Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik analityk
Kwalifikacja: CHM.03 - Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badań analitycznych
Data rozpoczęcia: 8 czerwca 2026 13:22
Data zakończenia: 8 czerwca 2026 13:26

Egzamin zdany!

Wynik: 34/40 punktów (85,0%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Jeżeli partia towaru składa się z 10 dużych opakowań, wtedy z jednego opakowania pobiera się kilka próbek, które następnie łączy, uzyskując próbkę

A. pierwotną

B. laboratoryjną

C. jednostkową

D. średnią

Odpowiedź "jednostkową" jest prawidłowa, ponieważ w kontekście pobierania próbek z dużych opakowań, próbka jednostkowa odnosi się do pojedynczej próbki pobranej z konkretnego opakowania. W przypadku partii składającej się z 10 dużych opakowań, każda próbka jednostkowa jest reprezentatywna dla danego opakowania. Zbieranie próbek jednostkowych jest kluczowe w kontroli jakości, ponieważ pozwala na ocenę jednorodności i zgodności wyrobów z określonymi standardami. Przykładem zastosowania tej praktyki jest przemysł spożywczy, gdzie próbki jednostkowe są pobierane z różnych partii, aby sprawdzić ich jakość i bezpieczeństwo. Standardy takie jak ISO 2859-1 dotyczące pobierania próbek oraz normy branżowe zapewniają, że proces ten jest przeprowadzany zgodnie z zasadami statystycznymi, co zwiększa wiarygodność wyników.

Pytanie 2

Piktogramem przedstawionym na rysunku znakuje się opakowanie substancji

A. korodującej metale.

B. wysoce utleniającej.

C. stwarzającej zagrożenie dla środowiska wodnego.

D. o działaniu drażniącym na skórę.

Prawidłowa odpowiedź wskazuje na substancje korodujące metale, co jest zgodne z piktogramem przedstawionym na rysunku. Piktogram ten, będący kwadratem obróconym o 45 stopni, ilustruje substancję wylewającą się na dłoń oraz powierzchnię, co wskazuje na jej żrące właściwości. Zgodnie z przepisami międzynarodowymi, takimi jak Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS), substancje korodujące metale są klasyfikowane jako niebezpieczne, ponieważ mogą powodować trwałe uszkodzenia materiałów oraz poważne obrażenia ciała. W praktyce, substancje te znajdują zastosowanie w różnych branżach, w tym w przemyśle chemicznym, gdzie mogą być wykorzystywane jako reagenty w procesach chemicznych. Przykładem może być kwas siarkowy, który nie tylko działa jako silny środek utleniający, ale także koroduje wiele rodzajów metali. Oznakowanie zgodnie z GHS jest kluczowe dla bezpieczeństwa pracy oraz minimalizacji ryzyka związanego z ich używaniem.

Pytanie 3

Ogólna próbka, jednostkowa lub pierwotna powinna

A. być tym większa, im bardziej jednorodny jest skład produktu

B. mieć masę 1-10 kg dla produktów stałych lub objętość 1-10 dm3 dla cieczy

C. być tym większa, im bardziej niejednorodny jest skład produktu

D. być tym mniejsza, im większa jest niejednorodność składu produktu

Wielkość próbki nie jest kwestią prostego przydzielenia wartości według jednorodności składu. Odpowiedzi sugerujące, że próbka powinna być mniejsza im bardziej niejednorodny jest skład produktu, mylnie zakładają, że zmniejszenie rozmiaru próbki będzie korzystne w takich sytuacjach. W rzeczywistości, mniejsze próbki mogą prowadzić do zniekształcenia wyników, ponieważ nie będą w stanie oddać pełnego obrazu zróżnicowanego materiału. Na przykład, w przypadku materiałów budowlanych, jeśli pobierzemy zbyt małą próbkę z betonu, która nie uwzględnia wszystkich składników, może to prowadzić do błędnych analiz wytrzymałościowych. Podobnie, założenie, że próbka powinna być większa im bardziej jednorodny jest skład, jest również mylne. W rzeczywistości, w przypadku materiałów o jednolitym składzie, odpowiednia próbka może być mniejsza, ponieważ nie wymaga angażowania różnorodności składników. Takie podejście wzmacnia myślenie o próbkach jako o reprezentatywnych dla całego produktu. W procesach analitycznych istotne jest, aby stosować odpowiednie metody pobierania próbek, które są zgodne z normami takim jak ISO 8655 czy ISO 15189, co zapewnia rzetelność i wiarygodność analiz. Użytkownicy powinni być świadomi, że dobór wielkości próbki jest kluczowy dla jakości wyników analitycznych i powinien być oparty na teorii statystycznej oraz praktycznych zaleceniach, aby uniknąć błędów w ocenie jakości badanych materiałów.

Pytanie 4

Intensywna reakcja z FeCl3 jest wykorzystywana do identyfikacji

A. amin

B. fenoli

C. alkenów

D. aldehydów

Barwna reakcja z chlorkiem żelaza(III) jest dobrze znanym testem stosowanym do wykrywania fenoli, które wykazują zdolność do tworzenia kompleksów z tym związkiem. Fenole posiadają grupę hydroksylową (-OH) połączoną z pierścieniem aromatycznym, co umożliwia im reagowanie z chlorkiem żelaza(III), prowadząc do powstania charakterystycznego zabarwienia, zazwyczaj fioletowego lub purpurowego. Przykładem zastosowania tej reakcji w laboratoriach chemicznych jest analiza składu substancji organicznych, gdzie obecność fenoli może wskazywać na zanieczyszczenia lub naturalne składniki aktywne. Test ten jest często wykorzystywany w przemyśle kosmetycznym oraz farmaceutycznym, gdzie fenole mogą pełnić rolę konserwantów lub substancji czynnych. Zastosowanie tej metody jest zgodne z normami laboratoryjnymi, które zalecają stosowanie reakcji z chlorkiem żelaza(III) jako jednego z podstawowych sposobów na identyfikację związków fenolowych, co jest uznawane za dobrą praktykę w chemii analitycznej.

Pytanie 5

W trakcie kalibracji stężenia roztworu kwasu solnego na przynajmniej przygotowany roztwór zasady sodowej ma miejsce reakcja

A. wytrącania osadu

B. redoks

C. hydrolizy

D. zobojętniania

Odpowiedź 'zobojętniania' jest prawidłowa, ponieważ podczas reakcji pomiędzy kwasem solnym (HCl) a zasadowym roztworem sodowym (NaOH) dochodzi do neutralizacji, co jest klasycznym przykładem reakcji zobojętniania. W tej reakcji protony (H+) z kwasu reagują z jonami hydroksylowymi (OH-) z zasady, tworząc cząsteczki wody (H2O) oraz sól (NaCl). Proces ten jest fundamentalny w chemii analitycznej, szczególnie w titracji, gdzie precyzyjne określenie stężenia kwasu czy zasady jest kluczowe. Stosując mianowany roztwór NaOH do titracji HCl, uzyskujemy dokładny wynik, który jest niezbędny w laboratoriach do opracowywania roztworów o znanym stężeniu. Reakcje zobojętnienia są powszechnie wykorzystywane w różnych dziedzinach, w tym w przemyśle chemicznym, farmaceutycznym oraz w produkcji żywności, aby kontrolować pH i zapewnić właściwe warunki dla procesów chemicznych.

Pytanie 6

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 7

Jakie jest stężenie procentowe roztworu uzyskanego poprzez rozpuszczenie 25 g jodku potasu w 100 cm³ destylowanej wody (o gęstości 1 g/cm³)?

A. 20%

B. 75%

C. 2,5%

D. 25%

Wiele osób, analizując problem stężenia roztworu, może popełnić typowe błędy w obliczeniach, które prowadzą do niewłaściwych wyników. Na przykład, wybierając odpowiedź 75%, można pomylić się w interpretacji proporcji masy jodku potasu do masy wody, nie uwzględniając całkowitej masy roztworu. Często zdarza się również zignorowanie faktu, że masa rozpuszczalnika (wody) i masa substancji rozpuszczonej (jodku potasu) muszą być sumowane, aby obliczyć całkowitą masę roztworu. Osoby, które wskazują na 25% stężenie, mogą błędnie obliczać stężenie, przyjmując masę jodku potasu za masę roztworu, co jest oczywistym błędem logicznym. W przypadku opcji 2,5% może wystąpić nieporozumienie związane z myleniem jednostek miary, gdzie mogą być stosowane niewłaściwe wartości masy przy obliczeniach. Ważne jest, aby uwzględnić wszystkie składniki roztworu, aby uzyskać prawidłowe wyniki. Przy obliczaniu stężenia procentowego, kluczowe jest zrozumienie definicji oraz umiejętność prawidłowego sumowania mas, co jest fundamentem chemii i niezbędne w laboratoriach. Użycie odpowiednich jednostek oraz precyzyjnych obliczeń jest kluczowe w naukach chemicznych, zwłaszcza w kontekście norm jakościowych i standardów branżowych.

Pytanie 8

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 9

Który z poniższych sposobów homogenizacji próbki jest najbardziej odpowiedni do przygotowania próbki gleby do analizy chemicznej?

A. Pobranie losowego fragmentu bez rozdrabniania

B. Dokładne wymieszanie i rozdrobnienie całej próbki

C. Przesianie gleby przez sitko o dużych oczkach bez mieszania

D. Suszenie gleby przed pobraniem próbki bez mieszania

<strong>Homogenizacja próbki gleby</strong> to kluczowy etap przygotowania materiału do analiz chemicznych, bo tylko wtedy wyniki są powtarzalne i wiarygodne. Dokładne wymieszanie i rozdrobnienie całej próbki pozwala uzyskać reprezentatywną mieszaninę – każda pobrana część ma w przybliżeniu taki sam skład jak całość. W praktyce w laboratoriach stosuje się najpierw suszenie gleby, potem rozdrabnianie w moździerzu lub młynku, a następnie dokładne mieszanie, czasem dodatkowo przesiewanie przez drobne sito (np. 2 mm), żeby usunąć kamienie i korzenie. <em>Bez tego etapu nie ma sensu przeprowadzać analiz, bo próbka może być niejednorodna i nie oddawać faktycznego składu gruntu</em>. To podstawa w każdej procedurze dotyczącej badań środowiskowych, rolniczych czy przemysłowych. Moim zdaniem, jeśli ktoś pominie ten krok, to nawet najlepszy sprzęt i odczynniki nic nie dadzą – można otrzymać wyniki całkowicie przypadkowe. Dobre praktyki laboratoryjne (GLP) wręcz wymagają standaryzacji homogenizacji, bo to wpływa na jakość i porównywalność danych. Warto pamiętać, że nawet w terenie, tuż po pobraniu próbki, zaleca się wstępne wymieszanie, a dopiero potem dalsze przygotowanie w laboratorium.

Pytanie 10

Przedstawiony sprzęt szklany to

A. biureta prosta.

B. biureta automatyczna.

C. pipeta wielomiarowa.

D. pipeta automatyczna.

Biureta prosta, która została przedstawiona na zdjęciu, charakteryzuje się wąską, pionową rurką z dokładnie naniesioną podziałką, co umożliwia precyzyjne pomiary objętości cieczy. Posiada kranik na dole, co pozwala na kontrolowane dozowanie płynów. W praktycznych zastosowaniach biurety proste są powszechnie używane w titracji, gdzie wymagane jest precyzyjne odmierzanie reagentów. W laboratoriach chemicznych standardem jest stosowanie biuret z kalibracją, aby zminimalizować błąd pomiarowy. Dobrą praktyką laboratoryjną jest również upewnienie się, że biureta jest czysta przed użyciem, co zapewnia dokładność wyników. W porównaniu do biurety automatycznej, która ma mechanizmy do automatycznego dozowania, biureta prosta daje większą kontrolę nad szybkością przepływu cieczy, co jest kluczowe w wielu reakcjach chemicznych. Zrozumienie budowy i funkcji biurety prostej jest fundamentalne dla pracy w laboratoriach analitycznych oraz w naukach przyrodniczych.

Pytanie 11

Aby podnieść temperaturę roztworu do 330 K, jakie wyposażenie jest potrzebne?

A. trójnogu, siatki ceramicznej, zlewki, termometru z zakresem temperatur 0-+100°C

B. trójnogu, siatki ceramicznej, zlewki, termometru z zakresem temperatur 0--0°C

C. statywu, siatki, zlewki, termometru z zakresem temperatur 0--50°C

D. statywu, siatki, zlewki, termometru z zakresem temperatur 0+100°C

Poprawna odpowiedź to wykorzystanie trójnogu, siatki ceramicznej, zlewki oraz termometru z zakresem temperatur 0-+100°C. Ta konfiguracja jest właściwa, ponieważ umożliwia bezpieczne i efektywne ogrzewanie roztworu do wymaganej temperatury 330 K (około 57°C). Trójnóg zapewnia stabilność podczas ogrzewania, co jest kluczowe w laboratoriach, gdzie bezpieczeństwo jest priorytetem. Siatka ceramiczna rozkłada ciepło równomiernie, co minimalizuje ryzyko lokalnych przegrzań, które mogą prowadzić do niepożądanych reakcji chemicznych. Użycie zlewki do podgrzewania roztworu jest standardową praktyką, ponieważ zlewki wykonane z odpowiednich materiałów (np. szkło borokrzemowe) są odporne na zmiany temperatury. Termometr z zakresem 0-+100°C jest odpowiedni do monitorowania temperatury, ponieważ pozwala na bezpieczne kontrolowanie wzrostu temperatury roztworu w bezpiecznym zakresie, nie przekraczającym maksymalnej temperatury mierzonej przez termometr. W laboratoriach chemicznych kluczowe jest przestrzeganie standardów bezpieczeństwa oraz stosowanie odpowiednich narzędzi, co zapewnia nie tylko dokładność eksperymentów, ale również ochronę przed zagrożeniami związanymi z wysoką temperaturą.

Pytanie 12

W celu rozdrabniania niewielkich ilości bardzo twardego materiału wykorzystuje się moździerze

A. agatowe

B. ze stali molibdenowej

C. melaminowe

D. teflonowe

Wybór moździerzy teflonowych, melaminowych czy agatowych na rozdrabnianie twardych materiałów jest niewłaściwy z kilku powodów. Moździerze teflonowe, mimo że są odporne na działanie wielu chemikaliów, są zbyt miękkie, aby skutecznie rozdrabniać twarde substancje. Ich struktura nie pozwala na osiągnięcie odpowiedniej siły nacisku, a dodatkowo mogą ulegać zarysowaniom, co w dłuższym okresie może prowadzić do kontaminacji mieszanek. Z kolei moździerze melaminowe, chociaż lekkie i łatwe w czyszczeniu, również nie mają wystarczającej twardości, by poradzić sobie z twardymi materiałami. Mogą pękać lub się łamać pod wpływem dużych obciążeń. Moździerze agatowe są estetyczne i dobrze sprawdzają się w przypadku miększych materiałów, ale ich koszt oraz możliwość pękania przy dużych obciążeniach sprawiają, że nie są najlepszym wyborem do rozdrabniania twardych substancji. Wybierając odpowiedni moździerz, ważne jest, aby wziąć pod uwagę zarówno twardość materiału, jak i jego przeznaczenie. Dlatego też, do rozdrabniania twardych materiałów, moździerz ze stali molibdenowej jest najlepszym rozwiązaniem, zapewniającym zarówno efektywność, jak i trwałość podczas pracy.

Pytanie 13

W celu przygotowania roztworu o ściśle określonym stężeniu należy użyć kolby przedstawionej na rysunku

A. C.

B. A.

C. B.

D. D.

Kolba oznaczona jako "C" to kolba miarowa, która jest kluczowym narzędziem w laboratoriach chemicznych, szczególnie w kontekście przygotowywania roztworów o ściśle określonym stężeniu. Posiada ona wąską szyjkę oraz podziałkę, co umożliwia precyzyjne odmierzanie objętości cieczy. Tego typu kolby są zgodne z normami metrologicznymi, które wskazują na konieczność posiadania odpowiednich narzędzi do pomiarów w chemii. W praktyce, kolba miarowa jest niezbędna przy sporządzaniu roztworów roboczych, które muszą mieć ściśle określone stężenie, na przykład przy przygotowywaniu roztworów buforowych lub przy rozcieńczaniu substancji chemicznych. Użycie kolby miarowej zapewnia minimalizację błędów pomiarowych, co jest kluczowe dla uzyskania powtarzalnych i wiarygodnych wyników badań. Istotne jest, aby każdy chemik znał różnicę pomiędzy kolbą miarową a innymi rodzajami naczyń laboratoryjnych, co wpływa na rzetelność przeprowadzanych eksperymentów.

Pytanie 14

Który z poniższych czynników nie mógł przyczynić się do błędnego określenia całkowitej liczby drobnoustrojów w surowym mleku?

A. Transport próbki mleka w temperaturze 30°C

B. Nieodpowiednie mycie i dezynfekcja zbiorników do przechowywania mleka

C. Pobranie nadmiernej liczby próbek pierwotnych

D. Nieprawidłowe czyszczenie i dezynfekcja pipet do pobierania próbek pierwotnych

Pobranie zbyt dużej liczby próbek pierwotnych nie wpływa na błędne oznaczenie ogólnej liczby drobnoustrojów w surowym mleku, ponieważ standardowe procedury analityczne zakładają, że próba powinna być reprezentatywna dla całej partii, a niekoniecznie musi być ograniczona do określonej liczby próbek. W praktyce laboratoria często pobierają wiele próbek w celu zwiększenia dokładności wyników, jednak kluczowe jest, aby każda próbka była odpowiednio przechowywana i transportowana zgodnie z ustalonymi normami. Dobrą praktyką jest stosowanie systemu losowego przy pobieraniu próbek, co pozwala na lepsze odwzorowanie rzeczywistego stanu mikrobiologicznego całej partii mleka. W przypadku dużej liczby próbek zaleca się ich równoległe analizowanie, co może zwiększyć precyzję wyników końcowych. Ponadto, zgodnie z zaleceniami organizacji takich jak Codex Alimentarius, należy przestrzegać surowych norm dotyczących transportu i przechowywania próbek, aby uniknąć zafałszowania wyników z powodu czynników zewnętrznych.

Pytanie 15

Jaką substancję należy koniecznie oddać do utylizacji?

A. Gliceryna

B. Chromian(VI) potasu

C. Sodu chlorek

D. Glukoza

Wybór substancji, które nie wymagają szczególnego traktowania w kontekście utylizacji, może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i środowiskowych. Na przykład, chlorek sodu, będący związkiem chemicznym, jest powszechnie stosowany w przemyśle oraz w kuchni, a jego nadmiar w środowisku nie stanowi zagrożenia, ponieważ jest to substancja nietoksyczna, a dodatkowo dobrze rozpuszczalna w wodzie. Gliceryna, będąca produktami ubocznymi procesów przemysłowych, jest bezpieczna w utylizacji, ponieważ jest biodegradowalna i nie stwarza zagrożenia dla zdrowia ludzi ani dla środowiska. Glukoza, natomiast, jest naturalnym cukrem, który również nie wymaga specjalnego traktowania w kontekście utylizacji, gdyż jest substancją organiczną, która nie wywołuje negatywnych skutków w naturalnym środowisku. Wybierając niewłaściwe podejście do utylizacji, można nie tylko narazić się na konsekwencje prawne, ale również wyrządzić krzywdę otaczającemu nas środowisku. Zrozumienie różnicy między związkami niebezpiecznymi a tymi, które są bezpieczne dla utylizacji, jest kluczowe w praktyce zarządzania odpadami. Dlatego ważne jest, aby przed podjęciem decyzji dotyczącej utylizacji substancji chemicznych, dokładnie zapoznać się z ich właściwościami oraz obowiązującymi normami prawnymi dotyczącymi ochrony zdrowia i środowiska.

Pytanie 16

Reakcja miedzi metalicznej z stężonym kwasem azotowym(V) prowadzi do powstania azotanu(V) miedzi(II) oraz jakiego związku?

A. tlenek azotu(II) oraz woda

B. tlenek azotu(V) oraz wodór

C. tlenek azotu(II) oraz wodór

D. tlenek azotu(IV) oraz woda

Reakcja miedzi metalicznej ze stężonym kwasem azotowym(V) prowadzi do powstania azotanu(V) miedzi(II) oraz tlenku azotu(IV) i wody. Proces ten ilustruje, jak metale przechodzą w reakcje redoks z kwasami azotowymi, co jest ważnym zagadnieniem w chemii nieorganicznej. Tlenek azotu(IV), zwany również dwutlenkiem azotu (NO2), jest istotnym produktem, który w warunkach atmosferycznych może prowadzić do powstawania smogu i wpływać na jakość powietrza. Przykłady zastosowania wiedzy o takich reakcjach obejmują zarówno przemysł chemiczny, gdzie azotany są wykorzystywane jako nawozy, jak i analizę środowiskową, gdzie tlenki azotu są monitorowane ze względu na ich szkodliwość. Zrozumienie tego procesu jest kluczowe, aby podejmować świadome decyzje dotyczące ochrony środowiska oraz technologii chemicznej, co jest zgodne z najlepszymi praktykami w branży chemicznej.

Pytanie 17

Jak definiuje się próbkę wzorcową?

A. próbkę o ściśle określonym składzie

B. próbkę uzyskaną w wyniku zbierania próbek jednostkowych do jednego zbiornika zgodnie z ustalonym schematem

C. fragment materiału pobrany z próbki laboratoryjnej, przeznaczony wyłącznie do jednego badania

D. próbkę utworzoną z próbki laboratoryjnej, z której następnie pobiera się próbkę analityczną

Próbka wzorcowa, definiowana jako próbka o dokładnie znanym składzie, jest kluczowym elementem w analizie laboratoryjnej. Jej głównym celem jest służyć jako punkt odniesienia do porównania z próbkami analitycznymi. W praktyce, użycie próbki wzorcowej pozwala na kalibrację instrumentów pomiarowych oraz weryfikację metod analitycznych. Przykładem zastosowania próbki wzorcowej jest analiza chemiczna, gdzie standardy wzorcowe, takie jak roztwory znanych stężeń substancji, są wykorzystywane do określenia stężenia analitów w próbkach rzeczywistych. Próbki wzorcowe są również istotne w kontekście zgodności z normami ISO, które wymagają stosowania takich standardów w procedurach analitycznych, zapewniając tym samym wiarygodność i powtarzalność wyników. Dodatkowo, laboratoria często korzystają z prób wzorcowych w ramach systemów zapewnienia jakości, co podkreśla ich znaczenie dla utrzymania wysokich standardów analitycznych oraz dokładności wyników.

Pytanie 18

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 19

Jakie środki należy zastosować do gaszenia pożaru metali, takich jak magnez, sód czy potas?

A. wody

B. gaśnicy śniegowej

C. piasku

D. gaśnicy pianowej

Użycie piasku do gaszenia pożarów metali, takich jak magnez, sód czy potas, jest zgodne z zaleceniami dotyczącymi bezpieczeństwa przeciwpożarowego. W przypadku pożarów metali, które reagują z wodą, stosowanie wody może prowadzić do niebezpiecznych reakcji chemicznych, a tym samym pogarszać sytuację. Piasek działa jako środek dławienia, ograniczając dostęp tlenu do ognia oraz absorbuje ciepło, co skutecznie gaśnie płomienie. W praktyce, podczas akcji ratunkowej, mogą być używane specjalne pojemniki z piaskiem, które są łatwe do transportu i użycia w nagłych wypadkach. Ważne jest, aby personel odpowiedzialny za bezpieczeństwo w zakładach przemysłowych był odpowiednio przeszkolony w zakresie używania piasku oraz innych aprobowanych środków do gaszenia pożarów metali. Aktualne wytyczne i normy, takie jak NFPA 484 (National Fire Protection Association), jasno określają metody postępowania w przypadku pożarów materiałów metalicznych, co podkreśla znaczenie prawidłowego doboru środka gaśniczego.

Pytanie 20

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 21

Z przedstawionego opisu wynika, że kluczową właściwością próbki analitycznej jest jej

Próbka analityczna to fragment materiału stworzony z myślą o przeprowadzeniu badania lub obserwacji. Powinna odzwierciedlać przeciętny skład i cechy materiału, który jest badany.

A. roztwarzalność

B. jednorodność

C. reprezentatywność

D. rozpuszczalność

Odpowiedź "reprezentatywność" jest kluczowa w kontekście próbki analitycznej, gdyż oznacza, że próbka powinna odzwierciedlać charakterystyki całego materiału badanego. W praktyce oznacza to, że próbka musi być pobrana w sposób, który gwarantuje, że jej skład i właściwości są zgodne z właściwościami całej partii materiału. Przykładem zastosowania reprezentatywności może być proces pobierania próbek w analizie jakościowej gleby, gdzie ważne jest, aby próbki były pobierane z różnych miejsc w polu, aby uzyskać dokładny obraz stanu całej gleby. Standardy takie jak ISO 5667 dostarczają wytycznych na temat pobierania próbek w różnych środowiskach, co podkreśla znaczenie reprezentatywności. Bez zapewnienia, że próbka jest reprezentatywna, wyniki badania mogą być mylące, co może prowadzić do błędnych decyzji w procesach przemysłowych czy badaniach naukowych.

Pytanie 22

Laboratoryjna apteczka powinna zawierać m.in.

A. gazę opatrunkową, wodę utlenioną, plaster

B. bandaż, watę higroskopijną, gips

C. alkohol etylowy, perhydrol, płyn Lugola

D. adrenalinę, bandaż, wodę utlenioną

Poprawna odpowiedź to gazę opatrunkową, wodę utlenioną i plaster, ponieważ te elementy są kluczowe w przypadku udzielania pierwszej pomocy w laboratoriach. Gazę opatrunkową można wykorzystać do pokrywania ran, aby zabezpieczyć je przed zanieczyszczeniem oraz zminimalizować ryzyko infekcji. Woda utleniona jest skutecznym środkiem dezynfekującym, który może być użyty do oczyszczania ran, usuwania zanieczyszczeń oraz wspomagania procesu gojenia. Plaster z kolei jest niezbędny do zabezpieczenia drobnych ran i otarć, a także może służyć do ochrony miejsca urazu przed dalszym uszkodzeniem. Zgodnie z normami BHP oraz dobrymi praktykami w zakresie bezpieczeństwa pracy, apteczka laboratoryjna powinna być kompletnie zaopatrzona w te podstawowe materiały pierwszej pomocy, aby szybko reagować na sytuacje awaryjne i minimalizować ryzyko poważniejszych urazów. Warto również pamiętać o regularnym sprawdzaniu dat ważności tych produktów oraz ich dostępności w apteczce, aby zapewnić skuteczność udzielanej pomocy.

Pytanie 23

Na rysunku przedstawiono

A. zestaw do oczyszczania cieczy.

B. lepkościomierz Englera.

C. aspirator do poboru próbek gazu.

D. destylator.

Aspirator do poboru próbek gazu jest urządzeniem, które wykorzystuje różnicę ciśnień do efektywnego zbierania próbek gazów z otoczenia. Przedstawione na rysunku urządzenie składa się z dwóch połączonych zbiorników oraz kranika, co jest typowe dla aspiratorów, które mogą być używane w laboratoriach chemicznych i przemysłowych do analizy jakości powietrza lub innych gazów. Przykładowo, aspiratory są często wykorzystywane w badaniach laboratoryjnych do pobierania próbek gazu w celu późniejszej analizy spektroskopowej lub chromatograficznej. W kontekście bezpieczeństwa i ochrony środowiska, aspiratory pozwalają na monitorowanie zanieczyszczeń w atmosferze, co jest zgodne z regulacjami ochrony środowiska, które wymagają systematycznego badania jakości powietrza. Właściwe zrozumienie i zastosowanie aspiratorów jest kluczowe dla zapewnienia dokładności analiz oraz bezpieczeństwa w miejscu pracy.

Pytanie 24

Na podstawie zamieszczonych w tabeli opisów metod rozdzielania mieszanin, dobierz odpowiadające im nazwy.

Tabela. Metody rozdzielania mieszanin
Lp.	Opis metody
I.	Zlewanie cieczy znad osadu.
II.	Przeprowadzenie ciekłego rozpuszczalnika w stan pary.
III.	Wyodrębnianie z mieszaniny ciał stałych lub cieczy składnika przy pomocy rozpuszczalnika tak dobranego, aby rozpuszczał żądany związek chemiczny.
IV.	Powolne opadanie cząstek substancji stałej w cieczy pod wpływem własnego ciężaru.

A. I – dekantacja, II – sublimacja, III – filtracja, IV – sedymentacja.

B. I – sedymentacja II– krystalizacja, III – ekstrakcja, IV – dekantacja.

C. I – sedymentacja, II – sublimacja, III – destylacja, IV – dekantacja.

D. I – dekantacja, II – odparowanie, III – ekstrakcja, IV – sedymentacja.

Dekantacja, odparowanie, ekstrakcja oraz sedymentacja to metody wykorzystywane w laboratoriach chemicznych oraz procesach przemysłowych do separacji substancji. Dekantacja polega na oddzieleniu cieczy od osadu poprzez zlanie cieczy znad osadu, co jest powszechną praktyką w procesach oczyszczania. Odparowanie to proces, w którym ciecz zostaje przekształcona w parę, co pozwala na oddzielenie substancji rozpuszczonych. Jest to często stosowane w przemyśle spożywczym, jak na przykład w koncentracji soków. Ekstrakcja polega na wydobywaniu substancji rozpuszczalnych z mieszaniny za pomocą odpowiednich rozpuszczalników, co jest kluczowe w produkcji leków oraz w laboratoriach chemicznych. Sedymentacja natomiast, polegająca na osadzaniu się ciał stałych w cieczy pod wpływem grawitacji, jest powszechnie stosowana w oczyszczaniu wód. Zrozumienie tych metod i ich zastosowania jest kluczowe dla efektywnego przeprowadzania procesów chemicznych i technologicznych w różnych dziedzinach.

Pytanie 25

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 26

Jakie metody można zastosować do rozdzielania i koncentracji składników próbki?

A. spawanie

B. rozpuszczanie i rozcieńczanie

C. wymywanie lub wymianę jonową

D. mineralizację suchą

Wybrane odpowiedzi, takie jak stapianie, rozpuszczanie i rozcieńczanie czy wymywanie lub wymiana jonowa, wskazują na niewłaściwe podejście do procesu analizy próbek. Stapianie to technika, która polega na podgrzewaniu materiałów do ich stanu ciekłego, jednak nie prowadzi do skutecznego rozdzielania składników próbki, a jedynie do ich fizycznej zmiany stanu skupienia, co nie jest odpowiednie w kontekście analizy chemicznej. Rozpuszczanie i rozcieńczanie mogą być użyteczne w niektórych przypadkach, lecz w kontekście rozdzielania składników próbki nie są wystarczające, ponieważ wiele składników może pozostać w zawiesinie lub nie rozpuścić się w danym rozpuszczalniku. Przykładem może być sytuacja, w której próbka zawiera nieorganiczne sole, które są słabo rozpuszczalne, co prowadzi do niepełnego wydobycia informacji. Wymiana jonowa oraz wymywanie to techniki stosowane głównie w kontekście oczyszczania wody lub usuwania zanieczyszczeń, a nie do analizy składników chemicznych próbki. Te metody nie są w stanie dostarczyć pełnego obrazu zawartości chemicznej, co jest kluczowe w badaniach analitycznych. W praktyce, nieprawidłowe zastosowanie tych technik może prowadzić do błędnych interpretacji wyników i złej oceny jakości analizowanej próbki.

Pytanie 27

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 28

Podczas pobierania próby wody do oznaczania metali ciężkich zaleca się stosowanie butelek wykonanych z:

A. polietylenu wysokiej gęstości (HDPE)

B. ceramiki

C. aluminium

D. szkła sodowego

Polietylen wysokiej gęstości (HDPE) to materiał, który najczęściej wykorzystuje się do pobierania i przechowywania próbek wody przeznaczonych do analizy zawartości metali ciężkich. Przede wszystkim HDPE jest tworzywem chemicznie obojętnym wobec większości metali. To ogromna zaleta, bo nie wchodzi w reakcje z badanymi jonami, nie adsorbuje ich na swojej powierzchni i nie emituje zanieczyszczeń, które mogłyby zaburzyć wyniki. W praktyce laboratoria stosują butelki HDPE zarówno w analizach środowiskowych, jak i przemysłowych. Bardzo ważne jest też to, że HDPE jest wytrzymały mechanicznie, odporny na pęknięcia i łatwy do mycia oraz dekontaminacji przed kolejnym użyciem. Takie pojemniki są rekomendowane przez międzynarodowe normy, np. ISO 5667 dotyczące pobierania próbek wody. Z mojego doświadczenia wynika, że HDPE to pewność, że próbka nie zostanie zanieczyszczona metalami z materiału opakowania ani nie dojdzie do strat analitu przez związanie z powierzchnią. To naprawdę kluczowe, żeby nie zafałszować wyników, szczególnie przy bardzo niskich stężeniach metali ciężkich.

Pytanie 29

Który z etapów przygotowania próbek do analizy opisano w ramce?

Proces polegający na usuwaniu wody z zamrożonego materiału na drodze sublimacji lodu, tzn. bezpośredniego jego przejścia w stan pary z pominięciem stanu ciekłego.

A. Oznaczanie wilgoci.

B. Wstępne suszenie.

C. Utrwalanie.

D. Liofilizację.

Liofilizacja jest procesem, który polega na sublimacji lodu z zamrożonego materiału, co oznacza, że woda przechodzi bezpośrednio w stan pary, omijając fazę ciekłą. Jest to kluczowa technika stosowana w wielu dziedzinach, w tym w biologii komórkowej, farmacji oraz produkcji żywności. Liofilizacja pozwala na zachowanie struktury oraz właściwości chemicznych materiału, co czyni ją idealnym rozwiązaniem dla preparatów, które są wrażliwe na temperaturę oraz wilgoć. Proces ten jest często stosowany do konserwacji próbek biologicznych, takich jak komórki, białka czy enzymy. Przykładowo, w przemyśle farmaceutycznym, liofilizowane leki są bardziej stabilne i mają dłuższy okres przydatności do spożycia. Dodatkowo, liofilizacja ułatwia transport i przechowywanie próbek, gdyż zmniejsza ich masę i objętość, co jest korzystne w logistyce. Zgodnie ze standardami branżowymi, dobry proces liofilizacji powinien być ściśle kontrolowany, aby zminimalizować ryzyko degradacji cennych substancji.

Pytanie 30

200 g soli zostało poddane procesowi oczyszczania poprzez krystalizację. Uzyskano 125 g czystego produktu. Jaką wydajność miała krystalizacja?

A. 125%

B. 75%

C. 60,5%

D. 62,5%

Wydajność krystalizacji oblicza się, dzieląc masę czystego produktu przez masę surowca, a następnie mnożąc przez 100%. W tym przypadku masa czystego produktu wynosi 125 g, a masa surowca to 200 g. Obliczenia przedstawiają się następująco: (125 g / 200 g) * 100% = 62,5%. Zrozumienie wydajności krystalizacji ma kluczowe znaczenie w przemyśle chemicznym, ponieważ pozwala ocenić skuteczność procesu, co jest niezbędne do optymalizacji produkcji. Wydajność krystalizacji jest często analizowana w kontekście różnych metod oczyszczania substancji, a jej wysoka wartość wskazuje na efektywność procesu. W praktyce, osiągnięcie wysokiej wydajności krystalizacji może mieć istotne znaczenie ekonomiczne, szczególnie w sektorach takich jak farmaceutyka czy przemysł chemiczny, gdzie czystość produktu końcowego jest kluczowa dla spełnienia standardów jakości. Dlatego regularne monitorowanie wydajności procesu krystalizacji stanowi część dobrych praktyk inżynieryjnych oraz zarządzania jakością.

Pytanie 31

Na rysunku przedstawiono palnik Bunsena. Którym numerem oznaczono element do regulowania dopływu powietrza?

A. 1

B. 3

C. 4

D. 2

Element oznaczony numerem "2" na rysunku to pierścień regulacyjny, który odgrywa kluczową rolę w dostosowywaniu dopływu powietrza do palnika Bunsena. Poprawność tej odpowiedzi opiera się na zrozumieniu, że dopływ powietrza wpływa na spalanie gazu, a tym samym na charakterystykę płomienia. Otwierając lub zamykając ten pierścień, możemy kontrolować ilość powietrza, które miesza się z gazem. W praktyce, gdy pierścień jest otwarty, uzyskujemy spalanie z dużą ilością tlenu, co prowadzi do płomienia niebieskiego, idealnego do precyzyjnych reakcji chemicznych. Z kolei przy mniejszym dopływie powietrza płomień staje się żółty i dymny, co jest mniej pożądane w kontekście laboratorium. Regulacja dopływu powietrza jest standardową procedurą w laboratoriach chemicznych, mającą na celu zapewnienie optymalnych warunków spalania i tym samym bezpieczeństwa podczas eksperymentów. Wiedza na temat działania palnika Bunsena i umiejętność jego właściwej regulacji są istotnymi elementami w każdym laboratorium chemicznym, a ich zrozumienie przyczynia się do bardziej efektywnej i bezpiecznej pracy.

Pytanie 32

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 33

Na rysunku numerami 1 i 4 oznaczono:

A. 1 - kolbę destylacyjną, 4 - chłodnicę zwrotną

B. 1 - ekstraktor, 4 - chłodnicę zwrotną

C. 1 - chłodnicę zwrotną, 4 - kolbę destylacyjną

D. 1 - kolbę destylacyjną, 4 - ekstraktor

Odpowiedź jest prawidłowa, ponieważ kolba destylacyjna (oznaczona jako 1) jest kluczowym elementem w procesie destylacji, który jest wykorzystywany do separacji cieczy na podstawie różnicy ich temperatur wrzenia. W kolbie destylacyjnej mieszanina cieczy jest podgrzewana, co prowadzi do parowania substancji o niższej temperaturze wrzenia. Następnie, skroplone pary są kierowane do chłodnicy zwrotnej (oznaczonej jako 4), która zapewnia ich kondensację i powrót do kolby, co pozwala na dalszą separację. Chłodnica zwrotna jest istotnym elementem, który ogranicza straty materiału i zwiększa efektywność procesu. Przykładem zastosowania kolby destylacyjnej oraz chłodnicy zwrotnej jest produkcja alkoholi, gdzie dokładność destylacji jest niezbędna do uzyskania produktów o wysokiej czystości. Ponadto, wiedza na temat tych urządzeń jest istotna w laboratoriach chemicznych oraz przemyśle, gdzie standardy jakości muszą być ściśle przestrzegane, a procesy muszą być zoptymalizowane.

Pytanie 34

Podczas pomiaru masy substancji w naczyniu wagowym na wadze technicznej, dla zrównoważenia ciężaru na szalce umieszczono odważniki: 20 g, 2 g, 500 mg, 200 mg, 20 mg, 10 mg, 10 mg oraz 5 g. Całkowita masa substancji z naczynkiem wyniosła

A. 22,745 g

B. 27,740 g

C. 27,745 g

D. 22,740 g

Obliczenie masy substancji na wadze technicznej to tak naprawdę zrównoważenie masy tego, co ważymy, z masą odważników, które mamy. W tym przypadku mamy odważniki, które razem dają 27,740 g. Wchodzą w to: 20 g, 5 g, 2 g, 500 mg (czyli 0,5 g), 200 mg (czyli 0,2 g), 20 mg (0,02 g), 10 mg (0,01 g) oraz jeszcze raz 10 mg (0,01 g). Jakbyśmy to wszystko zliczyli: 20 g + 5 g + 2 g + 0,5 g + 0,2 g + 0,02 g + 0,01 g + 0,01 g to właśnie daje nam 27,740 g. W laboratoriach ważenie substancji jest mega ważne, żeby mieć pewność, że wyniki są wiarygodne. Wagi techniczne są wykorzystywane w różnych branżach, jak chemia czy farmacja, gdzie dokładność to klucz. Żeby wszystko dobrze wyważyć, trzeba używać odpowiednich odważników i ich dokładnie posumować. To nie tylko zapewnia precyzję, ale i powtarzalność wyników, co jest istotne.

Pytanie 35

Jakie urządzenie jest wykorzystywane do oczyszczania próbki gazowej?

A. chłodnica

B. rozdzielacz

C. płuczka

D. zestaw sit

Płuczka jest urządzeniem stosowanym do oczyszczania gazów, które działa na zasadzie przepływu gazu przez ciecz. Proces ten pozwala na usunięcie zanieczyszczeń, takich jak pyły, drobne cząstki stałe oraz różne substancje chemiczne, które mogą być rozpuszczalne w cieczy. W praktyce płuczki wykorzystywane są w różnych gałęziach przemysłu, w tym w energetyce, przemyśle chemicznym oraz w procesach oczyszczania spalin. Standardy branżowe, takie jak ISO 14001 dotyczące zarządzania środowiskowego, podkreślają znaczenie redukcji emisji szkodliwych substancji do atmosfery, co czyni płuczki kluczowym elementem w systemach kontroli zanieczyszczeń. Przykładowo, w elektrowniach węglowych płuczki są używane do oczyszczania spalin przed ich emisją do atmosfery, co przyczynia się do ochrony środowiska oraz spełnienia norm prawnych dotyczących jakości powietrza.

Pytanie 36

Na podstawie danych zawartych w tabeli wskaż, który dodatek należy zastosować, w celu konserwacji próbek wody przeznaczonych do oznaczania jej twardości.

Tabela. Techniki konserwacji próbek wody
Stosowany dodatek lub technika	Rodzaje próbek, do których dodatek lub technika jest stosowana
Kwas siarkowy(VI)	zawierające węgiel organiczny, oleje lub tłuszcze, przeznaczone do oznaczania ChZT, zawierające aminy lub amoniak
Kwas azotowy(V)	zawierające związki metali
Wodorotlenek sodu	zawierające lotne kwasy organiczne lub cyjanki
Chlorek rtęci(II)	zawierające biodegradowalne związki organiczne oraz różne formy azotu i fosforu
Chłodzenie w temperaturze 4°C	zawierające mikroorganizmy, barwę, zapach, organiczne formy węgla, azotu i fosforu, przeznaczone do określenia kwasowości, zasadowości oraz BZT

A. Kwas siarkowy(VI).

B. Wodorotlenek sodu.

C. Chlorek rtęci(II).

D. Kwas azotowy(V).

Kwas azotowy(V) jest powszechnie stosowany w laboratoriach do konserwacji próbek wody, zwłaszcza gdy istnieje potrzeba oznaczania twardości wody. Twardość wody jest głównie spowodowana obecnością kationów wapnia i magnezu, które mogą reagować z zanieczyszczeniami. Kwas azotowy(V) działa jako środek konserwujący, stabilizując próbki i zapobiegając ich degradacji przy jednoczesnym zachowaniu właściwości chemicznych. W praktyce, dodatek tego kwasu pozwala na dłuższe przechowywanie próbek przed analizą, co jest kluczowe dla dokładnych wyników. W standardach laboratoriach analitycznych, takich jak ISO 5667 dotyczący pobierania próbek wody, zaleca się stosowanie odpowiednich środków konserwujących, w tym kwasu azotowego(V), w celu uzyskania rzetelnych wyników analitycznych. Stosowanie tego kwasu w praktyce zapewnia, że próbki zachowują swoją integralność chemiczną, co jest niezbędne do precyzyjnego określenia twardości wody.

Pytanie 37

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 38

Przedstawiony na rysunku sprzęt służy do

A. pobierania próbek gazu.

B. pobierania próbek cieczy.

C. rozdzielania niemieszających się cieczy.

D. przeprowadzania ekstrakcji.

Wybór odpowiedzi dotyczącej rozdzielania niemieszających się cieczy wskazuje na kilka nieporozumień w zrozumieniu funkcji sprzętu przedstawionego na rysunku. Rozdzielanie cieczy odbywa się zazwyczaj w procesach, które wymagają użycia odpowiednich separatorów lub kolumn destylacyjnych, a nie typu zbiornika z zaworami, który ma inny cel. Zbiorniki te, w kontekście gazów, są projektowane w sposób, który umożliwia bezpieczne przechowywanie i przekazywanie substancji w stanie gazowym, a nie płynnym. W kontekście pobierania próbek cieczy, proces ten wymaga zastosowania specjalistycznych narzędzi, takich jak pipety, butelki do pobierania próbek czy też systemy do próbkowania w zamkniętych obiegach. Dodatkowo, podejście do przeprowadzania ekstrakcji dotyczy głównie wydobywania substancji chemicznych z cieczy, a nie gazów, co również wyklucza tę odpowiedź. W przypadku gazów, kluczowym jest, aby urządzenia były przystosowane do pracy pod ciśnieniem, co nie jest wymagane w przypadku ciał stałych czy cieczy. Typowe błędy myślowe w tego typu pytaniach mogą wynikać z pomylenia funkcji różnych narzędzi i sprzętów, co może prowadzić do niepoprawnych wniosków na temat ich zastosowania. Ważne jest, aby zrozumieć kontekst oraz charakterystykę urządzeń, aby prawidłowo je klasyfikować i stosować w praktyce laboratoryjnej czy przemysłowej.

Pytanie 39

W wyniku analizy sitowej próbki stałej otrzymano frakcję o średnicy ziaren 12 – 30 mm. Jaką masę powinna mieć prawidłowo pobrana próbka pierwotna?

Tabela. Wielkość próbki pierwotnej w zależności od wielkości ziarna
Średnica ziaren lub kawałków [mm]	do 1	1 - 10	11 - 50	ponad 50
Pierwotna próbka (minimum) [g]	100	200	1000	2500

A. 1000 g

B. 200 g

C. 100 g

D. 2500 g

Odpowiedź '1000 g' jest prawidłowa, ponieważ zgodnie z normami analizy sitowej, dla ziaren o średnicy od 11 do 50 mm minimalna masa próbki pierwotnej powinna wynosić 1000 g. W przypadku analizy sitowej, w której badana jest frakcja ziaren, odpowiednia masa próbki jest kluczowa dla uzyskania wiarygodnych wyników. Zbyt mała próbka może prowadzić do błędnych wyników, zniekształcając charakterystykę frakcji ziarna. W praktyce, przy analizach takich jak ocena uziarnienia materiałów budowlanych czy surowców mineralnych, stosowanie się do odpowiednich standardów jest istotne dla zapewnienia jakości wyników. Przykładowo, w laboratoriach stosuje się normy PN-EN ISO 17892 dla gruntów, które również wskazują na konieczność stosowania odpowiednich mas próbki w zależności od rodzaju analizowanego materiału. Dlatego, jeśli analizowana frakcja mieści się w określonym przedziale średnic ziaren, należy zawsze upewnić się, że masa próbki odpowiada wymaganiom, aby uniknąć błędów w analizie.

Pytanie 40

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej