Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik farmaceutyczny
Kwalifikacja: MED.09 - Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece
Data rozpoczęcia: 2 stycznia 2026 19:56
Data zakończenia: 2 stycznia 2026 20:11

Egzamin zdany!

Wynik: 30/40 punktów (75,0%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Jakie materiały są używane do produkcji sączków membranowych?

A. z tworzyw sztucznych, przede wszystkim estrów celulozy

B. z kompozytów szklanych

C. z kompresowanych ziaren sproszkowanej glinki lub ziemi okrzemkowej

D. z włókien celulozy splątanych w masę

Sączki membranowe wykonuje się najczęściej z tworzyw sztucznych, a zwłaszcza z estrów celulozy, ponieważ charakteryzują się one doskonałymi właściwościami filtracyjnymi. Estry celulozy są materiałami, które łączą w sobie wysoką przepuszczalność dla cieczy i gazów z doskonałą odpornością chemiczną. Dzięki tym właściwościom, sączki te znajdują zastosowanie w laboratoriach chemicznych i biologicznych, gdzie wykorzystuje się je do oczyszczania roztworów oraz separacji cząsteczek na poziomie mikro i nano. Przykładowo, w filtracji wody pitnej oraz w chromatografii cieczowej, sączki te eliminują cząstki stałe, co zapewnia wysoką jakość wyników. Ponadto, sączki membranowe z estrów celulozy są zgodne z normami ISO, co czyni je preferowanym wyborem w wielu zastosowaniach przemysłowych i badawczych. Warto również zauważyć, że ich produkcja opiera się na solidnych standardach technologicznych, co gwarantuje powtarzalność i niezawodność filtracji.

Pytanie 2

Do kiedy należy przechowywać receptę zrealizowaną w dniu 01.07.2016 roku?

Fragment rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie recept lekarskich

§ 28.1. Recepty oraz wystawione na ich podstawie odpisy recept są przechowywane w aptece w sposób uporządkowany, pogrupowane według daty realizacji recepty.
2. Do celów kontroli przez Inspekcję Farmaceutyczną oraz Narodowy Fundusz Zdrowia recepty są przechowywane w aptece (......), przez okres 5 lat licząc od zakończenia roku kalendarzowego, w którym:
1) nastąpiła refundacja – w przypadku recept na refundowane leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyroby medyczne;
2) zostały realizowane – w przypadku recept innych niż określone w pkt 1.

A. 01.07.2021 r.

B. 31.12.2020 r.

C. 31.12.2021 r.

D. 01.07.2020 r.

Recepta zrealizowana w dniu 01.07.2016 roku powinna być przechowywana do 31.12.2021 roku, co wynika z § 28.1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie recept lekarskich. Przepisy te wskazują, że recepty muszą być archiwizowane przez okres 5 lat od zakończenia roku kalendarzowego, w którym zostały zrealizowane. Oznacza to, że liczymy pięć lat od końca roku 2016, co prowadzi nas do końca 2021 roku. W praktyce, przechowywanie dokumentacji medycznej, w tym recept, jest kluczowe dla zapewnienia ciągłości opieki zdrowotnej, umożliwia śledzenie historii leczenia pacjentów oraz ewentualnych interakcji leków. Przykład praktycznego zastosowania tej wiedzy dotyczy zarówno farmaceutów, jak i lekarzy, którzy muszą być świadomi obowiązków związanych z przechowywaniem dokumentacji, aby uniknąć konsekwencji prawnych oraz zapewnić pacjentom odpowiednią opiekę oraz dostęp do informacji o przeszłych lekach. Zrozumienie i stosowanie się do tych wytycznych jest niezbędne w profesjonalnej praktyce medycznej.

Pytanie 3

Na etykiecie znajduje się informacja "zmieszać przed użyciem"

A. roztworów leczniczych

B. wszystkich płynnych postaci leku

C. mieszanek

D. syropów

Informacja "zmieszać przed użyciem" jest szczególnie istotna w kontekście mieszanek, ponieważ produkty te często zawierają składniki, które mogą się rozwarstwiać lub osadzać na dnie opakowania. Z tego powodu, aby zapewnić jednorodność i skuteczność leku, zaleca się ich wymieszanie przed użyciem. Przykładem mogą być niektóre syropy, które zawierają substancje aktywne w postaci rozpuszczalnej w cieczy, jednak podczas przechowywania mogą się one oddzielać, co może wpłynąć na ich działanie. W praktyce farmaceutycznej ważne jest również, aby pacjenci byli świadomi konieczności mieszania, co pozwala na osiągnięcie optymalnej dawki leku. W związku z tym, dobrym przykładem są leki stosowane w pediatrii, które muszą być starannie przygotowane i mieszane, aby zapewnić ich skuteczność. Ponadto, zgodnie z wytycznymi farmakopealnymi, właściwe etykietowanie i informowanie pacjentów o konieczności mieszania przed zastosowaniem jest kluczowym elementem zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności terapii.

Pytanie 4

W jakiej kolejności powinno się połączyć składniki leku, aby sporządzić 'lege artis' maść według recepty?

Rp.

Mentholi                0,5
Zinci oxidi             7,0
Talci                   5,0
Vaselini albi     ad   50,0
M.f. ung.
D.S. Zewnętrznie.

A. Rozpuścić wszystkie składniki w stopionej wazelinie i zemulgować z podłożem.

B. Mentol rozetrzeć w moździerzu, wymieszać z pozostałymi składnikami stałymi i dodać wazelinę.

C. Mentol rozpuścić w wazelinie, pozostałe składniki zawiesić w podłożu.

D. Wymieszać wszystkie składniki stałe i rozproszyć w wazelinie.

Wszystkie inne odpowiedzi mają błędy w podejściu do przygotowania maści według recepty. Rozpuszczenie składników stałych w podłożu przed ich odpowiednim połączeniem nie jest praktyką akceptowaną w farmacji recepturowej. W odpowiedzi, w której składniki stałe są mieszane i rozprowadzane w wazelinie, brakuje odpowiedniej procedury, która zapewniałaby, że substancje aktywne będą miały równomierne rozmieszczenie w maści. Wazelinę i inne składniki należy łączyć na podstawie ich właściwości fizykochemicznych; niewłaściwe ich łączenie może prowadzić do problemów z bioavailability, co oznacza, że substancje czynne nie będą skutecznie wchłaniane przez organizm. Innym błędem jest sugerowanie, by mentol był rozdrobniony w moździerzu przed dodaniem do wazeliny; takie działanie może prowadzić do utraty jego właściwości, ponieważ mentol rozpuszcza się w tłuszczach, a nie w stałej formie. W farmacji istotne jest, aby rozumieć różnice pomiędzy substancjami rozpuszczalnymi a nierozpuszczalnymi, a także stosować odpowiednie techniki łączenia składników, co zapewnia nie tylko skuteczność, ale i bezpieczeństwo stosowania gotowego preparatu. Dobrą praktyką jest również dokumentowanie procesu wytwarzania, co pozwala na ścisłe przestrzeganie receptury oraz jakości leku.

Pytanie 5

Ewidencja dotycząca leków sporządzanych w aptece obejmuje: datę i czas przyjęcia recepty do realizacji, datę i czas wykonania leku recepturowego, numer kontrolny recepty oraz

A. imię, nazwisko i podpis osoby sporządzającej

B. imię, nazwisko i wiek pacjenta

C. imię oraz nazwisko kierownika apteki

D. imię oraz nazwisko osoby wystawiającej receptę

Imię, nazwisko i podpis osoby sporządzającej lek recepturowy jest kluczowym elementem ewidencji, ponieważ zapewnia identyfikację osoby odpowiedzialnej za jego przygotowanie. Jest to zgodne z przepisami prawa farmaceutycznego, które wymagają od aptek prowadzenia dokładnej dokumentacji dotyczącej sporządzanych leków. W przypadku jakichkolwiek nieprawidłowości lub problemów zdrowotnych pacjenta, możliwość zidentyfikowania osoby odpowiedzialnej za sporządzenie leku jest niezbędna do przeprowadzenia analizy i ewentualnych działań naprawczych. Praktyczne zastosowanie tej wiedzy jest ważne nie tylko w kontekście przestrzegania przepisów, ale również w budowaniu zaufania pacjentów do systemu opieki zdrowotnej. Apteki powinny regularnie szkolić personel w zakresie przepisów oraz standardów dotyczących ewidencji leków recepturowych, co zwiększa jakość świadczonych usług.

Pytanie 6

Termin anthelmintica odnosi się do grupy preparatów

A. przeciwrobaczych

B. przeciwzapalnych

C. antywirusowych

D. antypotowych

Odpowiedzi związane z lekami antywirusowymi, przeciwzapalnymi oraz antypotowymi są mylne, ponieważ dotyczą zupełnie innych grup farmakologicznych. Leki antywirusowe mają na celu zwalczanie wirusów, a ich działanie opiera się na hamowaniu replikacji wirusów w organizmie. Przykładami są inhibitory proteazy stosowane w leczeniu HIV. Z kolei leki przeciwzapalne, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), działają na redukcję stanu zapalnego, bólu oraz gorączki poprzez hamowanie enzymów cyklooksygenazy. W kontekście ich działania, nie mają one zastosowania w terapii inwazji pasożytniczych. Natomiast leki antypotowe, które są stosowane w leczeniu nadmiernej potliwości, również nie mają związku z anthelmintykami. Typowym błędem myślowym jest utożsamianie różnych klas leków z ich zastosowaniem w terapii pasożytniczej, co prowadzi do pomyłek w diagnostyce i leczeniu. Zrozumienie specyfiki działania leków oraz ich wskazania jest kluczowe w praktyce medycznej, a błędne odpowiedzi mogą skutkować niewłaściwym leczeniem pacjentów.

Pytanie 7

W jakiej formie powinien zostać przygotowany wodny ekstrakt z rośliny zawierającej glikozydy nasercowe, według FP?

A. Perkolationis

B. Decoctum

C. Macerationis

D. Infusum

Wybór niewłaściwych metod przygotowania wodnego wyciągu z surowców roślinnych może prowadzić do utraty efektywności terapeutycznej składników aktywnych. Maceracja, choć jest metodą ekstrakcji, zazwyczaj nie jest zalecana dla substancji takich jak glikozydy nasercowe, ponieważ dłuższy czas kontaktu surowca z rozpuszczalnikiem, a także niższa temperatura, mogą prowadzić do rozkładu wrażliwych związków. Takie podejście jest bardziej odpowiednie dla surowców o bardziej stabilnych składnikach. Dekokt, z kolei, polega na gotowaniu surowca w wodzie, co również może nie być najlepszą metodą dla glikozydów nasercowych, z uwagi na możliwość degradacji termicznej. Perkolacja, jako technika wymagająca bardziej skomplikowanego sprzętu, jest stosowana w przypadku substancji, które wymagają dłuższego kontaktu z rozpuszczalnikiem, co w przypadku glikozydów nasercowych nie jest optymalne. Wybór niewłaściwej metody może prowadzić do zubożenia preparatu, co jest sprzeczne z zasadami dobrej praktyki produkcyjnej, a także niezgodne z wymogami Farmakopei. Niezrozumienie tych zasad może prowadzić do błędnych decyzji w praktyce farmaceutycznej.

Pytanie 8

Zgodnie z FP IV, skład Spirytusu kamforowego przedstawia się następująco:
- Camphora 10,0 cz.
- Ethanolum (760 g/l) 65,0 cz.
- Aqua Purificata 25,0 cz.
Jaką ilość etanolu 96 wykorzysta się do przygotowania 250,0 g Spirytusu kamforowego?

A. 100,0 g

B. 162,5 g

C. 150,0 g

D. 200,0 g

Odpowiedź 162,5 g jest prawidłowa, ponieważ aby obliczyć ilość etanolu 96% potrzebnego do sporządzenia 250 g spirytusu kamforowego, należy najpierw zrozumieć, jakie proporcje składników są wymagane. Z danych wynika, że do przygotowania 250 g mieszaniny, w skład której wchodzi 10,0 cz. kamfory, 65,0 cz. etanolu i 25,0 cz. wody, musimy obliczyć, ile etanolu 96% jest potrzebne. Ilość etanolu w końcowym produkcie to 65% z 250 g, co daje 162,5 g. Jest to zgodne z zasadami przygotowywania roztworów oraz standardami jakości, które podkreślają konieczność precyzyjnego przestrzegania proporcji składników. Dodatkowo, w praktyce farmaceutycznej, podczas sporządzania roztworów alkoholowych, dokładne obliczenia są kluczowe, aby zapewnić odpowiednie właściwości terapeutyczne oraz stabilność preparatu. Na przykład, w aptecznych formułach, właściwe proporcje składników aktywnych i rozpuszczalników są niezbędne do osiągnięcia oczekiwanej skuteczności leku.

Pytanie 9

Skąd można uzyskać informacje na temat klasyfikacji substancji jako A, B lub N?

A. Charakterystyka Produktu Leczniczego

B. Ustawa Prawo Farmaceutyczne

C. Farmakopea Polska

D. Urzędowy Wykaz Produktów Leczniczych

Rozważając odpowiedzi, które nie są poprawne, warto zaznaczyć, że Ustawa Prawo Farmaceutyczne, choć istotna w kontekście regulacji rynku farmaceutycznego, nie dostarcza szczegółowych informacji o przynależności substancji do wykazu A, B lub N. Jest to akt prawny o szerszym zakresie, który reguluje zasady wytwarzania, obrotu i stosowania produktów leczniczych, ale nie zawiera precyzyjnych klasyfikacji substancji. Z kolei Charakterystyka Produktu Leczniczego, mimo że jest istotnym dokumentem dla każdego leku, koncentruje się głównie na specyfikacji produktu, jego działaniu, zastosowaniach oraz skutkach ubocznych, a nie na jego przynależności do określonych wykazów. Urzędowy Wykaz Produktów Leczniczych również nie jest źródłem informacji o klasyfikacji substancji, ponieważ dotyczy głównie zatwierdzonych produktów leczniczych oraz ich statusu rynkowego, a nie konkretnej klasyfikacji substancji na podstawie ich właściwości. Często błędne jest myślenie, że różne dokumenty regulacyjne mogą pełnić tę samą rolę, co prowadzi do nieporozumień w zakresie przepisów. Kluczowe jest zrozumienie, że obie kategorie dokumentów służą innym celom i powinny być stosowane w odpowiednich kontekstach.

Pytanie 10

Który z przepisów dotyczących prawa farmaceutycznego nie odnosi się do zadań technika farmaceutycznego?

