Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik elektroradiolog
Kwalifikacja: MED.08 - Świadczenie usług medycznych w zakresie diagnostyki obrazowej, elektromedycznej i radioterapii
Data rozpoczęcia: 22 kwietnia 2026 18:01
Data zakończenia: 22 kwietnia 2026 18:18

Egzamin zdany!

Wynik: 38/40 punktów (95,0%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Gdzie znajduje się węzeł zatokowo-przedsionkowy wywołujący rytmiczne skurcze mięśnia serca?

A. W prawej komorze.

B. W prawym przedsionku.

C. W lewym przedsionku.

D. W lewej komorze.

Węzeł zatokowo-przedsionkowy (SA, sinoatrial node) rzeczywiście znajduje się w prawym przedsionku serca, w okolicy ujścia żyły głównej górnej. To jest tzw. naturalny rozrusznik serca. Komórki w tym węźle mają zdolność samoistnej depolaryzacji – czyli same generują impuls elektryczny, bez potrzeby zewnętrznego bodźca. Ten impuls rozchodzi się najpierw przez mięsień obu przedsionków, a potem przez węzeł przedsionkowo-komorowy do komór, wywołując ich skurcz w odpowiedniej kolejności. Dzięki temu serce pracuje rytmicznie i w prawidłowej sekwencji: najpierw przedsionki, potem komory. Z praktycznego punktu widzenia lokalizacja w prawym przedsionku ma duże znaczenie np. przy interpretacji EKG – za prawidłowy rytm zatokowy uznaje się taki, w którym impuls pochodzi właśnie z węzła zatokowo-przedsionkowego, co w EKG widać jako prawidłowe załamki P dodatnie w odprowadzeniach I, II, aVF i ujemne w aVR. W badaniach obrazowych, szczególnie w kardiologii interwencyjnej i elektrofizjologii, trzeba kojarzyć, że manipulacje w okolicy prawego przedsionka (np. podczas ablacji czy wszczepiania elektrod stymulatora) mogą wpływać na pracę tego węzła. Moim zdaniem taka podstawowa orientacja anatomiczno-fizjologiczna bardzo ułatwia potem zrozumienie, dlaczego np. niektóre leki (beta-blokery, glikozydy naparstnicy) mogą zwalniać rytm serca, bo wpływają na przewodnictwo i automatyzm właśnie w tej okolicy układu bodźcoprzewodzącego. W praktyce technika EKG czy osoby pracującej przy diagnostyce elektromedycznej, świadomość skąd startuje impuls, pomaga lepiej odróżniać rytm zatokowy od arytmii przedsionkowych czy rytmów ektopowych.

Pytanie 2

Które odprowadzenie elektrokardiograficzne przedstawiono na ilustracji?

A. Odprowadzenie aVR

B. Odprowadzenie I

C. Odprowadzenie aVL

D. Odprowadzenie II

Na rysunku pokazano klasyczne odprowadzenie kończynowe dwubiegunowe I – elektroda ujemna znajduje się na prawym przedramieniu, a elektroda dodatnia na lewym przedramieniu. W układzie Einthovena odprowadzenie I rejestruje różnicę potencjałów między prawą a lewą kończyną górną i patrzy na serce mniej więcej z lewej strony klatki piersiowej, poziomo. To właśnie dlatego w prawidłowym zapisie EKG w odprowadzeniu I zespół QRS i załamek P są najczęściej dodatnie – fala depolaryzacji komór i przedsionków biegnie zasadniczo w kierunku elektrody dodatniej na lewym ramieniu. W praktyce technik EKG powinien kojarzyć: prawa ręka – kolor czerwony (minus), lewa ręka – żółty (plus) w standardzie IEC, bo pomyłka przewodów od razu zmienia obraz odprowadzenia I i może prowadzić do fałszywej interpretacji osi serca. Moim zdaniem to jedno z podstawowych odprowadzeń, na których najlepiej widać zaburzenia przewodzenia przedsionkowo–komorowego czy zmianę osi elektrycznej, zwłaszcza gdy porównamy je z odprowadzeniem II i aVF. Przy analizie EKG dobrze jest pamiętać trójkąt Einthovena: I biegnie od prawej ręki do lewej, II od prawej ręki do lewej nogi, III od lewej ręki do lewej nogi. Dzięki temu łatwiej w głowie odtworzyć kierunek patrzenia każdego odprowadzenia i zrozumieć, skąd biorą się dodatnie lub ujemne załamki. W dobrze wykonanym badaniu, z prawidłowo założonymi elektrodami, odprowadzenie I jest stabilne, ma mało artefaktów z mięśni obręczy barkowej i stanowi bardzo wygodny punkt odniesienia do oceny rytmu zatokowego, szerokości zespołów QRS i obecności drobnych zmian niedokrwiennych w ścianie bocznej lewej komory.

Pytanie 3

W jaki sposób należy oprzeć stroik w audiometrycznym badaniu przewodnictwa kostnego?

A. Podstawą na powierzchni wyrostka sutkowatego.

B. Ramionami na powierzchni wyrostka sutkowatego.

C. Ramionami na guzowatości potylicznej zewnętrznej.

D. Podstawą na guzowatości potylicznej zewnętrznej.

Prawidłowo – w badaniu przewodnictwa kostnego stroik audiometryczny powinien być oparty **podstawą na powierzchni wyrostka sutkowatego** kości skroniowej, tuż za małżowiną uszną. To miejsce jest standardem, bo wyrostek sutkowaty leży bardzo blisko ucha środkowego i ślimaka, a jednocześnie ma dość równą, twardą powierzchnię kostną, która dobrze przewodzi drgania. Jeśli przyłożysz stroik podstawą, a nie ramionami, energia drgań jest przekazywana bardziej bezpośrednio do kości czaszki, bez zbędnych strat. W praktyce klinicznej to ma ogromne znaczenie, bo badanie przewodnictwa kostnego służy do różnicowania niedosłuchu przewodzeniowego i odbiorczego – np. przy klasycznej próbie Rinnego czy Webera. Moim zdaniem warto zapamiętać to trochę „manualnie”: stroik trzymasz za ramiona, a część, która drży (podstawa), ląduje dokładnie na wyrostku sutkowatym. Dobrą praktyką jest też, żeby nie dotykać ręką główki stroika po przyłożeniu go do wyrostka, bo wtedy tłumisz drgania i zafałszowujesz wynik. W gabinetach laryngologicznych i w pracowniach audiometrii przyjmuje się, że miejsce na wyrostku sutkowatym musi być suche, bez włosów, bez opatrunków – inaczej przewodnictwo kostne będzie zaburzone. Warto też zwrócić uwagę, żeby nie uciskać zbyt mocno, ale też nie za lekko – stroik ma stabilnie przylegać, bez chybotania. Z czasem wyrabia się taka „pamięć ręki” i wtedy badania są powtarzalne i zgodne z zasadami nowoczesnej audiometrii tonalnej.

Pytanie 4

W badaniu EKG punktem przyłożenia odprowadzenia przedsercowego C2 jest

A. IV międzyżebrze przy lewym brzegu mostka.

B. rzut koniuszka serca.

C. IV międzyżebrze przy prawym brzegu mostka.

D. okolica wyrostka mieczykowatego.

Prawidłowo – odprowadzenie przedsercowe C2 (oznaczane też jako V2) zgodnie ze standardem zapisu EKG umieszcza się w IV międzyżebrzu przy lewym brzegu mostka. To jest klasyczna lokalizacja wg międzynarodowego systemu 12‑odprowadzeniowego. W praktyce technik najpierw lokalizuje ręką wcięcie szyjne mostka, schodzi na rękojeść, a potem na trzon mostka i liczy przestrzenie międzyżebrowe od góry. Druga przestrzeń międzyżebrowa jest tuż pod rękojeścią, dalej trzecia i czwarta – właśnie w tej czwartej, przy lewym brzegu mostka, przyklejamy elektrodę C2/V2. Moim zdaniem warto to sobie parę razy „przećwiczyć palcami” na realnym pacjencie, bo później robi się to już automatycznie. Standardowa kolejność zakładania przedsercowych to zwykle: najpierw C1/V1 w IV międzyżebrzu przy prawym brzegu mostka, potem C2/V2 w IV międzyżebrzu przy lewym brzegu mostka, a dopiero później C4/V4 w rzucie koniuszka serca (V międzyżebrze w linii środkowo-obojczykowej lewej), a następnie C3/V3 między C2 i C4 oraz C5, C6 bardziej bocznie. Poprawne położenie C2 jest bardzo istotne, bo ten punkt „patrzy” na przegrodę międzykomorową i część ściany przedniej. Błędne ustawienie, np. za wysoko albo za nisko, może zafałszować obraz załamków R i S, czasem też odcinka ST, co potem utrudnia wykrycie zawału ściany przedniej lub zmian przerostowych. W dobrych praktykach EKG podkreśla się, żeby zawsze liczyć międzyżebrza, a nie „na oko” przyklejać elektrody. W warunkach klinicznych, np. na SOR czy intensywnej terapii, precyzja bywa trudniejsza, ale tym bardziej warto trzymać się tego schematu, bo od jakości zapisu często zależy decyzja lekarska o trombolizie czy pilnej koronarografii.

Pytanie 5

Pojawienie się w zapisie EKG patologicznego załamka Q lub QS może wskazywać na

A. bliznę po zawale podwsierdziowym.

B. blok lewej odnogi pęczka Hisa.

C. bliznę po zawale pełnościennym.

D. blok prawej odnogi pęczka Hisa.

Patologiczny załamek Q lub zespół QS w EKG jest klasycznym elektrokardiograficznym śladem przebytego zawału pełnościennego (transmuralnego). W takim zawale dochodzi do martwicy całej grubości ściany mięśnia sercowego w danym segmencie. Martwica zmienia przewodzenie i rozkład sił elektrycznych, przez co w projekcji na dane odprowadzenia pojawia się utrwalony, głęboki, poszerzony załamek Q albo wręcz kompleks QS, bez załamka R. W praktyce mówi się o „zawale z załamkiem Q”. Typowe kryteria to załamek Q o czasie trwania ≥ 0,04 s i głębokości ≥ 25% amplitudy następującego po nim załamka R w co najmniej dwóch sąsiednich odprowadzeniach. Moim zdaniem warto zapamiętać, że takie Q lub QS w odpowiednich odprowadzeniach odzwierciedlają lokalizację blizny: np. w II, III, aVF – blizna dolna, w V1–V4 – przednia, w I, aVL, V5–V6 – boczna. W codziennej pracy technika czy ratownika medycznego ma to duże znaczenie: w zapisie pacjenta z bólem w klatce piersiowej można odróżnić świeży zawał bez załamków Q (STEMI/NSTEMI w fazie ostrej) od starej, utrwalonej blizny pozawałowej, która daje stabilny obraz patologicznych Q. Zgodnie z wytycznymi ESC i standardami interpretacji EKG, takie utrwalone załamki Q po kilku tygodniach od incydentu są traktowane jako dowód przebytego zawału pełnościennego. W praktyce klinicznej często koreluje się je z badaniami obrazowymi, np. echokardiografią (hipokineza/akineza segmentu) czy rezonansem serca z podaniem kontrastu. Ale samo EKG, prawidłowo zinterpretowane, już daje bardzo mocną przesłankę, że w tym segmencie jest blizna po zawale transmuralnym, a nie tylko przejściowe niedokrwienie.

Pytanie 6

Audiogram przedstawia próbę

A. SISI.

B. Lüschera-Zwisłockiego.

C. Langenbecka.

D. Fowlera.

Prawidłowo – ten charakterystyczny wykres to audiogram z próby Fowlera, czyli tzw. testu wyrównywania głośności (loudness balance test). Próba Fowlera służy głównie do oceny rekrutacji słuchu, czyli nienormalnie szybkiego narastania wrażenia głośności w uchu z uszkodzeniem ślimaka. W praktyce klinicznej wykonuje się ją u pacjentów z jedno- lub obustronnym niedosłuchem odbiorczym, szczególnie gdy podejrzewamy uszkodzenie ślimakowe. Na audiogramie, takim jak na rysunku, widzimy kilka krzywych dla różnych poziomów natężenia i częstotliwości, a ich zbieganie się lub szybkie wyrównywanie głośności między uchem chorym i zdrowym wskazuje właśnie na rekrutację. Moim zdaniem warto zapamiętać, że w próbie Fowlera zawsze porównujemy odczucie głośności między dwoma uszami – jedno jest referencyjne, drugie badane. Technik audiologiczny powinien dbać o stabilne warunki akustyczne, dobre wytłumienie kabiny oraz dokładną kalibrację audiometru, bo nawet niewielkie błędy poziomu dB wpływają na interpretację rekrutacji. W dobrych praktykach zaleca się wcześniejsze wykonanie klasycznej audiometrii tonalnej, żeby znać progi słyszenia w obu uszach i na tej podstawie ustawić poziomy wyjściowe do testu Fowlera. Taki test pomaga potem odróżnić uszkodzenie ślimakowe od pozaślimakowego, co ma znaczenie np. przy kwalifikacji do aparatowania czy dalszej diagnostyki otologicznej. W skrócie: jeśli audiogram pokazuje wyrównywanie głośności przy niewielkim zwiększeniu natężenia w uchu chorym, to typowy obraz rekrutacji w próbie Fowlera.

Pytanie 7

Który zapis EKG przedstawia falę Pardee'go?

A. Zapis 1

B. Zapis 2

C. Zapis 3

D. Zapis 4

Prawidłowo wskazany „Zapis 4” przedstawia tzw. falę Pardee’go, czyli uniesienie odcinka ST typowe dla ostrego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem ST (STEMI). Kluczowy element, na który patrzymy, to położenie odcinka ST względem linii izoelektrycznej. W fali Pardee’go odcinek ST jest wyraźnie uniesiony i przechodzi niemal płynnie w załamek T, tworząc taki jakby kopiec lub „płaskowyż”. Punkt J (miejsce przejścia zespołu QRS w ST) leży powyżej linii izoelektrycznej – w standardach przyjmuje się najczęściej ≥1–2 mm w odpowiednich odprowadzeniach. W zapisie 4 widać właśnie takie wyraźne, kopulaste uniesienie ST, bez wyraźnego powrotu do linii podstawowej po zespole QRS. W praktyce, na dyżurze czy w pracowni EKG, taki obraz w odprowadzeniach odpowiadających za konkretną ścianę serca (np. V2–V4 dla ściany przedniej) oznacza pilne podejrzenie STEMI i konieczność natychmiastowego działania – powiadomienia lekarza, przygotowania pacjenta do koronarografii, podania leków przeciwpłytkowych zgodnie z wytycznymi ESC/Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Moim zdaniem warto od razu „wdrukować” sobie w głowę ten obraz: wysoki zespół QRS, a zaraz za nim uniesiony, wypukły odcinek ST, który nie opada do izoelektrycznej – to jest klasyczna fala Pardee’go. Właśnie takie rozpoznanie na poziomie technika EKG ma ogromne znaczenie kliniczne, bo przyspiesza decyzje terapeutyczne i realnie wpływa na rokowanie chorego.

Pytanie 8

W badaniu EKG elektrodę przedsercową V4 należy umocować

A. w 4-tej przestrzeni międzyżebrowej przy lewym brzegu mostka.

B. w 4-tej przestrzeni międzyżebrowej przy prawym brzegu mostka.

C. w 5-tej przestrzeni międzyżebrowej w linii pachowo-przedniej lewej.

D. w 5-tej przestrzeni międzyżebrowej w linii środkowo-obojczykowej lewej.

Prawidłowe umieszczenie elektrody V4 to 5-ta przestrzeń międzyżebrowa w linii środkowo-obojczykowej lewej. Tak właśnie opisują to standardy 12‑odprowadzeniowego EKG (np. wytyczne ESC/ACC i typowe procedury szpitalne). V4 jest odprowadzeniem przedsercowym, które ma „patrzeć” mniej więcej na przednią ścianę lewej komory, w okolicy koniuszka serca. Żeby to osiągnąć, trzeba połączyć dwie rzeczy: właściwą przestrzeń międzyżebrową oraz odpowiednią linię pionową na klatce piersiowej. 5-ta przestrzeń międzyżebrowa znajduje się zwykle nieco poniżej brodawki sutkowej (ale nie wolno kierować się tylko brodawką, bo u różnych osób jest w innym miejscu), a linia środkowo-obojczykowa to pionowa linia poprowadzona przez środek obojczyka. W praktyce najpierw lokalizuje się mostek, liczy przestrzenie międzyżebrowe od góry (od drugiej, przy kącie mostka) i schodzi do piątej. Dopiero potem odmierza się linię środkowo-obojczykową i tam przykleja V4. Moim zdaniem warto wyrobić sobie nawyk: najpierw V1 i V2 przy mostku, potem V4 w tym dokładnym punkcie, a dopiero później V3 pomiędzy V2 i V4, oraz V5 i V6 bardziej bocznie. Dobre pozycjonowanie V4 ma duże znaczenie w rozpoznawaniu zawału przedniej i bocznej ściany serca, przerostu lewej komory czy zmian w repolaryzacji. Błędne położenie potrafi całkowicie zniekształcić zapis – na przykład zaniżyć amplitudę załamków R albo stworzyć fałszywy obraz niedokrwienia. W praktyce klinicznej technik EKG jest oceniany m.in. po tym, jak dokładnie potrafi znaleźć te punkty anatomiczne, więc ta wiedza jest mocno praktyczna, nie tylko „testowa”.

Pytanie 9

Na wykresie EKG zaznaczono

A. odcinek PQ

B. odstęp PQ

C. odstęp QT

D. odcinek ST

Na zaznaczonym fragmencie EKG widoczny jest klasyczny odstęp QT – czyli czas od początku zespołu QRS (pierwsze wychylenie zespołu komorowego, zwykle załamek Q lub R) do końca załamka T. Ten odcinek obejmuje pełny czas depolaryzacji i repolaryzacji komór serca. W praktyce mówi się, że QT to „elektryczne życie komór”, bo opisuje, jak długo komory są pobudzone i jak się potem wyciszają. To właśnie ten zakres jest oznaczony na schemacie: start na początku ostrego, wysokiego wychylenia (zespół QRS) i koniec na opadającym ramieniu załamka T. Moim zdaniem to jeden z kluczowych parametrów w EKG, który technik czy ratownik musi rozpoznawać niemal odruchowo. W codziennej pracy odstęp QT zawsze oceniamy z korekcją do częstości rytmu serca (QTc, np. wg wzoru Bazzetta). Normy QTc to orientacyjnie do ok. 440 ms u mężczyzn i 460 ms u kobiet, ale trzeba też patrzeć na zalecenia aktualnych wytycznych ESC i Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Wydłużony QT może świadczyć o ryzyku groźnych komorowych zaburzeń rytmu, np. torsade de pointes, i często jest związany z lekami (neuroleptyki, niektóre antyarytmiki, antybiotyki makrolidowe), zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia), wrodzonym zespołem długiego QT. Skrócony QT może pojawiać się np. w hiperkalcemii. W pracowni EKG dobrą praktyką jest mierzenie QT w kilku odprowadzeniach (najczęściej II, V5, V6) i wybór najlepiej widocznego końca załamka T, unikając odprowadzeń z wyraźną załamkowością U. Z mojego doświadczenia warto zawsze powiększyć zapis na ekranie aparatu, żeby dokładnie uchwycić koniec T, bo to tam najczęściej popełnia się błędy pomiarowe. Prawidłowe rozpoznanie odstępu QT, tak jak w tym pytaniu, to podstawa bezpiecznej interpretacji EKG.

Pytanie 10

Parametr spirometryczny czynnościowa pojemność zalegająca oznaczany jest skrótem

A. TV

B. TLC

C. FRC

D. RV

Prawidłowy skrót dla czynnościowej pojemności zalegającej to FRC, czyli z angielskiego functional residual capacity. Ten parametr opisuje objętość powietrza, która pozostaje w płucach po spokojnym, biernym wydechu – ani wymuszonym, ani maksymalnym, po prostu po zwykłym oddechu. Z technicznego punktu widzenia FRC = RV + ERV, czyli suma objętości zalegającej (residual volume) oraz zapasowej objętości wydechowej (expiratory reserve volume). W spirometrii klasycznej FRC nie jest mierzona bezpośrednio, bo spirometr nie „widzi” powietrza, którego nie można wydmuchać. Do oceny FRC stosuje się więc metody takie jak pletyzmografia całego ciała, metoda rozcieńczenia helu czy metoda wypłukiwania azotu. W praktyce FRC ma duże znaczenie kliniczne – w chorobach obturacyjnych (np. POChP, ciężka astma) FRC zwykle wzrasta z powodu pułapkowania powietrza, a w chorobach restrykcyjnych (np. zwłóknienie płuc, kifoza) spada, bo cała objętość płuc jest zmniejszona. W anestezjologii FRC jest ważna przy planowaniu wentylacji mechanicznej i w pozycjonowaniu pacjenta – np. u osób otyłych FRC mocno maleje w pozycji leżącej, co zwiększa ryzyko niedodmy. Moim zdaniem warto ten skrót naprawdę dobrze zapamiętać, bo FRC często pojawia się w opisach badań spirometrycznych, w interpretacji pletyzmografii i w standardach takich jak zalecenia ATS/ERS dotyczące badań czynnościowych układu oddechowego. Jeżeli rozumiesz, że FRC to „powietrze po zwykłym wydechu”, łatwiej jest później logicznie ogarnąć wszystkie pozostałe objętości i pojemności płucne.

Pytanie 11

Jednym z kryteriów poprawnie wykonanego badania spirometrycznego jest czas trwania natężonego wydechu, który powinien wynosić u osób powyżej 10 roku życia co najmniej

A. 4 sekundy.

B. 2 sekundy.

C. 3 sekundy.

D. 6 sekund.

Prawidłowo: jednym z kluczowych kryteriów poprawnie wykonanego badania spirometrycznego u osób powyżej 10. roku życia jest minimalny czas trwania natężonego wydechu (tzw. FVC manewr), który powinien wynosić co najmniej 6 sekund. Ten wymóg wynika z międzynarodowych standardów, m.in. wytycznych ATS/ERS, które określają warunki akceptowalności i powtarzalności spirometrii. Chodzi o to, żeby pacjent zdążył faktycznie „opróżnić” płuca, a krzywa wydechu osiągnęła wyraźny plateau, czyli wypłaszczenie przepływu, świadczące o zakończeniu wydechu. Jeśli wydech trwa zbyt krótko, to objętość wymuszona (FVC) jest zaniżona, a wtedy wskaźniki takie jak FEV1/FVC czy interpretacja obturacji i restrykcji robią się po prostu niewiarygodne. W codziennej praktyce, przy badaniu osób dorosłych i młodzieży, technik powinien pilnować nie tylko samego czasu 6 sekund, ale też kształtu krzywej i zachowania pacjenta. Często trzeba mocno dopingować: „jeszcze, jeszcze, nie przerywać”, bo pacjenci mają tendencję do kończenia wydechu za wcześnie, jak tylko poczują dyskomfort. Moim zdaniem dobra kontrola tego parametru to połowa sukcesu w spirometrii, bo bez pełnego wydechu możemy przeoczyć np. obturację w małych oskrzelach. Warto też pamiętać, że u niektórych osób, np. z ciężką obturacją, wydech spontanicznie trwa nawet dłużej niż 6 sekund i to też jest cenna informacja kliniczna. W pracowni spirometrycznej dobrą praktyką jest dokumentowanie, czy kryterium 6 sekund i plateau zostało spełnione, bo ma to wpływ na to, czy opis badania będzie uznany za wiarygodny przez lekarza pulmonologa.

Pytanie 12

W zapisie EKG załamek U występuje bezpośrednio po załamku

A. P, tylko u niektórych pacjentów.

B. P, u wszystkich pacjentów.

C. T, u wszystkich pacjentów.

D. T, tylko u niektórych pacjentów.

Załamek U na zapisie EKG pojawia się, gdy w ogóle jest widoczny, bezpośrednio po załamku T. Poprawna odpowiedź mówi też, że występuje tylko u niektórych pacjentów – i to jest bardzo ważne. W standardowym opisie cyklu pracy serca w EKG mamy: załamek P (depolaryzacja przedsionków), zespół QRS (depolaryzacja komór), załamek T (repolaryzacja komór). Załamek U jest takim „dodatkowym” małym załamkiem, który bywa widoczny po T, ale nie jest obowiązkowym elementem zapisu. Moim zdaniem warto zapamiętać dwie rzeczy: po pierwsze – lokalizacja w czasie: U zawsze po T, nigdy przed nim. Po drugie – jego obecność jest zmienna osobniczo. U części zdrowych osób w ogóle go nie zobaczysz, a u innych będzie delikatny, niski, najlepiej widoczny w odprowadzeniach przedsercowych, zwłaszcza V2–V3. W praktyce technika EKG dobrze jest świadomie oceniać odcinek ST–T–U, bo niekiedy zmiany w obrębie załamka U mogą sugerować zaburzenia elektrolitowe, szczególnie hipokaliemię, albo działanie niektórych leków (np. antyarytmicznych). W hipokaliemii typowo załamek U staje się wyraźniejszy, wysoki w stosunku do T, czasem wręcz dominuje obraz końcowej części zespołu komorowego. W dobrych praktykach opisu EKG w dokumentacji medycznej załamek U opisuje się wtedy, gdy jest wyraźny, nietypowo wysoki, odwrócony lub zlewa się z załamkiem T, co może utrudniać pomiar odstępu QT. Właśnie dlatego rozumienie, że U pojawia się po T i nie zawsze występuje, pomaga uniknąć błędów przy interpretacji QT i QTc – bo nie wolno „na siłę” dopisywać U tam, gdzie go nie ma. Z mojego doświadczenia w nauce EKG dobrze jest po prostu przyzwyczaić oko: najpierw znaleźć T, a potem sprawdzić, czy po nim nie ma małego, dodatkowego załamka – to będzie właśnie U.

Pytanie 13

W badaniu audiometrycznym rezerwa ślimakowa to odległość między krzywą

A. szumu a powietrzną.

B. kostną a powietrzną.

C. kostną względną a bezwzględną.

D. kostną a krzywą szumu.

Prawidłowo – rezerwa ślimakowa w klasycznym badaniu audiometrycznym to właśnie odległość (w dB) między krzywą przewodnictwa kostnego a krzywą przewodnictwa powietrznego. Innymi słowy: patrzymy na audiogram i mierzymy różnicę między progiem słyszenia dla tego samego ucha, ale badanym dwiema drogami – przez kość skroniową (kostnie) i przez słuchawki (powietrznie). Jeżeli przewodnictwo kostne jest lepsze (niższe progi, krzywa wyżej na wykresie) niż powietrzne, a między nimi jest odstęp, to właśnie ten odstęp nazywamy rezerwą ślimakową, często też po prostu luką powietrzno–kostną. Z praktycznego punktu widzenia ta różnica mówi nam, że ślimak i nerw słuchowy jeszcze działają przyzwoicie, a problem jest głównie w przewodzeniu dźwięku przez ucho zewnętrzne lub środkowe (np. wysięk w jamie bębenkowej, otoskleroza, perforacja błony bębenkowej). W badaniach audiometrycznych dobre praktyki mówią, żeby zawsze oceniać osobno: kształt krzywej powietrznej, kształt krzywej kostnej oraz wielkość rezerwy ślimakowej – bo to pozwala odróżnić niedosłuch przewodzeniowy od odbiorczego i mieszanego. Moim zdaniem to jedno z podstawowych pojęć, które technik audiologii musi mieć „w małym palcu”, bo od właściwej interpretacji tej różnicy zależy dalsze postępowanie: czy wystarczy leczenie laryngologiczne (np. drenaż, operacja kosteczek), czy trzeba od razu myśleć o aparacie słuchowym. W codziennej pracy, gdy widzimy rezerwę ślimakową rzędu 20–30 dB przy względnie dobrym przewodnictwie kostnym, od razu zapala się lampka, że ślimak jest jeszcze w miarę zachowany i rokowanie po leczeniu przewodzeniowym bywa całkiem dobre.

Pytanie 14

Przedstawiony zapis elektrokardiograficzny może wskazywać na

A. blok lewej odnogi pęczka Hisa.

B. blok prawej odnogi pęczka Hisa.

C. zawał przedniej ściany serca.

D. zawał tylnej ściany serca.

Prawidłowo – zapis pokazuje obraz bloku prawej odnogi pęczka Hisa (RBBB). Kluczowe jest tu rozpoznanie typowego kształtu zespołów QRS w odprowadzeniach prawokomorowych, głównie V1–V2. Widzimy tam charakterystyczny obraz tzw. „króliczych uszu”, czyli zespół rsR’, czasem opisany jako RSR’, z wyraźnie poszerzonym kompleksem QRS powyżej 120 ms. To właśnie poszerzenie QRS jest jednym z podstawowych kryteriów pełnego bloku odnóg w standardach ESC i AHA. W odprowadzeniach lewokomorowych (V5–V6, I, aVL) zwykle obserwuje się szerokie, często nieco spłaszczone załamki S – i to też tutaj dobrze widać. Mechanizm jest prosty: impuls przewodzi się prawidłowo lewą odnogą, więc lewa komora depolaryzuje się w miarę normalnie, natomiast prawa komora pobudzana jest z opóźnieniem, „z komór”, co daje drugą składową R’ w V1. W praktyce technika zapisu ma znaczenie: prawidłowo przyklejone elektrody przedsercowe, odpowiednia filtracja (nie za mocna, żeby nie zniekształcić QRS) i poprawna kalibracja 10 mm/mV oraz standardowa prędkość 25 mm/s są konieczne, żeby w ogóle móc ocenić szerokość zespołu QRS. Moim zdaniem, to jedno z tych zaburzeń przewodzenia, które warto „mieć w oku”, bo często jest znajdowane przypadkowo i samo w sobie nie zawsze oznacza ostrą patologię, ale w połączeniu z objawami (np. duszność, ból w klatce, kołatania) może sugerować chorobę strukturalną serca lub nadciśnienie płucne. W codziennej pracy dobrze jest też pamiętać, że obecność typowego RBBB może maskować subtelne zmiany niedokrwienne, dlatego u pacjentów z bólem w klatce piersiowej nie wolno na tym poprzestawać – konieczna jest ocena kliniczna, enzymy sercowe oraz ewentualnie kolejne EKG do porównania.

Pytanie 15

Podczas wykonywania badania EKG czarną elektrodę kończynową należy umieścić na kończynie dolnej

A. lewej i po zewnętrznej stronie podudzia.

B. lewej i po wewnętrznej stronie podudzia.

C. prawej i po wewnętrznej stronie podudzia.

D. prawej i po zewnętrznej stronie podudzia.

Właściwe umieszczenie czarnej elektrody kończynowej na prawej kończynie dolnej, po stronie zewnętrznej podudzia, wynika bezpośrednio ze standardu wykonywania 12‑odprowadzeniowego EKG. Ta elektroda jest nazywana elektrodą uziemiającą (masą) i choć nie tworzy bezpośrednio żadnego z odprowadzeń rejestrowanych w zapisie, to stabilizuje układ pomiarowy, zmniejsza zakłócenia i poprawia jakość sygnału. Z mojego doświadczenia to właśnie poprawne podłączenie tej elektrody często decyduje, czy zapis będzie czysty, bez „pływającej” linii izoelektrycznej i zakłóceń sieciowych. Zgodnie z powszechnie przyjętymi zasadami (m.in. wytyczne kardiologiczne i instrukcje producentów aparatów EKG) kończynowe elektrody umieszcza się: czerwona – prawa ręka, żółta – lewa ręka, zielona – lewa noga, czarna – prawa noga. Na kończynach dolnych zaleca się lokalizację na podudziu, po stronie zewnętrznej, na skórze nieowłosionej, odtłuszczonej, bez ran i podrażnień. Dlaczego po zewnętrznej stronie? Bo tam jest zwykle mniej ruchu mięśniowego, łatwiej przykleić elektrodę i pacjentowi jest wygodniej leżeć, nie zahacza o kable. Ma to znaczenie praktyczne zwłaszcza przy dłuższym monitorowaniu, np. w telemetrii. Dodatkowo, zachowanie stałego schematu rozmieszczenia elektrod (w tym masy na prawej nodze) ułatwia porównywanie zapisów EKG w czasie – jeśli każdy technik robi to „po swojemu”, to rośnie ryzyko błędnej interpretacji zmian amplitudy załamków. Moim zdaniem warto wyrobić sobie nawyk: prawa noga, bok podudzia, skóra dobrze przygotowana – wtedy badanie idzie szybko i bez nerwów, a opisujący lekarz dostaje wiarygodny materiał do oceny.

Pytanie 16

Fala głosowa rozchodzi się

A. w cieczach i próżni.

B. w gazach i próżni.

C. w gazach i cieczach.

D. w gazach, cieczach i próżni.

Poprawnie – fala głosowa, czyli fala akustyczna, w fizyce jest falą mechaniczną. To znaczy, że do swojego rozchodzenia się potrzebuje ośrodka materialnego, w którym cząsteczki mogą drgać i przekazywać energię dalej. Takim ośrodkiem mogą być gazy (np. powietrze), ciecze (np. woda) albo ciała stałe. W próżni nie ma cząsteczek, więc nie ma co drgać i klasyczna fala dźwiękowa po prostu nie może się tam rozchodzić. Dlatego odpowiedź „w gazach i cieczach” jest merytorycznie poprawna, chociaż warto pamiętać, że w rzeczywistości dźwięk rozchodzi się też w ciałach stałych. W praktyce medycznej i okołomedycznej ma to spore znaczenie. W audiometrii, badaniach słuchu czy przy kalibracji sprzętu do pomiaru hałasu zakłada się, że fala dźwiękowa biegnie głównie w powietrzu, czyli w gazie. Z kolei w ultrasonografii medycznej wykorzystujemy rozchodzenie się fal mechanicznych w tkankach, które fizycznie zachowują się jak różne ciecze i ciała stałe – stąd żel USG, żeby poprawić sprzężenie między głowicą a skórą, bo powietrze bardzo słabo przewodzi ultradźwięki. Moim zdaniem to jedno z tych prostych pytań, które później ułatwia zrozumienie, czemu np. badanie USG nie działa w powietrzu i czemu w kosmosie, w próżni, nie „słychać” eksplozji mimo że mogą emitować promieniowanie elektromagnetyczne. W dobrych praktykach technicznych zawsze rozróżniamy fale mechaniczne (wymagające ośrodka, jak dźwięk) od fal elektromagnetycznych (np. promieniowanie RTG, radiowe), które mogą iść w próżni.

Pytanie 17

Chorobą układu oddechowego typu obturacyjnego jest

A. mukowiscydoza.

B. pylica płuc.

C. sarkoidoza.

D. gruźlica płuc.

Prawidłowo wskazana została mukowiscydoza, bo jest to klasyczny przykład przewlekłej choroby obturacyjnej układu oddechowego. W mukowiscydozie dochodzi do zaburzenia transportu jonów chlorkowych w nabłonku, co powoduje bardzo gęsty, lepki śluz w drogach oddechowych. Taki śluz zatyka małe i większe oskrzela, co w praktyce daje obturację, czyli utrudnienie przepływu powietrza, zwłaszcza przy wydechu. W badaniu spirometrycznym widzimy typowy obraz choroby obturacyjnej: obniżone FEV1, obniżony wskaźnik FEV1/FVC, często też wydłużony czas wydechu. W praktyce klinicznej i fizjoterapeutycznej takie rozpoznanie ma konkretne konsekwencje: stosuje się techniki drenażu ułożeniowego, oklepywanie klatki piersiowej, ćwiczenia oddechowe ukierunkowane na poprawę ewakuacji wydzieliny i wentylacji płuc. Standardy postępowania (również polskie i europejskie zalecenia dla mukowiscydozy) mocno podkreślają regularną ocenę czynności płuc właśnie spirometrią, co pozwala wcześnie wychwycić pogorszenie obturacji. Z mojego doświadczenia, jeśli ktoś raz dobrze zrozumie różnicę między obturacją a restrykcją, dużo łatwiej mu później klasyfikować choroby płuc. Obturacja to problem głównie z przepływem powietrza przez zwężone drogi oddechowe, jak w astmie, POChP czy właśnie mukowiscydozie. Warto też pamiętać, że na zdjęciu RTG czy w TK w zaawansowanej mukowiscydozie widoczne są zmiany odpowiadające przewlekłej obturacji, np. rozstrzenie oskrzeli, pułapka powietrzna, co ładnie koreluje z wynikiem spirometrii i objawami pacjenta w badaniu przedmiotowym.

Pytanie 18

Pomiaru impedancji akustycznej ucha środkowego dokonuje się podczas badania

A. otoemisji akustycznych.

B. potencjałów wywołanych.

C. audiometrii tonalnej.

D. tympanometrycznego.

Prawidłowa odpowiedź to badanie tympanometryczne, bo właśnie w tym badaniu w praktyce klinicznej mierzy się impedancję akustyczną ucha środkowego, a dokładniej – reaktancję i rezystancję układu błona bębenkowa–kosteczki słuchowe. Tympanometr wprowadza do przewodu słuchowego zewnętrznego sygnał dźwiękowy o określonej częstotliwości (zwykle 226 Hz u dorosłych) i jednocześnie zmienia ciśnienie w przewodzie. Na tej podstawie analizuje, ile energii akustycznej jest odbijane, a ile przenoszone przez układ ucha środkowego. Z tego wychodzi krzywa tympanogramu, która w praktyce jest po prostu graficznym zapisem zmian podatności/impedancji ucha środkowego w funkcji ciśnienia. Moim zdaniem ważne jest, żeby kojarzyć: tympanometria = ocena funkcji ucha środkowego (trąbka słuchowa, ruchomość błony, łańcuch kosteczek, ewentualny płyn w jamie bębenkowej). W gabinecie laryngologicznym tympanometria jest standardowym badaniem dodatkowym u dzieci z nawracającymi zapaleniami ucha, u pacjentów z niedosłuchem przewodzeniowym czy przy podejrzeniu wysiękowego zapalenia ucha środkowego. Prawidłowy tympanogram typu A sugeruje prawidłową impedancję, natomiast typ B lub C wskazuje na zaburzenia, np. płyn w jamie bębenkowej lub niedrożność trąbki słuchowej. W audiologii i protetyce słuchu wynik tympanometrii wykorzystuje się też przy doborze aparatów słuchowych i planowaniu dalszej diagnostyki – jeśli impedancja jest nieprawidłowa, sama audiometria tonalna nie wystarczy i trzeba szukać przyczyny w uchu środkowym. Dobra praktyka jest taka, że każda pełniejsza ocena słuchu, zwłaszcza u dzieci, powinna łączyć audiometrię z tympanometrią, bo dopiero wtedy mamy pełniejszy obraz drogi przewodzeniowej dźwięku.

Pytanie 19

W zapisie EKG prawidłowego rytmu zatokowego wszystkie załamki P są

A. dodatnie w odprowadzeniach I, aVR i ujemne w odprowadzeniach II, III.

B. ujemne w odprowadzeniach I, aVR i dodatnie w odprowadzeniach II, III.

C. ujemne w odprowadzeniach I, II i dodatnie w odprowadzeniu aVR.

D. dodatnie w odprowadzeniach I, II i ujemne w odprowadzeniu aVR.

Prawidłowo – w rytmie zatokowym załamek P musi być dodatni w odprowadzeniach I oraz II i jednocześnie ujemny w odprowadzeniu aVR. Wynika to bezpośrednio z kierunku przewodzenia pobudzenia z węzła zatokowo-przedsionkowego: impuls biegnie z prawego górnego odcinka przedsionków w dół i w lewo, czyli zasadniczo w stronę elektrody odprowadzenia II oraz I, a od elektrody aVR. Dlatego w standardowych kryteriach EKG przyjmuje się, że taki układ biegunowości załamka P jest jednym z kluczowych wyznaczników prawidłowego rytmu zatokowego. Jeżeli w praktyce klinicznej widzisz załamki P dodatnie w I i II oraz wyraźnie ujemne w aVR, a do tego każdy załamek P poprzedza zespół QRS w stałym odstępie PQ, to z dużym spokojem możesz wpisać w opisie „rytmu zatokowy”. To jest absolutny fundament interpretacji EKG, stosowany w każdej pracowni diagnostyki, od izby przyjęć po oddziały intensywnej terapii. Moim zdaniem warto wyrobić sobie nawyk: zanim zaczniesz doszukiwać się zawałów, bloków czy przerostów, zawsze najpierw oceń załamek P i jego biegunowość w I, II i aVR. W codziennej pracy technika EKG czy ratownika medycznego to naprawdę oszczędza czas i ogranicza pomyłki. Dodatkowo, odchylenie od tego schematu (np. ujemny P w II) od razu sugeruje rytm pozazatokowy – np. ektopowy przedsionkowy, rytm z węzła AV lub nawet rytm z komór, co ma bezpośrednie przełożenie na dalszą diagnostykę i decyzje lekarskie. W standardach interpretacji EKG podkreśla się, że prawidłowy rytm zatokowy to nie tylko częstość 60–100/min, ale właśnie obecność typowych załamków P w odpowiednich odprowadzeniach, co tutaj bardzo ładnie zostało uchwycone.

Pytanie 20

Do prób aktywacyjnych stosowanych w badaniu EEG zalicza się

A. próbę hipowentylacyjną.

B. rytmiczne błyski świetlne.

C. otwieranie i zamykanie ust.

D. wstrzymanie oddechu.

Prawidłowo wskazana odpowiedź to rytmiczne błyski świetlne, czyli tzw. fotostymulacja. W standardowym badaniu EEG jest to jedna z podstawowych prób aktywacyjnych, obok hiperwentylacji. Polega na podawaniu pacjentowi serii błysków o różnej częstotliwości, zwykle w zakresie kilku–kilkunastu Hz, przy zamkniętych oczach. Celem jest wywołanie reakcji bioelektrycznej mózgu na bodziec wzrokowy i sprawdzenie, czy zapis EEG prawidłowo reaguje na taką stymulację. U osoby zdrowej obserwuje się tzw. odpowiedź fotyczną, zsynchronizowaną z częstotliwością błysków, bez wyładowań napadowych. U pacjentów z padaczką światłoczułą mogą pojawić się wyładowania iglicowo-falowe lub wręcz napad, dlatego badanie wykonuje się ostrożnie, zgodnie z procedurą. W praktyce technik EEG musi zadbać o prawidłowe ustawienie lampy stroboskopowej (odpowiednia odległość od oczu, kąt, natężenie światła), poinformować pacjenta, co będzie się działo, i obserwować jego stan kliniczny w trakcie fotostymulacji. Moim zdaniem ważne jest też, żeby pamiętać, że nie każdy pacjent toleruje błyski tak samo – u osób z migreną czy nadwrażliwością wzrokową trzeba być szczególnie uważnym. Z punktu widzenia standardów pracowni EEG, fotostymulacja jest elementem rutynowego protokołu, bo pozwala wykryć zmiany napadowe, które w spoczynku mogłyby się nie ujawnić. W dokumentacji opisu badania zwykle odnotowuje się, czy reakcja na stymulację świetlną była prawidłowa, czy wystąpiły zmiany napadowe, brak odpowiedzi, albo reakcja paradoksalna. To wszystko ma duże znaczenie diagnostyczne, szczególnie u młodych pacjentów z podejrzeniem padaczki idiopatycznej.

Pytanie 21

Rytm alfa i beta rejestruje się podczas badania

A. USG

B. HSG

C. EEG

D. EKG

Prawidłowo – rytm alfa i beta to pojęcia typowe dla elektroencefalografii, czyli badania EEG. W EEG rejestrujemy bioelektryczną aktywność mózgu za pomocą elektrod umieszczonych na skórze głowy, zwykle według międzynarodowego systemu 10–20. Rytm alfa to fale o częstotliwości ok. 8–13 Hz, najlepiej widoczne u osoby zrelaksowanej, z zamkniętymi oczami, najczęściej w okolicach potylicznych. Rytm beta ma wyższą częstotliwość, około 13–30 Hz, częściej pojawia się przy stanie czuwania, koncentracji, czasem pod wpływem leków, np. benzodiazepin. W praktyce technik EEG powinien umieć odróżnić fizjologiczne rytmy (alfa, beta, theta, delta) od zmian patologicznych, takich jak wyładowania napadowe czy fale ostre. To jest podstawa prawidłowego opisu zapisu EEG i współpracy z lekarzem. Badanie EEG wykonuje się m.in. w diagnostyce padaczki, zaburzeń świadomości, encefalopatii metabolicznych, a także w ocenie mózgowej aktywności po urazach. Z mojego doświadczenia, im lepiej rozumiesz, co oznaczają poszczególne rytmy, tym łatwiej wychwytujesz subtelne nieprawidłowości w zapisie, np. asymetrię rytmu alfa między półkulami czy nadmierną obecność rytmu beta. W standardach pracowni neurofizjologicznej podkreśla się też znaczenie aktywacji (hiperwentylacja, fotostymulacja) – wtedy zmiany w rytmach mogą się nasilać lub zmieniać, co bywa bardzo przydatne w diagnostyce napadów.

Pytanie 22

Którym skrótem w badaniu spirometrycznym oznaczana jest pojemność życiowa płuc?

A. TLC

B. VC

C. FRC

D. IC

Poprawna odpowiedź to VC, czyli vital capacity – po polsku pojemność życiowa płuc. W badaniu spirometrycznym VC oznacza maksymalną objętość powietrza, jaką pacjent może spokojnie wydmuchać po wcześniejszym maksymalnym, powolnym wdechu. Innymi słowy: najpierw pacjent nabiera tyle powietrza, ile się da, ale bez gwałtownego szarpania, potem powoli i do końca je wydycha. To właśnie ten zakres objętości między maksymalnym wdechem a maksymalnym wydechem nazywamy pojemnością życiową i w opisie badania jest ona oznaczana skrótem VC. W praktyce technika spirometrii wymaga, żeby przy pomiarze VC pacjent był dobrze poinstruowany: musi wykonać spokojny, ale pełny wdech i równie spokojny, długi wydech aż do osiągnięcia objętości zalegającej. Z mojego doświadczenia, jeżeli pacjent skraca wydech, VC wychodzi zaniżone, co może sugerować restrykcję, której tak naprawdę nie ma. Pojemność życiowa jest ważnym parametrem przy ocenie chorób restrykcyjnych (np. zwłóknienie płuc, kifoza), ale też jako punkt odniesienia przy analizie innych wskaźników, np. FEV1/VC. W wielu zaleceniach (ERS/ATS) podkreśla się, że interpretacja spirometrii powinna uwzględniać zarówno FVC (wymuszoną pojemność życiową), jak i spokojną VC, bo te wartości mogą się różnić u pacjentów z obturacją. W dobrze wykonanym badaniu technik zawsze sprawdza powtarzalność pomiarów VC i porównuje je do wartości należnych, obliczonych na podstawie wieku, wzrostu, płci i rasy pacjenta. W praktyce w pracowni spirometrycznej warto też kojarzyć VC z prostszymi pojęciami dla pacjenta, np. „pełny spokojny oddech od maksimum do minimum”, co ułatwia współpracę i poprawia jakość testu.

Pytanie 23

W której próbie stroikowej przystawia się stroik do czoła (u podstawy nosa) lub na szczycie głowy i porównuje się przewodnictwo kostne ucha prawego i lewego?

A. W próbie Rinnego.

B. W próbie Webera.

C. W próbie Schwabacha.

D. W próbie Binga.

W próbie Webera rzeczywiście przykładamy drgający stroik kamertonowy do linii pośrodkowej czaszki – najczęściej na szczycie głowy, na czole u podstawy nosa albo na siekacze górne – i porównujemy przewodnictwo kostne między prawym a lewym uchem. To badanie jest klasycznym testem stroikowym do oceny lateralizacji dźwięku. W praktyce klinicznej chodzi o to, żeby sprawdzić, czy dźwięk jest słyszany symetrycznie w obu uszach, czy „ucieka” bardziej na jedną stronę. U osoby z prawidłowym słuchem lub z symetrycznym ubytkiem słuchu dźwięk z próby Webera jest odczuwany w linii środkowej, jakby „w głowie”. Przy niedosłuchu przewodzeniowym (np. korek woskowinowy, wysięk w jamie bębenkowej) dźwięk lateralizuje do ucha chorego, natomiast przy niedosłuchu odbiorczym (uszkodzenie ślimaka, nerwu VIII) – do ucha lepiej słyszącego. Moim zdaniem warto zapamiętać prosty schemat: Weber do środka czaszki, ocena gdzie „ucieka” dźwięk. W standardzie badania laryngologicznego próba Webera jest zawsze łączona z próbą Rinnego, bo dopiero zestawienie wyników pozwala w miarę sensownie odróżnić uszkodzenie przewodzeniowe od odbiorczego. W gabinecie protetyka słuchu czy w podstawowej opiece zdrowotnej te dwie próby są taką szybką, „łóżkową” metodą orientacyjnej oceny słuchu zanim pacjent trafi na audiometrię tonalną. Warto też pamiętać, żeby w trakcie badania poprosić pacjenta o zamknięcie oczu i nie sugerować mu odpowiedzi, bo subiektywne wrażenie lateralizacji jest kluczowe dla interpretacji.

Pytanie 24

Jednym z kryteriów poprawnie wykonanego badania spirometrycznego jest czas trwania natężonego wydechu, który powinien wynosić u osób powyżej 10 roku życia co najmniej

A. 6 sekund.

B. 3 sekundy.

C. 2 sekundy.

D. 4 sekundy.

Prawidłowo – w spirometrii jednym z kluczowych kryteriów akceptowalności manewru jest czas trwania natężonego wydechu (FVC), który u osób powyżej 10. roku życia powinien wynosić co najmniej 6 sekund. Wynika to z wytycznych m.in. ATS/ERS, które podkreślają, że krótszy wydech bardzo często zaniża wartość FVC i może całkowicie zafałszować interpretację badania. U dorosłych i starszych dzieci pojemność życiowa wydychana natężenie nie jest osiągana w 2–3 sekundy, czasem potrzeba nawet dłuższego wysiłku, szczególnie przy obturacji dróg oddechowych. Moim zdaniem w praktyce najważniejsze jest pilnowanie dwóch rzeczy: żeby pacjent naprawdę dmuchał „do końca”, aż do wyraźnego plateau na krzywej objętość–czas, oraz żeby ten wysiłek trwał co najmniej właśnie te 6 sekund. Technik czy pielęgniarka wykonująca badanie powinna aktywnie motywować pacjenta: głośno zachęcać, kontrolować zapis na ekranie i przerwać dopiero wtedy, gdy spełnione są kryteria czasu i kształtu krzywej. U wielu osób z POChP albo astmą wydech jest długi i męczący – ale dokładnie o to chodzi, bo wtedy widzimy rzeczywisty obraz zwężenia dróg oddechowych. W dobrych pracowniach spirometrycznych standardem jest zapis kilku prób, z których wybiera się te spełniające kryteria: gwałtowny start wydechu, brak kaszlu, brak przecieków, brak przedwczesnego zakończenia oraz właśnie minimalny czas wydechu 6 sekund (lub osiągnięcie wyraźnego plateau przez ≥1 sek.). Jeśli czas jest krótszy, wynik oznacza się jako nieakceptowalny, nawet gdy liczby „na oko” wyglądają ładnie. Dłuższy czas pozwala też lepiej ocenić wskaźniki jak FEV1, FVC i ich stosunek, co jest podstawą rozpoznawania obturacji, restrykcji i oceny skuteczności leczenia. To jest po prostu element rzetelnej jakości badania.

Pytanie 25

W audiometrii badanie polegające na maskowaniu (zagłuszaniu) tonów szumem białym to próba

A. Fowlera.

B. Rinnego.

C. Webera.

D. Langenbecka.

Prawidłowa odpowiedź to próba Langenbecka, bo właśnie z nią wiąże się maskowanie tonów szumem białym w badaniach słuchu. W audiometrii maskowanie polega na tym, że do ucha „niemierzonego” podaje się szum (najczęściej biały albo wąskopasmowy), żeby odciąć jego udział w teście i uzyskać wiarygodny próg słyszenia ucha badanego. Próba Langenbecka to klasyczny test, w którym ocenia się zachowanie progu słyszenia przy jednoczesnym podawaniu szumu maskującego. W praktyce klinicznej jest to szczególnie ważne u pacjentów z asymetrycznym ubytkiem słuchu, jednostronnym niedosłuchem przewodzeniowym albo gdy podejrzewamy tzw. cross-hearing, czyli przewodzenie dźwięku na drugą stronę przez kości czaszki. Bez poprawnego maskowania wyniki audiogramu mogą być całkowicie mylące – np. wydaje się, że lepsze ucho słyszy gorzej, a w rzeczywistości przejmuje bodziec przeznaczony dla ucha gorszego. Standardy audiometrii tonalnej (zarówno w laryngologii, jak i w protetyce słuchu) zakładają obowiązkowe stosowanie maskowania w określonych sytuacjach, według ustalonych schematów (np. maskowanie przy różnicy przewodnictwa powietrznego powyżej 40 dB między uszami). Z mojego doświadczenia, kto raz dobrze zrozumie ideę próby Langenbecka i ogólnie maskowania, temu dużo łatwiej później interpretować skomplikowane audiogramy mieszane, szukać tzw. rezerwy ślimakowej i planować dobór aparatów słuchowych czy wskazania do leczenia operacyjnego (np. otoskleroza).

Pytanie 26

Wynik badania słuchu metodą audiometrii tonalnej wskazuje na

A. słuch w granicach normy.

B. uraz akustyczny.

C. niedosłuch uwarunkowany genetycznie.

D. starzenie się narządu słuchu.

Na przedstawionym audiogramie tonalnym widać bardzo charakterystyczny obraz: słuch w niskich i średnich częstotliwościach jest w zasadzie prawidłowy lub tylko lekko obniżony, natomiast w okolicy 4–6 kHz pojawia się wyraźny, głęboki dołek progów słyszenia. Ten tzw. „notch” w wysokich częstotliwościach jest klasycznym obrazem urazu akustycznego, czyli uszkodzenia narządu Cortiego spowodowanego hałasem o dużym natężeniu. Moim zdaniem, jak się raz to zobaczy na wykresie, to później już trudno pomylić z czymś innym. W praktyce zawodowej, szczególnie w medycynie pracy i w diagnostyce laryngologicznej, taki kształt audiogramu kojarzy się przede wszystkim z narażeniem na hałas impulsowy (wystrzał, petarda, prasa mimośrodowa) albo przewlekły hałas przemysłowy bez odpowiedniej ochrony słuchu. Standardy audiologiczne (zarówno krajowe, jak i np. zalecenia WHO czy OSHA) podkreślają, że pierwsze uszkodzenie od hałasu ujawnia się właśnie w zakresie 3–6 kHz, najczęściej z maksimum około 4 kHz, przy zachowanej w miarę dobrej słyszalności w częstotliwościach mowy (0,5–2 kHz). Dlatego pacjent może jeszcze całkiem nieźle rozumieć mowę w cichym otoczeniu, ale zaczyna mieć problemy w hałasie, skarży się na szumy uszne, dyskomfort przy głośnych dźwiękach. W dobrze prowadzonej praktyce diagnostycznej taki wynik zawsze trzeba połączyć z dokładnym wywiadem: praca w hałasie, strzelectwo, koncerty, słuchawki na uszach, brak stosowania ochronników słuchu. W badaniach okresowych pracowników wynik z typowym dołkiem 4 kHz jest sygnałem, że trzeba pilnie zweryfikować warunki akustyczne stanowiska, stosowanie ochronników i ewentualnie zmodyfikować narażenie. Dobrą praktyką jest też kontrolne powtórzenie audiometrii po okresie unikania hałasu, ale prawdziwy uraz akustyczny niestety jest zmianą trwałą, co warto mieć w głowie przy omawianiu wyniku z pacjentem.

Pytanie 27

Wskazaniem do wykonania badania spirometrycznego jest

A. krwioplucie niejasnego pochodzenia.

B. odma opłucnowa.

C. zapalenie płuc.

D. przewlekła choroba obturacyjna płuc.

Prawidłowo wskazana przewlekła choroba obturacyjna płuc (POChP) to klasyczne i jedno z najważniejszych wskazań do wykonania spirometrii. Spirometria jest podstawowym badaniem czynnościowym układu oddechowego, które pozwala ocenić pojemności i objętości płuc oraz przepływy powietrza w drogach oddechowych. W praktyce klinicznej właśnie dzięki temu badaniu rozpoznaje się obturację, czyli zwężenie dróg oddechowych, typowe dla POChP i astmy. Standardy GOLD oraz wytyczne towarzystw pneumonologicznych bardzo jasno mówią, że rozpoznanie POChP nie powinno być stawiane tylko „na oko”, na podstawie objawów, ale musi być potwierdzone spirometrycznie – typowo przez obniżony wskaźnik FEV1/FVC poniżej wartości granicznej. Z mojego doświadczenia to badanie jest takim „EKG dla płuc” – proste, powtarzalne, a daje masę informacji. U pacjentów z przewlekłym kaszlem, dusznością wysiłkową, nawracającymi infekcjami oskrzelowymi, szczególnie palaczy, spirometria jest absolutnym standardem postępowania. Dzięki niej można nie tylko postawić diagnozę, ale też oceniać stopień zaawansowania choroby, monitorować skuteczność leczenia (np. lekami rozszerzającymi oskrzela) i kontrolować postęp choroby w czasie. W POChP wynik spirometrii ma też znaczenie rokownicze i pomaga ustalić, czy pacjent kwalifikuje się np. do tlenoterapii domowej albo rehabilitacji oddechowej. W dobrej praktyce technik i personel wykonujący spirometrię dba o prawidłowe przygotowanie pacjenta, poprawną technikę dmuchania, powtarzalność prób i interpretację zgodną z normami odniesienia, bo od jakości tego badania zależy cała dalsza diagnostyka i leczenie pacjenta z przewlekłą obturacją.

Pytanie 28

W standardowym badaniu elektrokardiologicznym elektrodę C4 należy umocować

A. w połowie odległości między punktem C2 i C4.

B. w IV międzyżebrzu przy prawym brzegu mostka.

C. w V międzyżebrzu w linii środkowo-obojczykowej lewej.

D. w IV międzyżebrzu przy lewym brzegu mostka.

Prawidłowe umiejscowienie elektrody C4 w standardowym 12‑odprowadzeniowym EKG to V4, czyli V międzyżebrze w linii środkowo‑obojczykowej lewej. To jest klasyczny, opisany w wytycznych punkt: najpierw lokalizujemy lewe V międzyżebrze, potem wyznaczamy linię środkowo‑obojczykową (mniej więcej przez środek obojczyka) i tam przyklejamy elektrodę przedsercową V4. Ten punkt jest kluczowy, bo odprowadzenie V4 bardzo dobrze „patrzy” na ścianę przednio‑przegrodową i koniuszek lewej komory. W zawale przednim, zwłaszcza w okolicy koniuszka, zmiany w V4 są często jednymi z pierwszych i najbardziej wyraźnych. Moim zdaniem to jedno z najważniejszych odprowadzeń w praktyce ratunkowej i kardiologicznej. W standardzie rozmieszczenia elektrod przedsercowych przyjmuje się kolejność: V1 – IV międzyżebrze przy prawym brzegu mostka, V2 – IV międzyżebrze przy lewym brzegu mostka, V4 – V międzyżebrze linia środkowo‑obojczykowa lewa, dopiero potem V3 pomiędzy V2 i V4, a V5 i V6 bocznie w linii pachowej przedniej i środkowej. Właśnie dlatego w pytaniu mowa o C4 (oznaczenie stosowane często zamiennie z V4 w niektórych aparatach i opisach). Trzymanie się tych lokalizacji nie jest „fanaberią”, tylko elementem standaryzacji. Jeżeli przesuniemy elektrodę nawet o jedno międzyżebrze w górę czy w dół, możemy sztucznie zmienić amplitudę zespołów QRS, wygląd odcinka ST czy załamków T. W praktyce może to prowadzić np. do fałszywego podejrzenia przerostu komór, zawału lub odwrotnie – do przeoczenia zmian niedokrwiennych. Z mojego doświadczenia wynika, że dobrze wyrobiony nawyk liczenia żeber i świadomego szukania V międzyżebrza bardzo ułatwia szybkie, poprawne zakładanie elektrod, nawet u osób z otyłością czy u kobiet z dużymi piersiami (gdzie czasem trzeba minimalnie „obejść” tkankę, ale zachowując poziom V międzyżebrza i linię środkowo‑obojczykową). To wszystko składa się na dobrą praktykę techniczną w diagnostyce elektromedycznej.

Pytanie 29

Który załamek odzwierciedla szybką repolaryzację komór w zapisie EKG?

A. Q

B. S

C. R

D. T

Prawidłowo wskazany załamek T odzwierciedla fazę szybkiej repolaryzacji komór, czyli powrót błony komórkowej kardiomiocytów komorowych do spoczynkowego potencjału po skurczu. W ujęciu elektrofizjologicznym odpowiada to głównie fazie 3 potencjału czynnościowego komórek mięśnia komór – intensywny wypływ jonów potasu na zewnątrz i wygaszanie napływu jonów wapnia. Na standardowym 12‑odprowadzeniowym EKG załamek T pojawia się po zespole QRS i przed odcinkiem TP, jest zwykle dodatni w większości odprowadzeń kończynowych i przedsercowych (z wyjątkiem aVR i czasem V1). W praktyce technika zapisu ma duże znaczenie: prawidłowe ułożenie elektrod, filtracja zakłóceń i poprawna kalibracja (10 mm/mV, 25 mm/s) ułatwiają wiarygodną ocenę morfologii załamka T. To ma znaczenie, bo zmiany kształtu lub kierunku załamka T są jednym z podstawowych kryteriów oceny niedokrwienia, przerostu komór, zaburzeń elektrolitowych (np. hiperkaliemia – wysokie, ostre T) czy toksycznego działania leków. Z mojego doświadczenia w pracowni EKG bardzo często lekarz najpierw „rzuca okiem” właśnie na odcinek ST i załamki T, żeby szybko wychwycić ostrą patologię. W dobrych praktykach diagnostyki elektromedycznej zaleca się systematyczną analizę: rytm, częstość, oś elektryczna, zespół QRS, odcinek ST i właśnie załamek T, z porównaniem do poprzednich zapisów pacjenta. Umiejętność kojarzenia załamka T z repolaryzacją komór to podstawa do dalszej, bardziej zaawansowanej interpretacji, np. rozróżniania zmian wtórnych do poszerzonego QRS od pierwotnych zaburzeń repolaryzacji. Moim zdaniem warto też nawykowo sprawdzać zgodność kierunku T z główną składową QRS w danym odprowadzeniu – niezgodność często sugeruje patologię, nawet jeśli pacjent jeszcze nic nie czuje.

Pytanie 30

W zapisie EKG zespół QRS odzwierciedla

A. wyłącznie depolaryzację mięśnia komór.

B. depolaryzację mięśnia przedsionków i mięśnia komór.

C. wyłącznie repolaryzację mięśnia komór.

D. repolaryzację mięśnia przedsionków i mięśnia komór.

W tym pytaniu bardzo łatwo wpaść w pułapkę myślenia, że skoro zespół QRS jest taki „duży” i wyraźny, to musi zawierać w sobie różne procesy naraz: depolaryzację i repolaryzację, przedsionków i komór. To jednak nie tak działa. Z punktu widzenia elektrofizjologii serca zapis EKG jest sumą wektorów aktywności elektrycznej, ale poszczególne fragmenty krzywej przypisujemy do konkretnych zjawisk. Załamek P odpowiada depolaryzacji przedsionków, zespół QRS – depolaryzacji komór, a załamek T (plus odcinek ST) – repolaryzacji komór. Repolaryzacja mięśnia przedsionków rzeczywiście zachodzi, ale jest na tyle słaba i nakłada się w czasie na zespół QRS, że w standardowym 12-odprowadzeniowym EKG jej po prostu nie widać jako osobnego elementu. Założenie, że QRS odzwierciedla wyłącznie repolaryzację komór, odwraca kolejność zdarzeń. Repolaryzacja komór jest procesem wolniejszym, rozproszonym, dlatego w zapisie ma inną morfologię – to jest właśnie załamek T, czasem także załamek U. Zespół QRS jest szybki, stromy i stosunkowo wąski, co wynika z bardzo szybkiego przewodzenia pobudzenia przez układ bodźcoprzewodzący komór. W praktyce diagnostycznej, gdy oceniamy zaburzenia repolaryzacji (np. w niedokrwieniu, zaburzeniach elektrolitowych, wydłużonym QT), analizujemy głównie odcinek ST i załamek T, a nie QRS. Równie mylące jest kojarzenie zespołu QRS z jednoczesną depolaryzacją przedsionków i komór albo z łączoną repolaryzacją przedsionków i komór. Przedsionki „pracują elektrycznie” wcześniej: ich depolaryzacja to załamek P, a repolaryzacja zachodzi w czasie, gdy w zapisie pojawia się QRS, więc zlewa się z nim i jest niewidoczna. Standardowe podręczniki EKG i wytyczne kardiologiczne bardzo jasno to rozgraniczają, bo ma to znaczenie praktyczne. Jeśli ktoś myśli, że QRS zawiera także depolaryzację przedsionków, może potem błędnie interpretować brak załamka P, nie rozpoznając np. migotania przedsionków czy rytmów z węzła AV. Typowym błędem poznawczym jest też utożsamianie „dużego” wychylenia z większą ilością procesów biologicznych. Tymczasem wysoka amplituda QRS wynika głównie z większej masy mięśnia komór w porównaniu z przedsionkami i bardzo szybkiego, zsynchronizowanego pobudzenia. Dlatego w diagnostyce elektromedycznej przy interpretacji EKG zawsze uczymy się schematu: P – depolaryzacja przedsionków, QRS – depolaryzacja komór, T – repolaryzacja komór. To prosty model, ale bardzo użyteczny w codziennej praktyce, pozwalający logicznie analizować rytm, przewodzenie i zmiany niedokrwienne bez wpadania w takie właśnie nieporozumienia.

Pytanie 31

Który załamek odzwierciedla repolaryzację komór w zapisie EKG?

A. Q

B. P

C. T

D. R

Prawidłowa odpowiedź to załamek T, bo właśnie on odzwierciedla repolaryzację komór w standardowym 12‑odprowadzeniowym EKG. Mówiąc prościej: depolaryzacja komór to zespół QRS, a powrót ich błony komórkowej do stanu wyjściowego (czyli repolaryzacja) zapisuje się jako załamek T. W praktyce klinicznej obserwacja kształtu, wysokości i kierunku załamka T jest kluczowa np. w rozpoznawaniu niedokrwienia mięśnia sercowego, zawału, zaburzeń elektrolitowych (zwłaszcza potasu i wapnia) czy działań niepożądanych niektórych leków, np. antyarytmicznych. W dobrych standardach opisu EKG zawsze ocenia się załamki P, zespół QRS, odcinek ST i załamek T – nie można go pomijać, bo często to właśnie subtelna zmiana T jest pierwszym sygnałem, że coś jest nie tak. Moim zdaniem, jeżeli ktoś chce dobrze ogarniać EKG w praktyce, powinien wyrobić sobie nawyk porównywania załamka T w poszczególnych odprowadzeniach, zwracając uwagę czy jest symetryczny, czy spłaszczony, czy odwrócony. W ratownictwie medycznym czy na oddziale intensywnej terapii szybkie wychwycenie wysokich, ostro zakończonych załamków T może sugerować hiperkaliemię, co jest potencjalnie stanem zagrożenia życia. Z kolei głębokie, ujemne załamki T w odprowadzeniach przedsercowych mogą wskazywać na świeże niedokrwienie lub tzw. zespół Wellensa. W technice diagnostyki elektromedycznej ważne jest też, żeby pamiętać, że artefakty, złe przyleganie elektrod czy napięcie mięśni pacjenta mogą zniekształcać załamek T, dlatego zawsze warto oceniać EKG w kontekście klinicznym i jakości zapisu, zgodnie z obowiązującymi standardami opisów EKG.

Pytanie 32

W jakich jednostkach mierzy się natężenie dźwięku?

A. W hercach (Hz).

B. W amperach (A).

C. W grejach (Gy).

D. W decybelach (dB).

Natężenie dźwięku w praktyce medycznej i technicznej opisujemy w decybelach (dB), więc wybrana odpowiedź jest jak najbardziej prawidłowa. Decybel to jednostka logarytmiczna, która porównuje poziom mierzonego sygnału (np. ciśnienia akustycznego) do wartości odniesienia. W akustyce medycznej najczęściej używa się poziomu ciśnienia akustycznego wyrażanego w dB SPL (Sound Pressure Level), gdzie punktem odniesienia jest minimalne słyszalne ciśnienie dla zdrowego ucha. Dzięki skali logarytmicznej możemy w wygodny sposób opisać bardzo duży zakres natężeń – od ledwo słyszalnego szeptu, aż po dźwięki uszkadzające słuch. W audiometrii tonalnej, którą spotkasz w diagnostyce elektromedycznej, wynik badania słuchu zapisuje się właśnie w decybelach HL (Hearing Level). Na audiogramie widzisz progi słyszenia pacjenta w dB HL dla różnych częstotliwości (w Hz), ale samo „jak głośno” jest zawsze w decybelach. Moim zdaniem to jeden z kluczowych nawyków: częstotliwość = herce, głośność / natężenie = decybele. W praktyce BHP i ochrony słuchu też operuje się decybelami, np. dopuszczalne poziomy hałasu na stanowisku pracy (np. 85 dB przez 8 godzin). W gabinecie laryngologicznym czy pracowni audiometrycznej ustawiasz poziom bodźca w dB, a nie w hercach czy amperach. W diagnostyce obrazowej i fizyce medycznej też czasem spotyka się dB, np. przy opisie wzmocnienia/ tłumienia sygnału w ultrasonografii, ale tam chodzi bardziej o poziom sygnału elektrycznego lub ultradźwiękowego. Dobrą praktyką jest zawsze doprecyzowanie, o jaki „rodzaj” dB chodzi (dB SPL, dB HL, dB(A)), ale fundament pozostaje taki sam: natężenie dźwięku opisujemy w decybelach.

Pytanie 33

Zamieszczone badanie elektrokardiograficzne wykazało u pacjenta

A. migotanie komór.

B. ekstrasystolię nadkomorową.

C. migotanie przedsionków.

D. niemiarowość zatokową.

Rozpoznanie migotania przedsionków na tym zapisie EKG jest jak najbardziej trafne. Kluczowe cechy, które to potwierdzają, to brak wyraźnych, powtarzalnych załamków P przed zespołami QRS oraz nieregularne odstępy RR – czyli tzw. rytm „zupełnie niemiarowy”. Zamiast załamków P w linii izoelektrycznej widać drobne, nieregularne falowania, czyli fale f, odpowiadające chaotycznej, bardzo szybkiej aktywności przedsionków. Z mojego doświadczenia, jeśli patrząc na EKG masz wrażenie „bałaganu” między QRS-ami i brak jakiegokolwiek porządku w odstępach RR, to w praktyce klinicznej prawie zawsze jest to właśnie migotanie przedsionków. W standardach interpretacji EKG (zarówno w podręcznikach, jak i wytycznych kardiologicznych) podkreśla się trzy rzeczy: brak załamków P, obecność fal f i całkowitą niemiarowość odstępów RR przy wąskich zespołach QRS. Właśnie to widzimy na zamieszczonym badaniu. Migotanie przedsionków ma ogromne znaczenie praktyczne – zwiększa ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu, dlatego u takiego pacjenta w codziennej pracy trzeba od razu myśleć o ocenie ryzyka (np. skala CHA2DS2-VASc) i ewentualnym włączeniu leczenia przeciwkrzepliwego. Poza tym ważne jest też podejście do kontroli częstości komór (beta-blokery, blokery kanału wapniowego) albo, w określonych sytuacjach, próba przywrócenia rytmu zatokowego. Technicznie, przy opisie EKG dobrze jest zawsze zacząć od oceny rytmu: czy jest miarowy, czy są załamki P przed każdym QRS, jaki jest odstęp PQ. W tym przypadku takie systematyczne podejście szybko prowadzi do rozpoznania AF, bo załamków P po prostu nie ma, a rytm komór jest wybitnie niemiarowy. Moim zdaniem opanowanie rozpoznawania migotania przedsionków na EKG to absolutna podstawa pracy z diagnostyką elektromedyczną.

Pytanie 34

Rytm alfa i beta rejestruje się podczas badania

A. EEG

B. USG

C. EKG

D. HSG

Rytm alfa i beta to pojęcia ściśle związane z elektroencefalografią, czyli badaniem EEG. Są to typy fal mózgowych, które rejestruje się za pomocą elektrod umieszczonych na skórze głowy. Rytm alfa zwykle pojawia się w okolicach potylicznych, gdy pacjent jest w stanie relaksu, z zamkniętymi oczami, ale przy zachowanej świadomości. Jego częstotliwość to mniej więcej 8–13 Hz. Rytm beta ma wyższą częstotliwość, około 13–30 Hz, i wiąże się z aktywnością psychiczną, koncentracją, czasem z niepokojem czy pobudzeniem. W praktyce technika EEG to właśnie te rytmy opisuje w opisie badania, razem z innymi (theta, delta), bo na ich podstawie lekarz ocenia czynność bioelektryczną mózgu. W dobrych pracowniach EEG standardem jest rejestracja w układzie 10–20, z zastosowaniem odpowiedniego filtra, kalibracji i opisu poszczególnych rytmów w spoczynku, podczas hiperwentylacji, fotostymulacji i ewentualnie snu. Moim zdaniem warto kojarzyć, że samo słowo „rytmy” w kontekście alfa/beta prawie zawsze oznacza EEG, a nie żadne inne badanie. W diagnostyce wykorzystuje się to np. w rozpoznawaniu padaczki, ocenie śpiączek, zaburzeń świadomości, a także w monitorowaniu głębokości sedacji. Rytm alfa zanikający przy otwarciu oczu czy rytm beta nasilony przy lekach uspokajających to typowe obserwacje. W praktyce technik medyczny, który dobrze rozumie, czym są te rytmy, łatwiej wychwyci artefakty, błędy elektrod czy nietypowy zapis i przekaże lekarzowi wiarygodny materiał do interpretacji.

Pytanie 35

Na podstawie zapisu badania audiometrycznego rozpoznano u pacjenta uszkodzenie słuchu

A. przewodzeniowe ucha lewego.

B. odbiorcze ucha prawego.

C. przewodzeniowe ucha prawego.

D. odbiorcze ucha lewego.

Rozpoznanie „przewodzeniowe uszkodzenie słuchu ucha prawego” idealnie pasuje do przedstawionego audiogramu. Na wykresie widać, że progi przewodnictwa kostnego dla ucha prawego (linia przerywana) mieszczą się w normie, w okolicy 0–10 dB HL w całym badanym zakresie częstotliwości, natomiast progi przewodnictwa powietrznego (linia ciągła z kropkami) są wyraźnie podwyższone – około 30–40 dB HL. Taka sytuacja, czyli prawidłowe przewodnictwo kostne przy pogorszonym przewodnictwie powietrznym, tworzy tzw. lukę powietrzno–kostną (air–bone gap). W audiometrii przyjmuje się, że luka ≥ 15 dB, obecna w kilku częstotliwościach, jest typowa dla niedosłuchu przewodzeniowego. Z mojego doświadczenia to właśnie ta luka jest najbardziej charakterystycznym, podręcznikowym objawem. W uchu lewym natomiast zarówno przewodnictwo powietrzne, jak i kostne są w granicach normy, więc nie ma podstaw, by mówić o niedosłuchu. W praktyce technika medycznego interpretacja takiego badania ma konkretne konsekwencje. Niedosłuch przewodzeniowy sugeruje problem w uchu zewnętrznym lub środkowym: zalegająca woskowina, płyn w jamie bębenkowej, perforacja błony bębenkowej, otoskleroza, dysfunkcja kosteczek słuchowych itp. W dobrych standardach postępowania po takim wyniku zaleca się dokładne badanie otoskopowe, ewentualnie tympanometrię oraz konsultację laryngologiczną. Często po usunięciu przeszkody przewodzeniowej (np. woskowiny, wysięku) progi słuchu wracają do normy, co widać potem w kontrolnym audiogramie. Warto też pamiętać o prawidłowym maskowaniu ucha przeciwnego podczas badania przewodnictwa kostnego, żeby wynik rzeczywiście dotyczył badanego ucha. W tym zapisie nie ma cech niedosłuchu odbiorczego (brak podwyższonych progów kostnych), ani mieszanych, więc klasyfikacja jest dość jednoznaczna i zgodna z zasadami diagnostyki audiometrycznej. Moim zdaniem to jedno z tych badań, gdzie schemat interpretacji jest bardzo klarowny: kostne dobre – powietrzne złe – myślimy przewodzeniowo, zawsze po stronie, gdzie jest luka.

Pytanie 36

W którym miejscu, zgodnie z zasadami wykonywania badania EKG, należy umocować żółtą elektrodę przedsercową V2?

A. W IV przestrzeni międzyżebrowej przy prawym brzegu mostka.

B. W IV przestrzeni międzyżebrowej przy lewym brzegu mostka.

C. W V przestrzeni międzyżebrowej w linii pachowej środkowej.

D. W V przestrzeni międzyżebrowej w linii pachowej przedniej.

Prawidłowe umocowanie żółtej elektrody przedsercowej V2 to IV przestrzeń międzyżebrowa przy lewym brzegu mostka. Tak opisują to klasyczne standardy wykonywania 12‑odprowadzeniowego EKG (np. wytyczne kardiologiczne AHA/ESC). Odprowadzenia przedsercowe mają bardzo precyzyjnie określone miejsca, bo ich przesunięcie choćby o jedno żebro w górę lub w dół potrafi całkowicie zmienić obraz zapisu. V2 razem z V1 tworzą tzw. odprowadzenia przy mostku (parasternalne) i są kluczowe do oceny przegrody międzykomorowej. V1 zakładamy w IV przestrzeni międzyżebrowej przy prawym brzegu mostka, a V2 – lustrzanie, po lewej stronie mostka, też w IV przestrzeni. Moim zdaniem warto wyrobić sobie nawyk liczenia żeber od góry: najpierw lokalizujemy obojczyk, potem rękojeść mostka, następnie II żebro i dopiero potem schodzimy do IV przestrzeni międzyżebrowej. W praktyce klinicznej poprawne położenie V2 jest ważne np. przy rozpoznawaniu zawału ściany przedniej i przegrodowej, zaburzeń przewodzenia w obrębie pęczka Hisa czy przy ocenie przerostu komór. Gdy V2 jest za wysoko, może sztucznie nasilać załamki R lub zmieniać obraz odcinka ST, co wprowadza lekarza w błąd. Dlatego dobrą praktyką jest: najpierw dokładne oznaczenie wszystkich przestrzeni międzyżebrowych, potem dopiero przyklejanie elektrod zgodnie z kolejnością V1–V6, bez „na oko”. W wielu pracowniach i na oddziałach ratunkowych przywiązuje się do tego sporą wagę, bo jakość EKG zaczyna się właśnie od poprawnego pozycjonowania elektrod, nie od aparatu.

Pytanie 37

Podczas wykonywania badania EEG elektrodę P4 umieszcza się w okolicy

A. czołowej po stronie prawej.

B. ciemieniowej po stronie lewej.

C. ciemieniowej po stronie prawej.

D. czołowej po stronie lewej.

Prawidłowo – elektroda P4 w standardowym systemie 10–20 do badania EEG jest umieszczana w okolicy ciemieniowej po stronie prawej. Litera „P” pochodzi od angielskiego słowa „parietal”, czyli płat ciemieniowy, a cyfra „4” oznacza prawą półkulę. Parzyste liczby (2,4,6,8) zawsze odnoszą się do strony prawej, a nieparzyste (1,3,5,7) do lewej. To jest taki podstawowy kod, który w praktyce bardzo ułatwia szybkie orientowanie się w rozmieszczeniu elektrod na skórze głowy. W systemie 10–20 istotne jest, że pozycje elektrod wyznacza się w oparciu o konkretne punkty anatomiczne: nasadę nosa (nasion), guzowatość potyliczną z tyłu głowy (inion) oraz punkty przeduszne po obu stronach. Odległości między elektrodami stanowią 10% lub 20% całkowitej długości tych wymiarów czaszkowych. Elektroda P4 leży mniej więcej nad korą ciemieniową prawej półkuli, w rejonie reprezentującym czucie somatyczne i integrację bodźców czuciowych. Z praktycznego punktu widzenia prawidłowe położenie P4 ma znaczenie np. przy ocenie napadów padaczkowych pochodzących z okolicy ciemieniowej, przy analizie fal wolnych w uszkodzeniach ogniskowych oraz przy mapowaniu czynności bioelektrycznej mózgu w badaniach neurofizjologicznych. W pracowniach EEG standardem jest dokładne trzymanie się systemu 10–20 (a coraz częściej 10–10 w badaniach rozszerzonych), bo tylko wtedy zapis jest porównywalny między różnymi pracowniami i lekarz może wiarygodnie porównać kolejne badania tego samego pacjenta. Moim zdaniem warto sobie wręcz „na pamięć” opanować powiązanie liter z płatami mózgowymi: F – czołowy, C – centralny, P – ciemieniowy, T – skroniowy, O – potyliczny, a dalej już tylko pamiętać, że P4 to ciemieniowa prawa, dokładnie tak jak w kluczu.

Pytanie 38

W standardowym badaniu EEG elektrody P3, P4 i Pz umieszcza się na skórze głowy pacjenta nad płatami

A. potylicznymi.

B. skroniowymi.

C. czołowymi.

D. ciemieniowymi.

Prawidłowo – elektrody P3, P4 i Pz w standardowym badaniu EEG leżą nad płatami ciemieniowymi. Wynika to bezpośrednio z międzynarodowego systemu 10–20, który opisuje rozmieszczenie elektrod na skórze głowy. Litera „P” w nazwie elektrody oznacza właśnie obszar parietalny (ciemieniowy), cyfry 3 i 4 – odpowiednio lewą i prawą półkulę, a „z” – elektrodę położoną w linii pośrodkowej (zero line). W praktyce klinicznej takie oznaczenia są standardem, więc dobrze jest je mieć „w małym palcu”. Moim zdaniem znajomość tego schematu to absolutna podstawa przy pracy z EEG – zarówno przy zakładaniu elektrod, jak i późniejszej interpretacji zapisu. Prawidłowe położenie P3, P4 i Pz pozwala ocenić czynność bioelektryczną kory ciemieniowej, która odpowiada m.in. za czucie somatyczne, integrację bodźców, orientację przestrzenną. W napadach padaczkowych pochodzenia ciemieniowego zmiany napadowe mogą się właśnie tam najlepiej ujawniać, dlatego dokładne umiejscowienie tych elektrod ma realne znaczenie diagnostyczne. W dobrych pracowniach technik zawsze mierzy głowę (od glabeli do inionu oraz między wyrostkami sutkowatymi) i wyznacza punkty 10% i 20%, zamiast „na oko” kłaść elektrody. Dzięki temu P3, P4, Pz trafiają dokładnie tam, gdzie przewiduje standard międzynarodowy. W nowoczesnych systemach EEG często korzysta się też z czapek z zaznaczonymi pozycjami, ale zasada jest ta sama – P = płat ciemieniowy. Znajomość tej logiki pomaga też szybko skojarzyć inne elektrody: F – czołowe, T – skroniowe, O – potyliczne, C – centralne, co bardzo ułatwia analizę zapisu i komunikację z lekarzem opisującym badanie.

Pytanie 39

Zarejestrowane na elektrokardiogramie miarowe fale f w kształcie „zębów piły” poprzedzielane prawidłowymi zespołami QRS są charakterystyczne dla

A. wielokształtnego częstoskurczu przedsionkowego.

B. napadowego częstoskurczu nadkomorowego.

C. migotania komór.

D. trzepotania przedsionków.

Opis miarowych fal f w kształcie „zębów piły”, poprzedzielanych prawidłowymi, wąskimi zespołami QRS, jest bardzo specyficzny i dotyczy głównie trzepotania przedsionków. Błędne skojarzenia pojawiają się zwykle wtedy, gdy ktoś ogólnie pamięta, że „coś z przedsionkami, coś z częstoskurczem”, ale nie odróżnia dokładnie obrazu EKG poszczególnych arytmii. W migotaniu komór zapis EKG jest zupełnie inny: chaotyczny, bez wyraźnych zespołów QRS, bez linii izoelektrycznej, przypomina raczej drobnofaliste lub grubofaliste drgania o różnej amplitudzie i częstotliwości. To jest stan bez tętna, wymagający natychmiastowej defibrylacji, a nie miarowy rytm z wyraźnymi zespołami QRS. Jeżeli na EKG widzimy regularne, wąskie QRS-y poprzedzielane charakterystyczną falą tła, to zdecydowanie nie jest to migotanie komór. Napadowy częstoskurcz nadkomorowy (SVT) zwykle objawia się jako bardzo szybki, ale regularny rytm z wąskimi zespołami QRS, natomiast załamki P mogą być niewidoczne, zlane z QRS lub z załamkiem T. Tło między zespołami QRS jest zazwyczaj „płaskie”, bez typowych „zębów piły”. To częsty błąd – każdą szybką tachykardię nadkomorową nazywać SVT, bez wpatrzenia się w morfologię fali podstawowej. Wielokształtny częstoskurcz przedsionkowy też nie pasuje do opisu. W zapisie widzimy wtedy różne morfologie załamków P, nieregularne odstępy PP i RR, brak tej powtarzalnej fali przypominającej grzebień. Sama nazwa „wielokształtny” podpowiada, że załamki przedsionkowe nie są jednakowe, a tutaj w trzepotaniu mamy właśnie bardzo jednorodne, rytmiczne fale f. Typowym błędem myślowym jest skupianie się wyłącznie na szybkości rytmu, zamiast na kształcie załamków i tła między zespołami QRS. Dobre praktyki w diagnostyce EKG mówią jasno: zanim nazwiesz arytmię, oceń regularność rytmu, szerokość QRS, obecność i wygląd załamków P (lub fal f/F) oraz linię izoelektryczną. Dopiero po połączeniu tych elementów można poprawnie rozróżnić trzepotanie przedsionków od innych tachyarytmii.

Pytanie 40

Szczytowy przepływ wydechowy zarejestrowany w trakcie badania maksymalnie natężonego wydechu jest oznaczany skrótem

A. PEF

B. FVC

C. FRC

D. PIF

Prawidłowy skrót dla szczytowego przepływu wydechowego to PEF (Peak Expiratory Flow). To jest maksymalna szybkość przepływu powietrza, jaką pacjent osiąga w trakcie maksymalnie natężonego wydechu, zwykle po głębokim, pełnym wdechu. W spirometrii i w pomiarach za pomocą pikflometru PEF jest jednym z podstawowych parametrów, szczególnie w monitorowaniu astmy i obturacji dróg oddechowych. W praktyce wygląda to tak: pacjent nabiera jak najwięcej powietrza do płuc, potem jak najszybciej i jak najmocniej wydmuchuje powietrze – urządzenie rejestruje właśnie ten maksymalny, szczytowy przepływ, czyli PEF. Moim zdaniem warto zapamiętać, że litera „E” w nazwie oznacza „expiratory”, czyli wydechowy, co od razu odróżnia ten parametr od PIF, który jest wdechowy. W codziennej pracy technika medycznego PEF używa się do oceny drożności dużych dróg oddechowych, kontroli leczenia u chorych na astmę (np. porównywanie PEF rano i wieczorem), a także do wychwytywania zaostrzeń zanim pacjent sam poczuje wyraźne pogorszenie. Zgodnie z dobrymi praktykami pomiar PEF powinien być wykonany co najmniej trzykrotnie, a do oceny przyjmuje się najwyższą prawidłowo wykonaną wartość, przy zachowaniu poprawnej techniki wydechu i szczelnego objęcia ustnika. W spirometrii komputerowej PEF pojawia się na wykresie przepływ–objętość jako najwyższy punkt krzywej. Ten parametr jest prosty do oznaczenia, ale daje naprawdę dużo informacji o stanie układu oddechowego, szczególnie gdy śledzi się go w czasie.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej