Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik pojazdów samochodowych
Kwalifikacja: MOT.02 - Obsługa, diagnozowanie oraz naprawa mechatronicznych systemów pojazdów samochodowych
Data rozpoczęcia: 8 czerwca 2026 09:58
Data zakończenia: 8 czerwca 2026 10:07

Egzamin zdany!

Wynik: 29/40 punktów (72,5%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Jakie natężenie prądu powinien mieć standardowy bezpiecznik do ochrony dodatkowo zainstalowanego systemu podgrzewania dysz spryskiwacza o maksymalnej mocy 50W w instalacji elektrycznej 12V pojazdu?

A. 20 A

B. 5 A

C. 10 A

D. 30 A

Wybór bezpiecznika o wartości 5 A dla układu podgrzewania dysz spryskiwacza o maksymalnej mocy 50W w instalacji 12V jest prawidłowy ze względu na zastosowaną regułę obliczania natężenia prądu. Moc obliczamy ze wzoru P = U * I, gdzie P to moc w watatach, U to napięcie w woltach, a I to natężenie w amperach. Dla mocy 50W w instalacji 12V otrzymujemy I = P / U = 50W / 12V = 4,17A. W praktyce, dla dodatkowego marginesu bezpieczeństwa, zaleca się stosowanie bezpiecznika o wartości nieco wyższej, co czyni 5 A odpowiednim wyborem. W branży automotive stosowanie bezpieczników o odpowiedniej wartości jest kluczowe dla zapobiegania uszkodzeniom instalacji elektrycznej oraz zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników. Dobrą praktyką jest również regularne sprawdzanie stanu bezpieczników oraz ich wymiana po każdym zwarciu, aby utrzymać niezawodność systemu.

Pytanie 2

Na rysunku pokazano znak

A. informacyjny.

B. nakazu.

C. zakazu.

D. uzupełniający.

Znak przedstawiony na zdjęciu to znak drogowy informacyjny, który zgodnie z polskimi przepisami prawa drogowego oznacza drogę jednokierunkową. Tego typu znaki mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym, ponieważ informują kierowców o istotnych cechach drogi, z którymi się spotykają. W praktyce, zrozumienie i właściwe interpretowanie znaków informacyjnych jest niezbędne do płynnej i bezpiecznej jazdy. Na przykład, jeśli kierowca napotyka znak wskazujący na drogę jednokierunkową, powinien dostosować swoje zachowanie, aby uniknąć wjazdu na przeciwny pas ruchu, co mogłoby prowadzić do niebezpiecznych sytuacji. Standardy w zakresie znaków drogowych są ściśle określone w Konwencji Wiedeńskiej o ruchu drogowym oraz w polskich przepisach ruchu drogowego, co zapewnia ich jednolitą interpretację i widoczność w różnych warunkach. Zrozumienie znaczenia tych znaków może również pomóc w lepszym planowaniu tras i unikanie niepożądanych zdarzeń na drodze.

Pytanie 3

Wskaźnik temperatury cieczy chłodzącej pokazuje zbyt niską temperaturę. Jedną z przyczyn takiej usterki może być

A. uszkodzony bezpiecznik.

B. zbyt wczesne włączanie się silnika wentylatora.

C. zbyt późne włączanie się silnika wentylatora.

D. uszkodzony termostat.

Uszkodzony termostat to chyba najczęstsza przyczyna, jeśli wskaźnik temperatury cieczy chłodzącej pokazuje zbyt niską temperaturę. Termostat ma za zadanie regulować obieg płynu chłodniczego w silniku – gdy silnik jest zimny, utrzymuje płyn w małym obiegu, żeby szybciej się nagrzał. Jeśli się zaciął w pozycji otwartej, płyn od razu krąży przez chłodnicę, przez co silnik nie może osiągnąć właściwej temperatury pracy. To skutkuje ciągle niskim wskazaniem na wskaźniku temperatury. W praktyce takie coś sprawia, że silnik nie dogrzewa się, a to ma mnóstwo negatywnych skutków – większe zużycie paliwa, słabsza praca ogrzewania kabiny, a nawet szybsze zużycie silnika. Moim zdaniem warto pamiętać, żeby regularnie sprawdzać działanie termostatu, szczególnie przed zimą. Jest to zresztą zgodne z zaleceniami większości producentów oraz standardami obsługi pojazdów – przeglądy układu chłodzenia często obejmują właśnie kontrolę termostatu. Spotkałem się nie raz w warsztacie, że kierowcy ignorowali taki objaw, a potem dziwili się, dlaczego auto źle grzeje i bierze więcej paliwa. Warto zachować czujność – uszkodzony termostat to prosta usterka, którą łatwo przeoczyć, a ma spory wpływ na eksploatację samochodu.

Pytanie 4

Na podstawie załączonej charakterystyki zawartej w dokumentacji technicznej, po wymianie sondy lambda w naprawianym pojeździe, po jej nagrzaniu napięcie wyjściowe powinno

A. wynosić około 1,0 V.

B. zmieniać się w zakresie od 0,8 V do 1,2 V.

C. zmieniać się w zakresie od 0,1 V do 0,9 V.

D. wynosić około 450 mV.

Wielu osobom może się wydawać, że sondy lambda powinny generować stałe napięcie, na przykład 1,0 V lub 450 mV, bo takie wartości często pojawiają się w opisach katalogowych czy nawet na schematach teoretycznych. Jednak praktyka wygląda zupełnie inaczej. Sonda lambda cyrkonowa jest czujnikiem tzw. skokowym i jej głównym zadaniem jest dynamiczne informowanie sterownika o zmianach składu mieszanki powietrzno-paliwowej. Odpowiedzi wskazujące na stałe napięcie, np. około 1,0 V, nie uwzględniają faktu, że takie napięcie występuje wyłącznie chwilowo przy bardzo bogatej mieszance, ale nie jest to typowy stan pracy po nagrzaniu sondy. Podobnie wartość około 450 mV pojawia się teoretycznie w okolicy mieszanki stechiometrycznej, jednak w realnych warunkach napięcie sondy nie utrzymuje się długo na tej wartości – przechodzi przez nią podczas oscylacji. Odpowiedź sugerująca zakres od 0,8 V do 1,2 V jest również błędna, bo przekracza typowe granice pracy sondy lambda; powyżej 1 V sygnał praktycznie nie występuje. Najczęstszy błąd w rozumowaniu wynika z niedocenienia roli oscylacji sygnału – to właśnie ich obecność świadczy o sprawnej pracy układu i aktywnej korekcji składu spalin. Warto pamiętać, że poprawna praca sondy lambda polega na dynamicznych zmianach napięcia w reakcji na zmieniające się warunki w kolektorze wydechowym, a nie na generowaniu jednej konkretnej wartości. Brak tej oscylacji z reguły oznacza awarię, nieprawidłowy montaż albo zanieczyszczenie czujnika. W skrócie: poprawna sonda po rozgrzaniu nie daje jednego napięcia, tylko „żyje” i to jest jej największa zaleta.

Pytanie 5

Prace związane z obsługą układu hamulcowego powinny być realizowane w pozycji

A. klęczącej

B. stojącej

C. siedzącej

D. siedzącej podpartej

Obsługa układu hamulcowego w pozycji stojącej jest zgodna z zasadami BHP oraz ergonomią pracy, co zapewnia maksymalną stabilność i kontrolę nad narzędziami. W tej pozycji technik ma pełną swobodę ruchów, co jest kluczowe przy wykonywaniu skomplikowanych czynności, takich jak regulacja, wymiana klocków hamulcowych czy diagnostyka. Dzięki temu, że ciężar ciała jest równomiernie rozłożony, operator może uniknąć zmęczenia mięśni i kontuzji. Dodatkowo, w pozycji stojącej łatwiej jest podejść do różnych elementów układu hamulcowego, co zwiększa efektywność pracy. Warto także wspomnieć, że w tej pozycji operator ma lepszą widoczność na cały układ, co pozwala na dokładniejsze wykonanie diagnostyki i naprawy. Zgodnie z normami branżowymi, takie podejście do obsługi układów hamulcowych jest zalecane, aby minimalizować ryzyko błędów oraz poprawić bezpieczeństwo podczas pracy.

Pytanie 6

Jaką kwotę zapłaci klient za wykonaną usługę przeglądu instalacji elektrycznej oraz wymiany świec i alternatora w pojeździe z czterocylindrowym silnikiem typu ZS na podstawie załączonego cennika części i usług?

Cennik
Lp.	Wykonana usługa (czynność)	Cena [PLN]
1	Przegląd instalacji elektrycznej samochodu	160,00
2	Wymiana akumulatora	40,00
3	Wymiana alternatora	120,00
4	Wymiana świecy żarowej	10,00
5	Wymiana świecy zapłonowej	20,00
Lp.	Wartość jednostkowa części (podzespołu)	Cena [PLN]
1	Akumulator	220,00
2	Alternator	180,00
3	Świeca zapłonowa	30,00
4	Świeca żarowa	20,00

A. 510,00 PLN

B. 490,00 PLN

C. 660,00 PLN

D. 580,00 PLN

Prawidłowa odpowiedź wynosi 580,00 PLN i wynika z dokładnego zsumowania kosztów wszystkich usług oraz części wymienionych na podstawie cennika. Przy czterocylindrowym silniku typu ZS (czyli silniku Diesla) wymieniamy cztery świece żarowe – nie zapłonowe, bo Diesle mają żarowe, to ważny detal! Z doświadczenia wiem, że sporo osób tu się myli. Wliczamy więc: przegląd instalacji elektrycznej (160,00 PLN), wymianę alternatora (robocizna 120,00 PLN plus część 180,00 PLN), wymianę 4 świec żarowych (robocizna 4x10,00 PLN = 40,00 PLN oraz części 4x20,00 PLN = 80,00 PLN). Razem: 160,00 + 120,00 + 180,00 + 40,00 + 80,00 = 580,00 PLN. Kluczowe jest, żeby umieć odczytywać taki cennik i nie pomylić typów świec – w praktyce to często wyłapuje się dopiero przy rozliczeniu z klientem, co może prowadzić do nieprzyjemności. Widać tu, jak ważna jest precyzja i znajomość budowy silnika – mechanik zawsze powinien upewnić się, jakie świece występują w danym typie silnika. Moim zdaniem, taka umiejętność rozbijania kosztów to podstawa pracy w warsztacie i bardzo się przydaje nawet przy wycenach dla klientów indywidualnych. Trzeba zawsze uwzględniać zarówno robociznę, jak i koszt części. Każde rozliczenie warto jeszcze raz przeanalizować, bo w pośpiechu łatwo przeoczyć szczegóły.

Pytanie 7

Na rysunku przedstawiono pomiar parametrów pracy

A. modułu zapłonu.

B. systemu wtrysku.

C. alternatora.

D. rozrusznika.

Schemat przedstawiony na rysunku to klasyczny układ alternatora samochodowego z regulatorem napięcia, diodami prostowniczymi i lampką kontrolną. Takie rozwiązanie jest standardem w większości pojazdów spalinowych – moim zdaniem świetnie pokazuje, jak ważne jest zrozumienie przepływu prądu od momentu generacji aż do ładowania akumulatora. Praktycznie rzecz biorąc, ten układ pozwala na sprawdzanie nie tylko napięcia ładowania, ale też stanu diod prostowniczych czy poprawności działania regulatora. W codziennej pracy mechanika samochodowego często spotyka się problemy z ładowaniem – i właśnie analizując takie schematy łatwiej zdiagnozować, czy winny jest alternator, regulator, czy może przewody. Branżowe dobre praktyki zalecają, aby podczas przeglądów okresowych kontrolować napięcie i prąd ładowania, porównując je z wartościami referencyjnymi podanymi przez producenta. Alternator to serce układu ładowania – jeśli nie działa prawidłowo, szybko wyjdą problemy z rozruchem czy elektroniką pojazdu. Warto dodać, że pomiary przedstawione na schemacie można wykonać nawet prostym miernikiem uniwersalnym, choć do pełnej diagnostyki czasem przydaje się oscyloskop. Prawidłowe zrozumienie tego tematu naprawdę ułatwia późniejszą pracę w warsztacie i pozwala uniknąć typowych błędów.

Pytanie 8

Po włączeniu silnika system ABS przeprowadza samodzielną kontrolę, a lampka kontrolna układu gaśnie, co oznacza jego sprawność oraz gotowość do działania. Jednak po przejechaniu kilku metrów lampka kontrolna ABS znów się zapala, co wskazuje na usterkę. Najbardziej prawdopodobnym powodem tej sytuacji jest

A. nadmierne zużycie klocków hamulcowych

B. zbyt duży luz łożysk kół jezdnych

C. zbyt wysoka ilość wody w płynie hamulcowym

D. niedostateczny poziom płynu hamulcowego

Usterki w układzie ABS mogą być mylone z innymi problemami układu hamulcowego, jak na przykład niski poziom płynu hamulcowego czy zbyt wysoka zawartość wody w płynie hamulcowym. Niski poziom płynu hamulcowego rzeczywiście może wpływać na działanie układu, jednak układ ABS ma wbudowane mechanizmy, które monitorują poziom płynu i w przypadku jego niedoboru, lampka kontrolna zazwyczaj zapali się od razu, a nie po przejechaniu kilku metrów. Podobnie, wysoka zawartość wody nie jest najczęstszą przyczyną zapalenia się lampki kontrolnej, ponieważ układ ABS nie reaguje na zmiany jakości płynu tak szybko. Nadmierne zużycie okładzin hamulcowych również nie jest bezpośrednio związane z działaniem układu ABS; chociaż może wpływać na skuteczność hamowania, nie jest to bezpośrednia przyczyna zapalenia lampki kontrolnej. Dlatego w przypadku problemów z ABS, kluczowe jest zrozumienie, że wiele usterkowych objawów może prowadzić do mylnych wniosków o stanie układu hamulcowego. Dobre praktyki w diagnostyce obejmują dokładne sprawdzenie stanu łożysk, czujników oraz całego układu hamulcowego w celu uniknięcia nieprawidłowej interpretacji objawów.

Pytanie 9

W przedstawionym na rysunku układzie woltomierz wskazał wartość 0[V]. Świadczy to o uszkodzeniu

A. rezystora.

B. diody prostowniczej.

C. transformatora.

D. diody Zenera.

W przypadku pomiaru napięcia na wyjściu transformatora, wskazanie 0 V na woltomierzu sygnalizuje, że transformator nie dostarcza napięcia. Ta sytuacja zazwyczaj wynika z uszkodzenia transformatora, co może być spowodowane różnymi czynnikami, takimi jak przepięcia, przeciążenia lub uszkodzenie izolacji. W praktyce, transformator jest kluczowym komponentem w wielu układach zasilania, a jego prawidłowe działanie jest niezbędne do stabilnego dostarczania energii elektrycznej. Standardy branżowe, takie jak IEC 60076, określają wymagania dotyczące projektowania, budowy i testowania transformatorów, co pomaga zapewnić ich niezawodność. W sytuacji, gdy woltomierz pokazuje 0 V, zaleca się dokładne sprawdzenie transformatora, a także innych elementów układu, aby zdiagnozować źródło problemu. Możliwe jest również wykonanie testów obciążeniowych oraz pomiaru rezystancji uzwojeń, co może dostarczyć dodatkowych informacji na temat stanu transformatora.

Pytanie 10

Jakie narzędzie należy zastosować do zmierzenia jałowego skoku pedału hamulca?

A. przyrząd kreskowy

B. miernik szczeliny

C. mikrometr

D. instrument do pomiaru kąta

Przymiar kreskowy jest narzędziem pomiarowym, które idealnie nadaje się do określenia jałowego skoku pedału hamulca. Dzięki swojej konstrukcji, przymiar pozwala na dokładne pomiary w zakresie kilku milimetrów, co jest kluczowe w kontekście regulacji układów hamulcowych. W praktyce, przyrząd ten umożliwia łatwe sprawdzenie, czy skok pedału hamulca mieści się w zalecanych przez producenta normach. Warto podkreślić, że w przypadku niewłaściwego skoku, może dojść do pogorszenia skuteczności hamowania, co jest kwestią bezpieczeństwa. Narzędzie to znajduje szerokie zastosowanie w warsztatach samochodowych oraz podczas przeglądów technicznych, gdzie precyzyjne pomiary są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania pojazdu.

Pytanie 11

Jakie dokumenty dotyczące pojazdu zakupionego na rynku wtórnym powinny być nieodłącznie przekazane nowemu właścicielowi?

A. Dowód rejestracyjny, faktura zakupu pojazdu

B. Dowód rejestracyjny, karta pojazdu, polisa ubezpieczenia OC

C. Karta pojazdu, polisa ubezpieczenia AC oraz OC

D. Książka serwisowa, karta pojazdu

Odpowiedź wskazująca na dowód rejestracyjny, kartę pojazdu oraz polisę ubezpieczenia OC jako obowiązkowe dokumenty, które należy przekazać nowemu właścicielowi pojazdu nabytego na rynku wtórnym, jest prawidłowa. Dowód rejestracyjny jest kluczowym dokumentem, który potwierdza legalność pojazdu oraz jego rejestrację w odpowiednich organach. Karta pojazdu natomiast zawiera istotne informacje dotyczące historii pojazdu, w tym dane techniczne oraz historia jego przeglądów i napraw. Polisa ubezpieczenia OC jest niezbędna, ponieważ ubezpieczenie to jest obowiązkowe w Polsce i chroni nowego właściciela przed odpowiedzialnością cywilną za szkody wyrządzone osobom trzecim. Przekazanie tych dokumentów jest częścią dobrych praktyk w obrocie pojazdami, zapewniając zarówno zgodność z prawem, jak i bezpieczeństwo wszystkich stron transakcji.

Pytanie 12

Jak przeprowadza się diagnostykę układów elektrycznych oraz elektronicznych w pojazdach samochodowych?

A. przy użyciu narzędzi do demontażu

B. poprzez instalację innych systemów

C. poprzez wymianę uszkodzonych komponentów

D. sprzętem pomiarowym

Diagnostyka układów elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych wymaga użycia specjalistycznego sprzętu pomiarowego, który jest kluczowy dla dokładnego oceniania stanu tych układów. Narzędzia te, takie jak oscyloskopy, multimetry czy analizatory sygnałów, pozwalają na pomiar napięcia, prądu oraz sygnałów cyfrowych w czasie rzeczywistym. Przykładowo, oscyloskop umożliwia wizualizację przebiegów sygnałów elektrycznych, co jest nieocenione przy diagnozowaniu problemów z elektroniką pojazdu, takimi jak błędne sygnały z czujników. Dobre praktyki w branży motoryzacyjnej wskazują na systematyczne stosowanie sprzętu pomiarowego zgodnie z zaleceniami producentów, co przyczynia się do skutecznej i precyzyjnej diagnostyki oraz dłuższej żywotności podzespołów. Współczesna diagnostyka wykorzystuje również zaawansowane systemy OBD-II, które pozwalają na odczyt błędów i monitorowanie parametrów pracy pojazdu, co bezpośrednio wpływa na jakość i efektywność napraw.

Pytanie 13

Który z elementów technologii regeneracji został opracowany najpóźniej?

A. Pompa wysokiego ciśnienia układu Common Rail

B. Elektroniczna rozdzielaczowa pompa wtryskowa

C. Wtryskiwacz elektromagnetyczny

D. Wtryskiwacz piezoelektryczny

Wtryskiwacz piezoelektryczny jest najnowszym osiągnięciem w technologii wtrysku paliwa, wprowadzonym na rynek w późnych latach 90. XX wieku. W przeciwieństwie do wcześniejszych rozwiązań, takich jak wtryskiwacze elektromagnetyczne, wtryskiwacze piezoelektryczne wykorzystują zjawisko piezoelektryczne do precyzyjnego sterowania dawkowaniem paliwa. Dzięki temu możliwe jest osiągnięcie znacznie szybszej reakcji na zmiany w warunkach pracy silnika oraz poprawa efektywności spalania. W praktyce, zastosowanie wtryskiwaczy piezoelektrycznych przyczynia się do obniżenia emisji szkodliwych substancji oraz zwiększenia wydajności silników wysokoprężnych. Przykładem zastosowania tej technologii są nowoczesne pojazdy z silnikami diesla, które spełniają restrykcyjne normy emisji spalin, takie jak Euro 6. Warto również zauważyć, że wtryskiwacze piezoelektryczne są standardem w wysokowydajnych silnikach, co potwierdzają liczne badania oraz rekomendacje producentów samochodów.

Pytanie 14

Za pomocą symbolu graficznego przedstawiono

A. prądnicę prądu stałego.

B. silnik elektryczny prądu przemiennego.

C. prądnicę prądu przemiennego.

D. silnik elektryczny prądu stałego.

Ten symbol graficzny przedstawia prądnicę prądu stałego, co jest zgodne z normami PN-EN oraz powszechnymi praktykami w dokumentacji technicznej. W kółku znajduje się litera 'G' oraz charakterystyczna pozioma kreska pod spodem, która od razu sugeruje, że chodzi o urządzenie generujące napięcie stałe. W praktyce prądnice prądu stałego były kiedyś podstawą wielu układów zasilania, szczególnie tam, gdzie zależało na stabilności napięcia i precyzyjnej regulacji. Do dziś spotyka się je w niektórych aplikacjach przemysłowych, np. w starszych systemach rozruchowych czy w napędach trakcyjnych. Moim zdaniem warto znać ten symbol, bo choć coraz rzadziej wykorzystuje się takie prądnice, ich obecność w starszych instalacjach nadal jest spotykana. Prądnicę prądu stałego łatwo odróżnić od innych maszyn elektrycznych właśnie po tej kresce, która symbolizuje stałość napięcia. Warto dodać, że według normy PN-EN 60617, podobne symbole, ale bez kreski lub z innym oznaczeniem, dotyczą prądnic prądu przemiennego albo silników. Z mojego doświadczenia, jeśli ktoś pracuje z dokumentacją techniczną, dobrze znać i rozróżniać te detale – unika się wtedy poważnych pomyłek podczas montażu lub diagnostyki instalacji. Uwzględnianie takich standardów to podstawa dobrej praktyki branżowej.

Pytanie 15

Na podstawie rysunku opisującego standard magistrali High Speed - ISO11898 (szybka transmisja danych do 1Mb/s) wynika, że w trakcie transmisji danych pomiędzy poszczególnymi węzłami układu

A. napięcie średnie na magistrali wynosi około 3,5 V.

B. napięcie różnicowe na magistrali wynosi około 2 V.

C. napięcie średnie na magistrali wynosi około 1,5 V.

D. napięcie różnicowe na magistrali wynosi około 0 V.

Wiele osób podczas nauki magistrali CAN myli poziomy napięć średnich z różnicowymi, co prowadzi do mylnych wniosków na temat jej działania. W rzeczywistości nie chodzi tu o wartość napięcia na jednej linii, lecz o różnicę napięć między CAN_H i CAN_L, bo to właśnie ta różnica jest 'nośnikiem' informacji w standardzie High-Speed zgodnym z ISO 11898. Często spotyka się przekonanie, że napięcie średnie na magistrali to ok. 1,5 V lub 3,5 V, bo takie wartości faktycznie pojawiają się na poszczególnych przewodach, ale tylko w specyficznych stanach logicznych, a nie jako uśredniona wartość magistrali. Błąd polega na tym, że magistrala CAN działa w trybie różnicowym – nie interesuje nas bezwzględna wartość napięcia na CAN_H czy CAN_L, ale to, ile one się od siebie różnią. Mylenie tego mechanizmu prowadzi też do błędnych interpretacji stanu recesywnego (kiedy napięcie różnicowe zbliża się do zera, a obie linie mają po ok. 2,5 V). Z kolei przekonanie o napięciu różnicowym równym 0 V sugeruje niezrozumienie, jak wygląda transmisja danych – taki stan występuje tylko w stanie recesywnym, gdy na magistrali nie ma aktywnej transmisji, a nie w czasie przesyłania informacji. W praktyce, jeśli ktoś projektuje układ CAN lub diagnozuje jego działanie, bazując na błędnych założeniach o napięciach, może niepotrzebnie szukać usterek tam, gdzie ich nie ma, albo nie zauważać realnych problemów z transmisją. Z mojego doświadczenia wynika, że najlepiej po prostu zapamiętać różnicę napięć ok. 2 V podczas aktywnej transmisji (stan dominujący), bo to jest kluczowa cecha tej magistrali wykorzystywana do jej niezawodności i odporności na zakłócenia.

Pytanie 16

Który z wymienionych elementów pojazdów samochodowych może okresowo wymagać oczyszczenia i kalibracji?

A. MAP sensor.

B. Przepustnica.

C. Alternator.

D. Rozrusznik.

Przepustnica w pojazdach samochodowych to naprawdę bardzo ważny element, jeśli chodzi o prawidłową pracę silnika, zwłaszcza w autach z silnikami benzynowymi. To ona reguluje ilość powietrza, które trafia do komory spalania, więc jak zacznie się zacinać albo brudzić, silnik natychmiast zaczyna dziwnie reagować – obroty falują, auto gaśnie na wolnych obrotach albo szarpie przy ruszaniu. Spotkałem się już nieraz z sytuacją, że po kilku latach eksploatacji, szczególnie jak ktoś jeździ głównie po mieście, w przepustnicy zbiera się osad z oleju i zanieczyszczeń z układu dolotowego. Przez to jej praca staje się nieregularna. Dlatego producenci, a także mechanicy podczas regularnych przeglądów, zalecają okresowe czyszczenie przepustnicy i, co istotne, jej kalibrację. Kalibracja polega na ponownym dostosowaniu elektronicznych parametrów tak, aby przepustnica działała zgodnie ze specyfikacją fabryczną. Bez tego czyszczenie może nie dać pełnego efektu. Warto korzystać z oryginalnych środków czyszczących i zawsze po takiej operacji podłączyć komputer diagnostyczny, żeby upewnić się, że wszystko jest jak trzeba. Moim zdaniem to jedna z tych czynności eksploatacyjnych, które faktycznie robią ogromną różnicę w komforcie jazdy i spalaniu, o czym często się zapomina. Przez lata zauważyłem, że nawet w samochodach z przebiegiem rzędu 70-80 tys. km potrafi się tam zebrać wystarczająco dużo brudu, żeby wpłynąć na płynność pracy silnika – i to bez żadnych błędów w komputerze! Dla mnie czysta przepustnica to podstawa dobrego serwisu.

Pytanie 17

Aby usunąć usterkę w panelu sterującym systemem klimatyzacji pojazdu, w celu zweryfikowania funkcjonowania naprawionego modułu, uszkodzony rezystor SMD, oznaczony na schemacie ideowym jako 3R3 / ±10%, można tymczasowo zastąpić dwoma rezystorami o wartości

A. 6,8 Ω / ±5% połączonymi równolegle

B. 1.6 kΩ / ±5% połączonymi szeregowo

C. 1,6 Ω / ±5% połączonymi równolegle

D. 6,8 kΩ / ±5% połączonymi równolegle

Wybór rezystorów o wartości 1,6 Ω połączonych równolegle prowadzi do błędnych rezultatów. W przypadku połączenia równoległego dwóch rezystorów o tej wartości, całkowita rezystancja wyniosłaby 0,8 Ω, co jest znacznie poniżej wymaganego zakresu 3,3 Ω. Z tego powodu, taka konfiguracja nie może poprawnie zastąpić uszkodzonego komponentu. Użycie rezystorów o wartościach 1,6 kΩ w połączeniu szeregowym również nie byłoby zasadne. Po dodaniu dwóch rezystorów o tej wartości uzyskalibyśmy 3,2 kΩ, co jest zbyt wysoką wartością w kontekście wymaganej rezystancji 3R3. Dodatkowo, 6,8 kΩ połączone równolegle, również nie przyniesie oczekiwanego rezultatu, ponieważ całkowita rezystancja wyniesie 3,4 kΩ, co znowu jest niewłaściwe. Niezrozumienie zasad obliczeń w połączeniach równoległych i szeregowych jest typowym błędem. Ważne jest, aby technicy mieli solidne podstawy teoretyczne, aby podejmować właściwe decyzje przy naprawach i konfiguracjach komponentów elektronicznych. W praktyce, błędne połączenia mogą prowadzić do uszkodzenia dalszych elementów układu lub niewłaściwego działania pojazdu, co podkreśla znaczenie znajomości podstaw elektroniki.

Pytanie 18

Który z uszkodzonych komponentów nie może być poddany regeneracji?

A. Sprężarka w systemie klimatyzacji

B. Alternator z wielofunkcyjnym regulatorem napięcia

C. Alternator z jednofunkcyjnym regulatorem napięcia

D. Termistorowy czujnik temperatury typu NTC

Termistorowy czujnik temperatury typu NTC (Negative Temperature Coefficient) jest elementem, który w przypadku uszkodzenia zazwyczaj wymaga całkowitej wymiany, a nie regeneracji. Działa on na zasadzie zmiany swojej rezystancji w zależności od temperatury, co czyni go kluczowym komponentem w układach monitorowania i regulacji temperatury w różnych systemach, takich jak klimatyzacja, zarządzanie silnikiem czy systemy grzewcze. W przypadku uszkodzenia, czujnik ten traci swoje właściwości pomiarowe, co negatywnie wpływa na działanie całego systemu. Wymiana czujnika NTC jest standardową praktyką w branży, a stosowanie wysokiej jakości komponentów jest zgodne z dobrymi praktykami, co zapewnia dokładność i niezawodność pomiarów. Przykładowo, w samochodach czujniki NTC używane są do monitorowania temperatury płynu chłodzącego, co jest istotne dla optymalizacji pracy silnika.

Pytanie 19

Aby określić wartość natężenia prądu płynącego przez odbiornik, należy podłączyć

A. woltomierz szeregowo z odbiornikiem

B. amperomierz szeregowo z odbiornikiem

C. woltomierz równolegle do odbiornika

D. amperomierz równolegle od odbiornika

Amperomierz jest urządzeniem służącym do pomiaru natężenia prądu elektrycznego. Aby prawidłowo zmierzyć wartość prądu przepływającego przez odbiornik, należy podłączyć amperomierz szeregowo z tym odbiornikiem. Oznacza to, że cały prąd płynący przez obwód przepłynie przez amperomierz, co pozwala na dokładny pomiar. W praktyce przy podłączaniu amperomierza do obwodu, należy wyłączyć zasilanie, aby uniknąć uszkodzenia urządzenia oraz zapewnić bezpieczeństwo. Stosowanie amperomierza w układach prądu stałego lub zmiennego jest zgodne z ogólnymi zasadami pomiarów elektrycznych, a właściwe jego zastosowanie jest kluczowe dla diagnostyki i analizy systemów elektrycznych. Przykładowo, podczas testowania wydajności układów oświetleniowych czy silników elektrycznych, pomiar natężenia prądu pozwala na ocenę ich efektywności oraz identyfikację potencjalnych problemów.

Pytanie 20

Na wykresie przedstawiono charakterystykę sondy lambda. Przejście z obszaru mieszanki bogatej do ubogiej następuje w punkcie

A. 800 [mV].

B. 750 [mV].

C. 450 [mV].

D. 100 [mV].

Wybrałeś poprawnie – przejście z obszaru mieszanki bogatej do ubogiej w sondzie lambda rzeczywiście następuje w okolicach 450 mV. Wynika to z charakterystyki elektrochemicznej sondy tlenkowej, gdzie napięcie generowane przez sondę gwałtownie spada po przekroczeniu współczynnika lambda równego 1,0. To jest ten moment, kiedy mieszanka zmienia się z bogatej w paliwo (lambda < 1, wysoki sygnał) na ubogą (lambda > 1, niski sygnał). W praktyce warsztatowej 450 mV to taki umowny punkt graniczny, który powszechnie wykorzystuje się przy diagnozie pracy silnika oraz regulacji składu mieszanki. Diagnostyka komputerowa i narzędzia typu oscyloskop właśnie tę wartość traktują jako wskaźnik przełamania charakterystyki. Moim zdaniem warto to zapamiętać nie tylko na egzamin, ale też do codziennej pracy – bo jeśli sondę masz sprawną, te okolice napięcia są sygnałem, że układ regulacji pracuje prawidłowo. Dobrze też mieć świadomość, że zgodnie z normami branżowymi właśnie te wartości są podstawą do oceny sprawności układu spalania i emisji spalin. Tak naprawdę to prosta zasada, ale kluczowa dla praktyki serwisowej, bo wiele usterek dotyczy właśnie interpretacji sygnału z sondy lambda, a jej charakterystyka napięciowa to podstawa wszelkich pomiarów.

Pytanie 21

Rysunek przedstawia

A. symbol graficzny prądnicy szeregowej.

B. symbol graficzny prądnicy bocznikowej.

C. symbol graficzny silnika szeregowego.

D. symbol graficzny silnika bocznikowego.

To jest klasyczny symbol silnika bocznikowego prądu stałego (DC). Co ciekawe, w układzie takim uzwojenie wzbudzenia jest połączone równolegle z uzwojeniem twornika. Dzięki temu silnik bocznikowy zachowuje się bardzo przewidywalnie przy zmieniającym się obciążeniu – prędkość obrotowa nie zmienia się zbytnio, co jest mega praktyczne np. w maszynach dźwigowych czy taśmociągach. Właśnie ta równoległość jest charakterystyczna w symbolu – zawsze szukaj dwóch równoległych gałęzi: jedna z wirnikiem (oznaczenie M), druga z cewką bocznikową. Z mojego doświadczenia, rozpoznawanie tych symboli to podstawa w praktyce elektryka, bo na schematach instalacyjnych czy dokumentacji technicznej nie ma miejsca na domysły. Warto też pamiętać, że w silnikach bocznikowych dąży się do ograniczania skutków chwilowych przeciążeń, a układ bocznikowy to umożliwia. Według norm PN-EN 60617 i typowych schematów branżowych, taki rysunek zawsze będzie odpowiadał silnikowi bocznikowemu. Rzadko zdarza się, by ktoś się pomylił, ale jak widać, lepiej mieć pewność – bo czasem drobny szczegół na schemacie robi ogromną różnicę w praktyce. W codziennej pracy warto zwracać uwagę na takie detale, bo to decyduje o bezpieczeństwie i poprawności działania całej instalacji.

Pytanie 22

Do sprawdzenia poprawności działania alternatora po wymianie diod prostowniczych, po zamontowaniu alternatora w pojeździe, należy użyć

A. omomierza.

B. stołu probierczego.

C. areometru.

D. multimetru.

Wiele osób przy diagnostyce alternatora po wymianie diod prostowniczych zastanawia się, jakiego narzędzia użyć – i tutaj często pojawiają się pomyłki wynikające z nie do końca zrozumienia funkcji poszczególnych przyrządów. Stół probierczy to urządzenie wykorzystywane głównie w specjalistycznych warsztatach elektromechanicznych, gdzie na stanowisku poza pojazdem testuje się alternatory pod różnym obciążeniem, ale to raczej etap przed montażem urządzenia do auta, a nie szybka kontrola po zamontowaniu. Omomierzem można sprawdzić rezystancję uzwojeń lub ciągłość obwodu, ale nie da się nim prawidłowo ocenić pracy alternatora w warunkach rzeczywistych, zwłaszcza jeśli chodzi o napięcie ładowania przy pracy silnika. Częsty błąd myślowy polega na tym, że skoro omomierzem można wykryć zwarcie lub przerwę w diodach, to wystarczy – ale niestety omomierz nie pokaże, jak alternator zachowuje się pod obciążeniem i czy napięcie ładowania jest zgodne z wymaganiami. Areometr zaś to narzędzie do sprawdzania gęstości elektrolitu w akumulatorze – nie ma absolutnie żadnego zastosowania do testowania alternatora lub jego diod. To typowy przykład pomylenia funkcji narzędzi spotykanych w warsztacie. Prawidłowa diagnostyka po wymianie diod prostowniczych zawsze opiera się na sprawdzeniu napięcia i prądu w obwodach pojazdu podczas pracy silnika, a do tego właśnie służy multimetr. Branżowe standardy oraz podręczniki dla techników samochodowych jasno wskazują multimetr jako kluczowe narzędzie do tej czynności. W praktyce, tylko on daje wiarygodny wynik dotyczący prawidłowości działania alternatora po naprawie. Próbując użyć innych narzędzi, można łatwo przeoczyć poważne usterki lub błędy montażowe.

Pytanie 23

Świecąca się podczas jazdy kontrolka systemu oznacza uszkodzenie układu

A. napędowego.

B. stabilizacji toru jazdy.

C. zasilania silnika.

D. hamulcowego.

Świecąca się kontrolka "check engine" wskazuje na problem z układem zasilania silnika, co może być wynikiem uszkodzenia różnych komponentów, takich jak układ paliwowy, układ zapłonowy czy czujniki silnika. W każdym nowoczesnym pojeździe, systemy diagnostyczne monitorują stan silnika i jego parametrów w czasie rzeczywistym. Gdy dane wykazują nieprawidłowości, kontrolka zaświeca się, sygnalizując potrzebę interwencji. Warto podkreślić, że ignorowanie tej kontrolki może prowadzić do poważnych uszkodzeń silnika, co skutkuje kosztownymi naprawami. Przykładem może być niesprawny czujnik tlenu, którego awaria może wpływać na nieodpowiedni skład mieszanki paliwowo-powietrznej, co z kolei prowadzi do zwiększenia emisji spalin i obniżenia efektywności paliwowej. Dobre praktyki zalecają regularne przeglądy i diagnostykę systemów, aby w porę wykryć i usunąć wszelkie usterki.

Pytanie 24

Amperomierz to urządzenie, które służy do pomiaru

A. pojemności kondensatora

B. napięcia na terminalach akumulatora

C. oporu cewki przekaźnika

D. natężenia prądu ładowania

Amperomierz to przyrząd pomiarowy, który jest wykorzystywany do określania natężenia prądu elektrycznego, co jest kluczowe w wielu zastosowaniach inżynieryjnych i elektronicznych. Pomiar natężenia prądu ładowania jest szczególnie istotny w kontekście zarządzania akumulatorami, gdzie pozwala na monitorowanie stanu naładowania oraz diagnozowanie problemów związanych z systemem ładowania. Przykładowo, podczas ładowania akumulatorów w pojazdach elektrycznych, amperomierz może pomóc w ustawieniu optymalnych parametrów ładowania, co z kolei przekłada się na dłuższą żywotność akumulatorów. W praktyce, stosowanie amperomierza zgodnie z normami, takimi jak IEC 61010, zapewnia bezpieczeństwo użytkowników oraz dokładność pomiarów, co jest niezbędne w profesjonalnych zastosowaniach. Ponadto, w przemyśle, pomiar natężenia prądu jest kluczowy dla zapewnienia efektywności energetycznej i unikania przeciążeń w instalacjach elektrycznych.

Pytanie 25

Podczas rozruchu silnika spalinowego z zapłonem samoczynnym rozrusznik pobiera prąd rzędu

A. 10 ÷ 100 A

B. 100 ÷ 1000 A

C. 0 ÷ 10 A

D. 1000 ÷ 10000 A

Silniki spalinowe z zapłonem samoczynnym, czyli popularne diesle, podczas rozruchu wymagają naprawdę sporego prądu. Rozrusznik, który jest odpowiedzialny za uruchomienie silnika, pobiera bardzo dużo energii w krótkim czasie. W praktyce, większość rozruszników do samochodów osobowych z silnikami Diesla potrzebuje właśnie prądu rzędu od 100 do nawet 1000 amperów. Często spotyka się wartości w okolicach 200-400 A dla mniejszych diesli, ale w dużych jednostkach czy pojazdach ciężarowych te wartości potrafią przekroczyć 500 A, a czasem i 800 A. Dlatego akumulatory stosowane w dieslach mają wyższe prądy rozruchowe (CCA). To wszystko wynika z większych oporów przy sprężaniu powietrza w silniku o dużym stopniu sprężania – a diesle mają ten stopień wyraźnie większy niż benzyniaki. Z mojego doświadczenia wynika, że niedocenienie tych prądów często prowadzi do problemów z rozruchem zimą. Warto pamiętać, żeby montować akumulator zgodny z zaleceniami producenta – to nie są żarty, bo zbyt słaby akumulator po prostu nie „pociągnie” rozrusznika. No i nie bez powodu przewody od rozrusznika są tak grube – muszą wytrzymać ogromne natężenia. Ten zakres prądów (100-1000 A) jest w zasadzie branżowym standardem dla rozruszników diesli. W praktyce, podczas rozruchu, spadek napięcia na akumulatorze i przewodach jest nieunikniony, dlatego cały układ musi być bardzo dobrze dobrany. Moim zdaniem warto o tym pamiętać, zwłaszcza przy eksploatacji starszych pojazdów.

Pytanie 26

Aby przywrócić prawidłowe działanie instalacji elektrycznej, która funkcjonuje niewłaściwie na skutek utlenienia złącz konektorowych, co należy zrobić?

A. oczyścić złącza mechanicznie lub chemicznie oraz zabezpieczyć preparatem do konserwacji styków

B. zainstalować nową instalację.

C. polutować oraz zaizolować złącza konektorowe instalacji.

D. wymienić wszystkie połączenia konektorowe.

Odpowiedź polegająca na oczyszczeniu złączy konektorowych oraz zabezpieczeniu ich preparatem do konserwacji styków jest prawidłowa, ponieważ utlenienie złącz może prowadzić do zwiększonego oporu, a w konsekwencji do przegrzewania się i niewłaściwego działania instalacji elektrycznej. Oczyszczenie mechaniczne lub chemiczne usunie niepożądane osady, które mogą negatywnie wpływać na przewodnictwo elektryczne. Po oczyszczeniu, nałożenie specjalnych preparatów do konserwacji styków zabezpiecza złącza przed dalszym utlenieniem i korozją, co jest zgodne z najlepszymi praktykami w dziedzinie utrzymania i eksploatacji instalacji elektrycznych. Przykładem zastosowania tej metody jest regularna konserwacja złącz w instalacjach przemysłowych, gdzie narażone są na działanie zanieczyszczeń oraz wilgoci.

Pytanie 27

Na schemacie przedstawiono układ zapłonowy

A. z przerywaczem.

B. elektroniczny.

C. tyrystorowy.

D. tranzystorowy.

Wybrałeś układ zapłonowy z przerywaczem, co jest jak najbardziej trafne. Taki układ to klasyka w starszych samochodach – działa w oparciu o mechaniczny przerywacz stykowy, który steruje przepływem prądu przez cewkę zapłonową. Przerywacz otwiera się i zamyka, powodując powstawanie wysokiego napięcia na wyjściu cewki. To napięcie jest następnie przekazywane przez rozdzielacz na odpowiednią świecę zapłonową. W praktyce układy te charakteryzowały się prostotą budowy i były dosyć łatwe w naprawie, choć niestety wymagały regularnej regulacji i konserwacji – styki przerywacza zużywały się mechanicznie i trzeba było je czyścić czy wymieniać. Moim zdaniem to świetny przykład pokazujący, jak działały najbardziej podstawowe systemy zapłonowe przed wprowadzeniem elektroniki. Co ciekawe, ten typ rozwiązania znajdziesz jeszcze dziś w niektórych silnikach stosowanych w motocyklach, ciągnikach czy sprzęcie ogrodniczym. Współcześnie rozwiązania elektroniczne praktycznie całkowicie wyparły mechaniczne przerywacze, ale podstawowa zasada wzbudzania iskry na świecy pozostała bardzo podobna. Warto wiedzieć, jak działa taki układ, bo dzięki temu lepiej rozumie się ewolucję technologii motoryzacyjnej i można docenić postęp, jaki dokonał się w zakresie niezawodności i trwałości układów zapłonowych.

Pytanie 28

Na schemacie ideowym przedstawiono fragment układu sterowania szyberdachem, w którym uszkodzony jest przekaźnik P1 oraz tranzystor T3. Zidentyfikuj elementy do wymiany.

A. P1 – przekaźnik przełączający T3 – tranzystor Darlington p-n-p

B. P1 – przekaźnik zwierny T3 – tranzystor typu Darlington n-p-n

C. P1 – przekaźnik rozwierny T3 – tranzystor Darlington n-p-n

D. P1 – przekaźnik przełączający T3 –tranzystory w układzie Darlingtona n-p-n

Wybierając inną odpowiedź, łatwo dać się zwieść podobieństwu nazw oraz ogólnej konstrukcji układu, ale pod względem praktycznym i teoretycznym trzeba spojrzeć szerzej na sposób działania elementów oraz ich rolę w systemie sterowania szyberdachem. Przede wszystkim przekaźnik P1 nie jest tutaj elementem ani zwiernym, ani rozwiernym, tylko przełączającym – co jest kluczowe w sterowaniu kierunkiem obrotów silnika. Tylko przekaźnik przełączający zapewnia możliwość zmiany polaryzacji napięcia na silniku, a więc pozwala na otwieranie i zamykanie szyberdachu – taka funkcja jest praktycznie nie do zrealizowania za pomocą pojedynczego przekaźnika zwiernego lub rozwiernego. W praktyce motoryzacyjnej stosowanie przekaźników zwiernych bądź rozwiernych ogranicza się raczej do prostych układów załączających, a nie do sterowania kierunkowego. Jeśli chodzi o tranzystor T3, to określenie go jako „tranzystor typu Darlington n-p-n” może być trochę mylące, bo układ Darlingtona to zawsze połączenie dwóch (lub więcej) tranzystorów, a nie pojedynczy tranzystor – właśnie to zapewnia wyższe wzmocnienie prądowe i odporność na przeciążenia. Z kolei wskazanie typu p-n-p w kontekście sterowania przekaźnikiem z dodatniego bieguna instalacji 12V jest niezgodne z zasadami projektowania takich układów – najczęściej używa się Darlingtonów n-p-n, bo są one proste w sterowaniu z typowych mikrokontrolerów i zapewniają lepsze parametry przy pracy z przekaźnikami. Praktyka pokazuje, że błędy w tym zakresie wynikają ze zbyt powierzchownej wiedzy o pracy przekaźników i tranzystorów, często myli się rodzaj przekaźnika z jego funkcją lub nie zwraca uwagi na szczegóły konstrukcji tranzystora. Warto wyrobić sobie nawyk dokładnej analizy schematów i sprawdzania, jakie są faktyczne wymagania aplikacji – to znacznie ułatwia późniejsze rozwiązywanie problemów serwisowych i projektowych.

Pytanie 29

Po regeneracji wtryskiwaczy przed odesłaniem ich do klienta poprawność pracy należy sprawdzić

A. na stole probierczym.

B. oscyloskopem elektronicznym.

C. diagnoskopem OBD.

D. na stole warsztatowym.

Sprawdzenie wtryskiwaczy na stole probierczym to absolutna podstawa po ich regeneracji — tak naprawdę, nie wyobrażam sobie, żeby ktoś oddał klientowi wtryskiwacz bez takiego testu. Stół probierczy pozwala dokładnie ocenić parametry pracy wtryskiwacza: dawkę wtrysku, szczelność, ciśnienie otwarcia, rozpylenie paliwa czy nawet powtarzalność działania. Dzięki temu można wykryć nawet drobne odchylenia od normy, które mogą skutkować nierówną pracą silnika, zwiększonym zużyciem paliwa czy nawet poważniejszymi awariami. Praktycznie każdy szanujący się warsztat specjalizujący się w naprawie wtryskiwaczy stosuje właśnie stół probierczy – to taki swoisty "egzamin końcowy" dla każdego podzespołu. Warto pamiętać, że same narzędzia diagnostyczne, jak OBD czy oscyloskop, nie pozwalają na tak precyzyjne pomiary indywidualnych parametrów wtrysku poza pojazdem. Moim zdaniem, to właśnie testowanie na stole probierczym świadczy o profesjonalizmie i dbałości o klienta, bo pozwala mieć pewność, że wtryskiwacz nie zawiedzie zaraz po montażu. Swoją drogą, wielu producentów wtryskiwaczy wręcz wymaga takiego testowania – to już taki standard branżowy. Czasem nawet dorzucają protokół z testu do zwrotu klientowi. Fajnie jest wiedzieć, że robi się coś według najlepszych praktyk.

Pytanie 30

Która kontrolka sygnalizuje nadmierne zużycie klocków hamulcowych?

A. Kontrolka 4

B. Kontrolka 2

C. Kontrolka 3

D. Kontrolka 1

Kontrolka numer 3, czyli ta przedstawiająca okrąg ze znakami przerywanymi po bokach, to właśnie symbol sygnalizujący nadmierne zużycie klocków hamulcowych. To jest standardowy piktogram stosowany w większości współczesnych samochodów, zgodnie z wytycznymi producentów i normami branżowymi (np. UNECE R121). Po zapaleniu tej kontrolki, układ monitorujący zużycie klocków daje kierowcy jasny sygnał, że grubość okładzin hamulcowych osiągnęła wartość graniczną i trzeba koniecznie je wymienić. Z mojego doświadczenia wynika, że ignorowanie tego ostrzeżenia to proszenie się o poważną awarię układu hamulcowego oraz potencjalnie bardzo kosztowne naprawy (np. uszkodzenie tarcz czy układu hydraulicznego). Praktycznie, gdy tylko zobaczysz tę kontrolkę, warto nie zwlekać z wizytą w serwisie lub samodzielną wymianą klocków, jeśli masz pojęcie o mechanice. Dobrą praktyką jest sprawdzanie stanu klocków podczas rutynowych przeglądów, bo nawet najlepsze czujniki czasem mogą się zawiesić, albo nie zadziałają w starszych autach. Pamiętaj, zawsze lepiej zapobiegać niż leczyć – hamulce to podstawa bezpieczeństwa na drodze!

Pytanie 31

Widoczny na rysunku oscylogram otrzymany w trakcie wykonywania diagnostyki układu sterowania potwierdza, że

A. częstotliwość badanego sygnału wynosi około 250 Hz.

B. współczynnik wypełnienia badanego sygnału wynosi około 20/15 x 100%.

C. okres badanego sygnału sterującego równy jest około 20 ms.

D. wartość średnia napięcia badanego sygnału równa jest około 7,5 V.

Ten wybór pokazuje dobre zrozumienie analizy sygnałów sterujących, bo dokładnie na tym polega diagnostyka układów elektronicznych, zwłaszcza w motoryzacji czy automatyce. Jeśli przyjrzeć się temu oscylogramowi, widzimy, że w ciągu 20 ms pojawia się pięć pełnych cykli sygnału. W praktyce, żeby obliczyć częstotliwość, dzielimy liczbę cykli (5) przez czas (0,02 s), co daje nam 250 Hz. Tak właśnie się to oblicza zgodnie z podstawowymi zasadami pracy z oscyloskopami – to bardzo przydatna umiejętność przy analizie sterowników silników, czujników, ale też np. w projektowaniu układów PWM do regulacji oświetlenia czy prędkości silników w robotyce. Moim zdaniem, każdy kto na co dzień zajmuje się diagnostyką albo serwisem elektroniki, powinien wręcz automatycznie potrafić wyłapać takie informacje, bo to przydaje się nawet w poszukiwaniu usterek – na przykład, kiedy częstotliwość sygnału jest inna, niż przewiduje dokumentacja techniczna, wiadomo od razu, że coś jest nie tak. Branżowe standardy, np. ISO dotyczące komunikacji elektronicznej, też kładą nacisk na poprawne rozumienie takich parametrów. No i warto pamiętać, że częstotliwość to jeden z kluczowych parametrów prawidłowego działania układów cyfrowych w każdej dziedzinie automatyki.

Pytanie 32

Wykonanie próby przelewowej pozwala na ocenę stanu

A. wtryskiwaczy.

B. pompy wysokiego ciśnienia.

C. zaworu regulacji ciśnienia paliwa.

D. filtra układu paliwowego.

Próba przelewowa to jedna z takich metod diagnostycznych, które w praktyce warsztatowej są bardzo często wykorzystywane do oceny stanu wtryskiwaczy, głównie w silnikach wysokoprężnych z układem Common Rail. Chodzi w niej o sprawdzenie ilości paliwa, które wraca z wtryskiwacza do przewodu powrotnego. W idealnych warunkach ilość tej cieczy powinna być ściśle określona przez producenta i bardzo zbliżona dla wszystkich wtryskiwaczy w danym silniku. Jeśli podczas testu któryś z nich przelewa zbyt dużo paliwa, to oznaka zużycia lub uszkodzenia – najczęściej nieszczelności na iglicy lub gniazdach. Taki test pozwala szybko wychwycić różnice, które prowadzą do nierównej pracy silnika, problemów z odpalaniem czy nawet trwałego uszkodzenia jednostki. Moim zdaniem próba przelewowa to po prostu podstawowy element rutynowej diagnostyki, bo daje odpowiedź na pytanie czy problem leży po stronie samych wtryskiwaczy, a nie innych elementów układu paliwowego. W codziennej praktyce, jeśli silnik kopci albo ciężko odpala na ciepło, to od tego testu zazwyczaj się zaczyna, bo można w ten sposób wyłapać nawet niewielkie rozbieżności. Stosowanie tej metody zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu zdecydowanie zwiększa skuteczność napraw i pozwala uniknąć wymiany sprawnych elementów. To chyba jedno z najbardziej praktycznych narzędzi diagnostyki paliwowej w dieslach.

Pytanie 33

Numerem 37 na schemacie elektrycznym oznaczono czujnik

A. tlenu.

B. temperatury.

C. Halla.

D. spalania stukowego.

Schematy elektryczne mają to do siebie, że potrafią wprowadzać w błąd, szczególnie gdy symbole są podobne albo opisane niezbyt jednoznacznie. W tym przypadku, numer 37 oznacza czujnik tlenu, czyli popularną sondę lambda, a nie inne typy czujników, które też pełnią ważną rolę w układzie sterowania silnikiem. Bardzo często można pomylić czujnik Halla z czujnikiem tlenu, bo oba mają znaczenie dla pracy silnika – tyle że czujnik Halla najczęściej odpowiada za określanie pozycji wału korbowego lub wałka rozrządu i dostarcza sygnał do modułu zapłonowego albo sterownika wtrysku. Czujnik spalania stukowego służy natomiast do wykrywania nieprawidłowego spalania (detonacji) w cylindrze, co pozwala sterownikowi korygować kąt wyprzedzenia zapłonu i chronić silnik przed uszkodzeniem. Czujnik temperatury, choć bardzo ważny (steruje np. wentylatorem, wpływa na dawkę paliwa czy wskaźnik na desce), nie mierzy składu spalin, więc podłączenie go do interpretacji tego schematu nie ma sensu. Z mojego doświadczenia wynika, że największym błędem jest utożsamianie symboli elektrycznych wyłącznie po kształcie lub położeniu na schemacie – zawsze trzeba zerknąć na oznaczenia i odnieść je do technicznej funkcji elementu. Takie pomyłki często biorą się też z mylnego przekonania, że wszystkie czujniki silnikowe są do siebie podobne i mają podobne zadania. Tymczasem tylko czujnik tlenu (sonda lambda) odpowiada za analizę zawartości tlenu w spalinach i tym samym za adaptację pracy silnika w czasie rzeczywistym, co jest nie do podrobienia żadnym innym czujnikiem. Warto czytać dokumentację i nie sugerować się wyłącznie schematem, bo taka pomyłka w praktyce może prowadzić do błędnej diagnozy i niepotrzebnych kosztów.

Pytanie 34

Jaką gaśnicę należy stosować do gaszenia pożaru w pojeździe z instalacją LPG, jeśli jest ona oznaczona literami?

A. ABD

B. AD

C. AB

D. ABC

Wybór gaśnicy oznaczonej literami ABD, AB lub AD jest nieodpowiedni do gaszenia pożarów w samochodach wyposażonych w instalacje LPG. Gaśnice ABD skupiają się na gaszeniu pożarów ciał stałych oraz cieczy palnych, jednak nie posiadają właściwości niezbędnych do neutralizacji gazów, co czyni je niewystarczającymi w sytuacjach związanych z pożarami LPG. Odpowiedź AB również nie jest wystarczająca, ponieważ nie obejmuje elementu gazowego, co zwiększa ryzyko dalszego rozprzestrzenienia się ognia. Z kolei gaśnice AD, przeznaczone do gaszenia wyłącznie pożarów ciał stałych, nie oferują ochrony przed zagrożeniami związanymi z materiałami płynnymi czy gazami. Typowym błędem myślowym jest założenie, że gaśnica, która działa w jednym zakresie, wystarczy do ukończenia zadania w bardziej złożonej sytuacji. W rzeczywistości, aby skutecznie stłumić ogień związany z gazem, konieczne jest użycie gaśnicy, która jest certyfikowana do gaszenia wszystkich trzech typów pożarów: A, B i C. Ignorowanie tego aspektu bezpieczeństwa może prowadzić do niebezpiecznych sytuacji, w których ogień nie tylko nie zostanie ugaszony, ale może się wręcz rozprzestrzenić.

Pytanie 35

Na podstawie podanego cennika części i usług, oblicz jaką kwotę zapłaci klient za wykonaną usługę przeglądu instalacji elektrycznej oraz za wymianę kompletu świec i alternatora w pojeździe z sześciocylindrowym silnikiem typu ZI?

Cennik
Lp.	Wykonana usługa (czynność)	Cena [PLN]
1	Przegląd instalacji elektrycznej samochodu	100,00
2	Wymiana akumulatora	30,00
3	Wymiana alternatora	120,00
4	Wymiana świecy żarowej	15,00
5	Wymiana świecy zapłonowej	10,00
Lp.	Wartość jednostkowa części (podzespołu)	Cena [PLN]
1	Akumulator	240,00
2	Alternator	160,00
3	Świeca zapłonowa	20,00
4	Świeca żarowa	25,00

A. 560,00 PLN

B. 410,00 PLN

C. 620,00 PLN

D. 400,00 PLN

W praktyce serwisowej, precyzyjne wyliczenie kosztów to nie tylko kwestia podstawowa, ale i bardzo ważna z perspektywy uczciwości wobec klienta. Często spotyka się sytuacje, w których pomijane są niektóre elementy cennika – na przykład ktoś bierze pod uwagę wyłącznie koszt części, a zapomina o opłacie za robociznę, albo myli liczbę wymienianych świec zapłonowych, co prowadzi do zaniżonych lub zawyżonych obliczeń. W przypadku tego zadania, bardzo łatwo przeoczyć, że w silniku sześciocylindrowym potrzebna jest wymiana aż sześciu świec i zarówno koszt ich zakupu, jak i wymiany należy przemnożyć przez sześć. Niekiedy ktoś dolicza tylko jedno wymienienie świecy lub tylko jedną świecę, co mocno przekłamuje wynik końcowy. Podobnie z alternatorem – wymiana obejmuje zarówno koszt robocizny (120,00 PLN), jak i samego alternatora (160,00 PLN). Pominięcie jednej ze składowych daje błędną sumę. Moim zdaniem ważnym, ale niestety częstym błędem jest także nieuwzględnianie kosztów usług, bo wydaje się, że klient płaci tylko za części, a w rzeczywistości to robocizna generuje sporą część wydatku. Wybierając kwoty takie jak 400,00 PLN czy 410,00 PLN, ktoś prawdopodobnie nie przemnożył ceny świec przez liczbę cylindrów, nie doliczył kosztu wymiany albo pominął koszt alternatora czy przeglądu instalacji. Natomiast suma 620,00 PLN może wynikać z podwójnego doliczenia którejś pozycji z cennika albo po prostu błędnego dodania elementów. Praktyka pokazuje, że skrupulatność w podsumowywaniu wszystkich pozycji – zgodnie z cennikiem usług i części – jest kluczowa, bo tylko wtedy klient nie ma wątpliwości co do prawidłowości rozliczenia. Taka dokładność przydaje się nie tylko na egzaminie, ale również w realnych sytuacjach zawodowych.

Pytanie 36

Numerem 45 na schemacie elektrycznym oznaczono czujnik

A. temperatury.

B. spalania stukowego.

C. tlenu.

D. Halla.

Wiele osób myli obecność czujników na schematach elektrycznych, bo symbole bywają podobne, a skróty i oznaczenia mogą się różnić między producentami. W tym przypadku na schemacie oznaczony numerem 45 czujnik nie jest ani czujnikiem Halla, ani tlenu, ani temperatury. Czujnik Halla, stosowany głównie w układach wyzwalania zapłonu lub do pomiaru prędkości obrotowej (np. wałka rozrządu lub wału korbowego), jest oparty o efekt Halla i generuje sygnał cyfrowy, ale na ogół ma charakterystyczny symbol z literką H lub jest podpisany innym numerem. Czujnik tlenu (sonda lambda) występuje na ogół w pobliżu układu wydechowego i jego symbole na schematach to zazwyczaj prostokąt z przerywaną linią, często opisany jako O2 lub lambda, bo jego zadaniem jest kontrola składu spalin pod kątem zawartości tlenu. Czujnik temperatury natomiast, niezależnie czy dotyczy płynu chłodzącego czy powietrza dolotowego, zazwyczaj jest oznaczany prostymi symbolami – termistory typu NTC lub PTC, symbolizujące zmienną rezystancję w zależności od temperatury. Typowym błędem jest mechaniczne patrzenie na numer i zgadywanie bez analizy funkcji danego czujnika w kontekście całego układu – a w rzeczywistości chodzi tu o rozpoznanie roli czujnika w procesie sterowania pracą silnika. Czujniki spalania stukowego mają charakterystyczne umiejscowienie na schematach i odpowiadają za bardzo specyficzną funkcję – ochronę silnika przed szkodliwymi wibracjami wywołanymi spalaniem detonacyjnym. Z punktu widzenia dobrych praktyk warto zawsze analizować schemat w całości, szukać powiązań z innymi elementami (np. sterownikami, wyjściami do kontroli zapłonu), a nie sugerować się samą numeracją czy intuicją, bo to prowadzi do powtarzających się błędów podczas egzaminów czy w pracy warsztatowej.

Pytanie 37

Aby zweryfikować działanie czujnika temperatury powietrza NTC wyjętego z pojazdu, należy użyć

A. amperomierza

B. omomierza

C. woltomierza

D. wakuometru

Czujnik temperatury zasysanego powietrza NTC (Negative Temperature Coefficient) zmienia swoją rezystancję w zależności od temperatury otoczenia. Sprawdzając jego poprawność działania, omomierz staje się narzędziem pierwszego wyboru, ponieważ pozwala na pomiar rezystancji czujnika, co bezpośrednio przekłada się na jego funkcjonalność. W praktyce, przy pomiarze w temperaturze pokojowej, rezystancja czujnika NTC powinna mieścić się w określonym zakresie, zazwyczaj w granicach od kilku kiloomów do kilkudziesięciu kiloomów. W przypadku wykrycia wartości odbiegających od normy, można stwierdzić uszkodzenie czujnika lub jego niewłaściwe działanie. Dobrą praktyką jest porównanie zmierzonych wartości z danymi technicznymi dostarczonymi przez producenta czujnika, co zapewnia dokładną diagnostykę i pozwala na podjęcie odpowiednich działań serwisowych.

Pytanie 38

Pomiary stanów pracy termistora NTC przedstawione na charakterystyce świadczą o jego

A. sprawności w zakresie 0÷50°C.

B. niesprawności w zakresie 50÷100°C.

C. sprawności.

D. niesprawności.

Termistory NTC (Negative Temperature Coefficient) charakteryzują się tym, że ich rezystancja maleje wraz ze wzrostem temperatury. Właśnie taką zależność widać na tej charakterystyce – odczytując kolejne punkty na wykresie, można zauważyć, że oporność drastycznie spada od około 30 kΩ w niskich temperaturach do praktycznie kilku setek omów przy temperaturze 100°C. To typowy objaw sprawnego termistora NTC. Gdyby był uszkodzony, krzywa byłaby nieregularna lub wręcz pozioma, a wartości mogłyby być nierealne dla danego typu. Moim zdaniem, w praktyce takie wykresy często spotyka się przy testach komponentów przed montażem do układów zasilania, sterowania czy automatyki. Sprawny termistor NTC wykorzystywany jest wszędzie tam, gdzie istotne jest monitorowanie temperatury, np. w zabezpieczeniach zasilaczy, czujnikach klimatyzacji, a nawet w prostych układach ładowania baterii. W dokumentacji technicznej i katalogach producentów zawsze taka charakterystyka jest podana, bo to podstawa przy doborze i diagnostyce. Dobrą praktyką jest porównywanie takich wykresów z rzeczywistymi pomiarami, żeby szybko wychwycić ewentualne uszkodzenia. W skrócie – taki wykres jednoznacznie potwierdza sprawność termistora w całym zakresie pracy.

Pytanie 39

Multimetrem cyfrowym wykonuje się pomiar

A. podciśnienia w kolektorze.

B. hałasu związanego z pracą rozrusznika.

C. napięcia ładowania.

D. natężenia światła.

Multimetr cyfrowy to jedno z najważniejszych narzędzi w pracy każdego elektryka czy elektromechanika. Pozwala on na pomiar podstawowych wielkości elektrycznych, takich jak napięcie, natężenie prądu czy rezystancja. W kontekście samochodowym najczęściej wykorzystuje się go właśnie do sprawdzania napięcia ładowania akumulatora, czyli tego, czy alternator prawidłowo dostarcza prąd podczas pracy silnika. Standardową praktyką branżową jest pomiar napięcia na zaciskach akumulatora – przy pracującym silniku powinno ono wynosić zazwyczaj od około 13,8 do 14,5 V. Słabsze wartości mogą wskazywać na awarię alternatora albo regulatora napięcia, a zbyt wysokie – na uszkodzenie układu ładowania. Moim zdaniem każdy, kto planuje pracować w serwisie samochodowym, powinien nie tylko umieć poprawnie wykonać taki pomiar, lecz także wyciągać z niego praktyczne wnioski. A jeszcze dodam, że multimetr cyfrowy jest przydatny nie tylko w autach – bez problemu można nim sprawdzić ładowarki, zasilacze komputerowe czy nawet instalacje domowe. Multimetr to taki trochę podstawowy „stetoskop” dla elektronika, więc warto się z nim zaprzyjaźnić, bo weryfikacja napięcia ładowania to podstawa diagnostyki elektrycznej w pojazdach.

Pytanie 40

Która lampka kontrolna sygnalizuje usterkę w układzie ESP?

A. Lampka kontrolna 2

B. Lampka kontrolna 1

C. Lampka kontrolna 4

D. Lampka kontrolna 3

Często spotykam się z sytuacją, gdzie osoby mylą lampki kontrolne na desce rozdzielczej, szczególnie gdy są one podobne kolorystycznie i mają ogólne symbole ostrzegawcze. Jeśli ktoś wskazuje inną lampkę niż ta z trójkątem i podwójnymi okręgami oraz strzałką, to najczęściej wynika to z braku znajomości konkretnych piktogramów albo z założenia, że każda lampka z wykrzyknikiem oznacza coś ogólnego lub bardzo groźnego. Przykładowo, ta pierwsza lampka z symbolem przypominającym oponę z wykrzyknikiem dotyczy systemu monitorowania ciśnienia w oponach (TPMS), a nie układu ESP – i to jest częsty błąd, bo obie są żółte i ostrzegają o czymś związanym z bezpieczeństwem, ale zupełnie o czym innym. Kolejna lampka, ta z samymi okręgami i liniami, odnosi się do zużycia klocków hamulcowych, a nie do jakiejkolwiek elektroniki stabilizującej auto. Ostatnia lampka, czyli sama żółta ramka z trójkątem i wykrzyknikiem, oznacza ogólne ostrzeżenie (czasem to tzw. „check control”), a nie konkretnie ESP. Z mojego doświadczenia wynika, że największy problem to nieumiejętność powiązania symbolu z konkretną funkcją pojazdu – wielu ludzi nie czyta instrukcji i zdaje się na intuicję. Takie podejście prowadzi do pomijania istotnych sygnałów lub przeciwnie – do niepotrzebnego stresu, gdy zapali się lampka od TPMS. Najlepszą praktyką jest dokładne rozeznanie, co oznaczają konkretne kontrolki. Branżowe standardy jasno określają, jakie piktogramy są przypisane do konkretnych układów, zwłaszcza w autach produkowanych po 2014 roku, gdzie ESP to już standard i musi mieć swój osobny, zrozumiały komunikat na desce. Moim zdaniem, warto raz na jakiś czas zerknąć do instrukcji pojazdu, bo to naprawdę może uchronić przed niepotrzebnymi nerwami albo poważnymi konsekwencjami na drodze. Dobrze też wiedzieć, że każda lampka żółta ma inny priorytet i nie każda koniecznie oznacza, że trzeba natychmiast zjeżdżać z drogi – ale w przypadku ESP trzeba zachować większą czujność.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej