemi.
Na większych wysokościach TAS jest zwykle znacznie większa od IAS, ponieważ powietrze ma mniejszą gęstość.