Pytanie 1
W celu przeciwdziałania procesom starzenia się obrazu, przedstawiona na ilustracji płyta szklana, powinna być przechowywana w kopertach
A. pergaminowych w stałej temperaturze +25 °C i wilgotności względnej 40-45 %.
B. bezkwasowych w stałej temperaturze +18 °C i wilgotności względnej 40-45 %.
C. bezkwasowych w stałej temperaturze -2 °C i wilgotności względnej 60-80 %.
D. hermetycznych w stałej temperaturze +18 °C i wilgotności względnej 60-80 %.
W ochronie szklanych płyt fotograficznych łatwo ulec złudzeniu, że im bardziej ekstremalne lub „szczelne” warunki, tym lepiej, ale w archiwistyce materiałów fotograficznych najważniejsza jest stabilność i zgodność z wymaganiami emulsji żelatynowej oraz podłoża szklanego. Zbyt niska temperatura, na przykład ujemna, może wydawać się świetnym sposobem na spowolnienie starzenia, jednak przy braku perfekcyjnej kontroli wilgotności prowadzi do kondensacji pary wodnej podczas wyjmowania materiału z chłodni. Powstaje wtedy ryzyko mikropęknięć szkła, naprężeń między szkłem a emulsją oraz oszronienia, które jest dla obrazu katastrofalne. Dodatkowo wilgotność rzędu 60–80 % to poziom zdecydowanie za wysoki: żelatyna pęcznieje, staje się lepka, może się odspajać od szkła, a wysokie RH sprzyja rozwojowi pleśni i korozji srebra. To typowy błąd myślowy: „niech będzie chłodno i wilgotno, jak w piwnicy, to się nie zniszczy”. Niestety w fotografii konserwatorskiej takie warunki są po prostu destrukcyjne. Z kolei koperty hermetyczne brzmią profesjonalnie, ale hermetyzacja przy nieprawidłowej wilgotności zamyka wilgoć i zanieczyszczenia w środku, uniemożliwiając wymianę gazową. W efekcie wszelkie produkty degradacji chemicznej kumulują się przy powierzchni emulsji, przyspieszając procesy niszczenia obrazu. Do tego wysoka wilgotność w zamkniętej przestrzeni to idealne środowisko dla pleśni. Równie mylące jest przekonanie, że pergaminowe koperty czy wyższa temperatura około +25 °C są „wystarczająco dobre”. Pergamin bywa twardszy i może mechanicznie rysować delikatną emulsję, a temperatura 25 °C znacząco przyspiesza reakcje chemiczne prowadzące do blaknięcia i żółknięcia obrazu. W praktyce każde odejście od stabilnych, umiarkowanych warunków klimatycznych w okolicach 18 °C i 40–45 % RH skraca żywotność szklanych negatywów. Dobre praktyki archiwalne, wypracowane przez lata w muzeach i archiwach państwowych, jasno wskazują: neutralne lub bezkwasowe materiały, umiarkowana, stała temperatura, kontrolowana, niezbyt wysoka wilgotność oraz unikanie hermetycznego „duszenia” fotografii.
