Wyniki egzaminu

Informacje o egzaminie:
  • Zawód: Technik pojazdów samochodowych
  • Kwalifikacja: MOT.05 - Obsługa, diagnozowanie oraz naprawa pojazdów samochodowych
  • Data rozpoczęcia: 8 czerwca 2026 14:29
  • Data zakończenia: 8 czerwca 2026 14:57

Egzamin zdany!

Wynik: 31/40 punktów (77,5%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Pochwal się swoim wynikiem!
Szczegółowe wyniki:
Pytanie 1

"Sworzeń pływający" to element sworznia

A. zamocowany w głowicy korbowodu i obracający się w piastach tłoka
B. zamocowany w piastach tłoka i obracający się w głowicy korbowodu
C. obracający się w głowicy korbowodu i w piastach tłoka
D. mogący swobodnie przesuwać się wzdłuż osi w piastach tłoka
Nieprawidłowe odpowiedzi mogą wynikać z nieporozumienia dotyczącego funkcji sworznia pływającego oraz jego roli w mechanice silników. Stwierdzenie, że sworzeń jest 'zamocowany w główce korbowodu i obracający się w piastach tłoka', jest mylące, ponieważ sworzeń pływający nie jest bezpośrednio zamocowany w główce korbowodu. Jego konstrukcja jest zaprojektowana tak, aby umożliwiać rotację i ruch osiowy, co jest kluczowe dla działania mechanizmów korbowych. Kolejny błąd polega na opisie sworznia jako 'zamocowanego w piastach tłoka i obracającego się w główce korbowodu', co jest także technicznie nieprawidłowe. Sworzeń pływający łączy tłok z korbowodem, a nie obraca się w główce korbowodu. Z kolei stwierdzenie, że sworzeń 'może swobodnie przesuwać się po osi w piastach tłoka', również jest błędne, ponieważ sworzeń pływający ma ograniczony ruch wzdłuż osi, co jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania silnika. Ruch sworznia pływającego powinien być kontrolowany i dostosowany do wymagań pracy silnika, co jest kluczowe dla zapobiegania nadmiernemu zużyciu komponentów i zapewnienia ich trwałości. Wnioski płynące z niepoprawnych odpowiedzi mogą prowadzić do większej awaryjności silników oraz nieefektywności ich działania.

Pytanie 2

W rozwiązaniu pokazanym na rysunku, piasta koła ułożyskowana jest na łożyskach

Ilustracja do pytania
A. igiełkowych.
B. kulkowych.
C. ślizgowych.
D. stożkowych.
Piasta koła, która jest ułożyskowana na łożyskach stożkowych, wykorzystuje specyficzną geometrię tych łożysk do przenoszenia obciążeń zarówno promieniowych, jak i osiowych. Łożyska stożkowe składają się z wewnętrznej i zewnętrznej pierścieni oraz kul, które mają kształt stożka, co pozwala na skuteczne rozłożenie sił działających podczas obrotu koła. Przykładem zastosowania łożysk stożkowych jest przemysł motoryzacyjny, gdzie są one stosowane w piastach kół pojazdów, co umożliwia nie tylko płynne, ale i bezpieczne prowadzenie pojazdu. Warto podkreślić, że łożyska te są zgodne z normami ISO 355, co zapewnia ich wysoką jakość i niezawodność w trudnych warunkach eksploatacyjnych. Wiedza o łożyskach stożkowych i ich właściwościach jest kluczowa dla inżynierów i techników zajmujących się projektowaniem i utrzymaniem maszyn oraz pojazdów.

Pytanie 3

Podczas elektrycznego spawania metali konieczne jest stosowanie

A. maski spawalniczej
B. ochraniaczy słuchu
C. maski przeciwpyłowej
D. kasku ochronnego
Maska spawalnicza jest niezbędnym elementem ochrony osobistej podczas elektrycznego spawania metali, gdyż chroni oczy i twarz przed szkodliwym promieniowaniem, w tym światłem łuku elektrycznego. Promieniowanie UV i IR emitowane podczas spawania może powodować poważne uszkodzenia wzroku, w tym oparzenia siatkówki oraz zaćmę. Maska zapewnia również ochronę przed odpryskującymi cząstkami metalu oraz wysoką temperaturą. W praktyce, profesjonalni spawacze korzystają z masek wyposażonych w filtry, które automatycznie przyciemniają się w momencie rozpoczęcia spawania, co zwiększa komfort pracy. Zgodnie z normami ochrony osobistej, takimi jak PN-EN 175, stosowanie maski spawalniczej jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa oraz zdrowia pracowników w środowisku spawalniczym. Zaleca się także, aby maski były regularnie kontrolowane pod kątem ich stanu technicznego oraz prawidłowego działania, co jest istotne dla zachowania wysokiego poziomu ochrony.

Pytanie 4

W udzielaniu pierwszej pomocy osobie z poparzeniem, jak powinno się postąpić z miejscem oparzenia?

A. nałożyć tłuszcz na miejsce oparzenia
B. schłodzić za pomocą spirytusu
C. zabezpieczyć jałowym opatrunkiem
D. schłodzić czystą wodą
Schłodzenie oparzonego miejsca czystą wodą jest najskuteczniejszą metodą pierwszej pomocy w przypadku oparzeń. Woda powinna być letnia, a nie lodowata, aby uniknąć szoku termicznego. Schładzanie miejsca oparzenia przez co najmniej 10-20 minut pomaga zmniejszyć ból, obrzęk oraz ogranicza głębokość uszkodzenia tkanek. Warto pamiętać, że nie należy stosować lodu ani zimnej wody, ponieważ może to pogorszyć uszkodzenia. Zgodnie z wytycznymi Europejskiej Rady Resuscytacji oraz innych organizacji medycznych, kluczowym krokiem w przypadku oparzeń jest szybkie usunięcie źródła ciepła oraz schłodzenie zranionego miejsca. Należy unikać stosowania tłuszczy, olejów czy spirytusu, ponieważ te substancje mogą prowadzić do dodatkowych podrażnień oraz zwiększać ryzyko infekcji. Po schłodzeniu, miejsce oparzenia warto przykryć jałowym opatrunkiem, co zminimalizuje ryzyko zakażeń. W sytuacjach poważniejszych, lub gdy oparzenie obejmuje dużą powierzchnię ciała, należy natychmiast wezwać pomoc medyczną.

Pytanie 5

Masa własna pojazdu to?

A. maksymalna masa ładunku oraz osób, którą pojazd może przewozić
B. masa pojazdu z osobami oraz ładunkiem, gdy jest dopuszczony do ruchu na drodze
C. masa pojazdu razem z masą osób i przedmiotów, które się w nim znajdują
D. masa pojazdu z typowym wyposażeniem: paliwem, olejami, smarami oraz cieczami w ilościach nominalnych, bez kierowcy
Masa własna pojazdu, określana jako masa pojazdu z jego normalnym wyposażeniem (paliwem, olejami, smarami i cieczami w ilościach nominalnych, bez kierującego), jest kluczowym parametrem w kontekście bezpieczeństwa i efektywności użytkowania pojazdu. Zdefiniowanie masy własnej jest niezbędne dla odpowiedniego obliczania parametrów eksploatacyjnych, takich jak maksymalna ładowność, która uwzględnia dodatkowe osoby i ładunek. Przykładowo, znając masę własną, można precyzyjnie obliczyć, ile dodatkowego ładunku pojazd może bezpiecznie przewieźć, co jest szczególnie ważne w branży transportowej, gdzie przekroczenie dozwolonej masy całkowitej pojazdu może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych oraz zwiększonego ryzyka wypadków. Standardy dotyczące obliczania masy własnej są regulowane przez przepisy prawa, które precyzują, jakie składniki muszą być uwzględnione, aby zapewnić jednolitość i bezpieczeństwo na drogach. Praktyczne zastosowanie tej wiedzy pozwala na optymalizację kosztów operacyjnych oraz zwiększenie efektywności transportu.

Pytanie 6

Jakim narzędziem dokonujemy pomiaru średnicy czopa głównego wału korbowego?

A. czujnikiem zegarowym
B. mikrometrem
C. średnicówką trójpunktową
D. sprawdzianem pierścieniowym
Czujnik zegarowy, choć jest cennym narzędziem do pomiarów, nie jest odpowiedni do bezpośredniego pomiaru średnicy czopa głównego wału korbowego. Jego zastosowanie ogranicza się głównie do pomiarów różnicowych i sprawdzania odchyleń od normy na powierzchniach, co czyni go mniej precyzyjnym w kontekście pomiaru średnicy. Z kolei średnicówka trójpunktowa, mimo że jest to narzędzie precyzyjne, może nie być odpowiednia dla specyficznych kształtów czopów głównych, które mogą wprowadzać błędy pomiarowe. Co więcej, pomiar średnicy za pomocą sprawdzianu pierścieniowego, który jest narzędziem kalibracyjnym używanym do weryfikacji wymiarów zewnętrznych, również nie jest najlepszym wyborem; sprawdziany te nie dają dokładnych wyników dla wałów o małych tolerancjach. Pomiar średnicy czopa głównego wymaga narzędzi, które są w stanie dostarczyć odpowiednią precyzję, a wszystkie wymienione metody pomiarowe mogą prowadzić do błędnych wyników. W praktyce, korzystanie z niewłaściwych narzędzi pomiarowych może skutkować poważnymi konsekwencjami, takimi jak niewłaściwe dopasowanie wałów, co w dłuższej perspektywie prowadzi do awarii silnika lub zwiększonego zużycia mechanizmów.

Pytanie 7

Podczas weryfikacji sworznia tłokowego, jak należy zmierzyć jego zewnętrzną średnicę?

A. suwmiarką modułową
B. średnicówką mikrometryczną
C. przymiarem kreskowym
D. mikrometrem
Użycie suwmiarki modułowej do pomiaru średnicy zewnętrznej sworznia tłokowego może prowadzić do błędów pomiarowych z powodu ograniczonej precyzji narzędzia. Suwmiarka, chociaż może być wystarczająca do pomiarów o większych tolerancjach, nie zapewnia tak wysokiej dokładności jak mikrometr, co jest kluczowe w kontekście weryfikacji elementów o znaczeniu krytycznym, takich jak sworznie tłokowe, które muszą precyzyjnie pasować do ich gniazd. Średnicówka mikrometryczna, mimo że może wydawać się odpowiednia, nie jest narzędziem przeznaczonym do pomiaru średnicy zewnętrznej, lecz wewnętrznej, co czyni ją nieodpowiednim wyborem w tej konkretnej sytuacji. Przymiar kreskowy, chociaż również użyteczny w pomiarach, nie pozwala na uzyskanie wymaganej precyzji, co w kontekście weryfikacji wymiarowej siłowników, może doprowadzić do poważnych problemów w późniejszym etapie produkcji. Zrozumienie różnic między tymi narzędziami i ich zastosowaniem jest kluczowe, aby unikać pomyłek, które mogą prowadzić do błędnych wniosków na temat wymiarów i tolerancji elementów mechanicznych.

Pytanie 8

Pierwsze elektroniczne urządzenie sterujące w historii motoryzacji - system Motronic od firmy Bosch - stosowano do regulacji

A. układem wtryskowo-zapłonowym
B. układem przeciwpoślizgowym
C. skrzynką biegów
D. centralnym systemem blokady drzwi
Wybór odpowiedzi związanych z układem przeciwpoślizgowym, skrzynką przekładniową czy centralnym blokowaniem drzwi opiera się na błędnym zrozumieniu funkcji i zastosowania systemu Motronic. Układ przeciwpoślizgowy, znany również jako ABS (Anti-lock Braking System), służy do zapobiegania blokowaniu kół podczas hamowania, co jest zupełnie inną dziedziną inżynierii motoryzacyjnej. Motronic nie ma nic wspólnego z kontrolowaniem systemów bezpieczeństwa, takich jak ABS, które działają na podstawie zupełnie odmiennych zasad. Podobnie, skrzynka przekładniowa, która odpowiada za przekazywanie momentu obrotowego z silnika na koła, operuje w oparciu o mechanizmy mechaniczne i hydrauliczne, a nie elektroniczne sterowanie silnikiem. Centralne blokowanie drzwi to funkcjonalność związana z bezpieczeństwem pasażerów, a nie z kontrolą pracy silnika. Typowe błędy myślowe, prowadzące do takich wyborów, często wynikają z mylenia funkcji i zastosowania różnych systemów. Ważne jest zrozumienie, że system Motronic jest ściśle związany z zarządzaniem silnikiem, a inne systemy w pojeździe pełnią odrębne funkcje, które nie mają bezpośredniego związku z jego działaniem. Konsekwentne wykorzystanie odpowiednich terminów i zrozumienie ich właściwego zastosowania jest kluczowe w motoryzacji.

Pytanie 9

Na podstawie zamieszczonego wyniku uzyskanego podczas badania spalin, zawartość węglowodorów wynosi

Ilustracja do pytania
A. 35 ppm
B. 0.06 %
C. 0.907
D. 15.30 %
Odpowiedź "35 ppm" jest poprawna, ponieważ przedstawia zawartość węglowodorów (HC) w badaniu spalin wyrażoną w jednostkach części na milion. Wartość ta jest powszechnie stosowana w analizach jakości spalin, jako że pozwala na precyzyjne określenie stężenia substancji szkodliwych w emitowanych gazach. W praktyce, pomiar węglowodorów w spalinach jest istotny dla oceny efektywności procesów spalania oraz dla spełniania norm emisji zanieczyszczeń, takich jak te określone w dyrektywie Europejskiej 2010/75/UE o emisji przemysłowych. Duże stężenia węglowodorów mogą wskazywać na niepełne spalanie paliwa, co może prowadzić do zwiększonej emisji szkodliwych substancji oraz niższej wydajności energetycznej. W przemyśle automotive, analiza spalin w kontekście węglowodorów jest kluczowa dla oceny działania systemów oczyszczania spalin, takich jak katalizatory i filtry cząstek stałych. Wartości ppm są także wykorzystywane w kontekście norm emisji, które często wymagają utrzymania stężenia węglowodorów poniżej określonych progów, aby chronić zdrowie publiczne oraz środowisko.

Pytanie 10

Symbol 16V wskazuje na

A. silnik rzędowy z szesnastoma cylindrami
B. silnik Wankla
C. silnik widlasty z szesnastoma cylindrami
D. silnik szesnastozaworowy
Oznaczenie silnika 16V odnosi się do liczby zaworów w każdej głowicy cylindrów silnika, co w przypadku silników czterocylindrowych oznacza, że każdy cylinder ma po cztery zawory: dwa ssące i dwa wydechowe. Takie rozwiązanie pozwala na lepsze napełnienie cylindrów mieszanką paliwowo-powietrzną oraz efektywniejsze odprowadzanie spalin, co przekłada się na wyższą moc silnika oraz lepszą ekonomikę spalania. Silniki 16V są powszechnie stosowane w nowoczesnych pojazdach, co czyni je standardem w przemyśle motoryzacyjnym. Przykładem mogą być popularne jednostki napędowe w pojazdach marki Volkswagen czy Honda, które charakteryzują się dużą wydajnością i oszczędnością paliwa. Zastosowanie technologii 16V jest zgodne z dobrymi praktykami konstrukcyjnymi, które dążą do optymalizacji parametrów silnika. Warto również dodać, że silniki z większą liczbą zaworów mogą osiągać lepsze osiągi przy wyższych prędkościach obrotowych, co jest istotne w kontekście sportowego charakteru niektórych pojazdów.

Pytanie 11

Urządzenie nazywane "szarpakiem" używane jest do identyfikacji

A. uszkodzeń obręczy kół
B. zużycia przekładni kierowniczej
C. luzów w węzłach układu zawieszenia
D. zużycia amortyzatorów
Szarpak jest specjalistycznym przyrządem wykorzystywanym w diagnostyce układów zawieszenia pojazdów. Jego główną funkcją jest wykrywanie luzów w węzłach zawieszenia, co jest kluczowe dla zapewnienia stabilności i bezpieczeństwa pojazdu. Luz w układzie zawieszenia może prowadzić do nieprawidłowego zachowania się pojazdu na drodze, w tym do utraty kontroli i zwiększonego zużycia opon. Szarpak działa na zasadzie wywoływania drgań w układzie zawieszenia, a następnie pomiaru odpowiedzi na te drgania. Poprawne wyniki pomiaru wskazują na stan luzów, co pozwala na odpowiednią diagnozę i ewentualne naprawy. Ważne jest, aby okresowo kontrolować stan układu zawieszenia, szczególnie w pojazdach intensywnie eksploatowanych. Regularne korzystanie z szarpaka w procesach diagnostycznych jest zgodne z najlepszymi praktykami w branży motoryzacyjnej, co pozwala na wczesne wykrywanie problemów i zmniejsza ryzyko poważnych awarii.

Pytanie 12

Jakie narzędzie należy wykorzystać do pomiaru luzu zaworowego?

A. miernik wysokości.
B. szczelinomierz.
C. czujnik zegarowy.
D. suwmiarka.
Szczelinomierz to narzędzie pomiarowe, które jest niezbędne w procesie pomiaru luzu zaworowego w silnikach spalinowych. Luz zaworowy jest kluczowym parametrem, który wpływa na poprawne działanie układu rozrządu oraz ogólną wydajność silnika. Właściwy luz zapewnia optymalne warunki do otwierania i zamykania zaworów, co z kolei wpływa na efektywność spalania i osiągi silnika. Szczelinomierz umożliwia precyzyjne ustalenie wymiarów szczeliny, co jest kluczowe dla utrzymania odpowiedniej pracy silnika. W praktyce, w przypadku zbyt dużego luzu, może dochodzić do nieprawidłowego działania zaworów, natomiast zbyt mały luz może prowadzić do ich zatarcia. Używanie szczelinomierza w regularnych przeglądach technicznych oraz konserwacji silnika jest zgodne z zaleceniami producentów, co stanowi element dobrych praktyk w branży motoryzacyjnej.

Pytanie 13

Jakim narzędziem należy przeprowadzić pomiar bicia poprzecznego tarcz hamulcowych?

A. średnicówką zegarową
B. mikrometrem czujnikowym
C. czujnikiem zegarowym
D. suwmiarką zegarową
Czujnik zegarowy jest narzędziem pomiarowym używanym do precyzyjnego pomiaru odchyleń i bicia poprzecznego tarcz hamulcowych. Umożliwia on dokładne odczyty dzięki wbudowanemu mechanizmowi sprężynowemu, który reaguje na zmiany w położeniu mierzonego obiektu. Pomiar bicia poprzecznego tarcz hamulcowych jest kluczowy dla zapewnienia ich prawidłowego funkcjonowania oraz bezpieczeństwa jazdy. Stosowanie czujnika zegarowego pozwala na wykrycie minimalnych odchyleń, które mogą prowadzić do nierównomiernego zużycia tarcz lub wibracji podczas hamowania. W praktyce, aby wykonać pomiar, należy zamontować czujnik na stabilnej podstawie oraz umieścić jego końcówkę na powierzchni tarczy. Po uruchomieniu pomiaru można odczytać wartości, które powinny mieścić się w tolerancjach określonych przez producenta. Przestrzeganie tych norm jest istotne, aby zapewnić optymalną wydajność układu hamulcowego oraz uniknąć potencjalnych awarii.

Pytanie 14

Jak przeprowadza się pomiar gęstości elektrolitu?

A. za pomocą analizatora
B. z użyciem aerografu
C. przy użyciu areometru
D. z wykorzystaniem amperomierza
Pomiar gęstości elektrolitu wykonuje się areometrem, który jest prostym i skutecznym narzędziem stosowanym w laboratoriach oraz w zastosowaniach przemysłowych. Areometr działa na zasadzie wyporu, co oznacza, że jego pomiar opiera się na zasadzie Archimedesa. Przy pomiarze gęstości elektrolitu, areometr zanurza się w cieczy, a jego wynik odczytuje się na skali umieszczonej na jego korpusie. W praktyce, dokładność pomiarów gęstości elektrolitu jest istotna, szczególnie w przypadku akumulatorów kwasowo-ołowiowych, gdzie gęstość elektrolitu informuje o stanie naładowania akumulatora. Standardy branżowe, takie jak ISO 2871, zalecają stosowanie areometrów do tego typu pomiarów, gdyż zapewniają one powtarzalność i dokładność wyników. Warto również zwrócić uwagę na to, że gęstość elektrolitu jest parametrem krytycznym w ocenie jego właściwości elektrochemicznych, co ma kluczowe znaczenie dla efektywności i długowieczności systemów zasilania.

Pytanie 15

Podczas instalacji nowej uszczelki pod głowicą, co należy zrobić w pierwszej kolejności?

A. dokręcić śruby głowicy w odpowiedniej sekwencji
B. sprawdzić ustawienie luzów zaworowych
C. dokręcić śruby przy użyciu klucza oczkowego
D. sprawdzić ciśnienie sprężania w cylindrach
Dokręcanie śrub głowicy w odpowiedniej kolejności jest kluczowym krokiem w montażu nowej uszczelki pod głowicą. Proces ten ma na celu zapewnienie równomiernego rozkładu sił na uszczelce, co w konsekwencji zapobiega jej nieszczelności i umożliwia prawidłowe działanie silnika. Dobre praktyki wskazują na zastosowanie sekwencji dokręcania, która zazwyczaj zaczyna się od śrub centralnych i przechodzi w stronę zewnętrznych, co pozwala na stopniowe i kontrolowane napięcie. Właściwe dokręcenie śrub zgodnie z zaleceniami producenta, które często są podane w dokumentacji technicznej lub książkach serwisowych, jest niezbędne dla zachowania integralności silnika. Niewłaściwe dokręcenie może prowadzić do przemieszczenia głowicy, co w efekcie skutkuje uszkodzeniem uszczelki, a nawet całej jednostki napędowej. Dlatego też przed przystąpieniem do dokręcania konieczne jest dokładne zapoznanie się z instrukcjami i użycie odpowiedniego klucza dynamometrycznego, aby stosować właściwy moment obrotowy. Przykładem może być dokręcanie głowicy w silnikach typu DOHC, gdzie precyzyjne napięcie jest kluczowe dla utrzymania właściwego ciśnienia sprężania.

Pytanie 16

Jakie jest typowe rozstawienie wykorbienia wału korbowego w silniku o trzech cylindrach w stopniach?

A. 90°
B. 120°
C. 180°
D. 270°
W silniku 3-cylindrowym wykorbienie wału korbowego jest najczęściej rozstawione co 120°. Taka konfiguracja wynika z konieczności zapewnienia równomiernego rozkładu sił działających na wał, co przekłada się na jego stabilność oraz równowagę podczas pracy. Wał korbowy w silnikach o nieparzystej liczbie cylindrów musi być odpowiednio skonstruowany, aby zminimalizować drgania i zapewnić płynność pracy jednostki napędowej. W praktyce, takie rozstawienie pozwala na uzyskanie lepszych osiągów silnika oraz mniejsze zużycie paliwa. Dodatkowo, zgodnie z zasadami inżynierii mechanicznej, odpowiedni rozkład kąta wykorbienia na cylindry w silniku 3-cylindrowym przyczynia się do efektywnego spalania mieszanki paliwowo-powietrznej, co ma kluczowe znaczenie dla osiągów i trwałości silnika. Stąd też konfiguracja 120° jest szeroko stosowana jako standard w branży motoryzacyjnej.

Pytanie 17

Jaki łączny koszt poniesiemy na wymianę świec zapłonowych w pojeździe z silnikiem sześciocylindrowym, jeśli cena jednej świecy wynosi 20,00 zł, a wymiana powinna zająć 45 minut, przy stawce jednego roboczogodziny równiej 120,00 zł?

A. 210,00 zł
B. 170,00 zł
C. 240,00 zł
D. 120,00 zł
Całkowity koszt wymiany świec zapłonowych w samochodzie z silnikiem sześciocylindrowym wynosi 210,00 zł, co jest wynikiem dokładnego obliczenia zarówno kosztu materiałów, jak i robocizny. Koszt jednej świecy zapłonowej wynosi 20,00 zł, a w silniku sześciocylindrowym potrzeba sześciu świec, co daje 20,00 zł x 6 = 120,00 zł za same świece. Dodatkowo, czas wymiany świec szacowany na 45 minut obliczamy w kontekście stawki robocizny. Ponieważ 45 minut to 0,75 godziny, koszt robocizny wynosi 120,00 zł (stawka za godzinę) x 0,75 = 90,00 zł. Zatem całkowity koszt wymiany świec zapłonowych to 120,00 zł (świece) + 90,00 zł (robocizna) = 210,00 zł. W kontekście praktycznym, regularna wymiana świec zapłonowych jest kluczowa dla utrzymania efektywności silnika, co wpływa na jego wydajność i zużycie paliwa. Zgodnie z zaleceniami producentów, wymianę świec należy przeprowadzać co określoną liczbę kilometrów lub co pewien czas, co przyczynia się do dłuższej żywotności silnika.

Pytanie 18

Na przedstawionym rysunku liczbą 1 oznaczono

Ilustracja do pytania
A. część prowadzącą tłoka.
B. prowadnicę tłoka.
C. sworzeń tłoka.
D. piastę tłoka.
Piasta tłoka, oznaczona na rysunku liczbą 1, odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu silników spalinowych oraz innych mechanizmów, w których wykorzystuje się tłoki. Jest to element, w którym umieszczony jest sworzeń tłoka, który łączy tłok z korbowodem. Dzięki temu połączeniu energia mechaniczna przekształcana jest w ruch obrotowy, co jest niezbędne do działania silnika. Właściwe dobranie materiałów oraz precyzyjne wykonanie piasty tłoka są niezbędne dla zapewnienia trwałości oraz wysokiej wydajności silnika. Zastosowanie piasty tłoka w wysokotemperaturowych i wysokociśnieniowych warunkach pracy wymaga przestrzegania standardów jakości, takich jak ISO 9001, które dotyczą zarówno produkcji komponentów, jak i ich testowania. W praktyce, w silnikach wyścigowych, piasty tłoka są często poddawane szczegółowym analizom, aby zmaksymalizować ich wydajność i niezawodność, co jest kluczowe w kontekście wysokich osiągów.

Pytanie 19

Z jakich elementów składa się system napędowy pojazdu?

A. Układ kierowniczy, skrzynia biegów, wał napędowy, tylny most
B. Skrzynia biegów, półosie napędowe, koła pojazdu
C. Silnik, wał napędowy, stabilizator
D. Silnik, sprzęgło, skrzynia biegów
Zespół napędowy w samochodzie to naprawdę ważna sprawa, bo to właśnie on sprawia, że pojazd rusza z miejsca. W skład tego zespołu wchodzi silnik, sprzęgło i skrzynia biegów. Silnik to takie serce auta, które zamienia paliwo na moc. Sprzęgło z kolei pozwala nam na zmiany biegów – jest to kluczowe, gdy chcemy przyspieszyć lub zwolnić. A skrzynia biegów dopasowuje moc silnika do potrzeb jazdy, co sprawia, że możemy jechać z różnymi prędkościami. Przykładowo, w nowoczesnych autach automatyczne skrzynie biegów są super, bo kierowca nie musi się martwić o zmiany biegów, tylko może skupić się na drodze. Te elementy muszą być ze sobą dobrze zgrane, co jest istotne dla efektywności i bezpieczeństwa – w końcu każdy chce jeździć bezpiecznie i komfortowo.

Pytanie 20

Na desce rozdzielczej samochodu zaświeciła się lampka ostrzegawcza ciśnienia oleju. W pierwszej kolejności powinno się

A. sprawdzić poziom oleju
B. dokonać pomiaru ciśnienia oleju
C. zweryfikować wydajność pompy olejowej
D. ocenić funkcjonowanie czujnika oleju
Zasygnalizowana kontrolka ciśnienia oleju na desce rozdzielczej pojazdu wskazuje, że może występować problem z układem smarowania silnika. Pierwszym krokiem powinno być skontrolowanie poziomu oleju silnikowego, ponieważ zbyt niski poziom oleju jest najczęstszą przyczyną spadku ciśnienia. W praktyce, niewystarczająca ilość oleju może prowadzić do poważnych uszkodzeń silnika, w tym do zatarcia tłoków czy uszkodzenia panewki. Regularne sprawdzanie poziomu oleju jest zgodne z zaleceniami producentów pojazdów i standardami branżowymi, które podkreślają konieczność utrzymania odpowiedniego poziomu oleju w celu zapewnienia prawidłowego smarowania. W przypadku niskiego poziomu oleju, należy uzupełnić go odpowiednim olejem, spełniającym normy jakościowe, co zapobiegnie dalszym problemom. Użytkownicy powinni również być świadomi, że poziom oleju warto sprawdzać regularnie, co kilka tysięcy kilometrów, a nie tylko w momencie, gdy świeci kontrolka. Dbałość o odpowiedni poziom oleju jest kluczowa dla długowieczności silnika i jego efektywnego działania.

Pytanie 21

Rysunek z elementami współpracującymi przedstawia rodzaj tarcia

Ilustracja do pytania
A. granicznego.
B. płynnego.
C. suchego.
D. tocznego.
Wybór odpowiedzi, która wskazuje na inne rodzaje tarcia, może wynikać z niepełnego zrozumienia charakterystyki każdego z nich. Tarcie płynne występuje, gdy warstwa smaru jest na tyle gruba, że całkowicie oddziela powierzchnie trące, co nie znajduje zastosowania w tym przypadku, gdzie smar jest cienki. Tarcie suche pojawia się w sytuacjach, w których brakuje jakiegokolwiek smaru, co prowadzi do bezpośredniego kontaktu między powierzchniami. Taki stan nie jest opisany rysunkiem, który sugeruje obecność smaru, nawet jeśli nie jest on w stanie całkowicie oddzielić elementów. Tarcie toczne to zjawisko, w którym elementy poruszają się względem siebie w sposób obrotowy, co także nie pasuje do kontekstu przedstawionego na rysunku. Wybierając nieprawidłową odpowiedź, można popełnić błąd myślowy związany z brakiem uwzględnienia rzeczywistych warunków pracy elementów mechanicznych, co prowadzi do nieporozumień w zakresie zastosowania smarów i technologii tribologicznych. Zrozumienie różnic między rodzajami tarcia jest kluczowe dla inżynierów oraz projektantów, aby mogli podejmować właściwe decyzje dotyczące doboru materiałów i metod smarowania, co ma istotny wpływ na trwałość i niezawodność konstrukcji mechanicznych.

Pytanie 22

W samochodzie zauważono nierówną pracę silnika przy wyższych obrotach. Na początku należy zweryfikować

A. drożność filtra paliwa
B. opory w układzie napędowym
C. ciśnienie w układzie smarowania
D. szczelność układu chłodzenia
Drożność filtra paliwa jest kluczowym aspektem, który wpływa na właściwą pracę silnika. Filtr paliwa ma za zadanie zatrzymywanie zanieczyszczeń i zanieczyszczeń w paliwie, co zapewnia czystość układu paliwowego. Nierówna praca silnika przy wyższych prędkościach obrotowych może być spowodowana niedostatecznym dopływem paliwa do komory spalania, co może wynikać z zatykania się filtra. W praktyce, kiedy filtr jest zanieczyszczony, silnik nie otrzymuje odpowiedniej ilości paliwa, co może prowadzić do spadku mocy i niestabilnego biegu. Dobre praktyki serwisowe sugerują regularną wymianę filtra paliwa zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu, a także kontrolę jego stanu w przypadku wystąpienia problemów z pracą silnika. Warto również zwrócić uwagę na jakość paliwa, gdyż niskiej jakości paliwo może szybciej zatykać filtr. Zrozumienie tej zasady pozwala na szybsze diagnozowanie problemów i skuteczniejsze działania naprawcze.

Pytanie 23

Aby zweryfikować poprawność przeprowadzonej naprawy układu kierowniczego, należy zrealizować

A. jazdę próbną
B. badanie na stanowisku rolkowym
C. sprawdzenie luzu elementów układu zawieszenia
D. pomiar siły hamowania
Jazda próbna jest kluczowym etapem weryfikacji poprawności wykonanej naprawy układu kierowniczego, ponieważ pozwala na bezpośrednią ocenę zachowania pojazdu w czasie rzeczywistym. Podczas jazdy próbnej można zauważyć wszelkie nieprawidłowości w pracy układu kierowniczego, takie jak luzy, nieprecyzyjne skręcanie, czy zjawiska takie jak drżenie kierownicy. Praktyka pokazuje, że dopiero rzeczywiste warunki drogowe ujawniają potencjalne problemy, które mogą nie być widoczne podczas statycznych testów. Ponadto jazda próbna umożliwia również sprawdzenie, czy naprawa nie wpłynęła negatywnie na inne układy pojazdu, takie jak zawieszenie czy hamulce. Standardy branżowe, takie jak normy ISO dotyczące bezpieczeństwa pojazdów, podkreślają znaczenie tego etapu w procesie naprawy i konserwacji pojazdów. Dlatego każdy warsztat samochodowy powinien wdrożyć procedury jazdy próbnej jako integralną część procesu weryfikacji napraw.

Pytanie 24

Na ilustracji przedstawiono silnik typu

Ilustracja do pytania
A. bokser.
B. Wankla.
C. rzędowego.
D. dwusuwowego.
Silnik Wankla, który znajduje się na ilustracji, jest unikalnym rodzajem silnika rotacyjnego, w którym wirnik porusza się w kształcie elipsy w obrębie statora. Jest to rozwiązanie, które zapewnia mniejsze wymiary i niższą masę w porównaniu do tradycyjnych silników tłokowych, takich jak bokser czy rzędowy. Silniki Wankla charakteryzują się również gładkim działaniem i wysoką mocą w stosunku do ich objętości, co sprawia, że są szeroko stosowane w branży motoryzacyjnej, na przykład w niektórych modelach Mazdy. Ponadto silniki te mają prostszą konstrukcję z mniejszą liczbą ruchomych części, co przekłada się na mniejsze zużycie materiałów i niższe koszty produkcji. Warto również zwrócić uwagę na problem emisji spalin, ponieważ silniki Wankla mają tendencję do większego spalania paliwa, co skutkuje wyższymi emisjami. Praktyczne zastosowanie tej technologii wymaga zatem zrozumienia jej zalet i wad oraz odpowiednich działań w zakresie ochrony środowiska.

Pytanie 25

Parametrem związanym z geometrią kół nie jest

A. kąt nachylenia sworznia zwrotnicy
B. zbieżność kół
C. ciśnienie w ogumieniu
D. kąt wyprzedzenia sworznia zwrotnicy
Ciśnienie w ogumieniu nie jest parametrem geometrii kół, ponieważ dotyczy jedynie stanu opon, a nie ich ustawienia czy kątów. Parametry geometrii, takie jak kąt pochylenia sworznia zwrotnicy, zbieżność kół oraz kąt wyprzedzenia sworznia zwrotnicy, mają kluczowe znaczenie dla właściwego prowadzenia pojazdu oraz jego stabilności na drodze. Kąt pochylenia sworznia zwrotnicy wpływa na kąt, pod jakim opona styka się z nawierzchnią, co z kolei ma wpływ na przyczepność i zużycie opon. Zbieżność kół odnosi się do ustawienia osi kół względem siebie oraz do kierunku jazdy, co jest istotne dla prawidłowego zachowania się pojazdu podczas skrętów. Kąt wyprzedzenia sworznia zwrotnicy, określający kąt, pod jakim oś obrotu koła jest ustawiona względem pionu, ma znaczenie dla stabilności jazdy i samoczynnego wracania kierownicy do pozycji neutralnej po skręcie. Dlatego znajomość tych parametrów jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa, a ich regularna kontrola jest zalecana w praktyce motoryzacyjnej.

Pytanie 26

Ciśnienie powietrza w oponach pojazdu określane jest

A. dla określonego rozmiaru opon.
B. w zależności od sezonu.
C. przez wytwórcę pojazdu.
D. w zależności od wzoru bieżnika.
Myślenie o ciśnieniu w oponach tylko na podstawie ich rozmiaru, pory roku czy faktury bieżnika to prosta droga do błędów. Na przykład, ustalanie ciśnienia tylko według rozmiaru opon ignoruje całą masę istotnych rzeczy, jak ciężar auta czy jego przeznaczenie. Zmiany ciśnienia w zależności od pory roku mogą być mylące, bo różne auta potrzebują różnych wartości, niezależnie od pogody. Rzeźba bieżnika ma swoje znaczenie dla przyczepności, ale to nie ona decyduje o właściwym ciśnieniu, to producenci wiedzą najlepiej, jakie ciśnienie ustawić. Często zdarzają się uproszczenia w myśleniu o mechanice samochodu, które nie biorą pod uwagę tego, jak różne części współpracują ze sobą. Dlatego tak ważne, żeby kierowcy pamiętali, że ciśnienie w oponach powinno być ustalone na podstawie wskazówek producenta, bo to najlepszy sposób na uniknięcie problemów.

Pytanie 27

Wskaźnik TWI określa minimalną głębokość bieżnika dla opon wielosezonowych, która wynosi

A. 1,6 mm
B. 1,0 mm
C. 4,6 mm
D. 3,0 mm
Wskazania dotyczące minimalnej głębokości bieżnika, które wynoszą 1,0 mm, 4,6 mm czy 3,0 mm, są niezgodne z aktualnie obowiązującymi standardami bezpieczeństwa. Odpowiedzi te mogą wynikać z nieporozumienia dotyczącego przepisów regulujących minimalne wartości głębokości bieżnika opon. Na przykład, głębokość 1,0 mm jest zbyt niska i nie zapewnia odpowiedniej przyczepności, szczególnie w warunkach deszczowych, gdzie ryzyko aquaplaningu znacznie wzrasta. Opony z tak płytkim bieżnikiem mogą wykazywać niewystarczające właściwości trakcyjne, co prowadzi do zwiększonego ryzyka wypadków. Z kolei wskazania 4,6 mm i 3,0 mm mogą być mylące, ponieważ nie są standardowymi wartościami określonymi dla minimalnych wymagań, ale mogą odnosić się raczej do optymalnych głębokości bieżnika, które zapewniają maksymalne bezpieczeństwo i wydajność. Ważne jest, aby kierowcy i zarządcy flot byli dobrze poinformowani o tych standardach, aby uniknąć niebezpiecznych sytuacji. Błędy myślowe, prowadzące do przyjęcia niepoprawnych wartości, mogą wynikać z braku odpowiedniej wiedzy na temat wpływu głębokości bieżnika na bezpieczeństwo jazdy oraz z nieaktualnych informacji na temat norm i regulacji w obszarze motoryzacji.

Pytanie 28

Jaka będzie łączna kwota za wymianę czujników prędkości obrotowej kół na osi przedniej, jeśli nowy czujnik kosztuje 155,00 zł brutto, a czas wymagany na przeprowadzenie tej naprawy to 1,1 rbh dla jednego koła? Koszt jednej roboczogodziny to 125,00 zł brutto.

A. 292,50 zł
B. 430,00 zł
C. 447,50 zł
D. 585,00 zł
Jak coś poszło nie tak, to często wynika z błędów w obliczeniach lub w interpretacji, co jest całkiem normalne. Przykładem może być to, że czasami nie sumujemy kosztów dobrze i wychodzi, że mamy niższą kwotę niż w rzeczywistości. Gdy obliczamy całkowity koszt wymiany czujników, każdy kawałek, jak koszt części czy robocizny, musi być uwzględniony. Jak zignorujemy coś, to wyniki będą niepełne i pomylone. Na przykład, ktoś mógłby tylko dodać koszt czujników, czyli 310,00 zł, a nie doliczyć robocizny i pomyśleć, że cała naprawa to tylko 310,00 zł, co jest dość dużym błędem. Też nie można pomylić jednostek roboczogodzin, bo wtedy można się zdziwić, ile to wyjdzie. Ważne jest, żeby zrozumieć, jak te różne elementy kształtują końcowy koszt usługi. W motoryzacji precyzja jest kluczowa, więc umiejętność dobrego obliczania kosztów to podstawa. Przydaje się też wiedzieć, jak wygląda standard kosztów w branży, bo to ułatwia zarządzanie wydatkami.

Pytanie 29

Proces odpowietrzania hamulców w pojeździe, który nie jest wyposażony w system ABS, powinien być realizowany

A. zgodnie z ruchem wskazówek zegara
B. w przeciwnym kierunku do ruchu wskazówek zegara
C. rozpoczynając od najdalszego koła od pompy hamulcowej
D. rozpoczynając od najbliższego koła do pompy hamulcowej
Osoby, które wybierają niewłaściwe metody odpowietrzania układu hamulcowego, mogą kierować się nieprawidłowymi założeniami dotyczącymi działania hydrauliki. Odpowietrzanie zgodnie z kierunkiem wskazówek zegara lub przeciwnie do nich zdaje się być metodą intuicyjną, jednak nie uwzględnia podstawowych zasad przepływu płynów w układzie hamulcowym. W rzeczywistości, powietrze zbiera się w częściach układu, które są najbardziej oddalone od źródła ciśnienia, czyli pompy hamulcowej. Wybór najbliższego koła jako pierwszego do odpowietrzenia prowadzi do sytuacji, w której powietrze pozostaje uwięzione w układzie, co może skutkować niepełnym hamowaniem, zwiększonym zużyciem komponentów oraz potencjalnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa na drodze. Mechanicy często zapominają, że w przypadku układów bez ABS, każda pętla hydrauliczna powinna być odpowietrzana w odpowiedniej kolejności, aby zapewnić maksymalną skuteczność hamulców. Zastosowanie się do dobrych praktyk, takich jak odpowietrzanie od najdalszego koła, jest kluczowe dla bezpieczeństwa pojazdu i jego kierowcy.

Pytanie 30

Typowy objaw uszkodzenia uszczelki pod głowicą to

A. przedostawanie się oleju do układu chłodzenia
B. nadmierne zużycie paliwa
C. trudności w uruchomieniu silnika
D. zwiększone drgania nadwozia
Uszczelka pod głowicą jest kluczowym elementem, który zapewnia szczelność pomiędzy blokiem silnika a głowicą cylindra. Jej uszkodzenie może prowadzić do różnych problemów, z których jednym z najbardziej charakterystycznych jest przedostawanie się oleju do układu chłodzenia. Dzieje się tak, ponieważ uszczelka pełni rolę bariery, oddzielając różne płyny eksploatacyjne. Gdy ulega uszkodzeniu, olej może przenikać do układu chłodzenia, co skutkuje zanieczyszczeniem płynu chłodzącego. W praktyce objawia się to obecnością oleju w zbiorniku wyrównawczym lub tzw. „majonezem” na korku wlewu oleju. Takie zjawisko jest niebezpieczne, ponieważ może prowadzić do przegrzania silnika, zmniejszenia efektywności chłodzenia oraz poważniejszych uszkodzeń mechanicznych. W branży motoryzacyjnej, szybkie zdiagnozowanie i naprawa uszkodzonej uszczelki pod głowicą są kluczowe dla utrzymania sprawności pojazdu. Standardy serwisowe zalecają regularne sprawdzanie stanu płynów eksploatacyjnych oraz monitorowanie potencjalnych objawów, aby zapobiec poważniejszym awariom.

Pytanie 31

Jakie elementy są częścią układu chłodzenia silnika spalinowego?

A. Pompa wody, chłodnica, termostat
B. Alternator, rozrusznik, akumulator
C. Gaźnik, filtr powietrza, kolektor dolotowy
D. Wał korbowy, tłoki, panewki
Układ chłodzenia silnika spalinowego jest kluczowym elementem, który zapewnia właściwą temperaturę pracy silnika, co wpływa na jego wydajność i trwałość. W skład tego układu wchodzą elementy takie jak pompa wody, chłodnica i termostat. Pompa wody jest odpowiedzialna za cyrkulację płynu chłodzącego przez cały układ, co pomaga w odbieraniu nadmiaru ciepła z silnika. Chłodnica odgrywa rolę w oddawaniu tego ciepła do atmosfery, czyniąc to poprzez przepływ powietrza przez jej żebra. Termostat natomiast reguluje obieg płynu chłodzącego w zależności od temperatury silnika, co pozwala na szybsze osiągnięcie optymalnej temperatury roboczej. Dobrze działający układ chłodzenia zapobiega przegrzewaniu się silnika oraz minimalizuje ryzyko uszkodzenia jego części, co jest zgodne z dobrymi praktykami w branży motoryzacyjnej. Ważne jest, aby regularnie kontrolować stan płynu chłodzącego i sprawność poszczególnych komponentów układu chłodzenia, co zapewnia długą i bezawaryjną pracę silnika.

Pytanie 32

W celu weryfikacji wałka rozrządu należy zastosować

A. czujnik zegarowy.
B. płytę traserską.
C. średnicówkę.
D. manometr.
Do weryfikacji wałka rozrządu stosuje się czujnik zegarowy, bo pozwala on bardzo precyzyjnie zmierzyć bicie promieniowe, współosiowość czopów, zużycie krzywek i ewentualne odkształcenia wałka. W praktyce wałek układa się na pryzmach lub w kłach, a czujnik zegarowy opiera się końcówką pomiarową o powierzchnię czopa lub krzywki i powoli obraca wałek. Każde wychylenie wskazówki pokazuje, czy wałek jest prosty, czy ma bicie przekraczające dopuszczalne tolerancje podawane w dokumentacji serwisowej producenta silnika. W nowoczesnych serwisach i zakładach obróbki mechanicznej to jest zupełny standard – bez czujnika zegarowego nie da się rzetelnie ocenić stanu wałka rozrządu. Moim zdaniem to jedno z podstawowych narzędzi pomiarowych, które każdy mechanik od silników powinien mieć „w ręku” i umieć używać z zamkniętymi oczami. Czujnik zegarowy wykorzystuje się też przy ustawianiu faz rozrządu, kontroli luzów osiowych, sprawdzaniu luzów w łożyskach czy przy pomiarze ugięcia innych wałów. Dzięki temu można szybko odróżnić wałek nadający się do dalszej eksploatacji od takiego, który wymaga regeneracji albo wymiany. W praktyce serwisowej stosowanie czujnika zegarowego zgodnie z instrukcją producenta silnika to po prostu dobra, zdrowa praktyka warsztatowa, bez której trudno mówić o profesjonalnej diagnostyce układu rozrządu.

Pytanie 33

Końcowa obróbka cylindra silnika spalinowego to

A. planowanie.
B. szlifowanie.
C. honowanie.
D. toczenie.
Prawidłowo wskazane honowanie jako końcowa obróbka cylindra silnika spalinowego wynika z tego, że jest to proces wykańczający, a nie zgrubny. Honowanie wykonuje się po wcześniejszym wierceniu, rozwiercaniu i bardzo często po szlifowaniu gładzi cylindra. Celem jest uzyskanie dokładnego wymiaru, odpowiedniej geometrii (walcowatość, prostoliniowość) oraz specyficznej struktury powierzchni, tzw. krzyżowej siatki rys. Ta siateczka mikrorys pod określonym kątem (zwykle ok. 30–45°) zapewnia prawidłowe utrzymywanie filmu olejowego na gładzi cylindra i właściwe dotarcie pierścieni tłokowych. W praktyce warsztatowej, przy regeneracji silników, po szlifie cylindra tłok dobiera się na wymiar nadwymiarowy, a dopiero honowanie „dopieszcza” powierzchnię, usuwa drobne nierówności i nadaje właściwy profil chropowatości Ra i Rz. Z mojego doświadczenia, dobrze wykonane honowanie ma ogromny wpływ na kompresję, zużycie oleju i trwałość całego silnika – źle wykończona gładź potrafi zniszczyć nawet nowe pierścienie w krótkim czasie. W literaturze serwisowej producentów silników wyraźnie podkreśla się, że honowanie to obowiązkowy etap przy naprawach głównych i przy wymianie tulei cylindrowych, a parametry tego procesu (ziarnistość kamieni, prędkość obrotowa i posuw, chłodzenie) są ściśle określone jako dobra praktyka branżowa.

Pytanie 34

SL/CH 5W/40 to oznaczenie oleju silnikowego, który można zastosować

A. w silniku czterosuwowym z zapłonem iskrowym lub samoczynnym.
B. tylko w silniku czterosuwowym z zapłonem samoczynnym.
C. tylko w silniku czterosuwowym z zapłonem iskrowym.
D. w silniku dwusuwowym z zapłonem iskrowym.
Oznaczenie SL/CH 5W/40 mówi nam tak naprawdę dwie rzeczy: jakiej klasy jakościowej jest olej oraz jaki ma zakres lepkości. Litery „S” i „C” pochodzą z klasyfikacji API (American Petroleum Institute). „S” jak „spark ignition” oznacza silniki z zapłonem iskrowym (benzynowe), a „C” jak „compression ignition” – silniki z zapłonem samoczynnym (wysokoprężne, czyli Diesla). Dalsze litery, czyli L i H, to poziom jakości w danej grupie – im dalej w alfabecie, tym nowsze, bardziej zaawansowane wymagania. Skoro olej ma jednocześnie oznaczenie SL i CH, to znaczy, że spełnia normy zarówno dla nowoczesnych silników benzynowych, jak i wysokoprężnych. Z punktu widzenia warsztatowego jest to typowy olej „uniwersalny” do czterosuwów, często stosowany w serwisach obsługujących różne marki samochodów. Z kolei oznaczenie 5W/40 to klasa lepkości wg SAE: 5W określa zachowanie oleju na zimno (dobra pompowalność przy niskich temperaturach, łatwiejszy rozruch, mniejsze zużycie przy starcie), a 40 – lepkość w temperaturze roboczej ok. 100°C (utrzymanie filmu olejowego pod obciążeniem, ochrona panewek, wału, rozrządu). W praktyce taki olej można bez problemu zastosować w typowym współczesnym silniku czterosuwowym, benzynowym lub Diesla, o ile producent w instrukcji dopuszcza klasę API SL/CH i lepkość 5W/40. Moim zdaniem najważniejsza dobra praktyka jest taka: zawsze sprawdzić wymagania producenta (API, ACEA, specyfikacje OEM), ale przy takim oznaczeniu zakres zastosowania jest właśnie dokładnie taki, jak w poprawnej odpowiedzi – czterosuw z zapłonem iskrowym lub samoczynnym.

Pytanie 35

Po przeprowadzonej diagnostyce amortyzatorów tylnych pojazdu stwierdzono, że stopień tłumienia prawego wynosi 35%, a lewego 56%. Wyniki te wskazują, że

A. prawy amortyzator należy poddać regeneracji.
B. prawy amortyzator należy wymienić.
C. oba amortyzatory należy wymienić.
D. amortyzatory są w pełni sprawne.
Wynik 35% dla prawego i 56% dla lewego amortyzatora oznacza nie tylko zużycie jednego elementu, ale przede wszystkim dużą asymetrię tłumienia na osi. W praktyce warsztatowej przyjmuje się, że różnica skuteczności tłumienia na jednej osi nie powinna przekraczać około 15–20%, a często w stacjach kontroli pojazdów już przy ok. 20% diagnosta zaczyna się mocno zastanawiać. Tutaj masz różnicę aż 21 punktów procentowych, więc układ zawieszenia tylnego jest niesymetryczny i realnie zagraża stabilności pojazdu, szczególnie przy hamowaniu, na zakrętach i na nierównościach. Moim zdaniem, patrząc na te wartości, oba amortyzatory są poza sensownym zakresem sprawności – 35% to typowy wynik do wymiany, a 56% też nie jest wartością „jak z salonu”, tylko amortyzator już wyraźnie zużyty. Dobra praktyka serwisowa i zalecenia producentów mówią jasno: elementy zawieszenia pracujące parami na jednej osi wymienia się parami, żeby zapewnić równomierne tłumienie i przewidywalne zachowanie auta. Dlatego nie naprawiamy tylko prawego ani nie uznajemy lewego za „dobry”, bo po wymianie jednego amortyzatora na nowy pojawiłaby się jeszcze większa różnica między stronami. W normalnej obsłudze okresowej przy takich wynikach diagnosta powinien zalecić wymianę obu tylnych amortyzatorów, ustawienie geometrii (jeśli konstrukcja tego wymaga) i kontrolę stanu sprężyn, odbojów oraz mocowań, bo te elementy pracują jako jeden system bezpieczeństwa. To jest po prostu najrozsądniejsze i najbezpieczniejsze rozwiązanie.

Pytanie 36

Podczas holowania uszkodzonego pojazdu wyposażonego w automatyczną skrzynię biegów należy

A. ustawić dźwignię zmiany biegów w pozycji D (jazda).
B. odłączyć układ sterowania skrzynią biegów.
C. spuścić olej ze skrzyni biegów.
D. unieść oś napędzaną pojazdu.
Wybranie odpowiedzi „unieść oś napędzaną pojazdu” dobrze pokazuje zrozumienie, jak delikatnym i drogim podzespołem jest automatyczna skrzynia biegów. W większości automatycznych przekładni smarowanie i chłodzenie elementów wewnętrznych (sprzęgieł, kół zębatych, przekładni planetarnych, zaworów hydraulicznych) zależy od pracy pompy oleju napędzanej przez silnik. Gdy pojazd jest holowany z wyłączonym silnikiem, pompa oleju w skrzyni nie pracuje, więc nie ma prawidłowego ciśnienia oleju, a elementy przekładni praktycznie obracają się „na sucho”. Dlatego dobrą praktyką warsztatową i zgodnie z zaleceniami producentów jest takie holowanie, żeby zminimalizować obracanie elementów wewnątrz automatu. Uniesienie osi napędzanej powoduje, że koła połączone z półosiami się nie toczą, a więc wałki w skrzyni biegów pozostają w spoczynku. W efekcie nie dochodzi do przegrzewania, zatarcia i nadmiernego zużycia tarczek sprzęgieł wielotarczowych i łożysk. W praktyce najbezpieczniej jest stosować lawetę, ale jeśli już trzeba holować na lince lub sztywnym holu, to właśnie uniesienie osi napędzanej (np. tyłu w aucie z napędem na tył) jest rozwiązaniem zgodnym z instrukcjami serwisowymi i BHP. W wielu instrukcjach obsługi producenci wręcz podkreślają: holowanie pojazdu z automatem na kołach napędzanych dotykających jezdni może doprowadzić do poważnego uszkodzenia skrzyni już po kilku kilometrach. Moim zdaniem to jedno z tych pytań, które warto mieć „w głowie” przy każdej obsłudze auta klienta, bo błąd tutaj kończy się bardzo drogą naprawą.

Pytanie 37

Filtr kabinowy występuje w układzie

A. chłodzenia.
B. paliwowym.
C. klimatyzacji.
D. smarowania.
Filtr kabinowy (często nazywany też filtrem przeciwpyłkowym) jest elementem układu klimatyzacji i wentylacji wnętrza pojazdu, a nie układu chłodzenia silnika czy paliwowego. Jego głównym zadaniem jest oczyszczanie powietrza, które dostaje się do kabiny przez nawiewy. Zatrzymuje kurz, pył, pyłki roślin, sadzę, a w wersjach z wkładem węglowym również część zapachów i zanieczyszczeń gazowych. Dzięki temu powietrze, którym oddycha kierowca i pasażerowie, jest zdecydowanie czystsze i bardziej komfortowe. W praktyce filtr kabinowy jest zamontowany w kanale dolotowym powietrza do nagrzewnicy i parownika klimatyzacji, zwykle pod podszybiem albo za schowkiem pasażera – zależy od modelu auta. Producenci i dobre praktyki serwisowe zalecają jego regularną wymianę, najczęściej co 15–20 tys. km lub raz w roku, a w warunkach miejskich i zapylonych nawet częściej. Z mojego doświadczenia zaniedbany filtr kabinowy powoduje słaby nawiew, parowanie szyb, nieprzyjemne zapachy i większe obciążenie dmuchawy oraz całego układu klimatyzacji. W skrajnych przypadkach może to przyspieszać rozwój grzybów i bakterii na parowniku, co jest niezdrowe i niezgodne z zaleceniami producentów. Moim zdaniem warto zawsze łączyć wymianę filtra kabinowego z dezynfekcją układu klimatyzacji – wtedy cały system wentylacji pracuje wydajniej, ciszej i zapewnia lepszy komfort jazdy oraz bezpieczeństwo, bo kierowca oddycha czystszym powietrzem i wolniej się męczy.

Pytanie 38

Zużycie gładzi cylindrów mierzy się za pomocą

A. średnicówki czujnikowej.
B. suwmiarki modułowej.
C. głębokościomierza.
D. mikrometru.
Zużycie gładzi cylindrów ocenia się za pomocą średnicówki czujnikowej, bo to przyrząd specjalnie przeznaczony do bardzo dokładnego pomiaru średnicy otworów, szczególnie takich jak cylinder silnika. Średnicówka czujnikowa ma głowicę pomiarową z trzema punktami podparcia i czujnikiem zegarowym, dzięki czemu można wychwycić minimalne różnice średnicy, owalizację i stożkowatość cylindra. W praktyce robi się tak, że najpierw ustawiasz średnicówkę na wzorcu (np. na mikrometrze zewnętrznym ustawionym na nominalną średnicę cylindra), zerujesz czujnik, a potem dokonujesz pomiaru w cylindrze na kilku wysokościach i w dwóch prostopadłych kierunkach. Dzięki temu od razu widać, czy cylinder jest zużyty jednostajnie, czy np. bardziej w górnej części. W warsztatach zajmujących się remontami silników jest to absolutny standard – nikt rozsądny nie ocenia zużycia cylindra „na oko” albo samą suwmiarką, bo dokładność rzędu setnych milimetra ma tu kluczowe znaczenie. Moim zdaniem warto się dobrze oswoić ze średnicówką czujnikową, bo w diagnozowaniu silników spalinowych to jedno z ważniejszych narzędzi pomiarowych, obok mikrometru i czujnika zegarowego na statywie. Dobrą praktyką jest też zapisywanie wyników pomiarów w tabelce i porównywanie ich z dokumentacją serwisową producenta silnika, co ułatwia decyzję: szlif, tulejowanie czy jeszcze można zostawić jak jest.

Pytanie 39

Do wykonania pomiarów średnic czopów wału korbowego należy użyć

A. mikrometru zewnętrznego.
B. mikrometru wewnętrznego.
C. średnicówki mikrometrycznej.
D. głębokościomierza mikrometrycznego.
Do pomiaru średnic czopów wału korbowego faktycznie stosuje się mikrometr zewnętrzny, bo właśnie tym przyrządem mierzymy wymiary zewnętrzne wałków, czopów, sworzni itp. Mikrometr zewnętrzny ma szczęki obejmujące detal z dwóch stron, co pozwala bardzo precyzyjnie sprawdzić średnicę z dokładnością nawet do 0,01 mm, a w lepszych modelach jeszcze dokładniej. W praktyce warsztatowej, przy ocenie wału korbowego, mierzy się nie tylko samą średnicę czopa, ale też owalność i stożkowatość – czyli sprawdza się średnicę w kilku przekrojach i pod różnymi kątami. Mikrometr zewnętrzny idealnie się do tego nadaje, bo jest poręczny, ma stabilny docisk (grzechotkę) i można nim powtarzalnie mierzyć w tych samych miejscach. Moim zdaniem bez mikrometru zewnętrznego nie ma mowy o rzetelnej ocenie zużycia wału, zwłaszcza przy silnikach nowoczesnych, gdzie tolerancje są bardzo ciasne. W dobrych praktykach serwisowych przyjęte jest, żeby przed szlifowaniem wału zawsze wykonać serię pomiarów mikrometrem zewnętrznym i porównać wyniki z danymi katalogowymi producenta silnika oraz z normami warsztatowymi. Dzięki temu można zdecydować, czy wystarczy szlif na pierwszy nadwymiar panewek, czy wał kwalifikuje się już tylko do wymiany. W codziennej pracy mechanika taki mikrometr służy też do pomiaru np. sworzni tłokowych, czopów wałka rozrządu albo różnych tulei i trzpieni, więc to jest po prostu podstawowe narzędzie pomiarowe przy obróbce i diagnozowaniu elementów obrotowych silnika.

Pytanie 40

10W-30 to oznaczenie oleju

A. przekładniowego.
B. silnikowego letniego.
C. silnikowego zimowego.
D. silnikowego wielosezonowego.
Oznaczenie 10W-30 dotyczy oleju silnikowego wielosezonowego, czyli takiego, który ma właściwości zarówno oleju zimowego, jak i letniego. Litera „W” pochodzi od angielskiego „Winter” i określa zachowanie oleju w niskich temperaturach, a liczba przed „W” (tu: 10) opisuje lepkość przy rozruchu na zimno – im niższa liczba, tym łatwiej silnik zakręci przy mrozie. Druga liczba (30) określa lepkość oleju w temperaturze roboczej silnika, zwykle ok. 100°C. Dzięki temu olej 10W-30 jest wystarczająco płynny przy rozruchu w chłodniejsze dni, a jednocześnie utrzymuje właściwy film smarny przy rozgrzanym silniku. W praktyce oznacza to, że taki olej można stosować przez cały rok w wielu silnikach benzynowych i wysokoprężnych, oczywiście o ile producent pojazdu dopuszcza taką klasę lepkości. Moim zdaniem znajomość tego oznaczenia to absolutna podstawa dla mechanika – bez tego łatwo dobrać zły olej. W serwisach zawsze patrzy się na specyfikację w instrukcji pojazdu: najpierw klasa jakości (np. API, ACEA), potem lepkość wg SAE, właśnie typu 10W-30, 5W-40 itp. Oleje przekładniowe mają zupełnie inne oznaczenia (np. 75W-90 GL-4) i nie wolno ich mylić z olejami silnikowymi. Dobrą praktyką jest też pamiętanie, że oleje wielosezonowe praktycznie wyparły jednosezonowe, bo zapewniają lepszą ochronę przy zmiennych warunkach klimatycznych i ułatwiają eksploatację pojazdu, szczególnie w naszym klimacie, gdzie są i mrozy, i upały.