Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Ortoptystka
Kwalifikacja: MED.04 - Świadczenie usług medycznych w zakresie ortoptyki
Data rozpoczęcia: 8 czerwca 2026 15:19
Data zakończenia: 8 czerwca 2026 15:27

Egzamin zdany!

Wynik: 30/40 punktów (75,0%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Które ćwiczenia należy wykonać u pacjenta z heteroforią i objawami astenopijnymi?

A. Zakresu fuzji.

B. Antysupresyjne.

C. Poprawiające korespondencję siatkówkową.

D. Koordynacji wzrokowo-ruchowej.

Ćwiczenia antysupresyjne stosuje się przede wszystkim u pacjentów z niedowidzeniem czy też przy utrwalonej supresji jednego oka, co jest typowe dla zeza jawnego, a nie heteroforii. W przypadku heteroforii mechanizmy supresyjne zazwyczaj nie są aż tak silnie wyrażone, więc ćwiczenia tego typu nie przynoszą zamierzonego efektu, a wręcz mogą wprowadzać niepotrzebny chaos do terapii. Z kolei ćwiczenia koordynacji wzrokowo-ruchowej, choć bardzo ważne w pracy z dziećmi z zaburzeniami percepcji czy dysfunkcjami integracji sensorycznej, nie rozwiązują głównego problemu, jakim są trudności z utrzymaniem komfortowego widzenia obuocznego przy heteroforii. Typowym błędem jest przekonanie, że poprawa motoryki rąk i oczu przełoży się bezpośrednio na eliminację objawów astenopijnych – niestety, to tak nie działa w praktyce. Co do ćwiczeń poprawiających korespondencję siatkówkową, są one zarezerwowane właściwie dla osób z nieprawidłową korespondencją siatkówkową, czyli najczęściej dzieci z długotrwałym zezem, gdzie oś widzenia jednego oka nie pokrywa się z drugim, co prowadzi do poważnych problemów z percepcją głębi. W heteroforii nie obserwuje się tego typu nieprawidłowości, dlatego wdrażanie takich ćwiczeń mija się z celem. W praktyce najważniejsze jest, żeby dobrze rozpoznać mechanizm zaburzenia i wybrać terapię ukierunkowaną na jego sedno. Wybieranie ćwiczeń bez uwzględnienia specyfiki problemu często prowadzi do strat czasu i zniechęcenia pacjenta – na rynku niestety ciągle spotyka się takie podejście, szczególnie wśród osób początkujących. Dobre praktyki mówią jasno: przy heteroforii z objawami astenopijnymi, rehabilitacja powinna bazować na ćwiczeniach zakresu fuzji, bo to one rozwiązują istotę problemu i pozwalają na realną poprawę jakości życia pacjenta.

Pytanie 2

W celu poprawy i wzmocnienia stanu obuocznego widzenia można wykonać ćwiczenia z użyciem

A. koordynatora.

B. alteroobturatora.

C. cheiroskopu.

D. lokalizatora.

Cheiroskop to naprawdę ciekawe narzędzie wykorzystywane w terapii widzenia – szczególnie właśnie w pracy nad poprawą i wzmacnianiem obuocznego widzenia. Działa na trochę sprytnych zasadach, bo pozwala na ćwiczenie koordynacji obu oczu oraz poprawę percepcji głębi. Sam cheiroskop polega na rysowaniu lub odwzorowywaniu obrazu jedną ręką, podczas gdy drugie oko jest częściowo przesłonięte. Takie ćwiczenia zmuszają mózg do zintegrowania obrazu z obu oczu, co w praktyce bardzo wspomaga rozwój widzenia obuocznego – szczególnie u dzieci z ambliopią czy problemami z konwergencją. Moim zdaniem stosowanie cheiroskopu jest świetnym przykładem przeniesienia teorii do praktyki – bardzo dużo mówi się ostatnio o neuroplastyczności i o tym, jak ćwiczenia mogą realnie poprawić funkcjonowanie wzroku. W gabinetach optometrycznych czy ortoptycznych praca z cheiroskopem to już właściwie standard, bo pozwala na stopniowe, kontrolowane „uczenie” mózgu prawidłowej współpracy oczu. Z mojego doświadczenia, systematyczne ćwiczenia z tym przyrządem potrafią przynieść zaskakująco dobre efekty, zwłaszcza jeśli są prowadzone zgodnie z zaleceniami specjalisty. Warto więc pamiętać, że cheiroskop nie tylko poprawia widzenie, ale też zwiększa świadomość ciała i koordynację ruchową, co ma szerokie zastosowanie w rehabilitacji wzroku.

Pytanie 3

Leczenie bierno-czynne na lokalizatorze wymaga każdorazowo sprawdzenia

A. fiksacji.

B. ostrości widzenia.

C. widzenia przestrzennego.

D. korespondencji siatkówkowej.

W leczeniu bierno-czynnym na lokalizatorze można się łatwo pomylić, bo intuicyjnie mogłoby się wydawać, że liczy się sprawdzanie np. ostrości widzenia czy widzenia przestrzennego, ale to nie jest do końca zgodne z rzeczywistością kliniczną. Ostrość widzenia jest ważna w ocenie ogólnego funkcjonowania oka, jednak sam proces ćwiczenia na lokalizatorze skupia się na tym, by pacjent precyzyjnie utrzymywał wzrok na konkretnym punkcie, czyli właśnie na fiksacji. Widzenie przestrzenne, choć bardzo ważne w codziennym funkcjonowaniu i w niektórych terapiach, nie jest kluczowe w tym konkretnym ćwiczeniu, bo lokalizator nie służy do oceny głębi, tylko do treningu wybranej funkcji wzrokowej. Podobnie sprawa wygląda z korespondencją siatkówkową – to bardzo specjalistyczne pojęcie, dotyczące zgodności położenia obrazów na siatkówce obu oczu, istotne przy diagnostyce i leczeniu np. zeza, ale nie jest to element, który rutynowo sprawdzamy w terapii bierno-czynnej na lokalizatorze. Moim zdaniem najczęstszym błędem jest traktowanie tych parametrów jako elementu każdorazowej kontroli, być może dlatego, że są one szeroko omawiane na zajęciach z optometrii czy ortoptyki, ale w praktyce to właśnie fiksacja jest tym, co trzeba obserwować non stop. Dobrze jest pamiętać, że to ona decyduje, czy ćwiczenie spełnia swoją funkcję, a inne parametry są ważne, ale raczej w szerszym kontekście diagnostyki i długofalowej terapii, a nie w codziennym prowadzeniu ćwiczeń z użyciem lokalizatora.

Pytanie 4

Badanie heteroforii do dali na krzyżu Maddoxa należy wykonać z odległości

A. 1 m

B. 0,5 m

C. 3 m

D. 5 m

Badanie heteroforii do dali z użyciem krzyża Maddoxa powinno być przeprowadzane z odległości 5 metrów, ponieważ taka dystans odpowiada warunkom widzenia dali stosowanym w standardowej praktyce okulistycznej. Chodzi o to, żeby wyeliminować wpływ akomodacji i zbadać rzeczywistą współpracę mięśni oczu podczas patrzenia na nieskończoność. W praktyce klinicznej to właśnie 5 metrów przyjmuje się jako tzw. odległość optycznej nieskończoności – na takim dystansie oko ludzkie praktycznie nie musi już akomodować, żeby widzieć wyraźnie. Pozwala to ocenić, czy występuje ukryte zezowanie (heteroforia) tylko do dali, czy również do bliży. Przy krótszych odległościach, np. 0,5 m czy 1 m, aktywuje się akomodacja i konwergencja, co może zakłamać wynik badania. Moim zdaniem warto zapamiętać, że wszelkie testy do dali – nie tylko krzyż Maddoxa, ale i np. screenery ostrości wzroku – są kalibrowane właśnie na 5 metrów, bo tylko wtedy wyniki są porównywalne i zgodne z zaleceniami międzynarodowych towarzystw okulistycznych. W codziennej pracy, szczególnie przy diagnostyce zaburzeń motoryki gałek ocznych, konsekwentne trzymanie się tej odległości daje najbardziej miarodajne efekty i minimalizuje ryzyko błędów interpretacyjnych. To takie z pozoru drobiazgi, a bardzo wpływają na jakość analizy.

Pytanie 5

Która korekcję okularową należy zastosować u pacjenta z egzotropią i krótkowzrocznością OP -6,00 Dsph OL -5,50 Dsph?

A. OP -5,00 Dsph OL -4,50 Dsph

B. OP -7,00 Dsph OL -6,50 Dsph

C. OP -6,00 Dsph OL -5,50 Dsph

D. OP -3,00 Dsph OL -2,75 Dsph

W tej sytuacji zastosowanie korekcji OP -6,00 Dsph OL -5,50 Dsph jest zdecydowanie najbardziej uzasadnione i zgodne z zasadami doboru okularów w krótkowzroczności, zwłaszcza gdy problem współistnieje z egzotropią, czyli rozbieżnym ustawieniem oczu. Moim zdaniem najważniejsze tutaj jest to, że nie powinno się ani nadmiernie korygować, ani niedokorygowywać krótkowzroczności bez konkretnego powodu klinicznego. Z mojego doświadczenia – i zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki oraz międzynarodowymi standardami – zawsze dążymy do pełnej korekcji wady, żeby zapewnić pacjentowi komfort widzenia i nie pogłębiać problemów związanych z fuzją wzrokową. Egzotropia dodatkowo wymaga pełnej korekcji, bo każda niedokorygowana krótkowzroczność jeszcze bardziej rozleniwia układ akomodacyjno-fuzjny i sprzyja ucieczce oka na zewnątrz. Praktycznie, jeśli zastosujesz pełną korekcję, to dajesz pacjentowi największą szansę na stabilizację ustawienia oczu, poprawę ostrości i szansę na wyćwiczenie konwergencji. Częste błędy to chęć „podkorygowania”, żeby oko się mniej męczyło – to mit! Prawidłowo dobrana pełna korekcja to nie tylko standard, ale też najlepsza ochrona zdrowia wzroku. Warto też pamiętać, że zmiana mocy powinna być zawsze konsultowana z pacjentem i podparta badaniem widzenia obuocznego.

Pytanie 6

Metoda stopniowego napinania akomodacji soczewkami rozpraszającymi ma na celu zbadanie

A. PBA

B. PBK

C. AC/A

D. CA/C

Metoda stopniowego napinania akomodacji za pomocą soczewek rozpraszających służy do określenia stosunku akomodacyjno-konwergencyjnego, czyli wskaźnika AC/A (Accommodation Convergence/Accommodation). To bardzo praktyczna, choć trochę niedoceniana w codziennej pracy technika, bo pozwala nam ocenić, jak bardzo oczy wykorzystują konwergencję podczas wysiłku akomodacyjnego. Moim zdaniem, jeśli ktoś pracuje w optometrii albo w okulistyce dziecięcej, to takie testy powinien znać niemal na pamięć, bo mają one realne przełożenie na diagnostykę zeza czy zaburzeń widzenia obuocznego. W praktyce używa się soczewek minusowych, żeby stymulować akomodację i obserwować, jak zmienia się kąt zeza albo forii. Dzięki temu można określić, czy pacjent ma prawidłowy, za wysoki czy za niski wskaźnik AC/A, co potem przekłada się na wybór metody korekcji optycznej czy terapii widzenia. Takie badanie zalecają m.in. wytyczne Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki, a także międzynarodowe protokoły (np. według Sheard’a). Dla osób z podejrzeniem ukrytego zeza czy niestabilnej fuzji ta metoda jest wręcz obowiązkowa, bo pomaga uniknąć błędów w doborze szkieł czy ćwiczeń ortoptycznych. Warto pamiętać, że AC/A jest jednym z najważniejszych wskaźników przy kwalifikacji do leczenia operacyjnego niektórych typów zeza. Dla mnie to taki trochę niedoceniany, ale bardzo przydatny parametr.

Pytanie 7

Wynik badania ostrości wzroku uzyskany u 6-letniego dziecka przy pełnym wyrównaniu wady refrakcji do dali V= 0,7 wskazuje na występowanie

A. niedowidzenia małego stopnia.

B. niedowidzenia dużego stopnia.

C. niedowidzenia średniego stopnia.

D. prawidłowej ostrości wzroku.

Ostrość wzroku u dzieci w wieku 6 lat, przy pełnej korekcji wady refrakcji, powinna wynosić co najmniej V=1,0, czyli 100%. Wynik V=0,7 jest niższy od tej wartości i świadczy o obecności niedowidzenia, ale jeszcze nie bardzo zaawansowanego. W praktyce klinicznej uznaje się, że V pomiędzy 0,5 a 0,8 to niedowidzenie małego stopnia. Moim zdaniem, często jest tak, że u młodszych dzieci można jeszcze spotkać się z pewnym niewyrobieniem prawidłowej ostrości wzroku, ale w wieku 6 lat powinniśmy już oczekiwać pełnego widzenia przy właściwej korekcji. Niedowidzenie (amblyopia) to zaburzenie, w którym mimo poprawnej budowy oka i pełnej korekcji, ostrość wzroku nie osiąga wartości prawidłowych. Właśnie dlatego tak ważne są regularne badania przesiewowe u dzieci w tym wieku – szybka diagnoza i wdrożenie leczenia, jak np. zasłanianie lepszego oka czy ćwiczenia, może przywrócić prawidłowe widzenie. Z mojego doświadczenia wynika, że rodzice często bagatelizują takie nieduże spadki ostrości, a to jest moment, kiedy można jeszcze naprawdę dużo zdziałać. W praktyce zawodowej zawsze zwracam uwagę, żeby nie przeoczyć takich wyników, bo niedowidzenie nieleczone do 8-9 roku życia staje się praktycznie nieodwracalne. Tak więc wynik V=0,7 przy pełnej korekcji u 6-latka to typowy przykład niedowidzenia małego stopnia, które trzeba traktować bardzo poważnie.

Pytanie 8

Który wynik badania przy użyciu krzyża Maddoxa i pałeczki Maddoxa przed okiem prawym świadczy o występowaniu u pacjenta esoforii OP?

A. Wynik badania 4

B. Wynik badania 3

C. Wynik badania 1

D. Wynik badania 2

Wynik badania 2 jest zgodny z typowym obrazem esoforii oka prawego podczas testu z pałeczką Maddoxa. W praktyce, gdy przed okiem prawym umieszczamy pałeczkę Maddoxa, a pacjent widzi linię świetlną przesuniętą w prawo od osi pionowej (czyli poza zerem, w stronę dodatnich wartości), oznacza to, że obraz z oka prawego jest rzutowany bardziej nasalnie – mówiąc prościej, oko prawe ustawia się trochę do wewnątrz względem osi widzenia. To właśnie jest esoforia, czyli tendencja do zbieżnego ustawiania osi oka. Taką interpretację potwierdzają standardy okulistyczne i optometryczne, gdzie przyjęto, że obserwacja przesunięcia linii świetlnej w prawo (dla oka prawego) świadczy o esoforii. W codziennej pracy optometrysty ten test pozwala szybko odróżnić esoforię od egzoforii, a także ocenić wielkość odchylenia. Z mojego doświadczenia wynika, że właśnie takie rozumienie wyniku najczęściej sprawia trudności studentom i osobom uczącym się badania widzenia obuocznego. Dobrą praktyką jest zawsze notować, przed którym okiem umieszczamy pałeczkę Maddoxa, żeby nie pomylić kierunków przesunięcia. Dodatkowo, warto pamiętać, że prawidłowa interpretacja testu wymaga uwzględnienia ustawienia oka badanego i odniesienia się do teorii projekcji retinotopowej – czasem proste przesunięcie linii daje dużo wiedzy o kompensacji i możliwościach obuocznych pacjenta. To bardzo praktyczne narzędzie, które świetnie sprawdza się w gabinecie!

Pytanie 9

Który wynik pomiaru PBK należy uznać za prawidłowy u 5-letniego dziecka?

A. 8-9 cm

B. 10-11 cm

C. 3-7 cm

D. 1-2 cm

Wskaźnik PBK, czyli próba maksymalnego wdechu (próba Brudzińskiego-Kroczaka), to bardzo ważny parametr w ocenie wydolności oddechowej u dzieci. Dla 5-letniego dziecka prawidłowy wynik tej próby mieści się w zakresie 3-7 cm, i to właśnie ta wartość jest uznawana za optymalną według większości aktualnych wytycznych pediatrycznych. Wynik mierzony w centymetrach odzwierciedla zakres ruchomości klatki piersiowej podczas głębokiego wdechu i wydechu. Jeżeli wynik mieści się w tym zakresie, oznacza to, że mięśnie oddechowe i elastyczność klatki piersiowej funkcjonują prawidłowo. W praktyce – jeśli badamy dziecko i uzyskujemy wartość 3-7 cm, to raczej nie musimy się obawiać zaburzeń wentylacji ani ograniczenia ruchomości klatki piersiowej, co jest szczególnie istotne np. u dzieci z chorobami układu oddechowego czy po przebytych infekcjach. Warto pamiętać, że u młodszych dzieci wartości te są nieco niższe, a powyżej 7 roku życia mogą się jeszcze trochę zwiększać. Przeprowadzając taki pomiar, dobrze jest zawsze zadbać o spokojne otoczenie i właściwą współpracę dziecka, bo wynik może być zafałszowany przez stres czy nieprawidłową technikę. Moim zdaniem, taka wiedza bardzo przydaje się w codziennej pracy, bo pozwala szybko wychwycić nieprawidłowości i kierować dzieci do dalszej diagnostyki, zanim pojawią się poważniejsze objawy.

Pytanie 10

Czopki odpowiedzialne za widzenie barw są umiejscowione

A. w nerwie wzrokowym.

B. w ciele szklistym.

C. w plamce.

D. w tęczówce.

Czopki, czyli komórki odpowiedzialne za widzenie barw, faktycznie znajdują się głównie w plamce, a więc w tzw. żółtej plamce na siatkówce oka. To miejsce jest bardzo mocno wyspecjalizowane – jakby taki „punkt centralny” naszej ostrości wzroku. Moim zdaniem, kiedy ktoś chce zrozumieć, dlaczego właśnie plamka jest taka ważna, to warto sobie wyobrazić, że gdy patrzymy prosto na jakiś obiekt, to światło trafia dokładnie w to miejsce na siatkówce. Czopki są szczególnie skoncentrowane w środku plamki, a więc w dołku środkowym. To sprawia, że widzimy bardzo ostro i rozpoznajemy kolory właśnie tam, gdzie patrzymy najbardziej. Z mojego doświadczenia, gdy ktoś ma uszkodzoną plamkę, to widzenie barw i ostrość bardzo mocno spada – to jest często spotykane u osób starszych, np. przy tzw. zwyrodnieniu plamki żółtej. W praktyce, wiele nowoczesnych rozwiązań optycznych, jak soczewki kontaktowe czy okulary progresywne, bierze pod uwagę właśnie funkcjonowanie plamki i rozkład czopków na siatkówce. Standardowa wiedza medyczna podkreśla, że praca czopków w plamce to podstawa naszego postrzegania kolorów – bez nich świat byłby szary i niewyraźny. To też tłumaczy, dlaczego najszczegółowiej widzimy barwy i detale dokładnie na wprost, a nie na obrzeżach pola widzenia.

Pytanie 11

Który wynik pomiaru PBK należy uznać za prawidłowy u 5-letniego dziecka?

A. 10-11 cm

B. 8-9 cm

C. 3-7 cm

D. 1-2 cm

Wartość 3-7 cm dla pomiaru PBK (czyli podatności klatki piersiowej) u 5-letniego dziecka uznawana jest za prawidłową, głównie dlatego, że odpowiada ona typowej ruchomości klatki piersiowej w tym wieku. Wynik ten pokazuje, że mechanika oddechowa działa sprawnie – klatka piersiowa swobodnie rozpręża się przy wdechu i kurczy przy wydechu. Z mojego doświadczenia wynika, że jeśli PBK mieści się w tym zakresie, to raczej nie ma powodów do niepokoju, bo układ oddechowy malucha adaptuje się prawidłowo do wysiłku i codziennych aktywności. W praktyce – podczas badania np. u dzieciaków z podejrzeniem skoliozy czy przewlekłymi infekcjami, zawsze zwracamy uwagę, czy wartość PBK nie odbiega od normy, bo mniejszy wynik może oznaczać sztywność klatki, a większy – czasem nawet rozedmę albo inne anomalie. Standardy fizjoterapeutyczne oraz wytyczne pulmonologiczne podkreślają, że zakres 3-7 cm jest uniwersalnym parametrem dla przedszkolaków i młodszych dzieci. Szczególnie ważne jest, by pomiar był wykonywany prawidłowo – na wysokości wyrostka mieczykowatego i brodawek sutkowych – wtedy wynik jest miarodajny. Warto pamiętać, że ten test to nie tylko „sucha liczba”, ale realna informacja, jak funkcjonuje układ oddechowy dziecka.

Pytanie 12

Twarde soczewki kontaktowe są szczególnie przydatne w korekcji niezborności

A. nieregularnej.

B. niezłożonej.

C. mieszanej.

D. złożonej.

Twarde soczewki kontaktowe mają wyjątkową właściwość – potrafią skutecznie korygować niezborność nieregularną, czyli taki rodzaj astygmatyzmu, w którym krzywizny rogówki są zniekształcone w sposób niejednolity, zwykle wskutek urazów, blizn pooperacyjnych lub chorób takich jak stożek rogówki. Miękkie soczewki kontaktowe, nawet te specjalistyczne, nie przylegają aż tak ściśle do rogówki, przez co nie są w stanie „wygładzić” nieregularności jej powierzchni. Twarde soczewki, zwłaszcza gazoprzepuszczalne (RGP), z racji swojej sztywności, tworzą na oku gładką, regularną powierzchnię – to trochę jakby nałożyć przezroczystą szybkę na nierówny stół i uzyskać idealnie płaską powierzchnię. Z praktyki wiem, że pacjenci ze stożkiem rogówki często doświadczają znacznej poprawy ostrości wzroku właśnie po zastosowaniu twardych soczewek. Optyk czy optometrysta, który zna się na rzeczy, najpierw analizuje topografię rogówki i dopiero wtedy dobiera odpowiednią soczewkę – zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki oraz międzynarodowymi standardami. Do leczenia nieregularnych niezborności inne warianty soczewek rzadko się sprawdzają. To bardzo specjalistyczny temat, ale zdecydowanie warto znać praktyczne zastosowania twardych soczewek, bo to właśnie one pozwalają ludziom z ciężkimi wadami widzieć lepiej i bardziej komfortowo funkcjonować na co dzień.

Pytanie 13

W przypadku występowania oczopląsu z wyrównawczym ustawieniem głowy i strefą „ciszy” pryzmaty należy ustawić

A. krawędziami w kierunku przeciwnym do strefy ciszy.

B. podstawą w kierunku skroni.

C. podstawą w kierunku nosa.

D. krawędziami w kierunku strefy ciszy.

Najważniejsze w przypadku oczopląsu z wyrównawczym ustawieniem głowy i strefą „ciszy” jest takie dobranie ustawienia pryzmatów, żeby ułatwić pacjentowi patrzenie właśnie w stronę tej strefy, gdzie oczopląs jest najmniej nasilony. Dlatego pryzmaty powinny być ustawione krawędziami skierowanymi w kierunku strefy ciszy – to jest praktycznie standard w optometrii i okulistyce. Dzięki temu przesuwamy obraz w kierunku, w którym pacjent i tak automatycznie ustawia głowę, żeby uzyskać największy komfort widzenia. Moim zdaniem to bardzo logiczne rozwiązanie – nie zmuszamy osoby do nienaturalnego patrzenia, tylko niejako „przybliżamy” jej komfortową pozycję do osi wzroku. Praktyka pokazuje, że taki zabieg naprawdę poprawia ostrość wzroku i komfort życia pacjenta z oczopląsem. W wielu materiałach branżowych, na przykład w zaleceniach Polskiego Towarzystwa Optometrii, znajdziesz potwierdzenie, że właśnie takie ustawianie pryzmatów minimalizuje konieczność kompensacyjnego ustawienia głowy. Dobrze też pamiętać, że indywidualne dopasowanie – zarówno wartości, jak i dokładnego ustawienia pryzmatów – powinno być zawsze poparte badaniem kierunku strefy ciszy u danego pacjenta. Nie jest to schemat uniwersalny dla wszystkich, ale zasada „krawędziami w stronę strefy ciszy” to taki złoty standard. Szczerze mówiąc, jeśli ktoś pracuje z pacjentami z oczopląsem, to powinien mieć to w małym palcu, bo różnica dla życia codziennego pacjenta bywa ogromna.

Pytanie 14

Jeżeli pomiar refrakcji wykaże różnice w sile załamywania promieni w dwóch głównych południkach rogówki, to wadę tę należy skorygować soczewkami

A. skupiającymi.

B. cylindrycznymi.

C. multifokalnymi.

D. rozpraszającymi.

W sytuacji, gdy pomiar refrakcji wykazuje różnicę w sile załamywania światła w dwóch prostopadłych południkach rogówki, mamy do czynienia z astygmatyzmem. Tego typu wada wzroku polega na tym, że rogówka (albo soczewka oka) nie jest idealnie kulista, przez co promienie świetlne skupiają się w dwóch różnych ogniskach, zamiast w jednym punkcie. W praktyce osoba z astygmatyzmem widzi obraz zamazany zarówno z bliska, jak i z daleka, czasem wręcz podwójnie. Soczewki cylindryczne są specjalnie skonstruowane właśnie do korygowania astygmatyzmu – ich unikalny kształt pozwala kompensować różnice w załamywaniu światła w różnych południkach oka. Tu nie wystarczą zwykłe soczewki sferyczne, bo one korygują tylko krótkowzroczność lub nadwzroczność, a nie te złożone różnice kierunkowe. Z mojego doświadczenia, dobrze dobrana korekcja cylindryczna potrafi diametralnie poprawić komfort życia i ostrość wzroku osoby z astygmatyzmem. Co ciekawe, często na co dzień słyszy się od pacjentów, że nie wiedzieli, że można widzieć wyraźniej, dopóki nie założą takich soczewek. W praktyce optometrycznej zawsze, kiedy mamy do czynienia z astygmatyzmem, stosuje się właśnie soczewki cylindryczne zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Okulistycznego oraz światowymi standardami. Dzięki temu można bardzo precyzyjnie skorygować tą specyficzną wadę i poprawić jakość widzenia nawet przy niewielkich wartościach cylindra.

Pytanie 15

Jeśli stwierdzono wadę refrakcji OP +1,50 Dsph/-0,50 Dcyl./180° ax., to u pacjenta występuje astygmatyzm

A. krótkowzroczny zgodny z regułą.

B. nadwzroczny zgodny z regułą.

C. krótkowzroczny niezgodny z regułą.

D. nadwzroczny niezgodny z regułą.

Astygmatyzm można podzielić na nadwzroczny lub krótkowzroczny, a także zgodny lub niezgodny z regułą. W zapisie refrakcji +1,50 Dsph/-0,50 Dcyl./180° ax. podstawowym błędem jest nieuwzględnienie, że dodatni składnik sferyczny i ujemny cylindryczny tworzą razem astygmatyzm nadwzroczny. W praktyce, jeśli sph jest dodatni, a cylinder ujemny, tak jak tutaj, w obu głównych przekrojach oka występuje nadwzroczność – choć różni się jej stopień. Klasyfikacja zgodności z regułą polega na analizie osi cylindra – jeżeli oś cylindra ustawiona jest blisko 180° (czyli poziomo), mówimy o astygmatyzmie zgodnym z regułą, bo rogówka jest bardziej wypukła pionowo niż poziomo. Wybierając odpowiedź „krótkowzroczny zgodny z regułą” albo „krótkowzroczny niezgodny z regułą”, popełnia się typowy błąd polegający na zbyt szybkim skupieniu się na wartości cylindra bez analizy części sferycznej. Z kolei „nadwzroczny niezgodny z regułą” to pomyłka wynikająca z niezrozumienia pojęcia osi zgodnej z regułą – często mylony jest układ osi (przyjęty w branży zakres 160–180/0–20° jako zgodny z regułą). W praktyce optometrycznej czy okulistycznej poprawne rozszyfrowanie tych oznaczeń jest bardzo istotne, bo pozwala nie tylko dobrać właściwą korekcję optyczną, ale też skierować pacjenta na dalszą diagnostykę, jeśli wartości są nietypowe. Mylenie typu refrakcji może skutkować niepotrzebnym przeciążeniem akomodacji czy gorszą jakością widzenia po korekcji. Warto poćwiczyć rozpoznawanie typu astygmatyzmu na przykładach, żeby później nie mieć wątpliwości w praktyce zawodowej – to jedna z podstawowych umiejętności przy badaniu refrakcji.

Pytanie 16

U dziecka mającego problemy z pisaniem i czytaniem wykonano badanie sprawności akomodacji metodą z użyciem flippera akomodacyjnego. Uzyskano wynik prawidłowy jednoocznie i obniżony obuocznie, co wskazuje na odchylenie od normy w zakresie

A. dywergencji.

B. konwergencji.

C. fuzji obrazów.

D. jednoczesnej percepcji.

Super, bardzo dobrze wyłapałeś ten niuans. W badaniu sprawności akomodacji z użyciem flippera akomodacyjnego uzyskanie prawidłowego wyniku jednoocznie, a obniżonego obuocznie, jest wręcz klasycznym przykładem problemów z konwergencją. Z praktyki wynika, że akomodacja i konwergencja są ze sobą ściśle powiązane – podczas patrzenia na bliski obiekt oczy muszą nie tylko akomodować, ale i zbiegać się ku sobie. Jeśli dziecko jednoocznie radzi sobie dobrze, a obuocznie już nie, oznacza to, że mięśnie odpowiedzialne za konwergencję nie działają efektywnie razem z akomodacją. W gabinetach optometrycznych i okulistycznych przy ocenie dzieci z trudnościami w czytaniu czy pisaniu, zawsze zwraca się uwagę właśnie na ten parametr, bo zaburzenia konwergencji są dość częstą przyczyną trudności szkolnych, zwłaszcza u młodszych uczniów. Warto pamiętać, że standardy branżowe zalecają w takich przypadkach wdrożenie ćwiczeń konwergencji, a także dalszą diagnostykę pod kątem zaburzeń widzenia obuocznego. Moim zdaniem w codziennej praktyce dobrze jest zapamiętać, że test flipperowy jednooczny pokazuje czystą akomodację, a obuoczny – współpracę obu mechanizmów, więc różnica między nimi niemal zawsze prowadzi nas do konwergencji. No i taka wiedza się naprawdę przydaje, bo pozwala szybciej wychwycić przyczynę trudności u dziecka i wdrożyć konkretne postępowanie.

Pytanie 17

Która informacja uzyskana w wywiadzie jest istotna w rozpoznaniu niedowidzenia z nieużywania oka?

A. Nieskorygowany astygmatyzm obu oczu.

B. Oko ustawione w zezie.

C. Nieskorygowana wada jednego oka.

D. Zmętnienie soczewki.

Zmętnienie soczewki to taki klasyczny przykład przyczyny niedowidzenia z nieużywania oka, czyli tzw. amblyopii deprywacyjnej. W praktyce, jeśli w wywiadzie pacjent albo jego opiekun zgłasza, że od wczesnego dzieciństwa jedno oko miało ograniczoną przejrzystość soczewki – na przykład wskutek wrodzonej zaćmy – to jest to bardzo mocny sygnał ostrzegawczy. Oko, przez które światło nie przechodzi prawidłowo, nie otrzymuje odpowiednich bodźców wzrokowych i mózg „uczy się” je ignorować. Z mojego doświadczenia wynika, że jeśli nie zareaguje się szybko, czyli najlepiej przed 8. rokiem życia, to szansa na pełną poprawę jest znikoma – tak podają też wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego. W praktyce, każda sytuacja, gdy przez pewien czas jedno oko nie pracuje prawidłowo (np. przez zmętnienie soczewki, opadniętą powiekę czy blizny rogówki), powinna natychmiast wzbudzić czujność kliniczną. Bardzo ważne jest wczesne wykrywanie takich problemów, bo im dłużej trwa deprywacja wzrokowa, tym większe ryzyko trwałego niedowidzenia. Warto pamiętać, żeby w wywiadzie dopytywać nie tylko o same objawy obecne, ale także o przebyte urazy, operacje czy stany zapalne dotyczące oka – nie tylko samo zmętnienie soczewki, ale każda sytuacja zakłócająca rozwój widzenia u dziecka może prowadzić do amblyopii. Standardem jest to, że w takich przypadkach konieczna jest szybka interwencja: chirurgiczna, optyczna i rehabilitacyjna, bo w okulistyce dziecięcej czas gra ogromną rolę.

Pytanie 18

Badanie heteroforii do dali na krzyżu Maddoxa należy wykonać z odległości

A. 1 m

B. 0,5 m

C. 3 m

D. 5 m

Badanie heteroforii do dali na krzyżu Maddoxa powinno być przeprowadzane z odległości 5 metrów, ponieważ ta właśnie odległość jest uznawana za standardową w diagnostyce okulistycznej, jeśli chodzi o ocenę widzenia do dali. Wynika to z tego, że już przy 5 metrach kąt akomodacji jest praktycznie zerowy, co pozwala na obiektywną ocenę prawdziwych odchyleń oczu bez wpływu mechanizmów akomodacyjnych. Moim zdaniem to bardzo logiczne, żeby testować układ wzrokowy w warunkach najbardziej zbliżonych do patrzenia na daleką przestrzeń, bo wtedy łatwiej wychwycić subtelne zaburzenia. W praktyce – właśnie 5 metrów jest przyjęte jako „dystans optycznie nieskończony”, dlatego tak ustawione stanowisko pozwala porównać wyniki różnych badań i mieć pewność, że są one powtarzalne. Z mojego doświadczenia wynika, że przy mniejszych odległościach często pojawiają się błędy związane z akomodacją lub też pacjent automatycznie kompensuje niewielkie odchylenia, przez co wynik testu staje się niewiarygodny. Warto pamiętać, że w gabinetach okulistycznych lub optometrycznych – gdy nie ma miejsca na 5 metrów – stosuje się specjalne zwierciadła, żeby pacjent mimo wszystko patrzył „na dal”. To jedno z takich praktycznych rozwiązań, o których dobrze wiedzieć. Krzyż Maddoxa do wykonywania testów z bliska też się stosuje, ale wtedy oceniamy heteroforię do bliży. Warto rozróżniać te przypadki.

Pytanie 19

Horyzontalna listwa pryzmatyczna ma zastosowanie w ćwiczeniach

A. widzenia stereoskopowego.

B. zakresu fuzji.

C. dowolnej fuzjnej konwergencji.

D. dwojenia.

Pojawia się często nieporozumienie, że horyzontalna listwa pryzmatyczna służy bezpośrednio do wywoływania dwojenia albo ćwiczenia widzenia stereoskopowego. W rzeczywistości jednak pryzmaty, a zwłaszcza listwa pryzmatyczna, są wykorzystywane do oceny i treningu zakresu fuzji, czyli zdolności łączenia przez pacjenta lekko przesuniętych obrazów w jeden spójny obraz. Stosowanie ich jedynie po to, by wywołać dwojenie, nie jest celem terapeutycznym, a raczej punktem granicznym, na którym kończy się zakres fuzji – to taki moment, w którym pacjent już nie jest w stanie połączyć obrazów. Podobnie rzecz się ma z widzeniem stereoskopowym – choć dobre fuzjowanie jest warunkiem prawidłowego stereopsji, sama listwa pryzmatyczna nie jest narzędziem do jego treningu, tylko do oceny i ćwiczenia rezerw fuzji. Dowolna fuzjna konwergencja to z kolei pojęcie zbyt ogólne i nieprecyzyjne – w zaawansowanej praktyce ortoptycznej ćwiczenia zawsze są celowane w konkretne rezerwy, a nie w przypadkową konwergencję. Typowym błędem jest utożsamianie działania pryzmatów z każdą formą treningu obuoczności. W praktyce klinicznej, bazując chociażby na podręcznikach takich jak "Optometria. Podstawy", zaleca się bardzo konkretne wykorzystanie listwy do ćwiczeń zakresu fuzji, a nie do przypadkowego wywoływania dwojenia czy ogólnego pojęcia konwergencji. Dobrze mieć na uwadze, że poprawnie prowadzony trening z listwą pryzmatyczną skupia się na stopniowym zwiększaniu rezerw fuzji, co jest kluczowe dla utrzymania sprawnego widzenia obuocznego w dynamicznym środowisku.

Pytanie 20

Dodatek +3,00 Dsph w szkłach dwuogniskowych lub progresywnych jest stosowany w korekcji zezów akomodacyjnych

A. hypoakomodacyjnych.

B. nierefrakcyjnych.

C. refrakcyjnych.

D. atypowych.

Chociaż w zezie akomodacyjnym często stosuje się dodatki plusowe, to nie każdy rodzaj zeza akomodacyjnego będzie wymagał aż tak dużego dodatku jak +3,00 Dsph. W odniesieniu do określeń hypoakomodacyjny, nierefrakcyjny oraz refrakcyjny, warto precyzyjnie rozgraniczyć, co te terminy oznaczają w praktyce optometrycznej. Hypoakomodacyjny zez to sytuacja, gdy u pacjenta występuje niedostateczna akomodacja, czyli oko nie jest w stanie odpowiednio dostosować swojej mocy w odpowiedzi na zmianę odległości oglądanego obiektu. Jednak w takich przypadkach dodatki plusowe są dobierane indywidualnie i zazwyczaj zaczyna się od niższych wartości, np. +1,00 do +2,00 Dsph, by nie zaburzyć procesu adaptacji i nie pogłębić objawów astenopijnych. Zez refrakcyjny z kolei jest ściśle powiązany z wadą refrakcji, najczęściej nadwzrocznością. Tu również korekcja odbywa się głównie przez optymalne dopasowanie pełnej korekcji dalekowzroczności, a nie przez wysokie dodatki plusowe, które mogłyby wręcz nasilać inne problemy. Natomiast termin nierefrakcyjny odnosi się do takich form zeza, gdzie mechanizmy akomodacji lub wada refrakcji nie są główną przyczyną zaburzenia ustawienia oczu – w tych przypadkach dodatki nie mają zastosowania ani uzasadnienia merytorycznego. W praktyce klinicznej często spotyka się błędne przekonanie, że każdy zez akomodacyjny wymaga dodatku o wartości +3,00 Dsph, ale to nie jest podejście zgodne ze światowymi standardami. Najczęściej tak wysokie dodatki są zarezerwowane dla przypadków nietypowych, określanych właśnie jako „atypowe” – czyli takich, gdzie inne metody zawiodły lub mamy do czynienia z wyjątkowymi indywidualnymi potrzebami pacjenta. Stąd zarówno mylenie hypoakomodacyjnych, refrakcyjnych, jak i nierefrakcyjnych zezów jako wskazań do stosowania takiej korekcji, jest uproszczeniem i nie odpowiada aktualnej wiedzy branżowej. Warto zawsze kierować się szczegółową diagnostyką i dobrymi praktykami klinicznymi, a nie automatyzmami w doborze mocy dodatków.

Pytanie 21

Kontrolowanie ustawienia oczu u pacjenta z okresowym ekcesem dywergencji można uzyskać, stosując ćwiczenia

A. ujemnej względnej konwergencji.

B. dodatniej względnej konwergencji.

C. z fiksatorem.

D. fuzji z pryzmatami.

Kontrolowanie ustawienia oczu u pacjenta z okresowym ekcesem dywergencji to temat dość specyficzny i wymaga indywidualnego podejścia. W przypadku tej jednostki chorobowej, ćwiczenia z fiksatorem są najczęściej stosowane, ponieważ pozwalają na świadome i aktywne angażowanie mechanizmów motorycznych oka. Fiksator, najczęściej prosty, kontrastowy punkt lub obiekt, umożliwia pacjentowi skupianie wzroku i naukę prawidłowego utrzymania spojrzenia na wyznaczonym celu. Takie ćwiczenia rozwijają u dzieci i dorosłych nawyk centralnej fiksacji i stabilizacji spojrzenia, co jest podstawą kontroli dywergencji. Z mojego doświadczenia, dzieci bardzo szybko zaczynają rozumieć, po co ćwiczą – widzą efekty, bo coraz rzadziej pojawiają się objawy „uciekającego oka”. W praktyce gabinetowej często wykorzystuje się zarówno proste fiksatory (np. kolorowe patyczki czy świecące diody), jak i specjalistyczne urządzenia do treningu kontroli obuocznej. To podejście jest zgodne z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Okulistycznego oraz praktyką ortoptyczną – najpierw trzeba nauczyć pacjenta kontroli ustawienia, zanim przejdzie się do treningu fuzji czy konwergencji. Ważne jest też, że ćwicząc z fiksatorem, możemy na bieżąco monitorować postępy, co ułatwia dopasowanie terapii. Tak to się robi w porządnych gabinetach! Warto też pamiętać, że ćwiczenia te są nieskomplikowane i można je kontynuować w domu pod nadzorem rodzica – to spora zaleta w codziennej terapii.

Pytanie 22

Niedorozwój jąder nerwów VI i VII powodujący zaburzenia narządu ruchowego oczu jest charakterystyczny dla zespołu

A. Stillinga-Türka-Duane'a.

B. Marcusa-Gunna.

C. Moebiusa.

D. Browna.

W przypadku tego pytania bardzo łatwo się pomylić, bo istnieje sporo zespołów nazwanych od nazwisk, które dotyczą zaburzeń motoryki oka lub twarzy. Dużo osób myli zespół Moebiusa z zespołem Stillinga-Türka-Duane’a, bo oba dotyczą ruchomości gałek ocznych, ale mechanizmy są zupełnie różne. W Duanie’ie dochodzi do ograniczenia odwodzenia oka z powodu nieprawidłowego unerwienia mięśni prostych bocznych, ale nie jest to wynik niedorozwoju jąder nerwów VI i VII. To raczej wada unerwienia, a nie typowa neuropatia jąder. Z kolei zespół Browna dotyczy zaburzeń mechanicznych ruchu oka, konkretnie blokady mięśnia skośnego górnego – tu nie chodzi o niedorozwój czy porażenie nerwów, tylko o problem „mechaniczny” w obrębie mięśni i ścięgien. Zespół Marcusa-Gunna natomiast to bardzo charakterystyczny objaw synkinez twarzowo-powiekowych, gdzie unoszenie powieki następuje mimowolnie przy ruchach żuchwy (tzw. jaw-winking), ale zupełnie nie dotyczy jąder nerwów odwodzącego i twarzowego. Moim zdaniem, częsty błąd polega na skupianiu się tylko na objawach ocznych i ignorowaniu zaburzeń mimiki – a właśnie ten zestaw objawów, czyli problemy z mimiką i odwodzeniem oka jednocześnie, wskazuje na zespół Moebiusa. Dla wielu osób trudne jest rozróżnienie, czy odpowiedź dotyczy problemu obwodowego (jak w Moebiusie – niedorozwój jąder), czy raczej kwestii mięśniowo-mechanicznych lub nieprawidłowości unerwienia (Duane, Brown). Warto powtarzać sobie mapę unerwienia czaszkowego i pamiętać, że zespół Moebiusa to przede wszystkim problem jąder nerwowych, a nie samej gałki ocznej czy mięśni. Takie rozróżnienie jest kluczowe nie tylko w testach, ale też w praktycznej diagnostyce pacjentów.

Pytanie 23

Która z wymienionych funkcji nie dotyczy działania mięśnia prostego dolnego?

A. Elevatio.

B. Adductio.

C. Extorsio.

D. Depressio.

Mięsień prosty dolny (musculus rectus inferior) rzeczywiście nie odpowiada za elevatio, czyli unoszenie gałki ocznej. Jego główna funkcja to depressio, czyli ruch w dół, a także adductio (przywodzenie) oraz extorsio (zewnętrzna rotacja). To bardzo charakterystyczny mięsień – kiedy patrzysz w dół, on przejmuje robotę, szczególnie jeśli spojrzenie jest skierowane lekko do środka. Moim zdaniem warto pamiętać, że każda grupa mięśni okoruchowych współpracuje, by dać precyzyjne ruchy oka, ale – według podręczników do anatomii, jak Sobotta czy Gray's Anatomy – to właśnie mięsień prosty górny odpowiada za elevatio. W praktyce okulistycznej, na przykład podczas badania ruchomości gałek ocznych, takie rozróżnienie pomaga odróżnić patologie poszczególnych mięśni. Jeśli ktoś w pracy medycznej spotka się z zaburzeniem ruchu w górę, to raczej podejrzewa się inne mięśnie, a nie prosty dolny. Ciekawostka: w diagnostyce porażeń nerwów czaszkowych odpowiedzialnych za ruchy oka, umiejętność szybkiego określenia funkcji tych mięśni jest nieoceniona. W sumie, odpowiedź o braku elevatio jest absolutnie zgodna z realiami branżowymi i praktyką kliniczną.

Pytanie 24

Synergistą dla mięśnia prostego dolnego podczas ruchu obniżenia gałki ocznej jest mięsień

A. skośny górny.

B. prosty przyśrodkowy.

C. prosty boczny.

D. skośny dolny.

Patrząc na funkcje mięśni zewnętrznych oka, łatwo się pomylić, bo ich nazwy mogą sugerować prostą zależność typu „prosty dolny – patrzy w dół”, „przyśrodkowy – do nosa” itd. Ale rzeczywistość anatomiczna jest dużo bardziej skomplikowana. Na przykład mięsień prosty przyśrodkowy odpowiada głównie za przywodzenie oka, czyli kierowanie spojrzenia w stronę nosa, a nie za obniżanie gałki ocznej. Podobnie mięsień prosty boczny umożliwia odwodzenie – przesuwa oko na zewnątrz, w stronę skroni. Mięsień skośny dolny większość osób utożsamia z ruchem w dół przez samą nazwę, ale w praktyce jego głównym zadaniem jest unoszenie gałki ocznej, szczególnie podczas spojrzenia przyśrodkowego, a także rotacja zewnętrzna (eksorsja). To dość częsty błąd – sugerowanie się tylko nazwą mięśnia i pomijanie jego rzeczywistego przebiegu oraz osi działania. W branży medycznej przyjmuje się, że analiza funkcji mięśni gałkoruchowych wymaga odwołania się do ich anatomicznych przyczepów i osi ruchu, co jest podstawą podczas badania neurologicznego czy ortoptycznego. Moim zdaniem najlepiej utrwalać tę wiedzę na praktycznych przykładach: np. podczas badania ruchomości oka, gdy prosimy pacjenta o spojrzenie w dół i do wewnątrz, aktywują się właśnie mięsień prosty dolny i skośny górny – działają wtedy razem, jako synergici. Widać więc, że tylko znajomość konkretnego działania każdego z mięśni pozwala uniknąć typowego błędu myślowego polegającego na utożsamianiu kierunku działania z nazwą. W codziennej praktyce takie szczegóły decydują o trafnej diagnozie i skutecznej terapii.

Pytanie 25

Przed przystąpieniem do badania forii poziomej oka prawego na krzyżu Maddoxa należy pacjentowi ustawić pałeczkę Maddoxa

A. poziomo przed okiem prawym.

B. poziomo przed okiem lewym.

C. pionowo przed okiem prawym.

D. pionowo przed okiem lewym.

Prawidłowe ustawienie pałeczki Maddoxa poziomo przed okiem prawym jest kluczowe, żeby uzyskać wiarygodny wynik badania forii poziomej. Chodzi o to, że pałeczka Maddoxa, która składa się z szeregu cienkich cylindrycznych soczewek, zamienia światło punktowe w jasną linię świetlną. Ustawiając ją poziomo, uzyskujemy linię pionową, co pozwala precyzyjnie ocenić ustawienie oka w płaszczyźnie poziomej. Tylko w takiej konfiguracji można skutecznie wykryć forię poziomą, czyli utajone odchylenie gałki ocznej na boki (esoforię albo exoforię). W praktyce, jeśli ktoś pomyli kierunek ustawienia pałeczki lub pomyli oko, cały test traci sens i wyniki mogą być kompletnie nieprzydatne. Z mojego doświadczenia wynika, że to dość częsty błąd, szczególnie u początkujących, bo wydaje się, że kierunek nie ma aż takiego znaczenia – a jednak ma. Takie ustawienie odpowiada standardom badań ortoptycznych i jest powszechnie zalecane w literaturze, na przykład w podręcznikach optometrii czy okulistyki. Warto też pamiętać, że ten test jest prosty do wykonania, nie wymaga drogiego sprzętu, a pozwala na szybkie wykrycie subtelnych zaburzeń widzenia obuocznego, co jest szczególnie ważne np. u kierowców czy osób pracujących przy komputerze. Dobrze wiedzieć, dlaczego robimy pewne rzeczy w określony sposób – to fundament poprawnej diagnostyki.

Pytanie 26

W celu oceny wielkości kąta zeza u 2-letniego chłopca należy wykonać

A. badanie na skrzydle Maddoxa.

B. test Schobera.

C. badanie na krzyżu Maddoxa.

D. test Krimsky’ego.

Test Krimsky’ego to naprawdę praktyczne narzędzie w diagnostyce zeza u małych dzieci, zwłaszcza tych, które jeszcze nie bardzo potrafią współpracować podczas badania. Moim zdaniem, jego największa zaleta to prostota i możliwość szybkiego uzyskania wiarygodnych informacji. W teście tym wykorzystuje się światło skierowane na oczy dziecka i obserwuje się odblask rogówkowy. Następnie przykładamy pryzmaty o znanej mocy przed oko, aby „przesunąć” odblask do odpowiedniej pozycji, a tym samym określić kąt zeza w dioptriach pryzmatycznych. Standardy okulistyki dziecięcej jednoznacznie rekomendują właśnie tę metodę jako złoty środek, gdy dziecko nie jest jeszcze na etapie porozumiewania się słownego czy wykonywania poleceń lekarza. Z mojego doświadczenia wynika, że test Krimsky’ego pozwala szybko ocenić nie tylko obecność, ale i dokładny zakres odchylenia gałki ocznej. Dobrze wiedzieć, że u tak małych dzieci inne metody, wymagające współpracy (np. test na krzyżu Maddoxa), praktycznie nie mają zastosowania. Dodatkowo, prawidłowo wykonany test Krimsky’ego jest bezbolesny i nie budzi lęku u malucha. To sprawia, że jest on nie tylko skuteczny, ale też bardzo komfortowy w codziennej praktyce okulistycznej.

Pytanie 27

Dodatek +3,00 D w szkłach dwuogniskowych lub progresywnych jest stosowany w korekcji zezów akomodacyjnych

A. hypoakomodacyjnych.

B. refrakcyjnych.

C. atypowych.

D. nierefrakcyjnych.

Często pojawia się mylne przekonanie, że każda duża addycja w szkłach progresywnych czy dwuogniskowych jest stosowana we wszystkich typach zezów akomodacyjnych – to nie do końca tak działa. Zez refrakcyjny akomodacyjny zwykle wynika z nadwzroczności i tutaj kluczowa jest pełna korekcja wady podstawowej, a nie duży dodatek „plus”. W takich przypadkach to właśnie odpowiednie szkła sferyczne rozwiązują problem, a nie addycja +3,00 D, która mogłaby wręcz zaburzyć widzenie do dali. Jeśli chodzi o zezy nierefrakcyjne, to w ogóle nie są one związane z nadmiernym wysiłkiem akomodacyjnym, więc stosowanie dużych dodatków jest tutaj błędem – poprawa komfortu wzrokowego będzie zerowa albo wręcz może nastąpić pogorszenie kontroli zeza. Zez hypoakomodacyjny dotyczy sytuacji, gdzie oko ma ograniczoną zdolność akomodacji (np. u dzieci z zaburzeniami neurologicznymi), ale tu standard postępowania to raczej ćwiczenia, niskie dodatki lub korekcja innych zaburzeń, a nie automatycznie „mocny plus”. Z mojego doświadczenia wynika, że wielu początkujących optyków czy optometrystów wpada w pułapkę myślenia schematycznego: „duży dodatek równa się zawsze pomoc akomodacji”. W praktyce klinicznej taki schemat prowadzi do pogorszenia ostrości wzroku do dali, problemów z adaptacją i niepotrzebnych frustracji pacjenta. Najważniejsze jest właściwe zrozumienie mechanizmów powstawania zeza oraz indywidualne dopasowanie korekcji. Stosowanie dodatku +3,00 D jest uzasadnione wyłącznie w nietypowych (atypowych) przypadkach, gdzie standardowe podejście zawodzi i tylko wtedy przynosi realne korzyści. Takie są aktualne rekomendacje branżowe i dobre praktyki kliniczne.

Pytanie 28

U pacjenta po porażeniu akomodacji należy wykonać badanie ostrości wzroku z użyciem

A. okularów polaryzacyjnych.

B. filtra czerwonego.

C. otworu stenopoeicznego.

D. pryzmatu 10 dpt.

Wybranie otworu stenopoeicznego jako narzędzia do badania ostrości wzroku po porażeniu akomodacji to bardzo trafny ruch, bo to jeden z klasycznych sposobów na ocenę rzeczywistej ostrości siatkówkowej niezależnie od zaburzeń akomodacji. Otwór stenopoeiczny, czyli mały krążek z dziurką, działa trochę jak przysłona w aparacie – ogranicza rozpraszanie światła, eliminuje promienie peryferyjne i w praktyce 'wyostrza' obraz na siatkówce. Dzięki temu uzyskujemy pomiar ostrości wzroku, który nie jest zaburzony problemami soczewki czy brakiem zdolności skupiania obrazu, co jest przecież typowe po porażeniu akomodacji, np. po cykloplegii. Takie rozwiązanie jest powszechnie rekomendowane w podręcznikach okulistycznych i praktyce optometrycznej – nie znam lepszego, prostszego i tańszego sposobu. Warto dodać, że jeśli pacjent z otworem widzi ostro, a bez niego już nie, to problem leży raczej w układzie optycznym oka, a nie w neuralnej części widzenia. Spotyka się to codziennie w gabinecie, szczególnie u dzieci albo osób po porażeniu akomodacji lekami. Moim zdaniem każdy, kto jest związany z badaniem wzroku, powinien mieć taki otwór zawsze pod ręką, bo potrafi uratować niejedną diagnostykę i rozwiać wątpliwości między wadą refrakcji a innymi schorzeniami. Takie rozwiązanie daje szybki feedback i pozwala lepiej zaplanować dalszą diagnostykę czy korekcję optyczną.

Pytanie 29

Ćwiczenia z zastosowaniem konwertera są zalecane pacjentom z zezem

A. zbieżnym porażennym.

B. rozbieżnym okresowym z ekscesem dywergencji.

C. zbieżnym akomodacyjnym.

D. rozbieżnym okresowym z niedomogą konwergencji.

Ćwiczenia z zastosowaniem konwertera są szczególnie wskazane dla pacjentów z rozbieżnym okresem z niedomogą konwergencji, bo właśnie w tym typie zeza głównym problemem jest zbyt słaba zdolność do zbieżnego ustawiania oczu podczas patrzenia na bliskie przedmioty. Moim zdaniem to jeden z najbardziej praktycznych przypadków, gdzie terapia ortoptyczna daje wymierne efekty. Konwerter (inaczej pryzmat lub laska konwergencyjna) pozwala stymulować i ćwiczyć mięśnie odpowiedzialne za zbieżność, przez co pacjent uczy się prawidłowo aktywować konwergencję i utrzymywać ją nawet bez wspomagania. Standardy branżowe oraz zalecenia Polskiego Towarzystwa Okulistycznego podkreślają, że w takich przypadkach regularna praca z konwerterem potrafi znacząco poprawić komfort życia – szczególnie u dzieci i młodzieży, które mają problemy z czytaniem lub koncentracją wzroku na bliskich odległościach. Z mojego doświadczenia wynika, że już po kilku tygodniach systematycznych ćwiczeń widać poprawę: pacjenci rzadziej mrużą oczy, nie skarżą się na bóle głowy czy podwójne widzenie. Ważną sprawą jest indywidualny dobór ćwiczeń i cierpliwość – konwergencja nie poprawia się z dnia na dzień, ale dobrze prowadzona terapia naprawdę przynosi efekty i jest szeroko rekomendowana w praktyce ortoptycznej.

Pytanie 30

Badanie obuocznego widzenia z użyciem synoptoforu wykazało u 7-letniego pacjenta „krzyżowanie” obrazów. Dla tego dziecka wskazane jest ćwiczenie

A. rozwijające jednoczesną percepcję.

B. fuzjnej względnej konwergencji.

C. poszerzające zakres fuzji z użyciem listwy pryzmatycznej.

D. dwojenia z zastosowaniem czerwonego filtra.

W diagnostyce i terapii zaburzeń widzenia obuocznego niezwykle ważne jest, by właściwie określić etap rozwoju danej funkcji wzrokowej. W przypadku „krzyżowania” obrazów podczas badania synoptoforem mamy do czynienia z brakiem jednoczesnej percepcji – to znaczy, że mózg nie potrafi jeszcze odbierać dwóch obrazów w jednej chwili. Niestety, często spotyka się myślenie, że skoro ktoś już widzi dwa obrazy, to można od razu przejść do ćwiczenia fuzji czy nawet konwergencji. Takie podejście jest niezgodne z zasadami ortoptyki i prowadzi donikąd, bo bez jednoczesnej percepcji nie ma tzw. podstawy do budowania dalszych funkcji. Przykładowo, ćwiczenia fuzji względnej konwergencji są zarezerwowane dla pacjentów, którzy już mają wykształconą jednoczesną percepcję – ich celem jest nauczenie zbieżności i precyzyjnego łączenia obrazów w jeden. Poszerzanie zakresu fuzji, nawet z użyciem listwy pryzmatycznej, również nie ma sensu na tym etapie, bo dziecko nie korzysta jeszcze z mechanizmu fuzji. Z kolei ćwiczenie dwojenia z czerwonym filtrem to narzędzie raczej do pracy z bardziej zaawansowanymi przypadkami, gdzie istnieje już choćby szczątkowa zdolność łączenia obrazów. Najczęstszy błąd popełniany przez początkujących terapeutów widzenia to właśnie przeskakiwanie etapów – chęć szybkiego przeskoczenia do trudniejszych ćwiczeń zamiast skupienia się na fundamentach. W praktyce należy najpierw nauczyć dziecko rozpoznawania dwóch obrazów naraz (jednoczesnej percepcji), a dopiero potem stopniowo wdrażać ćwiczenia wyższych funkcji obuocznych. Takie podejście daje najlepsze efekty i minimalizuje ryzyko wystąpienia nieprawidłowych adaptacji sensorycznych.

Pytanie 31

U 6-letniego dziecka z exotropią okresową należy zastosować ćwiczenia z użyciem

A. listwy pryzmatycznej.

B. linijki aperturowej.

C. diploskopu.

D. cheiroskopu.

W przypadku 6-letniego dziecka z egzotropią okresową zastosowanie ćwiczeń z użyciem listwy pryzmatycznej to naprawdę optymalny wybór. Listwa pryzmatyczna pozwala na skuteczne stymulowanie konwergencji, czyli zbieżności oczu, co jest kluczowe przy tego typu zezach rozbiegających się. Dziecko, patrząc przez kolejne pryzmaty o narastającej mocy, ćwiczy mięśnie odpowiedzialne za zbliżanie osi widzenia obu oczu. Z mojego doświadczenia te ćwiczenia są dość angażujące dla dzieci, a jednocześnie pozwalają precyzyjnie kontrolować postępy i dobierać trudność do indywidualnych możliwości pacjenta. Taka forma terapii widzenia jest rekomendowana przez większość ortoptystów i okulistów dziecięcych. Listwa pryzmatyczna jest narzędziem szeroko stosowanym zarówno w gabinetach, jak i podczas domowych ćwiczeń pod nadzorem rodzica. Dodatkowo, ćwiczenia na listwie pryzmatycznej pomagają zapobiegać utrwaleniu się egzotropii, szczególnie gdy dziecko wykazuje dobrą rezerwę fuzji. Co istotne, w tej grupie wiekowej nie zawsze konieczne jest od razu wdrażanie leczenia operacyjnego, a regularny, dobrze prowadzony trening konwergencji naprawdę daje efekty. Moim zdaniem, takie ćwiczenia to podstawa pracy z dziećmi z egzotropią okresową – szybka interwencja często pozwala uniknąć poważniejszych problemów w przyszłości. Warto też pamiętać, że narzędzia takie jak listwa pryzmatyczna są zgodne z aktualnymi wytycznymi Polskiego Towarzystwa Okulistycznego oraz międzynarodowymi standardami ortoptycznymi.

Pytanie 32

Przy zastosowaniu metody Campbella w leczeniu niedowidzenia wskazane jest, aby przed rozpoczęciem ćwiczeń sprawdzić ostrość widzenia pacjenta przy użyciu

A. optotypów Snellena.

B. kart Tellera.

C. testu Lea.

D. figur Allena.

Metoda Campbella w leczeniu niedowidzenia bazuje na szczegółowym monitorowaniu postępów pacjenta, dlatego tak ważne jest, żeby na początku dobrze zmierzyć ostrość widzenia. Karty Tellera to narzędzie, które według mnie jest wręcz stworzone do tego celu, zwłaszcza jeśli mamy do czynienia z małymi dziećmi albo osobami, które nie czytają liter lub mają trudności z rozpoznawaniem szczegółowych symboli. Karty te wykorzystują gratyngowe wzory (czyli takie czarno-białe paski o różnej szerokości) i pozwalają w sposób obiektywny ocenić próg rozdzielczości wzrokowej nawet wtedy, gdy komunikacja słowna z pacjentem jest ograniczona. W praktyce, zanim zacznie się ćwiczenia np. z wykorzystaniem specjalnych okularów czy filtrów – czyli według Campbella – bardzo dobrze jest znać dokładny wyjściowy poziom widzenia danej osoby. To umożliwia nie tylko indywidualizację terapii, ale też ocenę skuteczności w czasie. Z mojego doświadczenia wynika, że korzystanie z kart Tellera to po prostu pewność, że pomiar jest precyzyjny, zgodny ze światowymi standardami i nie wprowadza niepotrzebnych błędów. Trzeba pamiętać, że inne testy, choć popularne, nie zawsze sprawdzają się u młodszych dzieci lub osób z głębokim niedowidzeniem. W pracy codziennej użycie kart Tellera jest bardzo praktyczne i doceniane przez specjalistów od terapii wzroku – to naprawdę solidna praktyka.

Pytanie 33

Jeśli przed przystąpieniem dziecka do ćwiczeń ostrość wzroku po korekcji w oku niedowidzącym do dali wynosiła 0,6 i do bliży 0,8, to które wyniki badania ostrości wzroku uzyskane po zakończeniu cyklu ćwiczeń wskazują na ich pozytywny rezultat?

A. Visus OL = 0,4 Sn OL = 1,2

B. Visus OL = 0,7 Sn OL = 0,6

C. Visus OL = 0,6 Sn OL = 0,8

D. Visus OL = 0,5 Sn OL = 0,8

Tutaj odpowiedź została trafnie rozpoznana – po cyklu ćwiczeń u dziecka z niedowidzącym okiem najbardziej pożądanym efektem jest wzrost ostrości wzroku (visus) w stosunku do wartości wyjściowej. W praktyce Visus OL = 0,7 i Sn OL = 0,6 oznacza, że ostrość wzroku do dali poprawiła się względem poprzedniego wyniku 0,6, co jest wyraźnym efektem pozytywnym. Co ciekawe, nawet jeżeli ostrość do bliży (Snellen) nieco spadła – z 0,8 na 0,6 – to w ocenie postępów najistotniejsza jest poprawa w dali, bo to zwykle właśnie tutaj terapia konwergencji i akomodacji przynosi zauważalne efekty. Takie zmiany często się zdarzają w praktyce, zwłaszcza na początku terapii, i trzeba je umieć interpretować. Moim zdaniem zawsze należy patrzeć na trend ogólny – lepszy visus do dali świadczy o skuteczności ćwiczeń, a wyniki do bliży jeszcze mogą się wyrównać po kolejnych etapach terapii. W realnych warunkach klinicznych poprawa choćby jednego z parametrów, bez pogorszenia drugiego poniżej wartości wyjściowej, uznawana jest za sukces. Standardy optometryczne i wytyczne Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki również podkreślają, że nawet częściowa poprawa ostrości to pożądany efekt terapii widzenia. W praktyce codziennej zawsze warto dokumentować takie rezultaty i omawiać z rodzicami, bo pokazują, że ćwiczenia przynoszą realne korzyści. Fajnie, że zwróciłeś na to uwagę – wielu początkujących skupia się tylko na jednym parametrze, a istotne jest całościowe podejście do pacjenta i jego postępów.

Pytanie 34

U 6-letniej pacjentki badanie konwergencji przed ćwiczeniami wykazywało brak konwergencji. Który zapis badania świadczy o poprawie konwergencji na dobrą?

A. ++

B. +++

C. (-)

D. +

Zapis ++ w ocenie konwergencji faktycznie oznacza prawidłową, dobrą konwergencję u pacjenta. W praktyce okulistycznej i ortoptycznej stosuje się taki właśnie system oceny – im więcej plusów, tym lepsza reakcja konwergencji, a brak plusów lub minus oznacza jej brak. U 6-letniej pacjentki, u której przed ćwiczeniami nie obserwowano w ogóle konwergencji, pojawienie się ++ świadczy o wyraźnej poprawie. To nie jest jeszcze maksymalny możliwy wynik (którym byłoby +++), ale ++ już jest uznawane za normę kliniczną i odpowiada konwergencji efektywnej, zgodnej z przyjętymi standardami. Z mojego doświadczenia, u dzieci po ćwiczeniach ortoptycznych często właśnie taka poprawa jest notowana, co oznacza, że można uznać ten wynik za sukces terapii. Mam wrażenie, że wiele osób zapomina, iż ++ to nie jest „gorzej niż +++”, tylko po prostu klinicznie prawidłowy, oczekiwany rezultat u młodego pacjenta – nie zawsze musimy dążyć do maksymalnego wyniku, liczy się powrót do normy funkcjonalnej. Zresztą, w praktyce ++ oznacza, że oczy prawidłowo zbiegają się do nosa podczas fiksacji na bliskim obiekcie, co jest kluczowe dla komfortu widzenia obuocznego. Warto pamiętać, że zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ortoptycznego, ++ przyjmuje się jako „dobrą” konwergencję. W codziennej pracy takie wyniki traktuje się jako potwierdzenie skuteczności terapii lub ćwiczeń ortoptycznych.

Pytanie 35

Które kryterium powinno być spełnione, aby pacjent mógł wykonywać ćwiczenia z użyciem cheiroskopu?

A. Tłumienie naprzemienne.

B. Niedowidzenie średniego stopnia.

C. Prawidłowa korespondencja siatkówek.

D. Prawidłowa ostrość wzroku.

Wydaje się, że łatwo tu się pomylić, bo pozostałe opcje brzmią całkiem logicznie, ale niestety każda z nich pomija kluczową rzecz związaną z funkcjonowaniem cheiroskopu. Zacznijmy od tłumienia naprzemiennego – to stan, w którym jedno oko jest raz dominujące, raz drugie, co prowadzi do niestabilności widzenia obuocznego. Ćwiczenia z cheiroskopem mają na celu rozwój koordynacji i percepcji obuocznej, ale wymagają współpracy obu oczu w tym samym czasie, a nie naprzemiennego dominowania. W praktyce przy silnym tłumieniu naprzemiennym cheiroskop niestety bywa nieskuteczny, bo mózg „odrzuca” informacje z jednego oka. Z kolei prawidłowa ostrość wzroku, choć bardzo ważna w terapii wzroku, nie jest najważniejszym kryterium do rozpoczęcia ćwiczeń na cheiroskopie. Oczywiście, jeśli ostrość jest bardzo niska, ćwiczenia będą trudniejsze do wykonania, ale jeśli korespondencja siatkówek jest nieprawidłowa, nawet dobra ostrość nie pomoże. Niedowidzenie średniego stopnia to sytuacja, gdzie jedno oko widzi wyraźnie gorzej – w takich przypadkach często najpierw wdraża się inne formy terapii (np. ćwiczenia na pobudzenie niedowidzącego oka), a cheiroskop wprowadza się dopiero, gdy warunki widzenia obuocznego są stabilne. Moim zdaniem często spotyka się błąd polegający na tym, że stawia się zbyt duży nacisk na techniczne parametry (jak ostrość) zamiast na integrację bodźców wzrokowych. Standardy ortoptyczne i optometryczne podkreślają, że prawidłowa korespondencja siatkówek jest absolutnym minimum do prowadzenia skutecznych ćwiczeń na cheiroskopie. To trochę jakby próbować ćwiczyć jazdę samochodem bez włączonego zapłonu – technicznie możesz siedzieć za kierownicą, ale nigdzie nie pojedziesz. Warto więc pamiętać, żeby zawsze najpierw zweryfikować korespondencję siatkówek przed rozpoczęciem jakiegokolwiek treningu z użyciem tego narzędzia, bo od tego właśnie zależy skuteczność i bezpieczeństwo całej terapii.

Pytanie 36

W leczeniu niedowidzenia u dzieci oczekiwanym efektem wykonywania ćwiczeń z użyciem stymulatora jest

A. pobudzenie widzenia plamkowego.

B. utrwalenie obuocznego widzenia.

C. usunięcie mroczka punktu fiksacji.

D. poprawa korespondencji siatkówek.

Stymulator w terapii niedowidzenia u dzieci to narzędzie, które faktycznie ma za zadanie pobudzić widzenie plamkowe. Chodzi tu głównie o to, żeby „wymusić” na siatkówce pracę tej części oka, która odpowiada za najostrzejsze widzenie – czyli właśnie plamki żółtej. Standardy okulistyczne i wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego jasno wskazują, że w przebiegu niedowidzenia (ambliopii) kluczem jest nauczenie oka „leniwego” aktywnego udziału w procesie widzenia, a to właśnie osiąga się przez stymulację plamkową. Praktycznie wygląda to najczęściej tak, że dziecko wykonuje zadania przy użyciu specjalnych urządzeń, wyświetlających bodźce wizualne na różnym poziomie trudności, zmuszając oko do precyzyjnego skupiania się na detalach. Dzięki częstym powtórzeniom i dobrze dobranym ćwiczeniom, można zaobserwować poprawę ostrości wzroku oraz lepszą kontrolę fiksacji. Moim zdaniem, bez tej fazy terapii trudno mówić o skutecznym leczeniu niedowidzenia – inne metody są często mało efektywne, jeśli pominiemy ten etap. Warto pamiętać, że ćwiczenia tego typu są rekomendowane zarówno w Polsce, jak i w zagranicznych protokołach leczenia niedowidzenia, np. w zaleceniach American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus.

Pytanie 37

Ćwiczenia ortoptyczne z użyciem czerwonego filtra służą

A. hamowaniu w ośrodku fuzynym.

B. stabilizacji kąta anomalii.

C. odtłumianiu oka.

D. przeciwdziałaniu dwojeniu.

Ćwiczenia ortoptyczne z wykorzystaniem czerwonego filtra są jednym z podstawowych narzędzi stosowanych w procesie odtłumiania oka, czyli tzw. „antysupresji”. Chodzi tu przede wszystkim o sytuacje, gdy jedno oko jest przez mózg ignorowane (tłumione), co niestety często prowadzi do trwałego niedowidzenia. Terapeuta zakłada podczas ćwiczenia czerwony filtr na oko dominujące lub lepsze, a pacjent wykonuje zadania wymagające współpracy obu oczu. Dzięki filtrowi bodźce wizualne z obu oczu są widoczne, ale różnią się barwą, co zmusza system wzrokowy do zaangażowania obu oczu równocześnie. To jest bardzo praktyczne, bo terapia taka pozwala wytrenować mózg do łączenia obrazów z obu oczu i przełamania nawyku tłumienia słabszego oka. Z mojego doświadczenia, takie ćwiczenia są zalecane w przypadku amblyopii i niektórych postaciach zeza, gdzie walczymy o przywrócenie prawidłowej współpracy obu oczu. Standardy terapii ortoptycznej w Polsce i na świecie wyraźnie wskazują na skuteczność tej metody. Warto podkreślić, że sam czerwony filtr nie jest magicznym narzędziem – musi być stosowany według precyzyjnych zaleceń, najlepiej pod okiem doświadczonego ortoptysty lub optometrysty. Takie ćwiczenia, choć wydają się proste, wymagają systematyczności i cierpliwości – ale naprawdę mogą dać bardzo dobre efekty w codziennej praktyce.

Pytanie 38

W wyniku ćwiczeń uzyskano poprawę fiksacji z ekscentrycznej na centralną. Który z aparatów należy wykorzystać do ćwiczeń w kolejnym etapie leczenia?

A. Diploskop.

B. Akodometr.

C. Cheiroskop.

D. Konwerter.

Cheiroskop to naprawdę bardzo przydatne narzędzie w rehabilitacji wzroku, szczególnie właśnie wtedy, gdy po ćwiczeniach uda się osiągnąć poprawę z fiksacji ekscentrycznej na centralną. Moim zdaniem, to właśnie na tym etapie praca z cheiroskopem daje największe efekty, bo pozwala trenować precyzyjne fiksowanie i koordynację wzrokowo-ruchową na poziomie centralnym, a przecież to najważniejsze dla poprawy ostrości wzroku. W praktyce wygląda to tak, że pacjent obserwuje przez cheiroskop np. linię albo kształt i jednocześnie rysuje go, co wymusza bardzo dokładną współpracę ręka-oko. Z mojego doświadczenia wynika, że to narzędzie naprawdę świetnie motywuje osoby, które już opanowały centralną fiksację, ale mają jeszcze kłopoty z jej utrzymaniem podczas czynności bardziej wymagających, na przykład czytania czy pisania. W branży uważa się, że cheiroskop jest wręcz standardem na tym etapie terapii widzenia, bo pozwala przenieść nowo wykształcone umiejętności fiksowania do codziennej praktyki. No i jest też sporo dowodów na to, że systematyczne treningi z cheiroskopem znacząco poprawiają efektywność późniejszych ćwiczeń złożonych, takich jak widzenie obuoczne czy rozwijanie percepcji głębi.

Pytanie 39

Wadą rozwojową powstałą na skutek niecałkowitego zamknięcia się pęcherzyka ocznego jest

A. coloboma.

B. niedomykalność szpary powiekowej.

C. opadnięcie powieki górnej.

D. zaćma wrodzona.

Coloboma to wada rozwojowa, która powstaje właśnie w wyniku niecałkowitego zamknięcia się pęcherzyka ocznego podczas embriogenezy oka. W praktyce oznacza to, że na którymś etapie rozwoju zarodkowego dochodzi do nieprawidłowego zespolenia szczeliny ocznej, przez co w strukturach oka (najczęściej w tęczówce, ale też w siatkówce czy naczyniówce) pozostaje charakterystyczna „szczelina” lub ubytek – taki jakby wycięty kawałek. Bardzo często coloboma tęczówki widuje się w formie pionowego lub dolnego „wcięcia” w źrenicy, co daje uczniom ciekawy przypadek do analizy na lekcjach anatomii czy patologii. Z mojego doświadczenia, osoby, które przez chwilę zgłębiały temat embriologii oka, zwykle bez problemu kojarzą colobomę z nieprawidłowym zamknięciem szczeliny ocznej. W praktyce klinicznej rozpoznanie tej wady jest istotne, bo może się wiązać z powikłaniami, na przykład obniżoną ostrością wzroku lub zwiększonym ryzykiem innych anomalii, np. odwarstwienia siatkówki. Warto podkreślić, że rozpoznanie colobomy wymaga zarówno dokładnej oceny anatomicznej, jak i znajomości rozwoju zarodkowego oka. Obecnie, podczas badań przesiewowych noworodków, zwraca się na to szczególną uwagę właśnie ze względu na konsekwencje i możliwość wczesnej interwencji. Takie praktyczne powiązanie wiedzy z embriologii i codziennej pracy w okulistyce to – moim zdaniem – sedno profesjonalnego podejścia do tematu.

Pytanie 40

Zapis szkła korekcyjnego +1,00 Dsph/-3,00 Dcyl oś 15° jest równoważny z zapisem

A. -2,00 Dsph/+3,00 Dcyl oś 15°

B. -2,00 Dsph/+3,00 Dcyl oś 105°

C. +4,00 Dsph/+3,00 Dcyl oś 105°

D. -1,00 Dsph/+3,00 Dcyl oś 275°

Zapis soczewki korekcyjnej można przedstawić na dwa sposoby: w formie plusowej i minusowej, czyli tak zwany cylinder plusowy i cylinder minusowy. W praktyce optycznej często musimy przeliczać zapis z jednej postaci na drugą, szczególnie kiedy przesyłamy recepty między różnymi warsztatami lub producentami szkieł. W tej sytuacji mieliśmy zapis +1,00 Dsph/-3,00 Dcyl oś 15°, czyli sferę dodatnią i cylinder ujemny. Aby przeliczyć to na zapis z cylindrem dodatnim, należy do sfery dodać wartość cylindra (czyli: +1,00 + (-3,00) = -2,00 Dsph), zmienić znak cylindra na przeciwny (+3,00 Dcyl), a oś obrócić o 90 stopni (15° + 90° = 105°). Tak właśnie powstała odpowiedź -2,00 Dsph/+3,00 Dcyl oś 105°. Moim zdaniem ta umiejętność jest niezwykle przydatna, bo spotkałem się nie raz z nieporozumieniami przy zamawianiu szkieł, zwłaszcza jeśli technik nie przeprowadził tej transpozycji poprawnie. Standardy branżowe jasno wskazują, by zawsze sprawdzać, czy zapis jest w tej samej notacji, co zamawiany produkt. Przy pracy z astygmatyzmem, gdzie cylinder jest różny od zera, ta wiedza praktyczna niejednokrotnie pozwala uniknąć pomyłek i późniejszych reklamacji. Technicy optyczni w praktyce codziennie korzystają z tej metody, chociaż czasem można się pogubić przy większych wartościach cylindra albo nietypowych osiach – wtedy dobrze jest zapisać sobie cały proces i sprawdzić wynik dwa razy. Branża optyczna bardzo ceni umiejętność szybkiego i poprawnego przeliczania tych wartości – to naprawdę podstawa!

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej