Układ płata względem kadłuba określa, na jakiej wysokości skrzydło jest zamocowane w samolocie jednopłatowym. Jest to jedna z podstawowych cech rozpoznawania konstrukcji statku powietrznego.
Podstawowe typy jednopłatów
- Górnopłat – płat znajduje się powyżej kadłuba lub w jego górnej części. Taki układ często poprawia widoczność w dół i jest popularny np. w samolotach szkolnych, transportowych i obserwacyjnych.
- Średniopłat – płat jest zamocowany mniej więcej na wysokości osi podłużnej kadłuba. Oś podłużna biegnie wzdłuż kadłuba od nosa do ogona. To właśnie ten układ opisuje pytanie egzaminacyjne.
- Dolnopłat – płat znajduje się w dolnej części kadłuba. Jest bardzo często spotykany w samolotach pasażerskich i wielu samolotach sportowych.
- Grzbietopłat – płat jest umieszczony nad kadłubem, zwykle na specjalnej konstrukcji lub wspornikach. Skrzydło znajduje się wyraźnie na „grzbiecie” samolotu.
Jak rozpoznać średniopłat?
Jeżeli patrząc na samolot z przodu widzimy, że skrzydła wychodzą z boków kadłuba mniej więcej w jego połowie wysokości, mamy do czynienia ze średniopłatem. Kluczowe jest położenie skrzydła względem osi podłużnej kadłuba, a nie kształt skrzydła ani liczba silników.
Znaczenie egzaminacyjne
W pytaniach egzaminacyjnych często pojawia się opis: „płat umocowany na wysokości osi podłużnej kadłuba”. Taki opis zawsze wskazuje na średniopłat. Nie należy mylić go z górnopłatem, gdzie skrzydło jest wyżej, ani z dolnopłatem, gdzie skrzydło znajduje się niżej.