Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik elektryk
Kwalifikacja: ELE.05 - Eksploatacja maszyn, urządzeń i instalacji elektrycznych
Data rozpoczęcia: 27 czerwca 2026 15:11
Data zakończenia: 27 czerwca 2026 15:37

Egzamin zdany!

Wynik: 21/40 punktów (52,5%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Na placu budowy budynku mieszkalnego należy wykonać i zabezpieczyć instalację elektryczną tymczasową. Który z symboli przedstawionych na rysunkach powinien być umieszczony na wyłączniku różnicowoprądowym wysokoczułym, aby ten był przystosowany do warunków środowiskowych?

A. B.

B. C.

C. A.

D. D.

Wybór symbolu innego niż D. wskazuje na nieprawidłowe zrozumienie wymagań dotyczących instalacji elektrycznych w trudnych warunkach, jakie panują na placu budowy. Wyłączniki różnicowoprądowe, które nie są przystosowane do niskich temperatur, mogą nie działać zgodnie z założeniem, co w skrajnych przypadkach naraża osoby pracujące na placu budowy na ryzyko porażenia prądem elektrycznym. Wiele osób może popełnić błąd, myśląc, że standardowe wyłączniki różnicowoprądowe wystarczą do ochrony w każdych warunkach. Jednak to podejście ignoruje fakt, że urządzenia te muszą być odpowiednio dostosowane do specyficznych warunków panujących na budowie, jak np. zmienne temperatury czy wilgotność. Wybierając niewłaściwy symbol, można także nie zwrócić uwagi na wymagania dotyczące ochrony przed zwarciami, co może prowadzić do poważnych konsekwencji. Standardy branżowe, jak norma PN-EN 61008-1, jasno określają, jakie parametry powinny mieć urządzenia ochronne, by skutecznie zabezpieczać instalacje elektryczne. W przypadku wystąpienia niskich temperatur, zaleca się stosowanie wyłączników, które są specjalnie zaprojektowane do pracy w takich warunkach, co zabezpiecza cały system i zwiększa jego niezawodność. Zrozumienie znaczenia odpowiedniego doboru symboli i parametrów urządzeń elektrycznych jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa w miejscu pracy.

Pytanie 2

Którą z przedstawionych na rysunkach puszek instalacyjnych należy zastosować w pomieszczeniu zapylonym?

A. D.

B. A.

C. C.

D. B.

Wybór nieodpowiedniej puszki instalacyjnej do zastosowania w pomieszczeniu zapylonym może prowadzić do poważnych problemów związanych z bezpieczeństwem i funkcjonalnością instalacji elektrycznej. Puszki, które nie są zaprojektowane z myślą o ochronie przed zanieczyszczeniami, mogą być otwarte lub mieć niewystarczające uszczelnienia, co skutkuje łatwym dostawaniem się pyłów do wnętrza. Tego rodzaju sytuacja może prowadzić do zwarć elektrycznych, uszkodzeń urządzeń oraz zwiększa ryzyko pożaru. Wiele osób może sądzić, że przy normalnym użytkowaniu nie ma ryzyka, jednak zapylenie w zakładach przemysłowych czy warsztatach jest powszechne i wymaga szczególnej uwagi. Dodatkowo, niektóre osoby mogą mylnie zakładać, że wszelkie puszki instalacyjne są wystarczająco odporne na działanie pyłu, co jest błędnym przekonaniem. Należy pamiętać, że standardy ochrony, takie jak IP, są kluczowe w takich zastosowaniach. Wybór puszki bez odpowiednich zabezpieczeń oznacza lekceważenie zasad bezpieczeństwa pracy, które powinny być priorytetem w każdym środowisku roboczym, gdzie występują pyły. Dlatego tak ważne jest, aby wybierać sprzęt zgodny z zaleceniami producentów oraz obowiązującymi normami, co zapewnia długotrwałą i bezpieczną eksploatację instalacji.

Pytanie 3

Który z poniższych środków ostrożności nie jest wymagany do bezpiecznego przeprowadzenia prac na linii napowietrznej odłączonej od zasilania?

A. Ogrodzenie obszaru pracy

B. Używanie sprzętu izolacyjnego

C. Zarządzanie pracą w grupie

D. Uziemienie odłączonej linii

Prace przy linii napowietrznej wyłączonej spod napięcia wymagają przestrzegania określonych zasad bezpieczeństwa, które zapewniają ochronę pracowników i minimalizują ryzyko wystąpienia niebezpiecznych sytuacji. Wykonywanie pracy zespołowo jest kluczowym elementem, ponieważ zespół wzajemnie się wspiera, co pozwala na szybsze reagowanie w przypadku niespodziewanych okoliczności. Pracownicy powinni być świadomi otoczenia i potencjalnych zagrożeń, co skutkuje zwiększoną ochroną. Uziemienie wyłączonej linii jest kolejnym kluczowym środkiem ostrożności. Uziemienie nie tylko chroni przed przypadkowym porażeniem, ale także zapewnia, że w przypadku jakiejkolwiek nieprzewidzianej sytuacji, nie wystąpi niebezpieczne napięcie. Ogrodzenie miejsca wykonywania pracy również odgrywa ważną rolę; zabezpiecza obszar przed dostępem osób nieuprawnionych, co jest zgodne z zasadami BHP. Błędne jest przekonanie, że te środki są zbędne, ponieważ każdy moment pracy przy instalacjach elektrycznych wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem, nawet jeśli linia jest wyłączona. Standardy BHP oraz normy krajowe wyraźnie wskazują, że zabezpieczenie miejsca pracy i stosowanie odpowiednich procedur są nie tylko zalecane, ale wręcz wymagane, aby zapewnić maksymalne bezpieczeństwo w miejscu pracy.

Pytanie 4

W przypadku pomiarów rezystancji izolacyjnej w całej instalacji elektrycznej budynku, który jest zasilany napięciem 230/400 V, powinno się je przeprowadzać przy odłączonym zasilaniu i przy

A. otwartych łącznikach i odłączonych odbiornikach

B. otwartych łącznikach i załączonych odbiornikach

C. zamkniętych łącznikach i odłączonych odbiornikach

D. zamkniętych łącznikach i załączonych odbiornikach

Pomiar rezystancji izolacji w instalacji elektrycznej jest kluczowy dla zapewnienia bezpieczeństwa i funkcjonalności systemu. Wykonywanie tych pomiarów przy zamkniętych łącznikach oraz odłączonych odbiornikach minimalizuje ryzyko uszkodzeń sprzętu oraz zapewnia dokładność pomiaru. W takim ustawieniu można skutecznie ocenić stan izolacji przewodów, co jest zgodne z normami europejskimi, takimi jak PN-EN 61010, które wymagają, aby urządzenia pomiarowe były używane w odpowiednich warunkach. Odpowiednia izolacja przewodów jest niezbędna do zapobiegania zwarciom oraz wyciekowi prądu do ziemi, co mogłoby prowadzić do niebezpiecznych sytuacji, takich jak pożary czy porażenia prądem. Przykładowo, podczas inspekcji budynku, technik powinien najpierw upewnić się, że wszystkie urządzenia są wyłączone, a następnie przeprowadzić pomiar rezystancji izolacji. Taki proces jest standardową procedurą w przemyśle elektrycznym i jest zalecany przez wiele organizacji zajmujących się normami bezpieczeństwa.

Pytanie 5

W przewodzie typu OP 4x4mm² dokonano pomiarów rezystancji żył oraz rezystancji izolacji w układzie przedstawionym na rysunku. Na podstawie wyników pomiarów zamieszczonych w tabeli określ, których żył dotyczy uszkodzenie.

Pomiar między punktami	Wartość rezystancji w Ω
L1.1 – L1.2	1
L2.1 – L2.2	1
L3.1 – L3.2	1
PE.1 – PE.2	1
L1.1 – L2.1	∞
L2.1 – L3.1	0
L1.1 – L3.1	∞
L1.1 – PE.1	∞
L2.1 – PE.1	∞
L3.1 – PE.1	∞

A. L3 i PE

B. L2 i L3

C. LI i PE

D. LI i L2

Wiesz co, uszkodzenie dotyczy żył L2 i L3, więc to się zgadza z tym, co pomierzyliśmy. Wygląda na to, że tylko te żyły mają jakieś problemy, co może sugerować, że gdzieś tam przewody są przerwane. To może być spory kłopot, bo takie uszkodzenia mogą prowadzić do zwarć czy innych awarii sprzętu elektrycznego. Dobrze byłoby, żeby regularnie sprawdzać rezystancję żył, zanim coś poważnego się wydarzy. Dbanie o ciągłość przewodów to podstawa, jeśli chodzi o bezpieczeństwo w instalacjach elektrycznych. Chciałbym też podkreślić, że pomiar izolacji to ważny krok w ocenie stanu technicznego całej instalacji, a także w wychwytywaniu ewentualnych zagrożeń. Korzystajmy z dobrego sprzętu pomiarowego i przestrzegajmy zasad, bo to naprawdę może uratować nas w pracy.

Pytanie 6

Który symbol graficzny przedstawia wciskany przycisk bistabilny z zestykiem zwiernym?

A. Symbol 2.

B. Symbol 3.

C. Symbol 4.

D. Symbol 1.

Wybierając inne symbole, można napotkać kilka typowych nieporozumień dotyczących reprezentacji przycisków bistabilnych. Niektóre symbole mogą wydawać się na pierwszy rzut oka atrakcyjne, ale nie odwzorowują one mechanizmu działania zestyku zwiernego. Na przykład, symbol, który wygląda na przycisk, ale nie ma przerywanej linii kontaktu, sugeruje, że kontakt jest ciągły, co nie jest zgodne z zasadami działania zestyku zwiernego. W istocie, przyciski bistabilne działają na zasadzie samodzielnego utrzymywania stanu po naciśnięciu, co odzwierciedla ich charakterystyka zamiast ciągłego przepływu prądu. W związku z tym wybór symboli, które nie różnicują pomiędzy stanami, prowadzi do mylnych interpretacji i potencjalnych błędów w instalacjach elektrycznych. Warto również podkreślić, że dobór symboli w dokumentacji technicznej powinien być zgodny z obowiązującymi normami, takimi jak IEC 60617. W przeciwnym razie, może to skutkować błędami w montażu oraz eksploatacji urządzeń. Dlatego, zrozumienie różnicy między symbolami oraz ich praktyczne zastosowanie jest kluczowe dla każdego inżyniera czy technika, aby uniknąć nieporozumień w pracy z systemami elektrycznymi.

Pytanie 7

Jakie urządzenie gaśnicze powinno być użyte do gaszenia pożaru w rozdzielnicy elektrycznej, której nie można odłączyć od zasilania?

A. Gaśnicę proszkową.

B. Tłumicę.

C. Gaśnicę cieczy.

D. Hydronetkę.

Gaśnice proszkowe są skutecznym narzędziem do gaszenia pożarów klasy C, które obejmują gazy palne oraz pożary elektryczne. W przypadku pożaru rozdzielnicy elektrycznej, której nie można wyłączyć spod napięcia, stosowanie gaśnicy proszkowej jest zalecane ze względu na jej właściwości. Proszek gaśniczy, najczęściej bazujący na wodorofosforanie amonu, skutecznie tłumi płomienie, nie przewodząc prądu, co czyni go bezpiecznym w kontakcie z urządzeniami pod napięciem. Przykładowo, w sytuacji awaryjnej, gdy nie można zredukować napięcia elektrycznego, użycie gaśnicy proszkowej pozwala na szybkie i efektywne działanie, minimalizując ryzyko porażenia prądem. W praktyce, standardy bezpieczeństwa, takie jak normy NFPA i EN 3, jasno wskazują, że gaśnice proszkowe powinny być używane w takich sytuacjach, co czyni je najlepszym wyborem w kontekście ochrony przeciwpożarowej w obiektach z instalacjami elektrycznymi.

Pytanie 8

Jakiego typu zakłócenie zabezpieczają samodzielnie wkładki topikowe typu aM w przypadku przewodów zasilających urządzenia odbiorcze?

A. Przed przepięciem i przeciążeniem

B. Przed zwarciem i przeciążeniem

C. Wyłącznie przed przeciążeniem

D. Wyłącznie przed zwarciem

Zrozumienie funkcji wkładek topikowych aM w kontekście zabezpieczeń elektrycznych wymaga znajomości mechanizmów, które je definiują. Odpowiedzi sugerujące, że wkładki aM chronią tylko przed przeciążeniem, są błędne, ponieważ te elementy nie mają zdolności do wykrywania długotrwałych przeciążeń prądowych. W przypadku przeciążenia, wkładki te w ogóle nie reagują, co prowadzi do ich powolnego przegrzewania się, a w konsekwencji może doprowadzić do uszkodzenia instalacji. Ponadto, twierdzenie, że wkładki aM chronią przed przepięciem, jest również mylące. Przepięcia, które są nagłymi wzrostami napięcia, wymagają innych typów zabezpieczeń, takich jak ograniczniki przepięć, które są zaprojektowane do szybkiej reakcji na zmiany napięcia. Właściwe zrozumienie zabezpieczeń elektrycznych polega na znajomości ich specyfikacji i zastosowań, co jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i efektywności działania instalacji. Często dochodzi do pomylenia funkcji różnych zabezpieczeń, co prowadzi do niewłaściwego ich doboru i tym samym zwiększa ryzyko awarii lub pożaru. Dlatego ważne jest, aby projektując instalacje elektryczne, opierać się na standardach branżowych, które jasno definiują wymagania dla zabezpieczeń, tak aby każda ich funkcja była zrozumiana i stosowana w odpowiednich warunkach.

Pytanie 9

Wskaż prawidłową kolejność działań w celu przygotowania silnika do pomiaru rezystancji uzwojeń stojana.

A. Rozłączenie uzwojeń, zdjęcie pokrywy skrzynki zaciskowej, pomiar rezystancji uzwojeń, wyłączenie napięcia zasilania.

B. Zdjęcie pokrywy skrzynki zaciskowej, wyłączenie napięcia zasilania, rozłączenie uzwojeń, pomiar rezystancji uzwojeń.

C. Rozłączenie uzwojeń, pomiar rezystancji uzwojeń, zdjęcie pokrywy skrzynki zaciskowej, wyłączenie napięcia zasilania.

D. Wyłączenie napięcia zasilania, zdjęcie pokrywy skrzynki zaciskowej, rozłączenie uzwojeń, pomiar rezystancji uzwojeń.

Prawidłowa kolejność działań odzwierciedla podstawową zasadę pracy przy maszynach elektrycznych: najpierw bezpieczeństwo, potem dostęp, a dopiero na końcu pomiar. Najpierw zawsze wyłączamy napięcie zasilania silnika – odłączamy go od sieci, najlepiej przez wyłączenie wyłącznika, odstawienie zabezpieczeń i upewnienie się, że nie ma możliwości przypadkowego załączenia. W praktyce w zakładach często stosuje się procedurę LOTO (lockout-tagout), czyli blokadę i oznaczenie wyłącznika, żeby nikt nie włączył silnika w trakcie pomiarów. Dopiero po odłączeniu zasilania zdejmujemy pokrywę skrzynki zaciskowej, bo wtedy mamy pewność, że na zaciskach nie występuje niebezpieczne napięcie. Kolejny krok to rozłączenie uzwojeń stojana, czyli rozpięcie mostków i rozdzielenie połączeń gwiazda/trójkąt. Chodzi o to, żeby mierzyć rezystancję każdego uzwojenia osobno, bez wpływu pozostałych faz i bez połączeń między nimi. Dzięki temu wynik pomiaru jest wiarygodny, można porównać rezystancje międzyfazowe i wychwycić np. nierównomierność uzwojeń, częściowe zwarcia czy uszkodzenia połączeń. Na końcu wykonujemy właściwy pomiar rezystancji uzwojeń miernikiem o odpowiednim zakresie – w praktyce często jest to miernik do małych rezystancji lub mostek pomiarowy, a przy większych mocach silnika stosuje się czasem mierniki z kompensacją przewodów. Moim zdaniem dobrze jest też pamiętać, żeby przed pomiarem sprawdzić, czy uzwojenia nie są nagrzane, bo temperatura ma duży wpływ na wartość rezystancji. W normach i instrukcjach eksploatacji silników (np. dokumentacja producenta, wytyczne zgodne z PN‑EN dotyczące badań maszyn elektrycznych) zawsze podkreśla się taką właśnie kolejność: najpierw bezpieczne wyłączenie i zabezpieczenie obwodu, potem przygotowanie zacisków, rozłączenie połączeń i dopiero pomiary kontrolne.

Pytanie 10

Która z poniższych tachoprądnic, poza pomiarem prędkości obrotowej wirującego wału, pozwala również na określenie kierunku jego obrotu?

A. Dwufazowa z wirnikiem klatkowym

B. Synchroniczna

C. Dwufazowa z wirnikiem kubkowym

D. Prądu stałego

Tachoprądnice prądu stałego to takie fajne urządzenia, które nie tylko mierzą, jak szybko kręci się wał, ale też potrafią rozpoznać, w którą stronę ten wał się obraca. Działają na zasadzie indukcji elektromagnetycznej, co oznacza, że jak zmienia się pole magnetyczne, to tworzy się prąd w uzwojeniach. Jeśli wirnik zmienia kierunek, to też zmienia się polaryzacja sygnału, co jest mega ważne, gdy chcemy wiedzieć, w którą stronę coś się kręci. To przydaje się szczególnie w automatyce przemysłowej, gdzie kontrola kierunku obrotów silnika jest kluczowa. W praktyce spotkasz je w systemach regulacji prędkości silników, na przykład w robotach czy pojazdach elektrycznych, gdzie precyzyjne sterowanie ruchem ma ogromne znaczenie. Fajnie też wiedzieć, że branżowe standardy, jak IEC 60034, regulują wymagania dotyczące tych urządzeń, co pokazuje, jak ważne są w przemyśle.

Pytanie 11

Którą modyfikację należy wprowadzić do układu prostownika przedstawionego na ilustracji 1, aby uzyskać przebieg napięcia wyprostowanego U_d przedstawiony na ilustracji 2?

A. Szeregowo z obciążeniem R dołączyć kondensator o dużej pojemności.

B. Szeregowo z obciążeniem R dołączyć dławik o dużej indukcyjności.

C. Równolegle z obciążeniem R dołączyć dławik o dużej indukcyjności.

D. Równolegle z obciążeniem R dołączyć kondensator o dużej pojemności.

W tym układzie mamy prostownik trójfazowy zasilający rezystancyjne obciążenie R. Bez żadnych dodatkowych elementów napięcie wyprostowane Ud jest pulsujące – jego wartość chwilowa podąża za kolejnymi szczytami faz sieci, więc na oscyloskopie widać wyraźne „ząbki”. Żeby uzyskać przebieg z ilustracji 2, czyli napięcie dużo bardziej wygładzone, z niewielką tętnieniem, stosuje się filtr pojemnościowy: kondensator o dużej pojemności dołączony równolegle do obciążenia. Kondensator ładuje się do wartości szczytowej napięcia prostownika, a następnie w chwilach, gdy napięcie z prostownika spada, oddaje energię do obciążenia. Dzięki temu napięcie na R nie opada do zera między kolejnymi maksymami, tylko utrzymuje się blisko wartości szczytowej, co daje przebieg zbliżony do linii prawie prostej na tle sinusoid fazowych. W praktyce tak właśnie robi się w zasilaczach elektroniki, napędach z prostownikami diodowymi, zasilaczach LED czy prostownikach do ładowania akumulatorów – najpierw prostownik, a zaraz za nim duży kondensator elektrolityczny. Moim zdaniem warto pamiętać, że dobór pojemności to kompromis: im większa pojemność, tym mniejsze tętnienia, ale większe prądy udarowe przy włączaniu oraz większe obciążenie diod i transformatora. W dokumentacjach i normach dotyczących zasilaczy DC zaleca się liczenie pojemności na podstawie dopuszczalnego tętnienia ΔU i prądu obciążenia Id, typowo według zależności C ≈ Id·Δt/ΔU. Dobrą praktyką jest też stosowanie równolegle mniejszego kondensatora foliowego (np. 100 nF) dla poprawy filtracji zakłóceń wysokoczęstotliwościowych. Kluczowy jest jednak właśnie kondensator równolegle do R – to on zamienia prostownik z „gołego” źródła pulsującego w praktyczne źródło napięcia stałego o dużo lepszej jakości.

Pytanie 12

Układ przedstawiony na schemacie umożliwia regulację prędkości obrotowej silnika elektrycznego przez zmianę

A. rezystancji w obwodzie wirnika.

B. prądu wzbudzenia.

C. liczby par biegunów.

D. częstotliwości wraz ze zmianą napięcia zasilającego.

Odpowiedź "częstotliwości wraz ze zmianą napięcia zasilającego" jest poprawna, ponieważ układ regulacji prędkości obrotowej silnika elektrycznego, przedstawiony na schemacie, wykorzystuje falownik, który przekształca napięcie stałe na napięcie przemienne o regulowanej częstotliwości. Zmiana częstotliwości zasilania jest kluczowym elementem w kontroli prędkości silników elektrycznych, co jest zgodne z zasadami regulacji w automatyce. W praktyce, zastosowanie falowników w systemach napędowych pozwala na oszczędność energii i zmniejszenie wibracji oraz hałasu związanych z pracą silników. W przemyśle, sterowanie prędkością silników za pomocą falowników jest standardem, który zapewnia nie tylko efektywność energetyczną, ale także precyzyjne dostosowanie parametrów pracy maszyn do bieżących potrzeb produkcji. Dodatkowo, poprawna regulacja częstotliwości i napięcia jest kluczowa dla wydłużenia żywotności silników oraz redukcji kosztów serwisowania.

Pytanie 13

W instalacji elektrycznej, której schemat przedstawiono na rysunku, po załączeniu napięcia łącznikiem elektrody świetlówki się żarzyły i nie nastąpił jej zapłon, a po zdemontowaniu zapłonnika nastąpił zapłon świetlówki. Jaki jest stan techniczny urządzeń wchodzących w skład oprawy oświetleniowej?

A. Dławik — sprawny, zapłonnik — uszkodzony, świetlówka — sprawna.

B. Dławik — sprawny, zapłonnik — sprawny, świetlówka — sprawna.

C. Dławik — uszkodzony, zapłonnik — sprawny, świetlówka — sprawna.

D. Dławik — uszkodzony, zapłonnik — sprawny, świetlówka — uszkodzona.

Wybór tej odpowiedzi jest poprawny, ponieważ charakteryzuje się ona ścisłym związkiem z zasadami działania opraw oświetleniowych, w szczególności świetlówek. W opisywanej sytuacji, kiedy elektrody świetlówki się żarzyły, świadczy to o sprawności dławika, który pełni rolę elementu regulującego prąd w obwodzie i zapewniającego odpowiednie napięcie dla elektrod. Brak zapłonu świetlówki mimo sprawności dławika sugeruje, że zapłonnik, odpowiedzialny za generowanie wysokiego napięcia niezbędnego do inicjacji reakcji zapłonowej w gazie, jest uszkodzony. To właśnie zapłonnik, często zbudowany z dwóch elektrod i kondensatora, odgrywa kluczową rolę w procesie rozruchu świetlówki. Po demontażu zapłonnika i udanym zapłonie świetlówki, można z całą pewnością potwierdzić, że świetlówka sama w sobie jest sprawna. W praktyce, diagnozowanie uszkodzenia zapłonnika można przeprowadzić poprzez jego wymianę i obserwację działania układu. Takie podejście jest zgodne z najlepszymi praktykami w konserwacji urządzeń oświetleniowych, co jest kluczowe w zapewnieniu długotrwałej i niezawodnej eksploatacji systemów oświetleniowych.

Pytanie 14

Na podstawie zamieszczonych w tabeli danych łożysk dobierz łożysko do silnika o średnicy wału d = 12 mm, średnicy wewnętrznej tarczy łożyskowej D = 37 mm i szerokości tarczy łożyskowej B = 12 mm.

Symbol	Wymiary podstawowe
Symbol	d [mm]	D [mm]	B [mm]	r [mm]
6700	10	15	3	0,1
6200	10	30	9	0,6
6001	12	28	8	0,3
6301	12	37	12	1

A. 6200

B. 6301

C. 6001

D. 6700

Odpowiedź 6301 jest prawidłowa, ponieważ dokładnie spełnia wszystkie wymagane wymiary dla danego zastosowania. Średnica wału o wartości 12 mm odpowiada średnicy otworu wewnętrznego łożyska 6301, który wynosi również 12 mm. Dodatkowo, średnica zewnętrzna tego łożyska wynosi 37 mm, co idealnie pasuje do średnicy wewnętrznej tarczy łożyskowej, a jego szerokość wynosząca 12 mm również jest zgodna z wymaganiami. W praktyce, dobór odpowiedniego łożyska jest kluczowy dla trwałości i niezawodności maszyn. Wybór łożyska zgodnego z wymiarami zapewnia optymalne przenoszenie obciążeń i minimalizuje zużycie. Zgodnie z międzynarodowymi standardami, właściwy dobór łożysko wpływa na efektywność działania silników i urządzeń, co często przekłada się na obniżenie kosztów eksploatacji oraz wydłużenie żywotności komponentów. W branży inżynieryjnej, stosowanie łożysk takich jak 6301 jest powszechne w silnikach elektrycznych, gdzie kluczowym aspektem jest redukcja tarcia, co z kolei zwiększa efektywność energetyczną.

Pytanie 15

W układzie pracy transformatora jednofazowego, którego schemat przedstawiono na rysunku, zmniejszono liczbę zwojów uzwojenia pierwotnego i wtórnego do połowy przy pomocy przełączników P1 i P2. Po takim przełączeniu napięcie po stronie wtórnej

A. będzie równe zero.

B. nie ulegnie zmianie.

C. wzrośnie dwukrotnie.

D. zmaleje dwukrotnie.

Odpowiedź "nie ulegnie zmianie" jest poprawna, ponieważ zmiana liczby zwojów w uzwojeniach transformatora jednofazowego, zarówno w pierwotnym, jak i wtórnym, nie wpływa na stosunek napięć, który zależy od relacji liczby zwojów. Jeśli liczba zwojów w uzwojeniach zmniejsza się proporcjonalnie, to zachowuje się stosunek napięcia, co oznacza, że napięcie na wyjściu wtórnym pozostaje bez zmian. W praktyce oznacza to, że transformator działa na zasadzie zachowania energii, co jest zgodne z zasadą działania wszystkich transformatorów. W przemyśle elektrycznym, na przykład w zasilaczach czy urządzeniach, w których wymagane jest stałe napięcie wyjściowe, zmniejszenie liczby zwojów jednocześnie w obu uzwojeniach może być zastosowane bez obaw o zmianę napięcia wyjściowego. Tego rodzaju zasada jest kluczowa w projektowaniu systemów zasilających i dostosowywaniu parametrów urządzeń elektrycznych do specyficznych wymagań aplikacji.

Pytanie 16

Włączenie grzejnika skutkuje natychmiastowym działaniem zabezpieczenia nadprądowego. Co to oznacza?

A. uszkodzenie w przewodzie fazowym

B. zwarcie między przewodem fazowym a neutralnym

C. uszkodzenie w grzałce

D. zwarcie przewodu ochronnego z obudową

Wybór odpowiedzi dotyczącej przerwy w grzałce lub przewodzie fazowym nie uwzględnia kluczowego aspektu działania zabezpieczeń nadprądowych. W przypadku przerwy w grzałce, obwód staje się otwarty, co prowadzi do braku przepływu prądu, a zabezpieczenie nie zadziała, ponieważ nie zarejestruje wzrostu prądu. Podobnie, przerwa w przewodzie fazowym powoduje, że obwód również nie jest zamknięty, co skutkuje brakiem przepływu prądu i tym samym brakiem reakcji zabezpieczenia. Na odwrotnym biegunie, zwarcie przewodu ochronnego do obudowy również nie jest właściwym powodem zadziałania zabezpieczenia nadprądowego, ponieważ w takim przypadku przepływ prądu odbywa się przez przewód ochronny, ale statystycznie zbyt niski prąd roboczy nie wywoła wystarczającego wzrostu prądu, aby zabezpieczenie zareagowało. Kluczowym błędem w analizie tych sytuacji jest nieprzemyślane rozumienie, że zabezpieczenia nadprądowe są zaprojektowane do reagowania wyłącznie na nadmiar prądu, a nie na sytuacje, gdzie obwód jest otwarty. Zrozumienie tych zasad jest fundamentalne dla bezpiecznego projektowania i eksploatacji instalacji elektrycznych.

Pytanie 17

W instalacji elektrycznej budynku mieszkalnego wykonanej w układzie TN-S obwody gniazd zasilanych napięciem 230 V zabezpieczone są aparatami S301 B16. W trakcie pomiarów kontrolnych zmierzono impedancję pętli zwarcia tych obwodów i wyniki pomiarów zamieszczono w tabeli. Zakładając, że błąd miernika można pominąć, w którym obwodzie otrzymano negatywny wynik pomiaru?

Nazwa obwodu	Wartość impedancji pętli zwarcia, Ω
G1	2,55
G2	2,90
G3	2,66
G4	2,87

Dla zapewnienia ochrony przeciwporażeniowej musi być spełniony warunek:
$$ Z_s \cdot I_a \leq U_0 $$

A. G1

B. G3

C. G2

D. G4

Wybór innych obwodów jako odpowiedzi nie uwzględnia kluczowego aspektu, jakim jest maksymalna dopuszczalna wartość impedancji pętli zwarcia w instalacjach TN-S. Na przykład, obwód G4, G1 oraz G3 mogą przedstawiać wartości impedancji, które są poprawne w kontekście przepisów, lecz nie są one wskazane w pytaniu jako obwód z negatywnym wynikiem. Często występującym błędem jest niedostateczne zrozumienie wymagań dotyczących impedancji pętli zwarcia w instalacjach elektrycznych. Niektórzy mogą mylnie zakładać, że niewielkie różnice w wartości impedancji nie mają znaczenia, co jest nieprawidłowe, ponieważ każda wartość powyżej ustalonej normy stwarza ryzyko niewłaściwego działania zabezpieczeń. W przypadku obwodów G1, G3 i G4, ważne jest, aby pamiętać, że pomiar impedancji powinien uwzględniać nie tylko aktualne wartości, ale także ich wpływ na bezpieczeństwo całej instalacji. Niezrozumienie tej zasady prowadzi do pominięcia kluczowych aspektów projektowania instalacji elektrycznych i ich późniejszej konserwacji, co w konsekwencji może przyczynić się do poważnych problemów z bezpieczeństwem oraz funkcjonalnością systemu. Zawsze zaleca się stosowanie odpowiednich norm oraz regularne pomiary, co pozwala na wczesne wykrywanie jakichkolwiek nieprawidłowości i ich skuteczne eliminowanie.

Pytanie 18

Którego mostka pomiarowego należy użyć w celu dokładnego pomiaru rezystancji do 10Ω?

A. Wiena.

B. Scheringa.

C. Thomsona.

D. Maxwella.

W tym zadaniu chodzi o świadome dobranie rodzaju mostka pomiarowego do konkretnego zakresu rezystancji. Typowy błąd polega na tym, że ktoś kojarzy ogólnie „mostki pomiarowe” i wybiera losowo nazwisko, bez zastanowienia nad tym, co dany mostek mierzy najlepiej. Mostek Wiena w klasycznym ujęciu jest stosowany głównie do pomiaru częstotliwości, dobroci obwodów, elementów R i C w zakresie sygnałów zmiennych, a także w generatorach mostkowych. Nie jest to narzędzie projektowane do precyzyjnego pomiaru bardzo małych rezystancji stałych rzędu kilku omów, bo nie kompensuje w wystarczający sposób rezystancji przewodów i styków. Mostek Maxwella to z kolei konstrukcja przeznaczona przede wszystkim do pomiaru indukcyjności cewek oraz ich strat, czyli parametrów R i L przy zasilaniu prądem przemiennym. Stosuje się go np. przy badaniu dławików czy uzwojeń, ale nie jako precyzyjny mostek do pomiaru małych rezystorów omowych w obwodzie prądu stałego. Schering natomiast służy do pomiaru pojemności i strat dielektrycznych, np. kondensatorów energetycznych, izolacji kabli, przekładników, gdzie analizuje się głównie reaktancję pojemnościową i kąty strat, a nie czysto rezystancyjną część obwodu. Wybieranie któregoś z tych mostków do pomiaru rezystancji do 10 Ω wynika często z myślenia typu „to też mostek, więc pewnie się nada”, ale w praktyce branżowej ważne jest dopasowanie narzędzia do wielkości i zakresu pomiarowego. Dla małych rezystancji krytyczny jest wpływ przewodów i styków, dlatego stosuje się specjalne rozwiązania, historycznie właśnie mostek Thomsona (Kelvina) i ogólnie metodę czteroprzewodową. W nowoczesnych miernikach miliohmowych ta zasada jest wbudowana, ale podstawa teoretyczna pozostaje ta sama. Jeśli więc chcemy w sposób zgodny z dobrą praktyką techniczną mierzyć np. rezystancję uzwojeń, szyn, złącz śrubowych czy uziemień o małej rezystancji, nie wybieramy mostków przeznaczonych do częstotliwości, indukcyjności czy pojemności, tylko rozwiązanie zaprojektowane specjalnie do niskich rezystancji.

Pytanie 19

Jakie będą konsekwencje uszkodzenia izolacji podstawowej silnika indukcyjnego, gdy przewód PE zostanie odłączony od jego obudowy?

A. obniżenie prędkości obrotowej wirnika

B. uruchomienie ochronnika przeciwprzepięciowego

C. wzrost prędkości obrotowej wirnika

D. pojawienie się napięcia na obudowie silnika

Pojawienie się napięcia na obudowie silnika indukcyjnego w przypadku uszkodzenia izolacji podstawowej, zwłaszcza po odłączeniu przewodu PE, jest zjawiskiem niezwykle niebezpiecznym i stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi oraz sprzętu. Izolacja podstawowa ma za zadanie oddzielić elementy energii elektrycznej od obudowy, aby zapobiec porażeniom prądem. W momencie, gdy izolacja zostaje uszkodzona, a przewód PE, który pełni rolę ochronną, zostaje odłączony, obudowa silnika może stać się naładowana elektrycznie, co może prowadzić do porażenia prądem osoby znajdującej się blisko urządzenia. Przykładem zastosowania wiedzy w tej kwestii jest konieczność regularnego przeglądania i testowania urządzeń elektrycznych w celu zapewnienia, że wszystkie elementy ochronne, w tym przewód PE, są w dobrym stanie i działają prawidłowo, co jest zgodne z normami takimi jak PN-EN 60204-1. Dobre praktyki branżowe obejmują również stosowanie odpowiednich zabezpieczeń, takich jak wyłączniki różnicowoprądowe, które mogą wykryć nieprawidłowości w obwodzie i automatycznie odłączyć zasilanie.

Pytanie 20

Silnik obcowzbudny prądu stałego, którego schemat układu połączeń zamieszczono na rysunku, pracuje w warunkach znamionowego zasilania i obciążenia. Po zwiększeniu rezystancji regulatora w obwodzie twornika nastąpi

A. zmniejszenie prędkości obrotowej i zmniejszenie prądu wzbudzenia.

B. zmniejszenie prędkości obrotowej i zmniejszenie sprawności silnika.

C. zwiększenie prędkości obrotowej i zwiększenie prądu pobieranego z sieci.

D. zwiększenie prędkości obrotowej i zwiększenie strat w obwodzie twornika.

W kontekście silników obcowzbudnych prądu stałego, każdy błąd w rozumieniu wpływu rezystancji w obwodzie twornika może prowadzić do mylnych wniosków. Zwiększenie rezystancji w obwodzie twornika nie prowadzi do zwiększenia prędkości obrotowej silnika ani do zwiększenia strat w obwodzie twornika, jak sugeruje jedna z odpowiedzi. W rzeczywistości, zwiększenie rezystancji skutkuje spadkiem prędkości obrotowej, co jest konsekwencją obniżenia napięcia na tworniku. Ponadto, zmniejszenie prędkości obrotowej nie wiąże się z redukcją prądu wzbudzenia, ponieważ prąd wzbudzenia zależy od układu wzbudzenia, a nie bezpośrednio od rezystancji w obwodzie twornika. Pomieszanie tych pojęć często wynika z braku zrozumienia podstawowych zasad działania silników prądu stałego. W przypadku zwiększenia rezystancji, użytkownicy mogą błędnie zakładać, że więcej energii będzie dostarczane do silnika, co jest niezgodne z rzeczywistością. Dobrze jest rozumieć, że sprawność silnika ogranicza się poprzez wzrost strat energii, co jest kluczowe dla jego optymalizacji w zastosowaniach przemysłowych. Dążenie do efektywności energetycznej wymaga zrozumienia dynamiki obwodów elektrycznych, co jest niezbędne w nowoczesnym inżynierii elektronicznej.

Pytanie 21

Jakimi drutami nawojowymi można nawinąć uszkodzony transformator, aby zachował swoje parametry elektryczne, jeśli nie ma się drutu o takim samym polu przekroju poprzecznego jak pierwotny?

A. O średnicy dwa razy mniejszej, połączonymi szeregowo

B. O średnicy dwa razy mniejszej, połączonymi równolegle

C. O przekroju dwa razy mniejszym, połączonymi szeregowo

D. O przekroju dwa razy mniejszym, połączonymi równolegle

Odpowiedź, która sugeruje użycie drutu o przekroju dwa razy mniejszym, połączonym równolegle, jest prawidłowa ze względu na zasadę zachowania impedancji w transformatorach. Gdy zmniejszamy pole przekroju poprzecznego drutu nawojowego, zwiększa się jego oporność, co negatywnie wpływa na zdolność przewodzenia prądu. Aby zrekompensować tę utratę, łączenie dwóch lub więcej drutów równolegle pozwala na zwiększenie efektywnej powierzchni przekroju poprzecznego, co przeciwdziała wzrostowi oporności. W praktyce takie podejście jest zgodne z normami stosowanymi w rewitalizacji transformatorów, gdzie zachowanie parametrów elektrycznych jest kluczowe dla ich dalszego funkcjonowania. Dodatkowo, przy odpowiednim doborze materiałów izolacyjnych oraz średnicy drutów, można uzyskać wydajność bliską oryginalnym wartościom. Przykładem może być przezwojenie transformatora w elektrowniach, gdzie zastosowanie drutów o mniejszych średnicach, połączonych równolegle, skutkuje poprawą funkcjonowania urządzenia, a także wpływa na obniżenie kosztów materiałów. Takie praktyki są szeroko przyjęte w branży, co potwierdzają liczne publikacje i normy techniczne.

Pytanie 22

Zatrzymanie pracy grzejnika skutkuje natychmiastowym działaniem zabezpieczenia nadprądowego. Co to sugeruje?

A. uszkodzenie w grzałce

B. zwarcie przewodu ochronnego z obudową

C. zwarcie przewodu fazowego oraz neutralnego

D. uszkodzenie w przewodzie fazowym

W przypadku innych odpowiedzi, które mogłyby być uznane za poprawne, jak przerwa w przewodzie fazowym, zwarcie przewodu ochronnego do obudowy czy zwarcie przewodu fazowego i neutralnego, warto wskazać na ich merytoryczne błędy. Przerwa w przewodzie fazowym nie mogłaby skutkować natychmiastowym działaniem zabezpieczenia nadprądowego, ponieważ w takim przypadku prąd nie popłynąłby w ogóle, co nie aktywuje zabezpieczeń. Zwarcie przewodu ochronnego do obudowy z kolei powinno wywołać reakcję wyłącznika różnicowoprądowego, a nie nadprądowego, jako że jest to zupełnie inny mechanizm zabezpieczający, który odpowiada za ochronę przed porażeniem prądem. Natomiast zwarcie przewodu fazowego i neutralnego zazwyczaj prowadzi do sytuacji nadmiernego przepływu prądu, co również spowodowałoby zadziałanie zabezpieczenia nadprądowego, ale w inny sposób i z innymi konsekwencjami. Niekiedy błędne wnioski płyną z niepełnego zrozumienia zasad działania zabezpieczeń oraz ich różnic, co prowadzi do pomyłek. Wiedza na temat tego, jak i dlaczego zabezpieczenia działają w dany sposób, jest kluczowa dla bezpieczeństwa instalacji elektrycznych i ich użytkowników. Dlatego zawsze należy dokładnie analizować przyczyny działania zabezpieczeń w kontekście konkretnego problemu.

Pytanie 23

Jaką czynność kontrolną można przeprowadzić podczas obserwacji silnika elektrycznego w trakcie jego działania?

A. Weryfikacja stabilności połączeń elementów napędowych

B. Kontrola stanu szczotek oraz szczotkotrzymaczy

C. Sprawdzenie stopnia nagrzewania obudowy

D. Ocena stanu pierścieni ślizgowych i komutatora

Sprawdzenie stopnia nagrzewania się obudowy silnika elektrycznego jest kluczowym elementem monitorowania jego stanu podczas pracy. Nagrzewanie się silnika może wskazywać na różne problemy, takie jak przeciążenie, zatarcie łożysk, niewłaściwe smarowanie lub awarię izolacji. W praktyce, do pomiaru temperatury obudowy można wykorzystać pirometr lub czujniki temperatury, co pozwala na monitorowanie parametrów pracy silnika w czasie rzeczywistym. Wartości temperatury powinny być zgodne z normami producenta; ich przekroczenie może prowadzić do uszkodzenia silnika, co w konsekwencji wiąże się z kosztownymi naprawami i przestojami w produkcji. Zgodnie z zaleceniami branżowymi, regularne pomiary temperatury są częścią rutynowych przeglądów technicznych, co pozwala na wczesne wykrywanie problemów i zwiększa bezpieczeństwo operacyjne. Właściwe podejście do monitorowania temperatury silnika jest zgodne z najlepszymi praktykami w zarządzaniu utrzymaniem ruchu oraz z normami ISO, które zalecają proaktywne podejście do zarządzania ryzykiem w infrastrukturze technicznej.

Pytanie 24

Symbol graficzny którego z elementów należy dorysować w miejscu przerwania obwodu na przedstawionym schemacie, aby układ pełnił funkcję jednopulsowego prostownika sterowanego?

A. Diody prostowniczej.

B. Tyrystora.

C. Kondensatora.

D. Diody Zenera.

W jednopulsowym prostowniku sterowanym elementem kluczowym jest tyrystor, oznaczany na schematach jako SCR. To on pełni rolę zaworu półprzewodnikowego, który przewodzi prąd tylko wtedy, gdy zostanie wyzwolony impulsem na bramkę i pozostaje w stanie przewodzenia aż do spadku prądu poniżej prądu podtrzymania. Dzięki temu możemy regulować kąt załączenia w każdym półokresie napięcia przemiennego, a więc sterować wartością średnią napięcia wyprostowanego na obciążeniu R–L. Na przedstawionym schemacie mamy transformator Tr, wtórne napięcie U2, obciążenie rezystancyjno-indukcyjne oraz diodę Zenera pełniącą funkcję elementu stabilizującego lub ochronnego. Brakuje natomiast elementu wykonawczego, który pozwoliłby na sterowanie kątem przewodzenia – właśnie tyrystora. W praktyce takie układy stosuje się np. do regulacji prędkości obrotowej silników prądu stałego, regulacji mocy grzałek, sterowania ładowaniem akumulatorów czy zasilania prostych napędów w przemyśle. Z mojego doświadczenia w układach napędowych prostownik z tyrystorem jest rozwiązaniem klasycznym i dość niezawodnym, pod warunkiem prawidłowego doboru parametrów: napięcia blokowania, prądu znamionowego, sposobu chłodzenia oraz odpowiedniego układu sterowania bramką z galwaniczną separacją. Normy i dobre praktyki wymagają też stosowania właściwych zabezpieczeń przeciwprzepięciowych (np. RC snubber, warystor) oraz filtracji zakłóceń EMC, ponieważ sterowane prostowniki wprowadzają do sieci odkształcenia prądu. Podsumowując, aby z prostownika niesterowanego zrobić jednopulsowy prostownik sterowany, w miejscu przerwy w obwodzie trzeba wstawić właśnie tyrystor.

Pytanie 25

W budynkach wielorodzinnych liczniki energii elektrycznej powinny być umieszczone

A. w piwnicach w otwartych skrzynkach

B. poza lokalami mieszkalnymi wyłącznie w zamkniętych szafkach

C. na strychu w otwartych skrzynkach

D. w lokalach mieszkalnych tylko w zamkniętych szafkach

Odpowiedź, że liczniki zużycia energii elektrycznej powinny znajdować się poza lokalami mieszkalnymi wyłącznie w zamkniętych szafkach, jest zgodna z obowiązującymi normami i praktykami w zakresie instalacji elektrycznych w budynkach wielorodzinnych. Taka lokalizacja liczników ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa użytkowników oraz ułatwienie prac konserwacyjnych i pomiarowych. Liczniki umieszczone w zamkniętych szafkach ograniczają ryzyko przypadkowego dostępu do urządzeń, co jest istotne w kontekście ochrony przed nieautoryzowanym manipulowaniem oraz potencjalnymi uszkodzeniami. Ponadto, zgodnie z Polskimi Normami PN-IEC 61010, miejsca instalacji liczników powinny być dobrze oznakowane i dostępne tylko dla uprawnionego personelu. Praktycznym przykładem może być zastosowanie szafek z zamkiem, co dodatkowo zwiększa bezpieczeństwo oraz porządek w przestrzeni wspólnej budynku. Takie podejście jest również zgodne z zasadami zarządzania wspólnotami mieszkaniowymi, które dążą do minimalizacji ryzyka związanego z eksploatacją urządzeń elektrycznych.

Pytanie 26

Jakie stopnie ochrony są wymagane dla oprawy, którą należy zastąpić uszkodzoną oprawę w instalacji oświetlenia, zamontowaną w chodniku przed werandą budynku jednorodzinnego?

A. IP 67; IK 09

B. IP23; IK03

C. IP 23; IK 10

D. IP 67; IK 02

Odpowiedź IP 67; IK 09 jest poprawna, ponieważ zapewnia odpowiednie stopnie ochrony dla oprawy zamontowanej w chodniku przed werandą budynku jednorodzinnego. Stopień ochrony IP 67 oznacza, że oprawa jest całkowicie pyłoszczelna (pierwsza cyfra 6) oraz odporna na zanurzenie w wodzie do głębokości 1 metra przez maksymalnie 30 minut (druga cyfra 7). Taki poziom ochrony jest kluczowy w obszarach narażonych na kontakt z wodą, zwłaszcza w strefach zewnętrznych, gdzie zmiany pogodowe mogą prowadzić do zalania. Stopień ochrony IK 09 wskazuje na odporność na uderzenia mechaniczne o energii do 10J, co jest istotne dla opraw oświetleniowych instalowanych w miejscach o dużym natężeniu ruchu, takich jak chodniki. W praktyce, zastosowanie opraw z tymi parametrami zwiększa bezpieczeństwo i trwałość instalacji oświetleniowej, minimalizując ryzyko awarii spowodowane zarówno uszkodzeniami mechanicznymi, jak i wpływem warunków atmosferycznych. Warto również zaznaczyć, że zgodnie z normą IEC 60529, odpowiednie zabezpieczenie urządzeń oświetleniowych w strefach zewnętrznych jest kluczowe dla zapewnienia ich długotrwałego i bezpiecznego funkcjonowania.

Pytanie 27

Który z dwójników służy do zabezpieczania tyrystorów przed przepięciami komutacyjnymi?

A. B.

B. A.

C. C.

D. D.

Wybór odpowiedzi, który nie wskazuje na dwójnik RC, może prowadzić do nieporozumień w zakresie ochrony tyrystorów przed przepięciami komutacyjnymi. Ochrona tyrystorów jest kluczowym zagadnieniem w elektronice mocy, gdyż ich wyłączenie może generować znaczące przepięcia. Rezystory i kondensatory pełnią różne funkcje w układach elektronicznych, a ich niewłaściwe użycie może prowadzić do uszkodzeń komponentów. Wiele osób błędnie uważa, że tyrystory można zabezpieczyć stosując jedynie rezystory lub kondensatory osobno, co jest nieprawidłowe. Rezystor sam w sobie nie zareaguje na nagłe zmiany napięcia, a kondensator, chociaż jest w stanie absorbować energię, nie zredukuje energii wyzwalanej przez szybko zmieniające się napięcie. Dlatego kluczowe jest zrozumienie, że jedynie ich połączenie w formie dwójnika RC odpowiada za skuteczną ochronę. W praktyce, nieprawidłowy dobór elementów lub ich brak może prowadzić do niepożądanych zjawisk, takich jak przepięcia, które mogą uszkodzić zarówno tyrystory, jak i inne elementy obwodu. Niezrozumienie tego zagadnienia może skutkować nieefektywnością całego układu elektronicznego oraz zwiększoną awaryjnością systemów, w których stosowane są tyrystory.

Pytanie 28

Na podstawie przedstawionej charakterystyki mechanicznej silnika elektrycznego można stwierdzić, że silnik ten

A. wykazuje mały moment obrotowy podczas rozruchu.

B. zwiększa prędkość obrotową wraz ze wzrostem momentu obrotowego.

C. wykazuje przy rozruchu moment obrotowy równy znamionowemu.

D. rozbiega się przy biegu jałowym.

Silnik elektryczny, który rozbiega się przy biegu jałowym, jest układem, w którym moment obrotowy jest minimalny, a prędkość obrotowa wzrasta do wartości maksymalnej w miarę zmniejszania się obciążenia. Zjawisko to można zaobserwować na charakterystyce mechanicznej, gdzie przy zerowym momencie obrotowym prędkość obrotowa osiąga swój szczyt. Takie działanie jest typowe dla silników asynchronicznych, które podczas biegu jałowego nie są obciążone, co pozwala im osiągnąć wysokie prędkości bez ryzyka przeciążenia. Zrozumienie tego zachowania jest kluczowe w projektowaniu układów napędowych, gdzie konieczne jest zapewnienie właściwej dynamiki podczas rozruchu i pracy silnika. Przykłady zastosowań obejmują wentylatory, pompy i inne maszyny, w których kluczowe jest szybkie osiąganie prędkości obrotowej. W praktyce, dla efektywnego działania silników elektrycznych, istotne jest, aby dobierać parametry pracy silnika zgodnie z jego charakterystyką, co jest zgodne z normami branżowymi oraz zasadami inżynierii elektrycznej.

Pytanie 29

Którym symbolem oznacza się maszynę elektryczną o przedstawionym na wykresie rodzaju pracy?

A. S2

B. S4

C. S1

D. S3

Wybór innych symboli, takich jak S2, S4 czy S1, może wynikać z niepełnego zrozumienia charakterystyki pracy maszyn elektrycznych. Na przykład, symbol S2 odnosi się do pracy, która może trwać tylko przez krótki czas, zwykle do 30 minut, bez przeciążeń, co jest nieadekwatne wobec wykresu, który wskazuje na cykliczne przeciążenia. Z kolei S4 to tryb, w którym maszyna pracuje w trybie przerywanym, co również nie pokrywa się z przedstawionym wykresem. Brak znajomości norm i klasyfikacji prowadzi do błędnych wyborów, które mogą skutkować nieefektywnym projektowaniem układów elektrycznych. Typowym błędem jest przyjmowanie, że każdy rodzaj pracy maszyny elektrycznej można zrealizować bez uwzględnienia rzeczywistych warunków pracy, co prowadzi do nieodpowiedniego doboru parametrów eksploatacyjnych. Znajomość klasyfikacji, takich jak S3, jest kluczowa dla zapewnienia, że maszyny elektryczne są projektowane zgodnie z ich wymaganiami eksploatacyjnymi, co z kolei ma znaczenie dla efektywności energetycznej i trwałości urządzeń. Zastosowanie niewłaściwego symbolu może prowadzić nie tylko do awarii, ale również do zwiększonych kosztów operacyjnych i nieefektywności.

Pytanie 30

Do pomiaru całkowitego natężenia prądu w pełni obciążonej instalacji, której schemat przedstawiono na rysunku, należy użyć

A. amperomierza o zakresie 20 A

B. amperomierza o zakresie 5 A i przekładnika prądowego o przekładni 50/5

C. amperomierza o zakresie 10 A

D. amperomierza o zakresie 5 A i przekładnika prądowego o przekładni 20/5

Wybór amperomierza o zakresie 10 A, amperomierza o zakresie 20 A czy amperomierza o zakresie 5 A z przekładnikiem prądowym o przekładni 20/5 nie jest odpowiedni w przypadku pomiaru całkowitego natężenia prądu w pełni obciążonej instalacji. Wybór amperomierza o zakresie 10 A lub 20 A w pełni obciążonej instalacji może prowadzić do przeładowania urządzenia, co potencjalnie skutkuje zniszczeniem amperomierza oraz może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowników. Amperomierze o wyższych zakresach są mniej precyzyjne w niskich wartościach prądu, co może prowadzić do błędnych odczytów i zarządzania energią w sposób nieefektywny. Co więcej, stosowanie przekładnika prądowego o przekładni 20/5 nie jest optymalne, ponieważ oznacza, że przy natężeniu 20 A należy zredukować prąd do 5 A, co nie zapewnia odpowiedniej dokładności w monitorowaniu wyższych natężeń prądowych. Istotne jest zrozumienie, że błędne podejście do wyboru odpowiedniego sprzętu pomiarowego może prowadzić do znacznych strat energetycznych i zwiększonego ryzyka awarii instalacji. W praktyce, zastosowanie nieodpowiednich narzędzi pomiarowych może również wpływać na jakość dostarczanej energii, co w dłuższej perspektywie może generować dodatkowe koszty zarówno w eksploatacji, jak i w serwisie urządzeń elektrycznych.

Pytanie 31

Głowica kablowa napowietrzna SN przedstawiona na rysunku zaliczana jest do grupy technologicznej osprzętu

A. termokurczliwego.

B. taśmowego.

C. żywicznego.

D. nasuwanego.

Głowica kablowa napowietrzna SN, przedstawiona na rysunku, klasyfikowana jest jako osprzęt termokurczliwy ze względu na zastosowanie materiałów, które kurczą się pod wpływem podgrzewania. Takie rozwiązanie zapewnia hermetyczne i szczelne połączenia, co jest kluczowe w systemach elektroenergetycznych, gdzie narażenie na czynniki atmosferyczne może wpływać na trwałość i niezawodność instalacji. Przykładowo, w sytuacjach, kiedy przewody kablowe są narażone na intensywne działanie wilgoci, zastosowanie osprzętu termokurczliwego minimalizuje ryzyko korozji oraz uszkodzeń mechanicznych. Zgodnie z normą IEC 60529, osprzęt ten powinien zapewniać odpowiednią klasę szczelności, co jest istotne dla zachowania bezpieczeństwa i efektywności systemów energetycznych. Użycie technologii termokurczliwej jest szeroko rekomendowane w najlepszych praktykach branżowych, a jej wykorzystanie w głowicach kablowych przyczynia się do wydłużenia żywotności instalacji.

Pytanie 32

Kto powinien sporządzać plany okresowych kontroli i napraw instalacji elektrycznej w budynku mieszkalnym?

A. Właściciel lub zarządca budynku.

B. Użytkownicy lokali.

C. Urząd dozoru technicznego.

D. Dostawca energii elektrycznej.

Właściciel lub zarządca budynku ma prawny i techniczny obowiązek organizowania okresowych kontroli oraz planowania napraw instalacji elektrycznej. Wynika to z przepisów prawa budowlanego i ogólnych zasad eksploatacji obiektów budowlanych – to właśnie właściciel/zarządca odpowiada za zapewnienie bezpiecznego użytkowania budynku. W praktyce oznacza to, że to on zleca uprawnionemu elektrykowi lub firmie z odpowiednimi kwalifikacjami wykonanie przeglądów, pomiarów ochronnych, oględzin rozdzielnic, sprawdzenie stanu przewodów, osprzętu, zabezpieczeń nadprądowych i różnicowoprądowych. Moim zdaniem to sensowne, bo ktoś musi ponosić odpowiedzialność całościową, a nie rozmywać ją na lokatorów czy inne instytucje. Dobrym standardem jest prowadzenie harmonogramu przeglądów (np. co 5 lat, a w niektórych przypadkach częściej), protokołów z pomiarów oraz planu usuwania usterek w określonych terminach. Zarządca powinien też reagować na zgłoszenia mieszkańców – np. często wybijające zabezpieczenia, iskrzenie w gniazdku, przegrzewające się przewody – i wpisywać takie rzeczy do planu napraw. W profesjonalnie zarządzanych budynkach tworzy się nawet budżet na modernizacje instalacji, wymianę starych przewodów aluminiowych na miedziane, dostosowanie instalacji do aktualnych norm i zwiększonych obciążeń. Dobre praktyki branżowe mówią jasno: lokator może zgłosić problem, elektryk może doradzić rozwiązanie, ale decyzję i organizację działań bierze na siebie właściciel lub zarządca, bo to on odpowiada cywilnie i często karnie za stan techniczny instalacji.

Pytanie 33

Zmierzone parametry rezystancji cewki stycznika umiejscowionej w obwodzie sterującym silnikiem wynoszą 0 Ω. Na tej podstawie można wnioskować, że

A. cewka stycznika działa prawidłowo

B. przewód neutralny jest odłączony

C. przewód fazowy jest odłączony

D. cewka stycznika jest uszkodzona

Pomiar rezystancji cewki stycznika wynoszący 0 Ω wskazuje na zwarcie w obwodzie, co sugeruje, że cewka stycznika jest uszkodzona. W normalnych warunkach cewka powinna mieć określoną rezystancję, zazwyczaj w zakresie od kilku omów do kilkuset omów, w zależności od specyfikacji. Cewki styczników są projektowane tak, aby w momencie włączenia generować pole magnetyczne, które uruchamia mechanizm zamykający styki. Zwarcie może być skutkiem zniszczenia izolacji lub uszkodzenia uzwojenia. Przykładem zastosowania tej wiedzy jest diagnostyka w układach sterowania silnikami, gdzie uszkodzone cewki mogą prowadzić do awarii całego systemu. W takich sytuacjach zgodnie z najlepszymi praktykami należy wymieniać uszkodzone komponenty, aby zapewnić niezawodność i bezpieczeństwo operacji, a także unikać potencjalnych zagrożeń elektrycznych. Zrozumienie tego zjawiska jest kluczowe dla techników i inżynierów pracujących w dziedzinie automatyki i elektrotechniki.

Pytanie 34

Którą charakterystykę czasowo-prądową powinien mieć nadprądowy wyłącznik instalacyjny odpowiedni do zastąpienia bezpiecznika o wkładce topikowej gF?

A. Charakterystykę C

B. Charakterystykę B

C. Charakterystykę K

D. Charakterystykę D

Przy doborze wyłącznika nadprądowego jako zamiennika dla bezpiecznika topikowego gF kluczowe jest porównanie charakterystyk czasowo‑prądowych, a nie tylko samego prądu znamionowego. Wkładka gF jest wkładką pełnozakresową, stosunkowo szybką, przeznaczoną głównie do ochrony przewodów i standardowych odbiorników, bez dużych prądów rozruchowych. Z tego powodu jej naturalnym odpowiednikiem jest wyłącznik instalacyjny o charakterystyce B. Wybór charakterystyki C, D lub K wynika często z myślenia: „im większa litera, tym mocniejszy i lepszy wyłącznik”, co jest dość typowym, ale mylącym uproszczeniem.
Charakterystyka C jest przewidziana dla obwodów z umiarkowanymi prądami rozruchowymi, np. małe silniki, transformatory, urządzenia z dużą pojemnością wejściową. Człon elektromagnetyczny zadziała zwykle przy 5–10·In, więc przy tym samym prądzie znamionowym wyłącznik C pozwala na większe prądy rozruchowe niż B. W instalacji, gdzie wcześniej pracowała wkładka gF, zastosowanie C może spowodować, że przy zwarciu o niezbyt dużym prądzie wyłącznik nie zadziała wystarczająco szybko, co może pogorszyć warunki ochrony przeciwporażeniowej i termicznej przewodów.
Jeszcze dalej idzie charakterystyka D, stosowana do silników o ciężkim rozruchu, transformatorów mocy, urządzeń spawalniczych. Tam wymagany jest bardzo duży prąd do zadziałania członu elektromagnetycznego (10–20·In). W typowej instalacji oświetleniowo‑gniazdowej taki wyłącznik może w ogóle nie zadziałać przy zwarciu o stosunkowo niewielkim prądzie zwarciowym, bo prąd zwarciowy nie osiągnie progu elektromagnetycznego. Z mojego doświadczenia wynika, że użycie charakterystyki D „na wszelki wypadek”, żeby nie wyłączało przy rozruchu, bywa spotykanym, ale bardzo złą praktyką, jeśli nie jest poparte obliczeniami pętli zwarcia.
Charakterystyka K jest przeznaczona głównie do ochrony obwodów silnikowych i odbiorników indukcyjnych, gdzie występują krótkotrwałe, ale wysokie prądy rozruchowe. Ma ona specyficzny przebieg czasowo‑prądowy, który lepiej toleruje prądy rozruchowe, a jednocześnie zapewnia odpowiednią ochronę termiczną uzwojeń silników. Nie jest to zamiennik dla szybkiej wkładki gF w zwykłych obwodach instalacyjnych. Dobieranie K w miejsce gF tylko dlatego, że „jest bardziej przemysłowa” mija się z celem i może spowodować niewystarczającą szybkość wyłączenia przy zwarciach.
Podsumowując, błędne odpowiedzi wynikają zwykle z ignorowania zależności między charakterystyką czasowo‑prądową a rodzajem chronionego obwodu. Dobrą praktyką jest, żeby przy zastępowaniu wkładki gF w zwykłej instalacji odbiorczej wybierać charakterystykę B, zachować tę samą wartość prądu znamionowego i sprawdzić spełnienie wymagań norm PN‑HD 60364 dotyczących czasu samoczynnego wyłączenia zasilania oraz doboru przekrojów przewodów.

Pytanie 35

Na rysunku 1 przedstawiono schemat prostownika trójpulsowego w układzie podstawowym, na rysunku 2 przebiegi czasowe napięć fazowych zasilających ten prostownik oraz przebieg napięcia na obciążeniu rezystancyjnym Ud. Jaką modyfikację wprowadzono do układu prostownika, aby uzyskać kształt napięcia wyprostowanego Ud jak na rysunku?

A. Szeregowo z obciążeniem R dołączono dławik o dużej indukcyjności.

B. Równolegle z obciążeniem R dołączono dławik o dużej indukcyjności.

C. Równolegle z obciążeniem R dołączono kondensator o dużej pojemności.

D. Szeregowo z obciążeniem R dołączono kondensator o dużej pojemności.

Dołączenie elementów takich jak dławiki czy kondensatory w niewłaściwy sposób może prowadzić do niepożądanych efektów w układzie prostownika. Na przykład, wprowadzenie dławika o dużej indukcyjności równolegle z obciążeniem R może rzeczywiście powodować pewne wygładzanie, jednak nie jest to najefektywniejsza metoda. Dławik ogranicza zmiany prądu, co może prowadzić do sytuacji, w której napięcie wyjściowe pozostaje niestabilne w chwilach zapotrzebowania na większe wartości prądu. Ostatecznie, może to prowadzić do nieefektywnej pracy obciążenia oraz zwiększonego ryzyka uszkodzeń, ponieważ niejasności w przepływie prądu mogą skutkować zarówno przesterowaniem, jak i podniesieniem wartości napięcia powyżej tolerancji urządzeń. Równoległe dołączenie kondensatora o dużej pojemności zamiast dławika jest bardziej uzasadnione, ponieważ kondensator nie tylko magazynuje energię, ale również dostarcza ją w chwilach wzmożonego zapotrzebowania, zapewniając stabilność. Przykładowo, w systemach zasilania, gdzie wymagana jest wysoka jakość energii, standardy takie jak IEC 61000-3-2 wskazują na konieczność stosowania odpowiednich rozwiązań, które zapewniają wygładzenie przebiegów napięciowych, a kondensatory są kluczowym elementem w wielu takich układach.

Pytanie 36

Jakie zabezpieczenie stanowi zainstalowane urządzenie pokazane na zdjęciu?

A. Różnicowe i przepięciowe.

B. Tylko przepięciowe.

C. Tylko nadprądowe.

D. Różnicowe i nadprądowe.

Wybór odpowiedzi, która wskazuje jedynie zabezpieczenia przepięciowe, nadprądowe lub ich kombinacje, jest wynikiem niepełnego zrozumienia funkcji urządzeń ochronnych w instalacjach elektrycznych. Zabezpieczenia przepięciowe chronią urządzenia przed nagłymi wzrostami napięcia, które mogą być spowodowane na przykład wyładowaniami atmosferycznymi. Choć są one istotne, to nie chronią one przed bezpośrednim zagrożeniem dla życia, które niesie ze sobą prąd różnicowy, dlatego sama opcja 'Tylko przepięciowe' jest niewłaściwa. Odpowiedź, która sugeruje, że urządzenie oferuje tylko zabezpieczenie nadprądowe, również mija się z celem, ponieważ nie uwzględnia kluczowej funkcji ochrony przed porażeniem prądem. Zabezpieczenie nadprądowe chroni przed przeciążeniem, ale nie jest wystarczające w kontekście zabezpieczeń wymaganych do ochrony ludzi. Błąd w myśleniu, który prowadzi do wyboru takich odpowiedzi, często wynika z mylnego przekonania, że zabezpieczenia nadprądowe są wystarczające do zaspokojenia wszystkich potrzeb ochrony w instalacjach elektrycznych. W rzeczywistości, zharmonizowane stosowanie obu typów zabezpieczeń jest kluczowe dla zapewnienia pełnej ochrony instalacji i osób z nich korzystających, co zgodne jest z normami bezpieczeństwa w elektryce. Zrozumienie tych zasad jest niezbędne do skutecznego projektowania i eksploatacji instalacji elektrycznych.

Pytanie 37

Element przedstawiony na ilustracji, zabezpieczający olejowy transformator energetyczny o danych znamionowych 15/0,4 kV, 2 500 kVA, nie chroni przed skutkami

A. zwarć międzyzwojowych.

B. przerw w uziemieniu.

C. obniżenia poziomu oleju w kadzi.

D. rozkładu termicznego izolacji stałej.

Zrozumienie funkcji przekaźnika Buchholza jest kluczowe dla prawidłowego zarządzania bezpieczeństwem transformatorów olejowych. Odpowiedzi, które wskazują na obniżenie poziomu oleju w kadzi, zwarcia międzyzwojowe czy rozkład termiczny izolacji stałej, mogą prowadzić do mylnych wniosków dotyczących zabezpieczeń oferowanych przez ten element. Obniżenie poziomu oleju w kadzi rzeczywiście jest problemem, ale Buchholz relay działa jako czujnik, który wykrywa ten stan, a nie jako mechanizm, który go zabezpiecza. W przypadku zwarć międzyzwojowych, przekaźnik ten jest w stanie zidentyfikować gazy wydobywające się z transformatora, co również nie jest funkcją zabezpieczającą, a jedynie sygnalizującą. Co więcej, rozkład termiczny izolacji stałej jest sprawą bardziej związana z zarządzaniem temperaturą i nie jest bezpośrednio monitorowane przez przekaźnik Buchholza. Ponadto, przerwy w uziemieniu nie są wykrywane przez ten element, co może prowadzić do poważnych usterek w systemie zasilania, dlatego ważne jest, aby zrozumieć, że przekaźnik nie jest rozwiązaniem dla wszystkich problemów związanych z bezpieczeństwem transformatora. Właściwe zrozumienie funkcjonalności oraz ograniczeń Buchholz relay jest kluczowe dla skutecznego zarządzania bezpieczeństwem i efektywnością pracy transformatorów energetycznych.

Pytanie 38

W obwodzie gniazd jednofazowych zabezpieczonym wyłącznikiem nadprądowym CLS6 B20, zmierzona impedancja pętli zwarcia Z_L-N wynosi 0,1 Ω. Na podstawie zamieszczonej tabeli dobierz najmniejszy prąd znamionowy poprzedzającego wyłącznik zabezpieczenia topikowego tak, aby była zachowana selektywność zadziałania zabezpieczeń.

A. 50 A

B. 63 A

C. 35 A

D. 80 A

Wybór prądu znamionowego 50 A, 35 A lub 80 A dla zabezpieczenia topikowego w kontekście selektywności zadziałania zabezpieczeń nie jest prawidłowy, ponieważ każdy z tych wyborów nie spełnia kryteriów wymaganych do zapewnienia optymalnej ochrony obwodów. W przypadku prądu 50 A, zabezpieczenie topikowe będzie miało zbyt niski prąd znamionowy w porównaniu do prądu zwarcia, co może prowadzić do zadziałania obu zabezpieczeń, zamiast jedynie wyłącznika nadprądowego. To zjawisko nazywane jest brakiem selektywności, co skutkuje zbędnym wyłączeniem zasilania w większej części instalacji. Wybór 35 A również jest niewłaściwy, ponieważ zabezpieczenie to nie zadziała w sytuacji wystąpienia zwarcia, jeśli prąd zwarcia przekroczy jego wartość, co prowadzi do niebezpiecznej sytuacji, gdy inne obwody mogą pozostać zasilane, co jest sprzeczne z zasadami bezpieczeństwa. Z kolei wybór 80 A jest całkowicie pomyłkowy, ponieważ zabezpieczenie topikowe może nie zareagować w odpowiednim czasie, narażając instalację na uszkodzenia spowodowane przeciążeniem lub zwarciem. Zgodnie z zasadami ochrony i normami, takimi jak PN-EN 60947-2, kluczowe jest, aby dobrać prąd znamionowy zabezpieczeń w taki sposób, aby zapewnić odpowiednie reakcje w sytuacjach awaryjnych, co nie jest spełnione w przypadku tych trzech odpowiedzi.

Pytanie 39

Jakim przyrządem należy przeprowadzić bezpośredni pomiar mocy biernej?

A. Waromierza

B. Watomierza

C. Częstościomierza

D. Fazomierza

Wybór fazomierza, częstościomierza lub watomierza nie jest właściwy przy pomiarze mocy biernej, co wynika z ich specyfiki funkcjonalnej. Fazomierz służy do pomiaru kąta przesunięcia fazowego między napięciem a prądem, co tylko pośrednio może pomóc w określeniu mocy biernej, ale nie umożliwia jej bezpośredniego pomiaru. Z kolei częstościomierz jest urządzeniem do pomiaru częstotliwości sygnału, co jest istotne w kontekście analizy harmonijnej, lecz nie dostarcza informacji na temat mocy w obwodach prądu zmiennego. Watomierz natomiast mierzy moc czynną, a nie bierną, co oznacza, że koncentruje się na energii rzeczywistej konsumowanej przez odbiorniki. Jest to kluczowe dla oceny efektywności energetycznej, ale nie odnosi się bezpośrednio do mocy biernej, co może prowadzić do mylnego wniosku, iż pomiar mocy czynnej wystarczy do określenia całości wydajności układu. Zrozumienie tej różnicy jest kluczowe w kontekście projektowania i analizy systemów energetycznych, gdzie zarówno moc czynna, jak i bierna mają swoje znaczenie w ocenie jakości zasilania i stabilności sieci. Nieodpowiednie interpretowanie tych pojęć może prowadzić do nieefektywnego zarządzania zasobami energetycznymi, co w dłuższej perspektywie generuje dodatkowe koszty operacyjne.

Pytanie 40

Na podstawie wyników pomiarów rezystancji wykonanych na zaciskach L1 i N grzejnika jednofazowego, którego schemat przedstawiono na rysunku, określ stan techniczny jego grzałek.

Położenie przełącznika P1	Położenie przełącznika P2	Rezystancja między zaciskami L1 i N w Ω
1	3	∞
1	4	∞
2	3	44
2	4	53

A. Wszystkie grzałki są sprawne.

B. Sprawna jest tylko grzałka G3.

C. Wszystkie grzałki są uszkodzone.

D. Uszkodzona jest tylko grzałka G1.

Prawidłowa diagnoza wynika przede wszystkim z analizy wartości rezystancji dla różnych położeń przełączników. Gdy oba przełączniki są ustawione w pozycjach 1-3 i 1-4, miernik pokazuje nieskończoność (∞), co jednoznacznie wskazuje na przerwę w obwodzie. W praktyce w takich położeniach powinna być widoczna konkretna rezystancja, jeśli wszystkie grzałki są sprawne. Moim zdaniem – i niejednokrotnie widziałem to na warsztacie – najczęściej oznacza to, że jedna z grzałek jest uszkodzona (przerwa). Przy położeniach 2-3 i 2-4 pojawiają się wartości 44 i 53 Ω, czyli dwie grzałki przewodzą prąd i są sprawne. Analizując układ połączeń, łatwo dojść do wniosku, że brak przewodności w pierwszych przypadkach wynika z uszkodzenia G1 – to właśnie ta grzałka odcina całą ścieżkę prądową w tych konfiguracjach. W zawodzie elektryka podobna sytuacja często pojawia się np. przy naprawie pieców czy bojlerów – pomiar rezystancji pozwala błyskawicznie wskazać uszkodzony element bez konieczności rozkręcania całego urządzenia. Taki test to nie tylko teoria, ale bardzo praktyczna metoda, którą polecam każdemu początkującemu elektrykowi. Dobrze wykonana diagnostyka rezystancyjna to podstawa utrzymania ruchu i serwisu urządzeń grzewczych. Warto pamiętać, że zgodnie z dobrą praktyką branżową zawsze należy dokumentować wyniki pomiarów i interpretować je z uwzględnieniem schematu połączeń – to zdecydowanie skraca czas diagnozy i ogranicza ryzyko błędów.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej