Pytanie 1
W tłokowym silniku spalinowym luz zaworowy jest
A. niezbędny w celu kompensacji rozszerzalności temperaturowej elementów układu rozrządu.
B. niewskazany, bo powoduje zwiększenie ilości świeżego ładunku w cylindrze.
C. niepotrzebny, bo powoduje tylko szybsze zużycie części układu rozrządu.
D. potrzebny w celu uniknięcia kolizji zaworu z denkiem tłoka.
Luz zaworowy w tłokowym silniku spalinowym jest właśnie po to, żeby skompensować rozszerzalność cieplną elementów układu rozrządu: trzonków zaworów, popychaczy, dźwigienek, szklanek, a nawet głowicy i bloku. Na zimnym silniku wszystkie te części są krótsze, mniejsze. Po rozgrzaniu, szczególnie zawór wydechowy, mocno się wydłuża. Gdyby nie było luzu, przy temperaturze roboczej zawór „wydłużyłby” cały łańcuch kinematyczny tak bardzo, że zacząłby się cały czas lekko uchylać, czyli nie domykałby się do gniazda. To oznacza spadek kompresji, przegrzewanie talerza zaworu i gniazda, wypalanie zaworów, a w konsekwencji bardzo kosztowny remont głowicy. Dlatego producenci w dokumentacji serwisowej zawsze podają konkretną wartość luzu zaworowego (np. 0,20 mm ssący, 0,25 mm wydechowy) oraz warunek pomiaru – zazwyczaj na zimnym silniku. W warsztacie, przy regulacji rozrządu z popychaczami mechanicznymi, szczelinomierzem sprawdza się, czy luz między krzywką wałka a dźwigienką (lub płytką regulacyjną) mieści się w tolerancji. Moim zdaniem to jedna z ważniejszych regulacji okresowych w starszych silnikach, bo od prawidłowego luzu zależy nie tylko kultura pracy, ale też trwałość całego układu rozrządu. W nowoczesnych jednostkach rolę tej kompensacji przejmują hydrauliczne popychacze, które same utrzymują „zerowy” luz roboczy, ale idea pozostaje ta sama – musi być możliwość kompensacji rozszerzalności temperaturowej, żeby zawór zawsze pewnie się domykał i żeby nie wybijać elementów mechanizmu.