A. może samodzielnie prowadzić punkt apteczny

B. nie ma uprawnień do zarządzania apteką ogólnodostępną

C. wykonuje zadania pomocnicze przy wytwarzaniu leków ocznych

D. może sporządzać wszystkie leki recepturowe

Wybór odpowiedzi, że technik farmaceutyczny może sporządzać wszystkie leki recepturowe, jest poprawny, ponieważ technik farmaceutyczny posiada umiejętności i uprawnienia do sporządzania leków na podstawie recepty. W praktyce, oznacza to, że technik jest w stanie przygotować leki, które są specyficznie dostosowane do potrzeb pacjenta, co ma kluczowe znaczenie w kontekście terapii indywidualnych. W Polsce, zgodnie z ustawą Prawo farmaceutyczne, technik farmaceutyczny wykonuje zadania pod nadzorem farmaceuty, co pozwala na zapewnienie wysokiej jakości i bezpieczeństwa leków. Przykładem może być przygotowanie leku w formie kropli, gdzie ważne jest precyzyjne dawkowanie składników. W procesie tym technik korzysta z wiedzy o substancjach czynnych, ich właściwościach oraz interakcji, co przyczynia się do efektywności leczenia. Dodatkowo, technik farmaceutyczny powinien znać przepisy dotyczące prawidłowego przechowywania i przygotowywania leków, co jest kluczowe dla ich skuteczności.

Pytanie 11

Wyznacz molowe stężenie roztworu NaOH, jeśli do miareczkowania 25 mL tego roztworu użyto 10 mL roztworu HCl o stężeniu 0,1 mol/L?

A. 0,04 mol/L

B. 2,5 mol/L

C. 0,25 mol/L

D. 0,4 mol/L

Podczas analizy błędnych odpowiedzi, warto zwrócić uwagę na typowe mylne podejścia. Osoby, które wskazały stężenie 0,25 mol/L, mogą myśleć, że obliczając stężenie, wystarczy podzielić objętość HCl przez objętość NaOH, nie uwzględniając równowagi reakcji chemicznej, co prowadzi do niepoprawnych wyników. Z kolei odpowiedź 0,4 mol/L mogła wyniknąć z błędnej interpretacji proporcji molowych między reagentami, co jest kluczowe dla określenia stężenia. Odpowiedzi na poziomie 2,5 mol/L wskazują na zrozumienie tematu na bardzo podstawowym poziomie, gdzie uczestnicy mogą pomylić użycie jednostek miary, nie doceniając znaczenia konwersji objętości i stężenia do wspólnej jednostki, jaką jest mol/L. Prawidłowe podejście do obliczeń chemicznych wymaga zrozumienia, że stężenie molowe to stosunek moli substancji do objętości roztworu, a nie wynik prostych działań arytmetycznych. Właściwe zrozumienie chemicznych zasad obliczeń jest fundamentem w praktyce laboratoryjnej, a także w przemyśle chemicznym, gdzie precyzyjność ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i efektywności produkcji.

Pytanie 12

W jakiej sekcji Farmakopei Polskiej X można znaleźć informacje dotyczące pH roztworu substancji aktywnej?

A. W farmakognostycznych metodach badawczych

B. W biologicznych metodach badawczych

C. W monografii szczegółowej

D. W monografii ogólnej

Monografia szczegółowa w Farmakopei Polskiej X to kluczowy dokument, który szczegółowo opisuje właściwości, metody badań oraz wymagania dla poszczególnych substancji czynnych i preparatów farmaceutycznych. W kontekście pH roztworu substancji czynnej, monografia szczegółowa zawiera precyzyjne informacje dotyczące tego parametru, co jest niezbędne dla zapewnienia stabilności i skuteczności leku. Pomiar pH jest istotny, ponieważ może wpływać na rozpuszczalność substancji, jej biodostępność oraz interakcje z innymi składnikami formularza. Zgodnie z wytycznymi ICH (International Council for Harmonisation), kontrola pH jest kluczowym aspektem analizy jakościowej substancji farmaceutycznych, co sprawia, że znajomość monografii szczegółowych jest niezbędna dla farmaceutów i techników farmaceutycznych. Przykładem praktycznego zastosowania tej wiedzy jest przygotowanie roztworów do badań stabilności, gdzie kontrola pH jest kluczowym elementem protokołu badawczego.

Pytanie 13

Do przygotowania potrzebne są: substancja lecznicza (penicylina), strzykawka, igły, 3% jałowy roztwór cytrynianu sodu, butelka z ciemnego szkła oraz nakrętka z zakraplaczem

A. kropli do oczu z penicyliną

B. iniekcji z penicyliną

C. maści zawierającej penicylinę

D. kropli do stosowania wewnętrznego

Krople do oczu z penicyliną wymagają precyzyjnego przygotowania, a przedstawione akcesoria i substancje są niezbędne do ich sporządzenia. Penicylina, jako substancja czynna, często jest stosowana w leczeniu infekcji bakteryjnych w postaci kropli do oczu, zwłaszcza w przypadku zakażeń spojówek. Jałowy roztwór cytrynianu sodu pełni rolę nośnika, stabilizując substancję aktywną oraz zapewniając odpowiednie pH, które jest istotne dla zachowania skuteczności penicyliny. Ciemne szkło butelki jest kluczowe, ponieważ chroni preparat przed szkodliwym działaniem światła, co może prowadzić do degradacji substancji czynnej. Zakraplacz umożliwia łatwe i precyzyjne dawkowanie. Dobrą praktyką jest również przestrzeganie zasad aseptyki podczas sporządzania tego typu preparatów, aby zminimalizować ryzyko zakażeń. Przygotowanie kropli do oczu z penicyliną powinno odbywać się zgodnie z wytycznymi farmakopei oraz obowiązującymi procedurami w aptekach i placówkach medycznych, co zapewnia bezpieczeństwo i skuteczność terapii.

Pytanie 14

Zgodnie z obowiązującymi regulacjami, farmaceuta nie powinien przygotowywać leku recepturowego, który zawiera

A. kodeiny fosforan

B. chlorowodorek efedryny

C. chlorowodorek papaweryny

D. sodowy fenobarbital

Kodeiny fosforan jest substancją klasyfikowaną jako opioid, co oznacza, że ma potencjał do nadużywania oraz działania uzależniającego. Zgodnie z przepisami prawa farmaceutycznego, technik farmaceutyczny nie jest uprawniony do sporządzania leków recepturowych zawierających substancje kontrolowane, takie jak kodeina, bez odpowiedniego nadzoru oraz w sposób niezgodny z wytycznymi. Efektywnym przykładem zastosowania kodeiny jest leczenie silnego bólu lub kaszlu, jednak jej przygotowanie wymaga ściśle określonych procedur oraz dokumentacji. W Polsce przepisy dotyczące substancji kontrolowanych są regulowane przez ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia. W związku z tym, technik farmaceutyczny powinien być dobrze zaznajomiony z regulacjami oraz standardami, aby zapewnić bezpieczeństwo pacjentów oraz zgodność z przepisami. Dlatego, sporządzanie leku zawierającego kodeiny fosforan jest zarezerwowane dla farmaceutów, którzy mają odpowiednią wiedzę, by ocenić ryzyko oraz skutki uboczne takie jak depresja oddechowa czy interakcje z innymi lekami.

Pytanie 15

Ile moli NaOH zareaguje z 20 mL roztworu HCl o stężeniu 0,1 mol/L?

A. 0,006

B. 0,001

C. 0,002

D. 0,004

Aby obliczyć liczbę moli NaOH, które przereagują z roztworem HCl, należy najpierw wyznaczyć liczbę moli HCl w 20 mL roztworu o stężeniu 0,1 mol/L. Zastosujemy wzór: n = C × V, gdzie n to liczba moli, C to stężenie, a V to objętość. Podstawiając wartości, otrzymujemy n(HCl) = 0,1 mol/L × 0,020 L = 0,002 mol. Reakcja między NaOH a HCl zachodzi w stosunku 1:1, co oznacza, że do zneutralizowania 0,002 moli HCl potrzebujemy również 0,002 moli NaOH. Te obliczenia są kluczowe w chemii analitycznej, gdzie precyzyjne przygotowywanie roztworów i reagenty są niezbędne do uzyskania wiarygodnych wyników eksperymentalnych. Tego typu obliczenia są powszechnie stosowane w laboratoriach chemicznych, a znajomość ich zasad jest fundamentalna w praktyce laboratoryjnej oraz w edukacji chemicznej.

Pytanie 16

Wskaż grupę antybiotyków, które zaliczają się do linkozamidów?

A. Klindamycyna, linkomycyna

B. Linkomycyna, tobramycyna

C. Amikacyna, klindamycyna

D. Gentamycyna, bacytracyna

Amikacyna i gentamycyna to antybiotyki zaliczane do grupy aminoglikozydów, a nie linkozamidów. Aminoglikozydy działają poprzez wiązanie się z rybosomami bakterii, co prowadzi do błędnej syntezy białek. Przykładowo, amikacyna jest używana w leczeniu poważnych zakażeń szpitalnych wywołanych przez bakterie Gram-ujemne, ale nie ma zastosowania w terapii zakażeń wywołanych przez bakterie, dla których skuteczne są linkozamidy. Bacytracyna, z kolei, to antybiotyk polipeptydowy, który również nie należy do grupy linkozamidów. Działa na bakterie Gram-dodatnie, hamując syntezę ściany komórkowej, a nie białek. Odpowiedzi związane z tobramycyną również są mylne, ponieważ jest to kolejny antybiotyk aminoglikozydowy, a nie linkozamid. Typowym błędem myślowym jest mylenie różnych klas antybiotyków, co może prowadzić do nieprawidłowego stosowania leków. Zrozumienie różnic między tymi grupami oraz ich mechanizmów działania jest kluczowe dla skutecznego leczenia zakażeń i unikania niepotrzebnej oporności na antybiotyki.

Pytanie 17

Aby uzyskać jałowy 1% roztwór metylocelulozy, należy wykonać

A. sączenie mikrobiologiczne tego roztworu

B. sterylizację roztworu w autoklawie

C. naświetlanie roztworu promieniami UV

D. sterylizację roztworu suchym, gorącym powietrzem

Choć sączenie mikrobiologiczne roztworu jest techniką używaną w laboratoriach do filtrowania mikroorganizmów z cieczy, nie jest to skuteczne podejście dla pełnej sterylizacji, zwłaszcza w przypadku roztworu metylocelulozy. Metoda ta polega na przepuszczaniu roztworu przez filtr o określonej porowatości, co skutkuje usunięciem większości bakterii i zarodników, ale nie eliminuje wirusów ani niektórych form przetrwalnikowych bakterii. Dodatkowo, zastosowanie filtracji może zmienić właściwości fizykochemiczne roztworu, co może być niepożądane w kontekście dalszych badań czy aplikacji. Naświetlanie promieniami UV, choć jest przydatne w dezynfekcji powierzchni i niektórych cieczy, ma ograniczoną skuteczność w głębszych roztworach oraz w obecności zmętnienia, które może blokować promieniowanie. Z kolei sterylizacja suchym gorącym powietrzem jest skuteczna głównie dla narzędzi i powierzchni, a nie dla cieczy, ponieważ wymaga znacznie dłuższego czasu działania i wyższej temperatury, co może prowadzić do denaturacji składników aktywnych w roztworach. Takie podejścia mogą prowadzić do błędnych wniosków dotyczących skuteczności procesów sterylizacji oraz ich zastosowania w praktyce laboratoryjnej i przemysłowej. Właściwe zrozumienie metod sterylizacji jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i jakości w badaniach oraz produkcji.

Pytanie 18

Która z grup nazw przedstawia określenia tej samej substancji?

A. Kwas salicylowy, aspiryna, acesan

B. Nystatinum, fungicidinum, mycostatinum

C. Kwas boranowy, boraks, acidum boricum

D. Metamizol sodowy, analgin, pabialgina

Analizując inne odpowiedzi, można zauważyć, że każda z nich zawiera różne substancje czynne, które nie są tożsame. Kwas salicylowy, aspiryna i acesan są na przykład stosowane w terapii przeciwzapalnej i przeciwbólowej, jednak aspiryna to acetylowana forma kwasu salicylowego, a acesan to jego pochodna. W praktyce klinicznej, chociaż te substancje są ze sobą powiązane, to każda z nich ma różne właściwości farmakologiczne i zastosowania, co czyni tę grupę nazw niejednorodną. Metamizol sodowy, analgin i pabialgina to także związki, które mimo podobieństw w działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym, nie są tym samym lekiem. Metamizol, znany również jako analgin, jest stosowany w sytuacjach nagłych, jednak pabialgina jest formą tego leku o zmienionym składzie. Kwas boranowy, boraks i acidum boricum to substancje chemiczne stosowane głównie w dezynfekcji i jako środki konserwujące, lecz różnią się one składem chemicznym i zastosowaniem, co uniemożliwia ich klasyfikację jako jednej substancji. Typowe błędy myślowe w tym kontekście to mylenie substancji o podobnych zastosowaniach, ale różnych mechanizmach działania oraz brak znajomości konkretnych właściwości farmakologicznych i chemicznych składników. Aby właściwie stosować leki i zapewnić pacjentom bezpieczeństwo, konieczne jest dogłębne zrozumienie różnic między nimi, co jest kluczowe w praktyce medycznej i farmaceutycznej.

Pytanie 19

Która z substancji farmakologicznych znajduje zastosowanie w produktach podawanych "per rectum"?

A. Metoprololum

B. Pyralginum

C. Doksycyclinum

D. Amoksycyllinum

Amoksycyllinum jest antybiotykiem z grupy penicylin, stosowanym głównie w leczeniu infekcji bakteryjnych. Jego forma podania jest zazwyczaj doustna lub dożylna, co wynika z potrzeby osiągnięcia odpowiedniego stężenia leku we krwi w celu efektywnego zwalczania patogenów. Podawanie go 'per rectum' nie jest standardową praktyką, gdyż może prowadzić do niewłaściwego wchłaniania oraz suboptymalnych wyników terapeutycznych. Doksycyclinum, należące do grupy tetracyklin, również nie jest podawane w formie doodbytniczej, ponieważ jego działanie terapeutyczne opiera się na wchłanianiu z układu pokarmowego, a stosowanie go 'per rectum' może zmniejszać jego skuteczność. Metoprolol, beta-bloker, jest stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego oraz chorób serca, jednak jego podawanie 'per rectum' nie ma uzasadnienia klinicznego, ponieważ nie jest to droga, która zapewnia optymalne wchłanianie leku. W przypadku tych trzech substancji, kluczowym błędem myślowym jest przypisanie im zastosowania doodbytniczego bez zrozumienia mechanizmów działania i właściwości farmakokinetycznych. Zrozumienie, które leki mogą być podawane tą drogą, wymaga wiedzy na temat farmakologii oraz praktyki klinicznej związanej z każdą substancją czynnikową.

Pytanie 20

Która z poniższych czynności nie jest przeprowadzana za każdym razem podczas uruchamiania wagi elektronicznej?

A. Kalibracja

B. Sprawdzenie wypoziomowania

C. Legalizacja

D. Ręczne zerowanie

Legalizacja wagi elektronicznej jest procesem, który ma na celu zapewnienie, że urządzenie spełnia określone normy prawne i techniczne. Legalizacja jest procesem przeprowadzanym okresowo, zazwyczaj co kilka lat, i nie jest wymagane przy każdym uruchomieniu wagi. Przykładem może być legalizacja wagi w momencie zakupu czy po przeprowadzeniu istotnych zmian w jej konstrukcji. W praktyce, użytkownicy powinni skupić się na kalibracji i zerowaniu wagi przed każdym użyciem, co zapewnia precyzyjne pomiary. Kalibracja polega na dostosowaniu wskazań wagi do znanych wartości mas, co jest kluczowe dla utrzymania dokładności pomiarów. Zerowanie natomiast odnosi się do ustawienia wagi na wartość zerową przed pomiarem, co jest szczególnie istotne w przypadku pomiarów, gdzie nie ma dodatkowego obciążenia. Warto również zaznaczyć, że normy ISO oraz regulacje metrologiczne kładą duży nacisk na regularne przeprowadzanie legalizacji, co pomaga w utrzymaniu wysokich standardów jakości i bezpieczeństwa w pomiarach.

Pytanie 21

Czy bisocard ma inny nazwę?

A. karwedilolu

B. metoprololu

C. atenololu

D. bisoprololu

Bisocard to nazwa handlowa bisoprololu, selektywnego beta-blokera, który jest szeroko stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz niewydolności serca. Bisoprolol działa poprzez blokowanie receptorów beta-1 w sercu, co prowadzi do spadku częstości akcji serca oraz obniżenia ciśnienia krwi. Zastosowanie bisoprololu jest szczególnie wskazane u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, ponieważ poprawia on wydolność serca oraz jakość życia. W praktyce klinicznej bisoprolol może być stosowany jako część terapii skojarzonej z innymi lekami, takimi jak diuretyki czy inhibitory ACE. Standardy leczenia nadciśnienia tętniczego rekomendują stosowanie beta-blokerów jako jednej z opcji terapeutycznych, co potwierdzają liczne badania kliniczne. Zrozumienie działania bisoprololu oraz jego zastosowania w praktyce medycznej jest kluczowe dla skutecznego zarządzania chorobami układu krążenia.

Pytanie 22

Jakim surowcem jest materiał używany do produkcji gipsowego opatrunku?

A. siarczan (VI) wapnia

B. fosforan (V) wapnia

C. azotan (V) wapnia

D. węglan wapnia

Siarczan (VI) wapnia, znany również jako gips, jest podstawowym surowcem do produkcji opatrunków gipsowych ze względu na swoje właściwości fizyczne oraz chemiczne. W procesie produkcji gipsu, siarczan (VI) wapnia jest poddawany dehydratacji, co prowadzi do jego przekształcenia w półwodny gips, który po zmieszaniu z wodą tworzy masę o wysokiej plastyczności. Dzięki temu może być formowany i stosowany do stabilizowania złamań kości czy usztywniania kontuzjowanych kończyn. Dodatkowo, gips wykazuje właściwości antybakteryjne, co minimalizuje ryzyko infekcji w miejscu jego zastosowania. W polskich szpitalach i klinikach, opatrunki gipsowe służą jako standardowy sposób unieruchamiania złamań oraz kontuzji, co potwierdzają wytyczne dotyczące leczenia urazów. Dzięki swojej trwałości i łatwości w aplikacji, gips stanowi niezastąpiony materiał w ortopedii i traumatologii, co czyni go istotnym elementem w procesie rehabilitacji pacjentów.

Pytanie 23

Najmniejsza ilość leku, która wywołuje reakcję ze strony organizmu po jego podaniu w określonej formie, określana jest mianem dawki

A. minimalną

B. dobową

C. maksymalną

D. jednorazową

Odpowiedź 'minimalną' jest poprawna, ponieważ odnosi się do najmniejszej ilości substancji leczniczej, która jest wystarczająca do wywołania reakcji farmakologicznej w organizmie. Dawka minimalna jest kluczowa w terapii, zwłaszcza przy określaniu skuteczności leku oraz jego bezpieczeństwa. W praktyce klinicznej ustalenie dawki minimalnej pozwala uniknąć efektów ubocznych związanych z nadmiernym podawaniem leków. Na przykład, w przypadku leków przeciwbólowych, znajomość dawki minimalnej pozwala na efektywne zarządzanie bólem bez ryzyka toksyczności. Dawkowanie powinno być zawsze zgodne z aktualnymi wytycznymi i standardami, takimi jak zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) czy lokalnych instytucji zdrowotnych, które wskazują na optymalne dawki w kontekście różnych schorzeń. Ponadto, każdy pacjent jest inny, dlatego dawki minimalne mogą się różnić w zależności od indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek, waga ciała, stan zdrowia czy współistniejące choroby. Zrozumienie tego pojęcia jest niezbędne dla farmaceutów i lekarzy, aby skutecznie prowadzić leczenie i monitorować reakcje pacjentów na leczenie.

Pytanie 24

Oblicz procentowy udział substancji czynnej w próbce roślinnej, gdy w odważce 0,5000 g wykryto 2,5 mg tej substancji.

A. 0,50%

B. 0,25%

C. 0,05%

D. 0,15%

Aby obliczyć procentową zawartość substancji czynnej w materiale roślinnym, należy zastosować wzór na procenty, który definiuje, że procent to stosunek części do całości pomnożony przez 100. W tym przypadku, mamy 2,5 mg substancji czynnej w 0,5000 g materiału roślinnego. Najpierw przekształcamy masę materiału z gramów na miligramy, co daje nam 500 mg. Następnie obliczamy procentową zawartość: (2,5 mg / 500 mg) * 100 = 0,50%. Zrozumienie tego procesu jest kluczowe w analizie jakości surowców roślinnych, zwłaszcza w farmacji i przy produkcji suplementów diety, gdzie precyzyjne dawkowanie substancji czynnej ma kluczowe znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa. Praktyczne zastosowanie tej wiedzy można zauważyć w kontrolach jakości surowców, które są nieodłącznym elementem procesów produkcyjnych, zgodnych z normami GMP (Good Manufacturing Practice). Właściwe obliczenia pozwalają na zapewnienie, że końcowy produkt będzie zawierał odpowiednie stężenie substancji czynnych, co jest niezbędne dla zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów.

Pytanie 25

Zjawisko polegające na zmniejszeniu skuteczności leku, które zachodzi w krótkim czasie od momentu jego zastosowania, nazywa się

A. tachyfilaksją

B. kumulacją

C. idiosynkrazją

D. tolerancją

Tachyfilaksja to zjawisko polegające na szybkim zmniejszeniu reakcji organizmu na lek po jego wielokrotnym podaniu, zwłaszcza przy stosowaniu powtarzalnym w krótkim czasie. W praktyce klinicznej, tachyfilaksję można zaobserwować na przykład przy stosowaniu nitrogliceryny u pacjentów z chorobą wieńcową. Po kilku dniach stosowania leku, jego skuteczność w łagodzeniu bólu wieńcowego znacznie maleje, co zmusza lekarzy do zmiany schematu terapeutycznego. Tachyfilaksja jest istotnym zjawiskiem do uwzględnienia w farmakoterapii, ponieważ wymaga modyfikacji w dawkowaniu lub schodzenia na inny lek. Znajomość mechanizmów tachyfilaksji jest kluczowa dla farmaceutów i lekarzy w celu zapewnienia optymalnej skuteczności leczenia oraz minimalizacji ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Warto zauważyć, że mechanizm tego zjawiska często wiąże się z receptorami, na które dany lek działa, co prowadzi do ich desensytyzacji lub zmniejszenia liczby dostępnych receptorów na powierzchni komórek.

Pytanie 26

Jaką kwotę musi zapłacić ubezpieczony pacjent za 12 czopków doodbytniczych wykonanych według recepty z surowców farmakopealnych?

A. Lek jest płatny w pełni.

B. Jeden ryczałt.

C. Dwa ryczałty.

D. Lek jest gratis.

Odpowiedź, że pacjent poniesie odpłatność w wysokości 1 ryczałtu jest poprawna, ponieważ zgodnie z przepisami dotyczącymi refundacji leków, leki sporządzane z surowców farmakopealnych na receptę są klasyfikowane jako leki refundowane, a ich odpłatność ustalana jest na poziomie ryczałtu. W przypadku czopków doodbytniczych, które są lekiem recepturowym, pacjent zobowiązany jest jedynie do zapłaty ryczałtu, co jest korzystne z perspektywy finansowej. Przykładowo, w praktyce klinicznej, gdy lekarz przepisuje pacjentowi czopki na leczenie dolegliwości proktologicznych, pacjent powinien być świadomy, że jego wkład finansowy za te leki będzie ograniczony do niewielkiej, stałej kwoty. Warto również zauważyć, że ryczałt ma na celu uproszczenie systemu płatności i zwiększenie dostępności leków dla pacjentów, co jest zgodne z dobrymi praktykami w ochronie zdrowia, promującymi racjonalne i sprawiedliwe podejście do refundacji.

Pytanie 27

Czym jest Tinctura Polemonii?

A. płynny wyciąg z ziela Tymianku

B. nalewka kozłkowa

C. nalewka z ziela Miłka wiosennego

D. nalewka z ziela Konwalii majowej

Tinctura Polemonii, znana również jako nalewka kozłkowa, jest wyciągiem płynny przygotowanym z korzeni i kłączy kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis). Jest szeroko stosowana w fitoterapii ze względu na swoje właściwości uspokajające i przeciwlękowe. Wspiera leczenie stanów lękowych, bezsenności oraz nerwicy, co jest zgodne z wytycznymi dotyczących stosowania ziół w medycynie naturalnej. W praktyce medycznej, nalewka kozłkowa może być podawana w formie kropli, co ułatwia dawkowanie i może być stosowana samodzielnie lub w połączeniu z innymi preparatami ziołowymi. Warto podkreślić, że jej działanie opiera się na synergii składników aktywnych, takich jak walepotriaty, które wpływają na układ nerwowy, co zostało potwierdzone w licznych badaniach klinicznych. Przykładowe zastosowanie obejmuje wsparcie w redukcji stresu przed ważnymi wydarzeniami, takimi jak egzaminy czy wystąpienia publiczne.

Pytanie 28

Poniżej znajduje się fragment rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej dotyczącego obowiązków producenta i importera leków w zakresie wprowadzania do obrotu środków farmaceutycznych i materiałów medycznych oraz ich kontroli seryjnej.

W myśl fragmentu rozporządzenia próbki archiwalne

Rozdział 2
§3. 1. Badanie jakościowe polega na badaniu laboratoryjnym próbki pobranej z każdej serii wyprodukowanego środka farmaceutycznego lub materiału medycznego w celu potwierdzenia jego tożsamości oraz zgodności z określonymi właściwościami jakościowymi dla tego środka lub materiału.
2.Wytwórca przeprowadza badania jakościowe próbki pobranej z każdej serii środka farmaceutycznego lub materiału medycznego w laboratorium kontroli jakości. (...)
§4. 1. Wytwórca pobiera próbkę każdej serii wyprodukowanego środka farmaceutycznego lub materiału medycznego, skierowaną do badań jakościowych, w ilości niezbędnej do trzykrotnego przeprowadzenia wymaganych badań laboratoryjnych, zwanych dalej „próbką archiwalną”, i składa ją w archiwum przez siebie prowadzonym. (...)

A. składa w archiwum technik farmaceutyczny.

B. składa w archiwum kierownik apteki.

C. pobiera wytwórca dla co dziesiątej serii wyprodukowanego środka farmaceutycznego.

D. pobiera wytwórca w ilości niezbędnej do trzykrotnego przeprowadzenia wymaganych badań laboratoryjnych.

Odpowiedź, że próbki archiwalne pobiera wytwórca w ilości niezbędnej do trzykrotnego przeprowadzenia wymaganych badań laboratoryjnych, jest zgodna z zapisami rozporządzenia. W praktyce oznacza to, że producent leków musi zapewnić wystarczającą ilość próbki dla każdego środka farmaceutycznego lub materiału medycznego, aby umożliwić przeprowadzenie testów zgodnych z obowiązującymi normami. W kontekście dobrych praktyk wytwarzania (GMP), każdy producent powinien mieć jasno określony proces pobierania i przechowywania próbek archiwalnych, aby móc w przyszłości weryfikować jakość i bezpieczeństwo swojego produktu. Przykładem może być firma farmaceutyczna, która regularnie przeprowadza badania stabilności swoich leków; musi ona posiadać próbki archiwalne, które będą mogły być wykorzystane w takich testach. Właściwe zarządzanie próbkami archiwalnymi jest kluczowe w zapewnieniu, że wszelkie zmiany w procesie produkcyjnym są odpowiednio udokumentowane i analizowane, co wspiera ciągłe doskonalenie jakości produktów.

Pytanie 29

Ile wynosi ilość nystatyny potrzebna do wykonania leku według przedstawionej recepty, jeśli Nystatinum 1,0 g = 2 000 000 j.m.?

Rp.
Neomycini sulfatis          0,5
Nystatini                   150 000 j.m.
Lactosi                     0,1
Massae suppositoriae        q.s.
M.f. glob. vag.  D.t.d. No  9

A. 0,075 g

B. 0,900 g

C. 1,500 g

D. 0,675 g

Poprawna odpowiedź to 0,675 g nystatyny, co można dokładnie obliczyć na podstawie podanej recepty. Nystatinum w dawce 1,0 g odpowiada 2 000 000 j.m., co oznacza, że każda globulka zawiera określoną ilość nystatyny potrzebną do uzyskania odpowiedniej aktywności terapeutycznej. Aby obliczyć, ile nystatyny potrzebujemy na jedną globulkę, musimy najpierw ustalić całkowitą ilość nystatyny potrzebną do sporządzenia 9 globulek. Dzieląc 1,0 g przez 2 000 000 j.m. i przeliczając na jednostki potrzebne do uzyskania 9 globulek, otrzymujemy 0,075 g na jedną globulkę, co po pomnożeniu przez 9 daje nam 0,675 g. Takie podejście jest zgodne z zasadami farmakologii oraz dobrymi praktykami w przygotowywaniu leków, gdzie kluczowe jest precyzyjne odmierzenie składników, aby zapewnić skuteczność i bezpieczeństwo leku.

Pytanie 30

Do kategorii statyn - leków blokujących produkcję cholesterolu w wątrobie zaliczają się

A. Zocor i Mevacor

B. Cardilan i Ouestran

C. Lipo-Merz i Grofibrat

D. Gevilon i Lipostat

Cardilan i Ouestran to preparaty, które nie są klasyfikowane jako statyny. Cardilan zawiera substancję czynną, która jest stosowana w leczeniu choroby wieńcowej, a Ouestran jest lekiem wiążącym kwasy żółciowe, używanym w terapii hiperlipidemii, ale nie działa poprzez hamowanie syntezy cholesterolu w wątrobie. Gevilon, zawierający simwastatynę, jest rzeczywiście statyną, jednak odpowiedź ta jest niepełna i nie uwzględnia drugiego leku z grupy statyn, przez co nie spełnia kryteriów prawidłowej odpowiedzi. W przypadku Lipo-Merz i Grofibratu, pierwszy z tych leków jest suplementem diety stosowanym w obniżaniu poziomu lipidów, a Grofibrat jest fibratem, który działa poprzez zwiększenie aktywności lipazy lipoproteinowej, co prowadzi do obniżenia poziomu triglicerydów, jednak nie ma wpływu na syntezę cholesterolu w wątrobie. Typowym błędem myślowym jest mylenie działania statyn z innymi lekami obniżającymi lipidy, co prowadzi do nieprawidłowej identyfikacji klasyfikacji farmakologicznej. Wiedza na temat mechanizmów działania i wskazań do stosowania leków jest kluczowa dla efektywnej terapii i uniknięcia pomyłek w leczeniu chorób związanych z lipidami.

Pytanie 31

Neomycyna w formie tabletek doustnych jest zalecana do

A. leczenia zapalenia płuc o charakterze śródmiąższowym

B. leczenia zapalenia błony śluzowej gardła

C. dekontaminacji przewodu pokarmowego w zakresie jelit

D. zapobiegania infekcjom po usunięciu zęba

Neomycyna jest antybiotykiem aminoglikozydowym, który jest stosowany w terapii mającej na celu wyjałowienie przewodu pokarmowego, szczególnie przed zabiegami chirurgicznymi. Jej działanie polega na eliminacji flory bakteryjnej w jelitach, co zmniejsza ryzyko zakażeń pooperacyjnych. W kontekście praktycznym, neomycyna jest często przepisywana przed operacjami jelitowymi, aby zminimalizować ryzyko zakażeń i powikłań. Zaleca się również jej stosowanie u pacjentów z marskością wątroby, aby ograniczyć ryzyko encefalopatii wątrobowej, wynikającej z wchłaniania toksycznych substancji z jelit. Dzięki skutecznemu wyjałowieniu można poprawić wyniki leczenia i zwiększyć bezpieczeństwo procedur chirurgicznych. Dobre praktyki w zakresie stosowania neomycyny obejmują monitorowanie funkcji nerek, ponieważ długotrwałe stosowanie antybiotyku może prowadzić do uszkodzeń tych narządów. Warto podkreślić, że neomycyna jest stosowana wyłącznie w postaci doustnej w tego typu terapii, co odróżnia ją od innych form podania, które mogą być używane w leczeniu zakażeń ogólnoustrojowych.

Pytanie 32

Ile jodu potrzeba do przygotowania 250,0 g Płynu Lugola według przepisu farmakopealnego?

IODI SOLUTIO AQUOSA

PRZYGOTOWANIE
Kalii iodidum      2,0
Iodum              1,0
Aqua purificata   97,0

A. 2,50 g

B. 0,97 g

C. 2,58 g

D. 1,00 g

Odpowiedź 2,50 g jest poprawna, ponieważ wynika z zastosowania proporcji w przygotowaniu Płynu Lugola. W standardowych praktykach farmakopealnych na 100 g tego płynu przypada 1 g jodu, co oznacza, że w 250 g płynu potrzebujemy pięciokrotnie więcej jodu. Obliczenia opierają się na prostym przeliczeniu: 1 g jodu na 100 g płynu, co skalujemy do 250 g, uzyskując 2,50 g jodu. Przygotowywanie Płynu Lugola z właściwą ilością jodu jest kluczowe w farmacji, ponieważ nieprawidłowe proporcje mogą wpływać na skuteczność terapeutyczną oraz bezpieczeństwo stosowania. Zastosowanie tego rozwiązania jest powszechne w farmacji i medycynie, gdzie precyzyjne formuły są niezbędne dla zachowania jakości. Dodatkowo, znajomość takich proporcji jest istotna także w kontekście produkcji i kontroli jakości leków.

Pytanie 33

Który z dodatków pomocniczych charakteryzuje się najwyższą zdolnością do emulgowania wody?

A. Cacao oleum

B. Adeps lanae

C. Vaselinum flavum

D. Adeps suillus

Adeps lanae, znany również jako lanolina, jest substancją pomocniczą o wyjątkowych właściwościach emulgowania, co czyni go doskonałym wyborem do formulacji kosmetyków i farmaceutyków. Lanolina jest naturalnym emulgatorem, otrzymywanym z wełny owczej, który ma zdolność do stabilizacji emulsji wody w oleju i jest w stanie wchłaniać dużą ilość wody, tworząc jednocześnie trwałe emulsje. Dzięki swojej unikalnej strukturze chemicznej, lanolina jest w stanie formować film na powierzchni skóry, co zwiększa zatrzymywanie wilgoci oraz zabezpiecza skórę przed działaniem niekorzystnych czynników zewnętrznych. W praktyce, lanolina znajduje zastosowanie w produktach nawilżających, maściach, balsamach oraz kremach ochronnych, gdzie jej zdolności emulgujące są kluczowe dla osiągnięcia pożądanej konsystencji i poprawy właściwości użytkowych. W branży kosmetycznej oraz farmaceutycznej, lanolina spełnia rygorystyczne standardy jakości i czystości, co czyni ją preferowanym składnikiem wielu formulacji. Stosując adekwatne ilości lanoliny, można osiągnąć optymalne rezultaty emulgujące, co potwierdzają liczne badania i praktyki branżowe.

Pytanie 34

Wybór odpowiedniej wielkości opłatków skrobiowych jest zależny od

A. wieku i masy pacjenta

B. zawartości (obecności) substancji z listy B

C. schematu dawkowania

D. ilości oraz puszystości substancji leczniczych

Wybór odpowiedniej wielkości opłatków skrobiowych jest kluczowy w procesie formułowania leków, szczególnie w kontekście substancji leczniczych, które są stosowane. Ilość i puszystość substancji leczniczych mają bezpośredni wpływ na to, jak dobrze opłatki skrobiowe będą działać jako nośniki i stabilizatory w preparatach farmaceutycznych. Na przykład, w przypadku substancji o dużej puszystości, takich jak niektóre proszki ziołowe, zaleca się użycie większych opłatków skrobiowych, aby zapewnić właściwe połączenie i uniknąć aglomeracji. Dobrą praktyką jest przeprowadzanie badań nad właściwościami fizycznymi substancji leczniczych, co pozwala na optymalne dobranie opłatków. W standardach farmaceutycznych, takich jak Farmakopea, podkreśla się znaczenie doboru składników w kontekście ich interakcji. Należy również zwrócić uwagę na to, że odpowiednia wielkość opłatków ma wpływ na procesy takie jak tabletkowanie czy kapsułkowanie, gdzie zbyt małe opłatki mogą prowadzić do problemów z formowaniem tabletek. Dlatego tak istotne jest uwzględnienie tych parametrów w procesie projektowania leku.

Pytanie 35

W kapsułkach skrobiowych nie powinno się stosować proszków, które zawierają substancje

A. trudno rozpuszczalne w wodzie

B. higroskopijne

C. kolorowe

D. o silnym aromacie

Higroskopijność substancji oznacza ich zdolność do pochłaniania wilgoci z otoczenia. W przypadku kapsułek skrobiowych, które są stosowane do produkcji suplementów diety i leków, obecność substancji higroskopijnych może prowadzić do destabilizacji ich struktury oraz zmniejszenia efektywności. Wilgoć może powodować aglomerację lub rozkład substancji aktywnych, co skutkuje zmniejszeniem ich biodostępności oraz wpływa na stabilność produktu końcowego. Przykładowo, substancje takie jak sole czy niektóre cukry mogą być higroskopijne, co czyni je nieodpowiednimi do użycia w kapsułkach. W standardach produkcji farmaceutycznej, takich jak GMP (Dobra Praktyka Wytwarzania), zazwyczaj zaleca się unikanie użycia takich substancji w produktach, które są narażone na zmiany wilgotności, aby zapewnić ich wysoką jakość i skuteczność.

Pytanie 36

Urządzenie, którego dotyczy poniższy opis:

Elementami urządzenia są: matryca o różnym kształcie (jedno- lub wielootworowa), lejek dozujący oraz stemple; ma zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym, chemicznym i spożywczym.

A. Drażownica.

B. Tabletkarka.

C. Kapsułkarka.

D. Granulator.

Tabletkarka to urządzenie, które jest kluczowe w procesie produkcji farmaceutycznej, chemicznej oraz spożywczej. Jej konstrukcja opiera się na matrycy, która może być jedno- lub wielootworowa, co umożliwia formowanie tabletek o różnych kształtach i rozmiarach. Lej dozujący zapewnia precyzyjne dozowanie surowców, a stemple odpowiadają za prasowanie mieszanki w odpowiednie kształty. Proces ten jest zgodny z normami GMP (Good Manufacturing Practices), co gwarantuje wysoką jakość i bezpieczeństwo produkowanych tabletek. Przykładem zastosowania tabletkarki jest produkcja suplementów diety, gdzie precyzyjne dozowanie składników odżywczych jest kluczowe dla skuteczności produktu. Warto również zaznaczyć, że tabletkarki mogą być wyposażone w systemy automatycznej kontroli jakości, co pozwala na monitorowanie parametrów produkcji w czasie rzeczywistym, co jest standardem w nowoczesnych zakładach produkcyjnych.

Pytanie 37

Glicerol (Glicerolum) jest:

A. białym, krystalicznym proszkiem, rozpuszczającym się w wodzie i etanolu

B. bezbarwną, chłonącą wilgoć cieczą, o gęstości syropu

C. przezroczystą substancją w stanie płynnym, o charakterystycznym zapachu i palącym smaku

D. żółtawą, klarowną, gęstą cieczą, o subtelnym, charakterystycznym zapachu

Glicerol, znany również jako glicerina, to bezbarwna, higroskopijna ciecz o konsystencji syropu, która jest stosunkowo gęsta. Jako trihydroksylowy alkohol, glicerol wykazuje właściwości nawilżające i jest powszechnie stosowany w kosmetykach, farmaceutykach oraz w przemyśle spożywczym jako substancja słodząca i stabilizator. Jego higroskopijność oznacza, że przyciąga i zatrzymuje wilgoć, co czyni go idealnym składnikiem w produktach, które mają na celu nawilżenie skóry. W przemyśle spożywczym glicerol jest używany jako środek konserwujący oraz w produkcji wyrobów cukierniczych, gdzie poprawia teksturę i smak. W farmacji, glicerol znajduje zastosowanie w produkcji syropów oraz jako rozpuszczalnik dla substancji czynnych. Ponadto, glicerol spełnia normy bezpieczeństwa i jakości, co jest potwierdzone regulacjami FDA oraz EFSA, co czyni go zaufanym składnikiem w wielu aplikacjach.

Pytanie 38

Który z podanych preparatów farmaceutycznych może być wykonany przez technika farmaceutycznego?

A. Krople do oczu z siarczanem atropiny

B. Maść z chlorowodorkiem pilokarpiny

C. Maść z siarczanem neomycyny

D. Proszki dzielone z chlorowodorkiem morfiny

Maść z neomycyny siarczanem jest lekiem, który może być sporządzony przez technika farmaceutycznego, ponieważ jej przygotowanie nie wymaga zaawansowanej wiedzy medycznej ani specjalistycznych umiejętności. Neomycyna jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu zakażeń skórnych oraz w profilaktyce zakażeń po zabiegach chirurgicznych. W praktyce farmaceutycznej, technik farmaceutyczny może przygotować maść, łącząc odpowiednie składniki aktywne, takie jak neomycyna siarczan, z substancjami pomocniczymi, które poprawiają właściwości aplikacyjne leku, np. wazeliną. Ważne jest, aby przygotowanie takich preparatów odbywało się zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Wytwarzania (GMP), które zapewniają, że leki są produkowane w odpowiednich warunkach higienicznych i jakościowych. Przygotowanie maści z neomycyną siarczanem jest stosowane w praktyce klinicznej oraz ambulatoryjnej, co podkreśla jego znaczenie jako efektywnej formy terapii w dermatologii i chirurgii. Technicy farmaceutyczni w tym zakresie mają kluczową rolę w zapewnieniu dostępności odpowiednich preparatów dla pacjentów.

Pytanie 39

Który z poniższych leków nie może być wydany przez farmaceutę technicznego (zgodnie z jego kompetencjami)?

A. Pantopraz 20 mg (pantoprazol)

B. Digoxin 100 mcg (digoksyna)

C. Metformax 1000 mg (metformina)

D. Hydroxyzinum 25 mg (hydroksyzyna)

Digoksyna jest lekiem należącym do grupy glikozydów naparstnicy, który jest stosowany w leczeniu niewydolności serca oraz w arytmiach. Z uwagi na swoje działania farmakologiczne, digoksyna ma wąski indeks terapeutyczny, co oznacza, że niewielkie różnice w dawkowaniu mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak zatrucia. Z tego powodu, w polskim systemie prawa farmaceutycznego, wydawanie leków o takim profilu ryzyka zarezerwowane jest dla farmaceutów posiadających odpowiednie kwalifikacje oraz wiedzę, aby monitorować pacjentów i ich reakcje na terapię. Technik farmaceutyczny, mimo że ma istotną rolę w aptece, nie ma uprawnień do podejmowania decyzji o wydawaniu leków, które wymagają szczególnej ostrożności oraz wiedzy klinicznej. Przykładem może być sytuacja, gdy pacjent przyjmuje jednocześnie inne leki, co może prowadzić do interakcji, a technik farmaceutyczny mógłby nie być w stanie odpowiednio ocenić ryzyka tych interakcji.

Pytanie 40

Preparaty insuliny powinny być w aptece przechowywane w temperaturze

A. od 16 do 20 °C

B. od 9 do 15 °C

C. poniżej 0 °C

D. od 2 do 8 °C

Insuliny to bardzo wrażliwe biologicznie leki, które łatwo ulegają dezaktywacji pod wpływem nieodpowiednich warunków przechowywania. Prawidłowa temperatura dla preparatów insuliny w aptece to przedział od 2 do 8 °C – taka informacja figuruje w każdej porządnej ChPL (Charakterystyce Produktu Leczniczego) i w wytycznych farmaceutycznych. Chłodzenie w tej temperaturze hamuje procesy degradacji białek i ogranicza denaturację, ale jednocześnie nie dopuszcza do zamarznięcia, co byłoby równie niebezpieczne. Spotkałem się nieraz z sytuacjami w aptece, gdzie ktoś przez nieuwagę przetrzymał insulinę poza lodówką i niestety jej skuteczność mogła mocno spaść. Jakakolwiek ekspozycja na temperatury powyżej 8 °C przez dłuższy czas skutkuje utratą aktywności i lepszy wtedy lek zutylizować niż ryzykować podanie pacjentowi. Co ciekawe, insulinę można przez krótki czas przechowywać w temperaturze pokojowej (np. po rozpoczęciu opakowania), ale magazynowanie w aptece zawsze powinno odbywać się w lodówce farmaceutycznej, nigdy w zamrażarce. To, moim zdaniem, jedna z tych rzeczy, które warto mieć w głowie – bezpieczeństwo pacjenta zależy tu dosłownie od kilku stopni różnicy.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej