Wyniki egzaminu

Niepoprawna odpowiedź. Przy wymianie jednoczęściowego worka stomijnego łatwo pomyśleć, że najwygodniej zacząć od góry albo od jednego z boków, bo wtedy opiekun lepiej widzi pole pracy. W praktyce jednak taka technika nie jest najlepsza, szczególnie u osoby siedzącej na wózku inwalidzkim. Gdy przyklejanie zaczyna się od góry, dolna część przylepca może później ułożyć się nierówno, a właśnie tam najczęściej pojawia się problem z podciekaniem treści stomijnej. Treść jelitowa lub moczowa, zależnie od rodzaju stomii, naturalnie przemieszcza się w dół, więc dolny brzeg przylepca musi być bardzo dobrze uszczelniony. Z mojego doświadczenia wynika, że niedociśnięty dół worka to szybka droga do odparzeń i przykrego zapachu, a pacjent traci wtedy poczucie bezpieczeństwa. Rozpoczynanie od lewego albo prawego boku też nie jest zalecane jako podstawowa zasada. Może powodować krzywe napięcie przylepca, marszczenie się materiału i powstawanie małych kanalików, przez które treść będzie podchodziła pod płytkę. Typowy błąd myślowy polega na skupieniu się tylko na tym, żeby worek był przyklejony prosto, a nie na tym, gdzie powstaje największe ryzyko nieszczelności. W standardowej pielęgnacji stomii liczy się kolejność: przygotowanie skóry, dopasowanie otworu, przyklejenie od dołu, a potem stopniowe wygładzenie ku górze i na boki. To jest bardziej techniczne niż się wydaje, ale bardzo pomaga w ochronie skóry i komforcie podopiecznej.

Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu łatwo pomylić skalę Lawtona ze skalami oceniającymi podstawowe czynności życia codziennego, takimi jak Barthel albo Katz. Skala Lawtona dotyczy instrumentalnych czynności dnia codziennego, czyli takich, które pozwalają osobie funkcjonować względnie samodzielnie w środowisku domowym i społecznym. Chodzi tu o działania bardziej złożone: finanse, leki, telefon, transport, zakupy, gotowanie czy prowadzenie gospodarstwa domowego. Samo korzystanie z telefonu rzeczywiście należy do skali Lawtona, ale wchodzenie i schodzenie po schodach jest już oceną sprawności ruchowej typową raczej dla skal funkcjonalnych, np. indeksu Barthel. Podobnie samodzielne przyjmowanie leków pasuje do Lawtona, jednak korzystanie z toalety to podstawowa czynność samoobsługowa, a nie instrumentalna. Ubieranie się, rozbieranie i spożywanie posiłków także należą do podstawowych ADL, czyli czynności koniecznych do codziennej samoobsługi. Z mojego doświadczenia uczniowie często wybierają odpowiedź, w której znajduje się chociaż jeden element skali Lawtona, ale w testach trzeba patrzeć na cały zestaw czynności. Dobra praktyka jest taka, żeby odróżniać: ADL to mycie, jedzenie, toaleta, przemieszczanie się i ubieranie, a IADL według Lawtona to bardziej organizacyjne sprawy życia codziennego. Dlatego najlepszym wyborem jest zestaw obejmujący gospodarowanie pieniędzmi i przygotowywanie posiłków.

Niepoprawna odpowiedź. Przy znaczących zaburzeniach połykania po udarze mózgu nie należy zakładać, że wystarczy dobra pozycja i spokojne tempo podawania płynów doustnie. To częsty błąd myślowy: pacjent jest przytomny, więc wydaje się, że może pić z łyżki, strzykawki albo specjalnego kubka. W dysfagii poudarowej problem nie leży tylko w braku siły czy wygody, ale w zaburzonej koordynacji aktu połykania i ochrony dróg oddechowych. Płyn, zwłaszcza rzadki jak woda czy herbata, bardzo łatwo przedostaje się do krtani i tchawicy. Może wystąpić kaszel, świszczący oddech, łzawienie, zmiana głosu na mokry, ale bywa też aspiracja cicha, bez wyraźnego kaszlu. To jest podstępne i groźne. Pozycja boczna ze strzykawką nie jest bezpiecznym sposobem pojenia takiego chorego, bo strzykawka może wprowadzić płyn zbyt szybko i pod ciśnieniem, a pacjent nie zdąży go kontrolowanie połknąć. Podawanie łyżką w pozycji półwysokiej sprawdza się czasem przy niewielkich zaburzeniach połykania i po ocenie logopedycznej lub pielęgniarskiej, ale nie przy znacznej dysfagii. Kubek pojniczek w pozycji siedzącej też nie rozwiązuje problemu, bo nadal płyn trafia do jamy ustnej i gardła, czyli dokładnie tam, gdzie mechanizm połykania zawodzi. Dobra praktyka jest taka, aby u pacjentów po udarze ocenić połykanie przed karmieniem doustnym, stosować konsystencje zalecone przez specjalistę, a przy dużym ryzyku aspiracji korzystać ze zgłębnika żołądkowego zgodnie ze zleceniem. Z mojego doświadczenia najwięcej pomyłek wynika z chęci „żeby pacjent pił normalnie”, ale tu normalność musi ustąpić bezpieczeństwu.