Kwalifikacja: MED.14 - Świadczenie usług medyczno-pielęgnacyjnych i opiekuńczych osobie chorej i niesamodzielnej
Rozpoczęcie: 14 października 2026 18:10
Zakończenie: 14 października 2026 18:22
Egzamin zdany!
Wynik: 38/40 punktów (95,0%)
Wymagane minimum: 20 punktów (50%)
Twój wynik na tle innych
Twój wynik jest lepszy niż 85% podejść do kwalifikacji MED.14.
Porównanie z 2621 zakończonymi podejściami do tej kwalifikacji (dane zbiorcze, bez wyników indywidualnych).
Taki sam wynik jak poprzednio (95,0%).
Zachowaj ten wynik na koncie
Załóż darmowe konto albo zaloguj się - ten egzamin trafi na Twoje konto, więc wrócisz do swoich błędów, będziesz śledzić postęp i dostaniesz powtórki dobrane do Twoich odpowiedzi.
Podstawowym celem rehabilitacji osób z rozpoznaną chorobą Parkinsona jest podtrzymywanie aktywności ruchowej, co w początkowym okresie choroby polega głównie na
A. częstych spacerach z kontrolowaniem chodu i postawy ciała.
Twoja odpowiedź
B. wykonywaniu gimnastyki w pozycji leżącej kilka razy dziennie.
C. ćwiczeniach wzmacniających z obciążeniem co najmniej 2 kg.
D. ćwiczeniach wspomaganych powtarzanych co drugi dzień.
Poprawna odpowiedź. W chorobie Parkinsona w początkowym okresie rehabilitacja powinna przede wszystkim podtrzymywać samodzielność, rytm chodu, równowagę i prawidłową postawę. Dlatego częste spacery z kontrolowaniem chodu i ustawienia ciała są najlepszą odpowiedzią. Chory zwykle jeszcze chodzi samodzielnie, ale mogą już pojawiać się drobne zaburzenia: pochylona sylwetka, skrócenie kroku, szuranie stopami, mniejsza praca rąk, trudność z rozpoczęciem ruchu. Regularny marsz pomaga utrzymać wydolność, koordynację i pewność poruszania się. W praktyce warto przypominać o wyprostowaniu tułowia, patrzeniu przed siebie, stawianiu dłuższych kroków i rytmicznym wymachu kończyn górnych. Z mojego doświadczenia takie proste wskazówki czasem dają więcej niż skomplikowany zestaw ćwiczeń, bo pacjent może je stosować codziennie, w domu, na korytarzu albo podczas wyjścia do sklepu. Dobre praktyki rehabilitacyjne przy Parkinsonie zalecają aktywność regularną, bez przeciążania, dopasowaną do aktualnego stanu chorego i najlepiej prowadzoną we współpracy z fizjoterapeutą. Ważne jest też bezpieczeństwo: stabilne obuwie, unikanie śliskich powierzchni, spokojne tempo i obserwacja zmęczenia. Celem nie jest bicie rekordów, tylko jak najdłuższe utrzymanie sprawności funkcjonalnej.
Pytanie 2
Którym osobom zaleca się stosowanie majtek chłonnych?
A. Osobom, u których nietrzymanie moczu występuje na skutek śmiechu.
B. Osobom samodzielnym, u których ustalono nietrzymanie moczu średniego stopnia.
Twoja odpowiedź
C. Osobom leżącym, u których stwierdzono nietrzymanie moczu niewielkiego stopnia.
D. Osobom, u których stwierdzono kropelkowe nietrzymanie moczu.
Poprawna odpowiedź. Majtki chłonne zaleca się przede wszystkim osobom samodzielnym lub częściowo samodzielnym, które poruszają się, korzystają z toalety i mają nietrzymanie moczu średniego stopnia. To jest ważne, bo ten wyrób chłonny działa trochę jak zwykła bielizna: można go samodzielnie założyć i zdjąć, a przy tym daje większe zabezpieczenie niż zwykła wkładka urologiczna. W praktyce sprawdza się np. u podopiecznego, który chodzi po oddziale albo po domu, ale nie zawsze zdąży do toalety, szczególnie w nocy lub przy nagłym parciu na mocz. Moim zdaniem to bardzo wygodne rozwiązanie, bo wspiera samodzielność i nie robi z pacjenta osoby bardziej zależnej niż jest naprawdę. Zgodnie z dobrą praktyką dobiera się środek chłonny do stopnia nietrzymania moczu, sprawności ruchowej, stanu skóry, masy ciała i obwodu bioder. Trzeba też regularnie kontrolować skórę krocza, zapobiegać maceracji naskórka, stosować delikatną higienę i krem ochronny, jeśli jest taka potrzeba. Majtki chłonne nie powinny być traktowane jako zamiennik toalety, tylko jako pomoc w utrzymaniu higieny, komfortu i godności podopiecznego.
Pytanie 3
Jaka jest właściwa kolejność czynności podczas zakładania koszuli nocnej pacjentce z obrzękniętym, zaczerwienionym prawym przedramieniem?
A. Od rękawa prawego, przez głowę, rękaw dalszy, wyprostowanie pod plecami i pośladkami.
Twoja odpowiedź
B. Od rękawa lewego, przez głowę, rękaw prawy, wyprostowanie pod plecami i pośladkami.
C. Przez głowę, rękaw dalszy, rękaw bliższy, wyprostowanie pod plecami.
D. Obie ręce naraz, a następnie przez głowę.
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji kluczowa zasada brzmi: najpierw ubieramy kończynę chorą, bolesną, obrzękniętą albo mniej sprawną, a rozbieranie zaczynamy od strony zdrowej. Dlatego koszulę nocną zakłada się od rękawa prawego, czyli od strony z obrzękniętym i zaczerwienionym przedramieniem, potem przekłada przez głowę, następnie przez drugi, dalszy rękaw i na końcu dokładnie wygładza pod plecami oraz pośladkami. Ma to bardzo praktyczne znaczenie. Obrzęknięte przedramię może być tkliwe, mniej ruchome, czasem pacjentka odczuwa ból przy zginaniu łokcia lub unoszeniu ręki. Jeśli zaczniemy od zdrowej strony, później trzeba będzie bardziej manipulować kończyną chorą, a to może nasilić ból, podrażnić skórę albo pogłębić dyskomfort. Z mojego doświadczenia taka drobna kolejność robi dużą różnicę, szczególnie u osób starszych i leżących. Dobre praktyki opiekuńcze mówią też o ochronie godności pacjentki: zasłaniamy ciało, tłumaczymy co robimy, nie ciągniemy za rękę, nie wykonujemy gwałtownych ruchów i obserwujemy skórę. Zaczerwienienie oraz obrzęk trzeba zgłosić pielęgniarce, bo może to oznaczać stan zapalny, uraz, reakcję po wkłuciu albo zaburzenia krążenia. Na końcu koszula musi być wyprostowana pod plecami i pośladkami, bo fałdy materiału zwiększają ryzyko ucisku, otarć i odleżyn. Niby zwykłe ubranie pacjentki, a w praktyce jest to czynność higieniczna połączona z oceną stanu skóry i profilaktyką powikłań.
Pytanie 4
Zgodnie z postanowieniami zawartymi w Karcie Praw Pacjenta, opiekun medyczny powinien zapewnić pacjentowi
A. możliwość leczenia przez wskazanych przez niego lekarzy.
B. możliwość informacji o jego stanie zdrowia.
Twoja odpowiedź
C. dostęp do wszystkich świadczeń medycznych.
D. intymność i prywatność oraz poszanowanie godności osobistej.
Poprawna odpowiedź
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu łatwo pomylić ogólne prawa pacjenta z tym, co realnie i bezpośrednio zapewnia opiekun medyczny w ramach swoich kompetencji. Pacjent rzeczywiście ma prawo do informacji o stanie zdrowia, ale opiekun medyczny nie jest osobą, która samodzielnie omawia rozpoznanie, rokowanie, wyniki badań czy plan leczenia. Takie informacje przekazuje lekarz, a w określonym zakresie także pielęgniarka lub inny uprawniony członek personelu. Opiekun może natomiast przekazać swoje obserwacje zespołowi, np. że pacjent zgłasza ból, jest osłabiony albo ma trudności z jedzeniem. Nie powinien jednak interpretować diagnozy, bo to byłoby przekroczenie kompetencji. Podobnie możliwość leczenia przez wybranych lekarzy nie jest czymś, co opiekun może pacjentowi po prostu zagwarantować. Organizacja leczenia zależy od systemu świadczeń, placówki, skierowań, dostępności specjalistów i decyzji medycznych. Częsty błąd myślowy polega na tym, że skoro pacjent ma prawo wyboru, to każda osoba z personelu ma obowiązek ten wybór natychmiast zapewnić. Tak to niestety nie działa. Również dostęp do wszystkich świadczeń medycznych brzmi bardzo szeroko i przez to jest nieprecyzyjne. Pacjent ma prawo do świadczeń odpowiadających jego potrzebom zdrowotnym, udzielanych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i przepisami, ale nie oznacza to dowolnego dostępu do każdej procedury. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać, że opiekun medyczny najczęściej realizuje prawa pacjenta przez sposób wykonywania opieki: szacunek, dyskrecję, ochronę intymności, spokojną komunikację i niewykraczanie poza swoje uprawnienia.
Pytanie 5
Wskaż właściwy sposób przemieszczenia pacjenta z pozycji siedzącej na wózek inwalidzki, bez sprzętu ślizgowego.
A. Zablokowanie kół wózka, zablokowanie palców stóp swoimi stopami, wsunięcie ręki pod pośladki pacjenta, wykonanie obrotu pośladkami w stronę wózka i posadzenie pacjenta.
B. Zablokowanie kół wózka, zdjęcie bocznego oparcia, zablokowanie palców stóp swoimi stopami, podciągnięcie w górę, wykonanie obrotu pośladkami pacjenta i posadzenie na wózek.
C. Zdjęcie bocznego oparcia, postawienie sprzętu blisko łóżka, zablokowanie palców stóp swoimi stopami, podciągnięcie w górę pacjenta, wykonanie obrotu pośladkami w stronę wózka i posadzenie na wózek.
D. Postawienie wózka blisko łóżka, zablokowanie kół wózka, zdjęcie bocznego oparcia, zablokowanie palców stóp pacjenta swoimi stopami, wsunięcie ręki pod pośladki pacjenta, podciągnięcie w górę, wykonanie obrotu pośladkami pacjenta w stronę wózka i posadzenie na wózek.
Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. W tej procedurze najważniejsze jest przygotowanie stanowiska i kontrolowany transfer, a nie samo „podniesienie” pacjenta siłą. Wózek ustawiony blisko łóżka skraca drogę przemieszczenia i zmniejsza ryzyko utraty równowagi. Zablokowanie kół to absolutna podstawa bezpieczeństwa, bo nawet małe przesunięcie wózka podczas sadzania może skończyć się upadkiem. Zdjęcie bocznego oparcia ułatwia przesunięcie tułowia i pośladków pacjenta, bez zahaczania biodrem o element wózka. Stabilizacja stóp pacjenta własnymi stopami pomaga kontrolować ustawienie kończyn dolnych, choć w praktyce trzeba robić to delikatnie, bardziej stabilizować niż „przygniatać” palce. Wsunięcie ręki pod pośladki daje lepszy punkt podparcia i pozwala wykonać obrót miednicy w stronę wózka. Moim zdaniem to jest właśnie sedno tej techniki: krótki, zaplanowany ruch, z wykorzystaniem ciężaru ciała opiekuna, a nie szarpania rękami. Zgodnie z dobrą praktyką opiekun powinien ustawić stopy stabilnie, ugiąć kolana, trzymać plecy możliwie prosto i wcześniej powiedzieć pacjentowi, co będzie robione, np. „na trzy pochylamy się do przodu i przenosimy na wózek”. W pracy przy pacjencie liczy się też ocena jego możliwości: czy współpracuje, czy ma niedowład, ból, zawroty głowy albo ryzyko omdlenia. Taki sposób transferu jest zgodny z zasadami ergonomii, profilaktyki upadków i bezpiecznego przemieszczania pacjenta w opiece medycznej.
Pytanie 6
Toaleta całego ciała i dokładne osuszanie skóry u osoby leżącej, szczególnie w przylegających do siebie fałdach skórnych, wykonywana jest w celu zapobiegania
A. otarciom naskórka.
B. zakrzepom.
C. odparzeniom.
Twoja odpowiedź
D. ranom.
Poprawna odpowiedź. Toaleta całego ciała połączona z bardzo dokładnym osuszaniem skóry, szczególnie w fałdach skórnych, jest wykonywana przede wszystkim w celu zapobiegania odparzeniom. U osoby leżącej skóra często ma ograniczony dostęp powietrza, łatwo się poci, a w miejscach takich jak pachwiny, okolice pod piersiami, fałd brzuszny, pachy czy przestrzenie między pośladkami gromadzi się wilgoć. Wilgoć + ciepło + tarcie to taki klasyczny zestaw, który sprzyja maceracji naskórka, zaczerwienieniu, pieczeniu i nadkażeniom grzybiczym albo bakteryjnym. Z mojego doświadczenia wynika, że niedokładne osuszenie jednego fałdu potrafi szybko dać problem, szczególnie u osób z otyłością, cukrzycą lub nietrzymaniem moczu. Dobra praktyka pielęgnacyjna polega na delikatnym myciu, bez mocnego szorowania, dokładnym osuszeniu przez przykładanie ręcznika, a nie tarcie, oraz obserwacji skóry przy każdej toalecie. W razie potrzeby stosuje się preparaty ochronne, np. krem barierowy, ale zgodnie z zaleceniami placówki i stanem skóry pacjenta.
Pytanie 7
Aby móc bezpiecznie wykonać kąpiel pacjenta w wannie, opiekun powinien zadbać przede wszystkim
A. o zabezpieczenie odzieży ochronnej opiekuna.
B. o odpowiednie oświetlenie i wywietrzenie łazienki.
C. o wyposażenie wanny w uchwyty i matę antypoślizgową.
Twoja odpowiedź
D. o zabezpieczenie bielizny osobistej chorego.
Poprawna odpowiedź. Najważniejsze przy kąpieli pacjenta w wannie jest ograniczenie ryzyka poślizgnięcia, upadku i urazu, dlatego wyposażenie wanny w stabilne uchwyty oraz matę antypoślizgową to najlepsza odpowiedź. W praktyce opiekun medyczny musi myśleć nie tylko o umyciu ciała, ale też o bezpiecznym wejściu do wanny, zmianie pozycji, siadaniu, wstawaniu i wyjściu po kąpieli. Mokra powierzchnia, mydło, osłabienie mięśni, zawroty głowy albo lęk pacjenta bardzo zwiększają ryzyko wypadku. Uchwyty dają punkt podparcia, a mata antypoślizgowa zmniejsza możliwość utraty równowagi. Moim zdaniem to taka podstawowa rzecz, o której czasem się zapomina, a potem problem jest ogromny. Dobra praktyka obejmuje też sprawdzenie temperatury wody, przygotowanie ręcznika, środków higienicznych, zapewnienie intymności, zamknięcie drzwi bez odcinania możliwości wezwania pomocy oraz stałą obserwację pacjenta. Oświetlenie i wietrzenie też są przydatne, ale nie chronią bezpośrednio przed najgroźniejszym zdarzeniem podczas kąpieli, czyli upadkiem w mokrej wannie.
Pytanie 8
Podczas wykonywania toalety całego ciała u pacjentki leżącej w łóżku przebywającej na oddziale wewnętrznym, zgodnie z zasadami, opiekun medyczny powinien
A. przygotować do mycia ciała wodę o temperaturze 53°C.
B. zmieniać wodę po umyciu każdej części ciała.
C. zmieniać wodę do mycia, gdy stanie się chłodna.
Twoja odpowiedź
D. przygotować do mycia ciała wodę o temperaturze 33°C.
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji właściwe jest zmienianie wody do mycia wtedy, gdy stanie się chłodna, ewentualnie także gdy jest wyraźnie zabrudzona. Podczas toalety całego ciała pacjentki leżącej w łóżku trzeba pilnować komfortu cieplnego, bo osoba chora, osłabiona albo starsza szybciej marznie i może gorzej tolerować długie odsłanianie ciała. Chłodna woda powoduje dyskomfort, napięcie mięśni, a czasem nawet dreszcze, więc nie spełnia już swojej funkcji higienicznej i pielęgnacyjnej. W praktyce opiekun przygotowuje wodę ciepłą, zwykle w granicach temperatury przyjemnej dla skóry, kontroluje ją dłonią lub termometrem i pyta pacjentkę, czy temperatura jest odpowiednia. Moim zdaniem to bardzo ważny nawyk, bo pacjent często nie powie od razu, że jest mu zimno. Dobra praktyka obejmuje też mycie od okolic czystszych do bardziej zanieczyszczonych, osłanianie aktualnie niemytych części ciała, delikatne osuszanie skóry i obserwację zaczerwienień, otarć oraz zmian skórnych. Nie ma potrzeby wymieniać wody po każdej pojedynczej części ciała, bo wydłuża to zabieg i niepotrzebnie męczy pacjentkę, ale woda nie może być zimna ani brudna.
Pytanie 9
W trakcie toalety wieczornej pacjent z założonym zgłębnikiem do żołądka uskarża się na uczucie pełności w żołądku, nudności, duszność, wzdęcia. W tej sytuacji opiekun medyczny powinien
A. przerwać wykonywanie toalety i wypłukać jamę ustną pacjentowi naparem z mięty.
B. kontynuować wykonywanie toalety, a po jej zakończeniu powiadomić pielęgniarkę.
C. kontynuować wykonywanie toalety, a po jej zakończeniu ułożyć pacjenta w pozycji bezpiecznej.
D. przerwać wykonywanie toalety i natychmiast powiadomić o objawach pielęgniarkę.
Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji najważniejsze jest przerwanie toalety i natychmiastowe przekazanie informacji pielęgniarce. Objawy takie jak uczucie pełności w żołądku, nudności, duszność i wzdęcia u pacjenta ze zgłębnikiem żołądkowym mogą świadczyć o zaleganiu treści pokarmowej, niedrożności lub przemieszczeniu zgłębnika, zbyt szybkim podawaniu pokarmu, a nawet o ryzyku aspiracji treści żołądkowej do dróg oddechowych. To już nie jest zwykły dyskomfort przy toalecie, tylko sygnał możliwego pogorszenia stanu pacjenta. Opiekun medyczny powinien obserwować chorego, zapewnić mu bezpieczeństwo, przerwać czynność higieniczną i zgłosić objawy osobie uprawnionej do oceny i dalszych działań. Moim zdaniem to jedna z tych sytuacji, gdzie lepiej zareagować za wcześnie niż za późno. W praktyce warto też zwrócić uwagę na ułożenie pacjenta, oddech, kolor skóry, potliwość, ewentualne odbijanie, kaszel czy niepokój. Opiekun nie powinien samodzielnie manipulować zgłębnikiem, płukać go ani podejmować decyzji o karmieniu. Dobra praktyka zespołu terapeutycznego polega na szybkim zgłaszaniu niepokojących objawów i dokładnym opisaniu, co pacjent mówi oraz co widać w obserwacji.
Pytanie 10
W trakcie rozmowy z 85-letnią, nowoprzyjętą do szpitala pacjentką opiekun usłyszał, że jej syn często ją bije. Na odsłoniętych częściach ciała pacjentki nie widać uszkodzeń ani siniaków. W tej sytuacji opiekun powinien
A. przekazać informację pielęgniarce lub lekarzowi prowadzącemu.
Twoja odpowiedź
B. jak najszybciej porozmawiać z synem, oczekując wyjaśnień.
C. natychmiast zgłosić sprawę do prokuratury.
D. spróbować wytłumaczyć pacjentce, że to nieprawda i zawodzi ją pamięć.
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji najważniejsze jest przekazanie informacji pielęgniarce lub lekarzowi prowadzącemu, bo opiekun medyczny pracuje w zespole terapeutycznym i działa w określonym zakresie kompetencji. Podejrzenie przemocy wobec osoby starszej to poważny sygnał, nawet jeśli na odsłoniętych częściach ciała nie ma siniaków. Brak widocznych obrażeń nie wyklucza bicia, zaniedbania, przemocy psychicznej albo urazów w miejscach zakrytych. Moim zdaniem tu trzeba zachować spokój i nie robić z siebie „detektywa”, tylko uruchomić właściwą ścieżkę służbową. Dobra praktyka wygląda tak: wysłuchać pacjentkę bez oceniania, nie zaprzeczać jej słowom, zapewnić, że personel chce zadbać o jej bezpieczeństwo, a następnie niezwłocznie przekazać informację osobie odpowiedzialnej za leczenie i pielęgnację. Pielęgniarka lub lekarz mogą przeprowadzić dalszą ocenę stanu pacjentki, udokumentować zgłoszenie, zbadać ciało w warunkach intymności, wdrożyć procedury szpitalne i w razie potrzeby powiadomić odpowiednie instytucje. To jest zgodne z zasadami pracy zespołowej, ochrony praw pacjenta oraz bezpieczeństwa osoby zależnej.
Pytanie 11
Zmniejszenie sprawności fizycznej u ludzi starszych może wynikać ze
A. zwiększenia siły mięśni.
B. zmniejszenia ruchomości w stawach.
Twoja odpowiedź
C. zwiększenia masy mięśni.
D. zmniejszenia zawartości tkanki tłuszczowej.
Poprawna odpowiedź. Zmniejszenie ruchomości w stawach jest bardzo ważną przyczyną spadku sprawności fizycznej u osób starszych. Z wiekiem dochodzi do zmian w chrząstce stawowej, więzadłach, ścięgnach i mięśniach, przez co ruchy stają się mniej płynne, a zakres ruchu w stawie bywa ograniczony. Osoba starsza może mieć trudność z wstawaniem z krzesła, chodzeniem po schodach, schylaniem się, ubieraniem, myciem pleców czy bezpiecznym wejściem do wanny. Moim zdaniem to jedna z tych rzeczy, które w opiece widać od razu w praktyce, nawet bez skomplikowanego sprzętu. Dobra praktyka opiekuna polega na obserwacji chodu, równowagi, samodzielności w czynnościach dnia codziennego oraz na zachęcaniu do bezpiecznej aktywności, zgodnie z zaleceniami fizjoterapeuty. Ważne są ćwiczenia zakresu ruchu, odpowiednie tempo pomocy, profilaktyka upadków, wygodne obuwie, usunięcie przeszkód z otoczenia i prawidłowe techniki przemieszczania. Ograniczona ruchomość stawów nie oznacza, że trzeba wyręczać podopiecznego we wszystkim. Wręcz przeciwnie, standardem dobrej opieki jest aktywizowanie osoby na tyle, na ile pozwala jej stan zdrowia, bo bezruch szybko pogarsza siłę, krążenie, oddech i samopoczucie.
Pytanie 12
Która pozycja jest najkorzystniejsza dla pacjenta z niewydolnością lewokomorową?
A. Wysoka z opuszczonymi kończynami dolnymi.
Twoja odpowiedź
B. Wysoka z pochyleniem do przodu.
C. Półwysoka na plecach.
D. Pozycja Fowlera.
Poprawna odpowiedź. Najkorzystniejsze ułożenie przy niewydolności lewokomorowej to pozycja wysoka z opuszczonymi kończynami dolnymi, bo najbardziej odciąża krążenie płucne i lewą komorę serca. W niewydolności lewej komory krew zalega przed lewym sercem, czyli głównie w krążeniu płucnym. Pacjent ma wtedy duszność, może siedzieć niespokojnie, łapać powietrze, pojawia się kaszel, sinica, czasem pienista plwocina. Posadzenie chorego wysoko poprawia pracę przepony i wentylację płuc, a opuszczenie nóg w dół powoduje częściowe zgromadzenie krwi w żyłach kończyn dolnych. Dzięki temu zmniejsza się powrót żylny do serca, czyli tak zwane obciążenie wstępne. W praktyce mówimy: mniej krwi wraca naraz do klatki piersiowej, więc płuca są mniej przeciążone. Moim zdaniem to jedno z tych ułożeń, które warto zapamiętać bardzo konkretnie, bo w realnej opiece pacjent odczuwa ulgę dość szybko. Dobrą praktyką jest posadzić chorego stabilnie, podeprzeć plecy poduszkami, zabezpieczyć przed zsunięciem, opuścić nogi poza łóżko lub zastosować pozycję siedzącą na łóżku z podparciem stóp. Trzeba jednocześnie obserwować oddech, zabarwienie skóry, tętno, ciśnienie, saturację SpO₂ jeśli jest pulsoksymetr, oraz zgłosić pogorszenie personelowi pielęgniarskiemu lub lekarzowi. Nie zostawia się takiego pacjenta samego, szczególnie gdy duszność jest nasilona.
Pytanie 13
W celu ułatwienia unieruchomionej w łóżku pacjentce rozpoczęcia mikcji i oddania moczu na basenie, należy osłonić łóżko parawanem, a następnie
A. polewać krocze pacjentki chłodną wodą.
B. polewać krocze pacjentki ciepłą wodą.
Twoja odpowiedź
C. podać pacjentce napar z ziół o działaniu antyseptycznym.
D. podać pacjentce napar z ziół o działaniu moczopędnym.
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji najlepszym działaniem jest polewanie krocza pacjentki ciepłą wodą, oczywiście po zapewnieniu jej intymności przez osłonięcie łóżka parawanem. Ciepła woda działa miejscowo rozluźniająco, zmniejsza napięcie mięśni krocza i zwieracza cewki moczowej, a bodziec termiczny oraz sam odgłos wody mogą ułatwić uruchomienie odruchu mikcji. To jest prosta, praktyczna metoda stosowana przy trudnościach z oddaniem moczu na basenie, szczególnie u osoby leżącej, zestresowanej albo skrępowanej sytuacją. Z mojego doświadczenia wynika, że pacjentce często bardziej przeszkadza wstyd i napięcie niż sam brak potrzeby oddania moczu. Dlatego ważne są: parawan, spokojny ton głosu, nieponaglanie, wygodne ułożenie na basenie i zapewnienie, że opiekun jest w pobliżu, ale nie narusza prywatności. Woda powinna być przyjemnie ciepła, nie gorąca, najlepiej wcześniej sprawdzona na wewnętrznej stronie nadgarstka, żeby nie doszło do oparzenia. Po mikcji trzeba pomóc w higienie krocza, osuszyć skórę, usunąć basen, ocenić ilość i wygląd moczu, a w razie potrzeby zgłosić niepokojące objawy, np. ból, pieczenie, krwiomocz albo długotrwały brak oddawania moczu. To zgodne z dobrą praktyką opiekuńczą: komfort, bezpieczeństwo, intymność i obserwacja pacjentki idą tu razem.
Pytanie 14
Najbardziej wskazanym sprzętem, który ułatwi 80-letniej pacjentce ze zwyrodnieniem stawów biodrowych, wstanie z łóżka, przemieszczanie się po małych powierzchniach i odpoczynek w czasie chodzenia, jest
A. balkonik wysoki.
B. laska.
C. chodzik.
Twoja odpowiedź
D. kula łokciowa.
Poprawna odpowiedź. Odpowiedź „chodzik” jest najbardziej trafna, bo u 80-letniej pacjentki ze zwyrodnieniem stawów biodrowych trzeba myśleć nie tylko o samym chodzeniu, ale też o bezpieczeństwie, odciążeniu bolesnych stawów i możliwości krótkiego odpoczynku. Chodzik daje szeroką, stabilną podstawę podparcia, więc zmniejsza ryzyko upadku przy wstawaniu z łóżka, przy pierwszych krokach oraz podczas poruszania się po pokoju, łazience czy korytarzu. W praktyce często wybiera się model z hamulcami i siedziskiem, bo pacjentka może zatrzymać się, zablokować hamulce i usiąść na chwilę, gdy pojawi się ból bioder, zmęczenie albo duszność. To jest bardzo ważne u osób starszych, bo one nieraz przeceniają swoje siły. Moim zdaniem dobry chodzik potrafi naprawdę poprawić samodzielność pacjenta, pod warunkiem że jest dobrze dobrany do wzrostu, ma sprawne gumowe końcówki lub koła, stabilne hamulce i nie ślizga się po podłożu. Zgodnie z dobrą praktyką opiekun powinien sprawdzić, czy pacjentka umie bezpiecznie wstać, ustawić stopy, chwycić uchwyty, nie ciągnąć sprzętu zbyt daleko przed sobą i nie siadać bez wcześniejszego zablokowania hamulców. Ważne jest też usunięcie przeszkód: dywaników, progów, kabli i zbyt ciasno ustawionych mebli. Przy zwyrodnieniu stawów biodrowych chodzik pomaga rozłożyć ciężar ciała na kończyny górne, przez co chód jest mniej bolesny i bardziej kontrolowany. To sprzęt typowo wspierający pionizację, transfer i bezpieczne przemieszczanie pacjenta w codziennych czynnościach.
Pytanie 15
Udzielenie wsparcia informacyjnego podopiecznemu z wyłonioną przetoką jelita grubego, który z powodu wzdęć i głośnego oddawania gazów ogranicza kontakty społeczne, polega na
A. zaopatrzeniu w worki kolostomijne.
B. zaopatrzeniu w środki do pielęgnacji stomii.
C. przeprowadzeniu edukacji w zakresie zasad odżywiania.
Twoja odpowiedź
D. wykonywaniu zabiegów higienicznych.
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji kluczowe jest wsparcie informacyjne, czyli przekazanie podopiecznemu konkretnej wiedzy, jak może zmniejszyć wzdęcia i nadmierne oddawanie gazów przy kolostomii. Dlatego właściwe jest przeprowadzenie edukacji w zakresie zasad odżywiania. Osoba z wyłonioną przetoką jelita grubego często boi się krępujących dźwięków, zapachu i niekontrolowanego napełniania worka, więc ogranicza wyjścia z domu i kontakty z ludźmi. Sama wymiana sprzętu nie rozwiąże przyczyny problemu. W praktyce warto omówić produkty wzdymające, np. kapustę, groch, fasolę, cebulę, napoje gazowane, czasem mleko, a także znaczenie spokojnego jedzenia, dokładnego gryzienia i unikania połykania powietrza, np. przy gumie do żucia. Dobrą praktyką jest prowadzenie dzienniczka żywieniowego: co zjadłem, kiedy pojawiły się gazy, jak zachował się worek stomijny. Moim zdaniem to bardzo praktyczna forma pomocy, bo pacjent odzyskuje poczucie kontroli. Edukacja powinna być spokojna, bez zawstydzania, najlepiej z uwzględnieniem zaleceń pielęgniarki stomijnej, lekarza lub dietetyka. W standardach opieki nad pacjentem ze stomią ważne jest nie tylko zabezpieczenie skóry i sprzętu stomijnego, ale też nauka samoopieki, obserwacji organizmu oraz radzenia sobie w codziennym życiu społecznym.
Pytanie 16
Pielęgnacja przeciwodleżynowa pacjenta z paraplegią, leżącego w łóżku, powinna polegać między innymi na eliminowaniu ucisku w okolicy zagrożonej oraz myciu skóry
A. ciepłą wodą z mydłem o pH 5,5, delikatnym osuszaniu i pokryciu skóry oliwką.
Twoja odpowiedź
B. letnią wodą z mydłem o pH 4,5, energicznym osuszaniu i pokryciu skóry wazeliną.
C. letnią wodą z mydłem o pH 5,5, delikatnym osuszaniu, pokryciu skóry oliwką i talkiem.
D. ciepłą wodą z mydłem o pH 4,5, osuszeniu, natarciu kremem odżywczym i pokryciu skóry talkiem.
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji najlepszy jest wybór pielęgnacji skóry ciepłą wodą z mydłem o pH 5,5, z delikatnym osuszaniem i natłuszczeniem skóry oliwką. Skóra ma naturalny lekko kwaśny płaszcz ochronny, zwykle około pH 5,5, dlatego takie mydło mniej narusza barierę naskórkową i nie przesusza tak mocno skóry. U pacjenta z paraplegią ryzyko odleżyn jest duże, bo często nie czuje ucisku, bólu albo dyskomfortu i sam nie zmienia pozycji w odpowiednim momencie. Dlatego sama higiena to za mało, ale jest bardzo ważnym elementem profilaktyki. Ciepła, nie gorąca woda poprawia komfort i nie drażni skóry. Delikatne osuszanie, najlepiej przez przykładanie ręcznika, a nie tarcie, chroni naskórek przed mikrourazami. Oliwka pomaga natłuścić skórę i ograniczyć jej wysychanie, choć moim zdaniem trzeba pamiętać, żeby nie nakładać jej przesadnie dużo, bo skóra ma oddychać i nie może być stale wilgotna. W praktyce przy toalecie należy obejrzeć okolice kości krzyżowej, pięt, łokci, bioder i kostek. Jeśli widać zaczerwienienie, które nie blednie po odciążeniu, to jest już sygnał alarmowy. Dobre standardy opieki mówią też o regularnej zmianie pozycji, stosowaniu materaca przeciwodleżynowego, wygładzaniu prześcieradła, unikaniu fałd i okruszków oraz dbaniu o odżywienie i nawodnienie pacjenta.
Pytanie 17
Do zaopatrzenia zagojonej przetoki jelitowej wyłonionej na jelicie grubym pacjentowi uskarżającemu się na wzdęcia, najodpowiedniejsze będzie stosowanie worków
A. zamkniętych bez filtra.
B. zamkniętych z filtrem.
Twoja odpowiedź
C. otwartych z zapinką.
D. otwartych z kranem.
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji najlepszym wyborem są worki zamknięte z filtrem, ponieważ chodzi o zagojoną przetokę jelitową wyłonioną na jelicie grubym, czyli najczęściej kolostomię. Przy kolostomii treść jelitowa bywa już bardziej uformowana, podobna do stolca, więc worek zwykle nie musi być opróżniany przez zapinkę czy kranik, tylko wymienia się go po wypełnieniu. Filtr ma tu bardzo praktyczne znaczenie: odprowadza gazy jelitowe i ogranicza nieprzyjemny zapach. U pacjenta zgłaszającego wzdęcia jest to szczególnie ważne, bo bez filtra worek może się nadymać, odstawać od skóry, a czasem nawet podciekać pod przylepcem. Z mojego doświadczenia takie detale mocno wpływają na komfort i poczucie bezpieczeństwa pacjenta. Dobra praktyka w pielęgnacji stomii to dobranie sprzętu do rodzaju stomii, konsystencji wydalanej treści, stanu skóry wokół stomii oraz aktywności pacjenta. Przy kolostomii z gazami worek zamknięty z filtrem jest po prostu najbardziej logiczny i higieniczny.
Pytanie 18
Znużenie, senność, zaburzenia pamięci i koncentracji uwagi mogą świadczyć o zaburzeniu potrzeby
A. bezpieczeństwa.
B. snu.
Twoja odpowiedź
C. ruchu.
D. oddychania.
Poprawna odpowiedź. Odpowiedź: snu jest właściwa, bo znużenie, senność w ciągu dnia, pogorszenie pamięci i trudności z koncentracją to bardzo typowe objawy niezaspokojonej potrzeby snu i odpoczynku. Sen nie jest tylko przerwą w aktywności. W czasie snu organizm regeneruje układ nerwowy, porządkuje informacje, stabilizuje emocje i odnawia siły fizyczne. Jeżeli podopieczny śpi za krótko, często się wybudza, ma ból, duszność nocną, lęk albo niewygodne ułożenie, to w dzień może być apatyczny, rozdrażniony, wolniej reagować i gorzej współpracować przy czynnościach opiekuńczych. W praktyce opiekun powinien obserwować rytm dobowy, jakość snu, liczbę wybudzeń, drzemki w ciągu dnia oraz czynniki zakłócające odpoczynek, np. hałas, światło, pełny pęcherz, ból czy niewłaściwą temperaturę w pokoju. Dobrą praktyką jest zapewnienie spokojnego otoczenia, przewietrzenie sali, pomoc w toalecie przed snem, wygodne ułożenie oraz ograniczenie pobudzających bodźców wieczorem. Moim zdaniem to jeden z tych objawów, których nie wolno lekceważyć, bo brak snu szybko odbija się na bezpieczeństwie pacjenta, np. zwiększa ryzyko upadku i pomyłek w komunikacji.
Pytanie 19
Okład zimny (wysychający) założony na skórę podopiecznego powinien być
A. szczelnie zamocowany i zmieniany co 6-8 godzin.
B. luźno zamocowany i zmieniany co 2-3 godziny.
Twoja odpowiedź
C. szczelnie zamocowany i zmieniany co 2-3 godziny.
D. luźno zamocowany i zmieniany co 6-8 godzin.
Poprawna odpowiedź. Okład zimny wysychający zakłada się luźno i wymienia zwykle co 2-3 godziny, bo jego działanie opiera się głównie na parowaniu wody z powierzchni materiału. To parowanie odbiera ciepło ze skóry, czyli daje efekt ochładzający i łagodzący stan zapalny, obrzęk albo miejscowe dolegliwości bólowe. Gdyby taki okład zamocować szczelnie, to ograniczamy dostęp powietrza, materiał gorzej wysycha, a cały zabieg może stracić sens. Moim zdaniem to jest taki szczegół techniczny, który łatwo zapamiętać: wysychający musi mieć warunki do wysychania. W praktyce opiekun powinien kontrolować stan skóry pod okładem: czy nie ma nadmiernego zblednięcia, zasinienia, podrażnienia, maceracji naskórka albo skarg na pieczenie i drętwienie. Okład nie powinien uciskać, zaburzać krążenia ani krępować ruchów bardziej niż trzeba. Zmiana co 2-3 godziny jest dobrą praktyką, bo materiał traci właściwą temperaturę, może się zabrudzić, a skóra wymaga obserwacji. Przy osobach starszych, z zaburzeniami czucia lub krążenia, trzeba być jeszcze ostrożniejszym, bo podopieczny nie zawsze zgłosi dyskomfort na czas.
Pytanie 20
Bezpośrednio po zakończeniu podawania przytomnemu pacjentowi pokarmu przez zgłębnik założony do żołądka należy ułożyć pacjenta w pozycji
A. bocznej na minimum 30 minut.
B. półsiedzącej na minimum 30 minut.
Twoja odpowiedź
C. bocznej na minimum 15 minut.
D. półsiedzącej na minimum 15 minut.
Poprawna odpowiedź. Bezpośrednio po zakończeniu karmienia przez zgłębnik do żołądka pacjent przytomny powinien pozostać w pozycji półsiedzącej przez minimum 30 minut. Chodzi głównie o zmniejszenie ryzyka cofania się treści pokarmowej z żołądka do przełyku i zachłyśnięcia, czyli aspiracji do dróg oddechowych. W praktyce oznacza to uniesienie wezgłowia łóżka zwykle około 30-45°, czasem więcej, jeśli stan pacjenta na to pozwala. Moim zdaniem to jedna z tych zasad, które wyglądają prosto, ale realnie bardzo poprawiają bezpieczeństwo chorego. Po karmieniu żołądek jest wypełniony mieszaniną pokarmową, a zgłębnik może sprzyjać refluksowi, dlatego nie kładziemy pacjenta płasko ani tylko na bok. Dobre praktyki pielęgniarskie mówią też, żeby przed podaniem pokarmu sprawdzić położenie zgłębnika zgodnie z procedurą oddziału, ocenić tolerancję żywienia, obserwować nudności, kaszel, duszność, wzdęcia oraz przepłukać zgłębnik odpowiednią ilością wody, jeśli nie ma przeciwwskazań. Pozycja półsiedząca przez 30 minut wspiera opróżnianie żołądka i zabezpiecza drogi oddechowe. To taki mały szczegół, a potrafi zapobiec naprawdę poważnym powikłaniom, np. zachłystowemu zapaleniu płuc.
Pytanie 21
Materac zmiennociśnieniowy opiekun medyczny powinien zastosować u pacjenta
A. z oparzeniem pośladków.
B. z trudnościami w wykonywaniu czynności higienicznych.
C. z trudnościami w zmianie pozycji w łóżku.
Twoja odpowiedź
D. z odparzeniami w fałdach brzusznych.
Poprawna odpowiedź. Materac zmiennociśnieniowy stosuje się przede wszystkim u pacjenta, który ma trudności w samodzielnej zmianie pozycji w łóżku, bo właśnie taka sytuacja mocno zwiększa ryzyko powstania odleżyn. Gdy chory długo leży w jednej pozycji, ucisk na okolice kości krzyżowej, pięty, biodra, łopatki czy łokcie powoduje gorsze ukrwienie tkanek. Materac zmiennociśnieniowy cyklicznie napełnia i opróżnia komory powietrzne, dzięki czemu zmienia punkty nacisku na ciało. To nie zastępuje całkowicie zmiany pozycji, ale bardzo pomaga w profilaktyce przeciwodleżynowej. Zgodnie z dobrą praktyką opiekun powinien nadal obserwować skórę, dbać o suchość pościeli, prawidłowe ułożenie pacjenta, odciążanie pięt i regularne przekładanie chorego według zaleceń zespołu terapeutycznego. Moim zdaniem to jedno z tych udogodnień, które realnie ułatwia opiekę, ale tylko wtedy, gdy jest używane rozsądnie: materac musi być dobrze dobrany do masy ciała pacjenta, prawidłowo napompowany i nie może być przykryty grubymi warstwami podkładów, bo wtedy jego działanie jest dużo słabsze.
Pytanie 22
80-letniemu podopiecznemu z zaburzeniami równowagi, do przemieszczania się po mieszkaniu, opiekun powinien zaproponować
A. balkonik.
Twoja odpowiedź
B. laskę.
C. kule łokciowe.
D. kule pachowe.
Poprawna odpowiedź. Balkonik jest najlepszym wyborem u 80-letniego podopiecznego z zaburzeniami równowagi, bo daje największą stabilizację spośród podanych pomocy do chodzenia. Ma szeroką podstawę podparcia, pozwala oprzeć się obiema rękami i zmniejsza ryzyko upadku podczas przemieszczania się po mieszkaniu. W praktyce jest to szczególnie ważne u osoby starszej, u której mogą występować wolniejsze reakcje obronne, osłabienie mięśni kończyn dolnych, zawroty głowy albo lęk przed upadkiem. Moim zdaniem w opiece domowej balkonik często jest najbezpieczniejszym rozwiązaniem, o ile jest dobrze dobrany i pacjent został nauczony jego używania. Dobra praktyka to ustawienie wysokości uchwytów mniej więcej na poziomie nadgarstków przy swobodnie opuszczonych rękach, sprawdzenie stabilności sprzętu oraz usunięcie dywaników, progów i luźnych kabli z trasy chodzenia. Opiekun powinien także zwrócić uwagę na pełne obuwie antypoślizgowe, dobre oświetlenie i asekurację przy pierwszych próbach. Balkonik nie jest tylko sprzętem, ale elementem profilaktyki upadków, pionizacji i bezpiecznego przemieszczania pacjenta.
Pytanie 23
Która z wymienionych chorób może być spowodowana stosowaniem do celów spożywczych wody i żywności zanieczyszczonych pałeczkami typu Salmonella?
A. Choroba wrzodowa żołądka.
B. Marskość wątroby.
Twoja odpowiedź
C. Dur brzuszny.
Poprawna odpowiedź
D. Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego.
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu łatwo pomylić choroby przewodu pokarmowego i wątroby z chorobami szerzącymi się przez skażoną wodę oraz żywność. Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego kojarzy się z bakteriami i bólem brzucha, ale najczęściej jego bezpośrednią przyczyną jest kamica żółciowa, zastój żółci i wtórny stan zapalny. Bakterie mogą mieć znaczenie w przebiegu zakażenia, jednak nie jest to klasyczna choroba przenoszona przez spożycie wody lub jedzenia zanieczyszczonych pałeczkami Salmonella. Marskość wątroby to zupełnie inny mechanizm chorobowy: przewlekłe uszkodzenie i włóknienie miąższu wątroby, zwykle związane z alkoholem, wirusowym zapaleniem wątroby, chorobami metabolicznymi albo toksycznym działaniem różnych czynników. Nie rozwija się nagle po wypiciu skażonej wody. Choroba wrzodowa żołądka też bywa mylnie wrzucana do jednego worka z infekcjami pokarmowymi, bo daje dolegliwości brzuszne. Jej główne przyczyny to zakażenie Helicobacter pylori oraz stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, a nie pałeczki Salmonella. Typowy błąd myślowy polega tu na tym, że skoro objawy mogą dotyczyć brzucha, to każda taka choroba musi pochodzić z jedzenia. W praktyce epidemiologicznej trzeba patrzeć na drogę zakażenia i konkretny drobnoustrój. Skażona woda oraz żywność z Salmonella Typhi prowadzą przede wszystkim do duru brzusznego, dlatego higiena rąk, kontrola źródła wody, dezynfekcja i właściwa obróbka żywności są tak ważne.
Pytanie 24
Która z czynności wymaga zastosowania podkładu ślizgowego?
A. Pionizacja pacjenta po udarze mózgu.
B. Przemieszczanie na bok pacjenta leżącego w łóżku.
Twoja odpowiedź
C. Samodzielna zmiana pozycji pacjenta w łóżku.
D. Pionizacja pacjenta po zabiegu operacyjnym.
Poprawna odpowiedź. Podkład ślizgowy stosuje się przede wszystkim wtedy, gdy trzeba przesunąć pacjenta po powierzchni łóżka, a nie podnosić go siłowo. Przy przemieszczaniu na bok pacjenta leżącego w łóżku materiał ślizgowy zmniejsza tarcie między ciałem, piżamą, prześcieradłem i materacem. To ma duże znaczenie praktyczne, bo ogranicza ryzyko uszkodzenia skóry, otarć oraz działania sił ścinających, które sprzyjają powstawaniu odleżyn. Moim zdaniem to jeden z tych prostych sprzętów, które naprawdę oszczędzają plecy opiekuna i poprawiają bezpieczeństwo pacjenta. Zgodnie z dobrą praktyką opiekuńczą pacjenta nie powinno się ciągnąć za ręce, barki ani za bieliznę pościelową. Podkład ślizgowy układa się pod tułowiem i biodrami, a następnie wykonuje spokojny, skoordynowany ruch, najlepiej przy udziale dwóch osób, jeśli pacjent jest ciężki lub niesamodzielny. Trzeba też pamiętać o komunikacji z podopiecznym: informujemy, co robimy, zabezpieczamy dren, cewnik, wkłucie, worek na mocz i dbamy o ergonomię własnej pracy.
Pytanie 25
Pacjentka z nietrzymaniem moczu ma biegunkę. Nie sygnalizuje potrzeby wydalania, oddaje luźne, obfite stolce, jest osłabiona, pozostaje w łóżku. W tej sytuacji należy pacjentce wykonać toaletę krocza i pośladków oraz zastosować
A. pieluchomajtki, pouczyć o zasadach higieny krocza i pośladków, obserwować w kierunku wystąpienia przewodnienia.
B. pieluchomajtki, zabezpieczyć skórę krocza i pośladków przed maceracją, obserwować pacjentkę w kierunku wystąpienia odwodnienia.
Twoja odpowiedź
C. majtki chłonne, pouczyć o zasadach higieny krocza i pośladków, obserwować pacjentkę w kierunku wystąpienia odwodnienia.
D. majtki chłonne, zabezpieczyć skórę krocza i pośladków przed maceracją, obserwować pacjentkę w kierunku wystąpienia przewodnienia.
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji najlepszym wyborem są pieluchomajtki, zabezpieczenie skóry krocza i pośladków przed maceracją oraz obserwacja pacjentki w kierunku odwodnienia. Pacjentka leży w łóżku, jest osłabiona, nie sygnalizuje potrzeby wydalania i oddaje luźne, obfite stolce. To oznacza duże ryzyko zabrudzenia pościeli, podrażnienia skóry oraz zakażeń okolicy krocza. Pieluchomajtki lepiej zabezpieczają osobę leżącą niż majtki chłonne, bo mają większą chłonność i łatwiej je zmienić w łóżku z zachowaniem zasad ergonomii. Po każdej biegunce trzeba dokładnie umyć i osuszyć skórę, ale bez mocnego tarcia. Potem warto zastosować preparat ochronny, np. krem barierowy z tlenkiem cynku albo dimetikonem, żeby ograniczyć działanie wilgoci i enzymów kałowych. Moim zdaniem to jeden z ważniejszych elementów opieki, bo maceracja skóry potrafi pojawić się bardzo szybko. Przy biegunce obserwujemy objawy odwodnienia: suchość śluzówek, zmniejszoną ilość moczu, osłabienie, przyspieszone tętno, spadek ciśnienia, senność lub splątanie. Dobrą praktyką jest też dokumentowanie liczby stolców, ich wyglądu, ilości płynów przyjętych przez pacjentkę oraz zgłaszanie nasilonej biegunki personelowi medycznemu.
Pytanie 26
Kompletując zestaw do zmiany bielizny pościelowej u pacjenta po udarze mózgu z zaburzeniem funkcji zwieraczy unieruchomionego w łóżku, powinno się uwzględnić zamianę
A. podkładu płóciennego na podkład chłonny.
Twoja odpowiedź
B. prześcieradła płóciennego na prześcieradło flizelinowe.
C. prześcieradła płóciennego na prześcieradło frotte z gumką.
D. podkładu nieprzemakalnego na podkład płócienny.
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji należy uwzględnić zamianę podkładu płóciennego na podkład chłonny, bo pacjent po udarze mózgu, unieruchomiony w łóżku i z zaburzoną kontrolą zwieraczy, jest szczególnie narażony na zawilgocenie pościeli, macerację skóry, odparzenia oraz odleżyny. Podkład chłonny ma za zadanie przyjąć mocz lub niewielkie ilości stolca, ograniczyć kontakt wilgoci ze skórą i ułatwić szybką wymianę zabrudzonej części zestawu bez konieczności każdorazowej zmiany całego łóżka. Z mojego doświadczenia to jest właśnie taka mała rzecz, która bardzo poprawia komfort pacjenta i organizację pracy opiekuna. W dobrej praktyce pielęgnacyjnej u osoby leżącej stosuje się rozwiązania chłonne dobrane do stopnia nietrzymania moczu, a skórę okolicy krzyżowej, pośladków i krocza trzeba regularnie obserwować. Sam podkład nie zastępuje toalety i zmiany pozycji, ale jest ważnym elementem profilaktyki powikłań. Przy kompletowaniu zestawu warto więc przygotować prześcieradło, poszewki, rękawiczki, worek na brudną bieliznę oraz właśnie podkład chłonny, a nie zwykły płócienny, który szybko przemaka i nie daje wystarczającej ochrony.
Pytanie 27
U 82-letniego pacjenta z podejrzeniem skręcenia stawu skokowego można doraźnie zastosować
A. zimny żel.
Twoja odpowiedź
B. podgrzaną parafinę.
C. lampę sollux.
D. okład ciepły.
Poprawna odpowiedź. U pacjenta z podejrzeniem skręcenia stawu skokowego doraźnie stosuje się zimny żel, bo jest to postępowanie typowe dla świeżego urazu tkanek miękkich. Zimno powoduje zwężenie naczyń krwionośnych, ogranicza narastanie obrzęku, zmniejsza miejscowe przekrwienie i działa przeciwbólowo. W praktyce najlepiej przyłożyć zimny żel przez cienką tkaninę, nie bezpośrednio na skórę, zwykle na około 10-15 minut, obserwując kolor skóry, czucie i reakcję pacjenta. U osoby 82-letniej trzeba być szczególnie ostrożnym, bo skóra jest cieńsza, krążenie bywa słabsze, a czucie może być zaburzone, np. przy cukrzycy albo neuropatii. Moim zdaniem ważne jest też, żeby nie poprzestać tylko na żelu: kończynę warto unieruchomić w miarę możliwości, ułożyć wyżej i zgłosić uraz personelowi medycznemu, bo u osób starszych łatwiej o złamanie. Dobre praktyki opierają się tu na zasadzie PRICE: ochrona, odpoczynek, chłodzenie, ucisk i uniesienie kończyny. Ciepłe zabiegi zostawia się ewentualnie na późniejsze etapy, jeśli lekarz lub fizjoterapeuta uzna je za wskazane.
Pytanie 28
Pacjent z otępieniem przebywa od kilku dni na oddziale wewnętrznym. Kilkakrotnie w ciągu dnia zaczepiał na korytarzu opiekuna medycznego i pytał o godzinę posiłków, pomimo udzielenia mu wcześniej odpowiedzi. Opisane zachowanie pacjenta świadczy o zaburzeniach
A. w komunikacji werbalnej.
B. w poruszaniu się.
C. pamięci długotrwałej.
D. pamięci krótkotrwałej.
Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. Ta sytuacja bardzo dobrze pokazuje zaburzenia pamięci krótkotrwałej, czyli trudność w zapamiętaniu świeżo uzyskanych informacji. Pacjent usłyszał już, o której będą posiłki, ale po krótkim czasie nie potrafi tej informacji odtworzyć i pyta ponownie. W otępieniu, np. w chorobie Alzheimera, taki objaw jest bardzo typowy: chory może pamiętać wydarzenia sprzed wielu lat, ale nie pamięta, co przed chwilą jadł, kto do niego przyszedł albo jaką odpowiedź dostał kilka minut wcześniej. W praktyce opiekun medyczny nie powinien reagować zniecierpliwieniem, tylko spokojnie powtórzyć informację, najlepiej prostym zdaniem. Dobrą praktyką jest też stosowanie orientacji w rzeczywistości: zegar w widocznym miejscu, tablica z planem dnia, kartka z godzinami posiłków, stały rytm czynności. Moim zdaniem to ma ogromne znaczenie, bo pacjent z otępieniem nie robi tego specjalnie, tylko realnie gubi informacje. W standardzie opieki ważna jest cierpliwa komunikacja, obserwacja zachowania i przekazywanie zespołowi informacji o nasileniu zaburzeń poznawczych.
Pytanie 29
Podczas wykonywania toalety całego ciała pacjentce leżącej w łóżku, zgodnie z zasadami, opiekun medyczny powinien
A. przygotować do mycia ciała wodę o temperaturze 33°C.
B. przygotować do mycia ciała wodę o temperaturze 53°C.
C. zmieniać wodę po umyciu każdej części ciała.
D. zmieniać wodę do mycia, gdy jest chłodna.
Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. Podczas toalety całego ciała pacjentki leżącej w łóżku wodę do mycia należy zmieniać wtedy, gdy staje się chłodna, zabrudzona albo przestaje zapewniać pacjentce komfort cieplny. To jest zgodne z praktycznymi zasadami pielęgnacji: chory nie powinien marznąć, bo wychłodzenie zwiększa dyskomfort, napięcie mięśniowe i niechęć do współpracy. Moim zdaniem to jeden z tych drobiazgów, które bardzo pokazują profesjonalizm opiekuna. Woda ma być przyjemnie ciepła, zwykle zbliżona do temperatury ciała lub trochę wyższa, ale zawsze trzeba ją sprawdzić, najlepiej na własnym nadgarstku i obserwować reakcję pacjentki. W czasie mycia odsłania się tylko tę część ciała, która jest aktualnie myta, a resztę okrywa ręcznikiem lub kocem. Ważna jest też kolejność: od miejsc czystszych do bardziej zanieczyszczonych, czyli zwykle twarz, kończyny, tułów, plecy, a okolice intymne na końcu, z zachowaniem zasad higieny i intymności. Jeśli woda wystygnie w połowie toalety, nie czekamy do końca zabiegu, tylko wymieniamy ją. To proste, ale naprawdę poprawia bezpieczeństwo i komfort pacjentki.
Pytanie 30
Który z opisanych sposobów transportowania zakaźnych odpadów medycznych z miejsca powstawania do miejsca ich magazynowania jest zgodny z obowiązującymi przepisami?
A. Do transportu odpadów gromadzonych w pojemnikach i workach należy używać wózków zamykanych. Wózki należy myć po każdym użyciu.
Twoja odpowiedź
B. Do transportu odpadów gromadzonych w pojemnikach i workach należy używać wózków otwartych. Wózki i pojemniki należy myć po każdym użyciu.
C. Do transportu należy używać wózków z niebieskimi workami. Wózki należy dezynfekować i myć raz dziennie.
D. Odpady należy transportować w czerwonych pojemnikach wielokrotnego użytku, które należy dezynfekować i myć po każdej zmianie.
Poprawna odpowiedź. Wybrana odpowiedź jest zgodna z zasadami bezpiecznego postępowania z zakaźnymi odpadami medycznymi, bo takie odpady nie mogą być przenoszone byle jak, w otwartych koszach czy workach niesionych w ręku przez korytarz. Odpady zgromadzone w workach i pojemnikach powinny być transportowane w sposób zabezpieczający przed rozsypaniem, rozlaniem, uszkodzeniem opakowania oraz kontaktem osób postronnych z materiałem potencjalnie zakaźnym. Dlatego używa się wózków zamykanych, łatwych do mycia i dezynfekcji, przeznaczonych tylko do tego celu. Mycie po każdym użyciu jest bardzo ważne, bo na powierzchni wózka mogą pozostać drobnoustroje, płyny biologiczne albo niewidoczne zabrudzenia. Z mojego doświadczenia wynika, że w praktyce największe ryzyko pojawia się właśnie przy transporcie, kiedy ktoś się spieszy i traktuje worek z odpadami jak zwykły worek komunalny. A to nie jest to samo. Dobra praktyka to zamknięty wózek, wyznaczona trasa transportu, brak kontaktu z czystą bielizną, żywnością i pacjentami oraz regularne czyszczenie sprzętu. Trzeba też pamiętać o środkach ochrony indywidualnej, np. rękawicach, oraz o tym, żeby nie ugniatać worków i nie przepełniać pojemników. Takie postępowanie ogranicza ryzyko ekspozycji zawodowej, zakłucia, skażenia środowiska i szerzenia zakażeń w placówce medycznej.
Pytanie 31
Opiekun medyczny otrzymał zlecenie opieki domowej nad podopiecznym w podeszłym wieku mieszkającym samotnie, który ma trudności w poruszaniu się i wyraźne cechy demencji. Które z działań opiekun powinien zaplanować w pierwszej kolejności?
A. Sprzątanie w mieszkaniu, prowadzenie u podopiecznego ćwiczeń oddechowych.
B. Wychodzenie na spacery z podopiecznym, wykonywanie zabiegów leczniczych.
C. Wykonywanie u podopiecznego ćwiczeń rehabilitacyjnych, organizacja czasu wolnego.
D. Podawanie podopiecznemu posiłków, pomoc w przyjęciu zleconych leków.
Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji najpierw trzeba zabezpieczyć podstawowe potrzeby życiowe i bezpieczeństwo leczenia, dlatego najlepszym planem jest podawanie posiłków oraz pomoc w przyjęciu zleconych leków. Osoba starsza, mieszkająca samotnie, z trudnościami w poruszaniu się i cechami demencji, może zapominać o jedzeniu, piciu, dawkowaniu leków albo brać je podwójnie. To już nie jest drobiazg, tylko realne ryzyko odwodnienia, niedożywienia, zaostrzenia chorób przewlekłych, upadku czy zatrucia lekami. Moim zdaniem to właśnie tu widać praktyczne myślenie opiekuna medycznego: najpierw to, co wpływa bezpośrednio na stan zdrowia i funkcjonowanie pacjenta.
Dobra praktyka polega na przygotowaniu bezpiecznego posiłku, ocenie czy podopieczny może samodzielnie jeść, obserwacji połykania, apetytu i ilości wypitych płynów. Przy lekach opiekun nie powinien samodzielnie zmieniać dawek ani decydować o farmakoterapii, ale może pomóc w przyjęciu leków zleconych, przypomnieć o porze, podać wodę, sprawdzić organizację leków zgodnie z procedurą i zgłosić pielęgniarce lub lekarzowi problemy, np. odmowę przyjęcia, wymioty, senność czy splątanie. Przy demencji ważna jest też spokojna komunikacja, krótkie polecenia i stały rytm dnia. To są standardowe elementy opieki domowej nad osobą niesamodzielną.
Pytanie 32
Sprzęt przedstawiony na fotografii stosuje się w celu pomocy w adaptacji do zaistniałych zmian choremu
A. z owrzodzeniem podudzi.
B. z przetoką żołądkową.
C. z astmą.
D. ze stomią.
Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. Sprzęt pokazany na fotografii służy choremu ze stomią, czyli z chirurgicznie wytworzonym ujściem jelita lub dróg moczowych na powierzchni brzucha. Najczęściej chodzi tu o sprzęt stomijny: worek stomijny, płytkę, pierścień uszczelniający, pastę ochronną albo inne akcesoria ułatwiające bezpieczne odprowadzanie treści jelitowej lub moczu. Taki sprzęt nie jest tylko dodatkiem higienicznym. On realnie pomaga choremu wrócić do codzienności po dużej zmianie w wyglądzie i funkcjonowaniu ciała. Moim zdaniem to jeden z tych tematów, gdzie technika i psychika mocno się łączą.
W praktyce opiekun powinien zwracać uwagę na szczelność przylepca, stan skóry wokół stomii, zapach, podciekanie treści oraz komfort pacjenta przy zmianie worka. Dobre praktyki mówią, żeby nie odklejać sprzętu na siłę, dobierać otwór w płytce do średnicy stomii i obserwować, czy skóra nie jest zaczerwieniona, sącząca albo bolesna. Pacjent ze stomią często potrzebuje też spokojnego instruktażu: jak opróżniać worek, kiedy go wymieniać, jak dobrać ubranie, co zabrać poza dom. To właśnie pomaga w adaptacji do nowej sytuacji życiowej, a nie tylko w samej pielęgnacji.
Pytanie 33
Które z podanych grup czynników są głównymi determinantami zdrowia człowieka?
A. Styl życia, cechy dziedziczne, warunki środowiskowe.
Twoja odpowiedź
B. Sprawność systemu opieki zdrowotnej, aktywność fizyczna.
C. Warunki środowiskowe, dostępność opieki zdrowotnej.
D. Cechy dziedziczne, nałogi, aktywność fizyczna.
Poprawna odpowiedź. Najważniejszy sens tej odpowiedzi jest taki, że zdrowie człowieka nie zależy tylko od leczenia, tabletek czy wizyty u lekarza. Główne determinanty zdrowia obejmują styl życia, cechy dziedziczne oraz warunki środowiskowe, bo te czynniki działają na człowieka codziennie i często przez wiele lat. Styl życia to m.in. sposób odżywiania, aktywność fizyczna, sen, radzenie sobie ze stresem, używanie alkoholu, palenie tytoniu czy przestrzeganie zasad higieny. Cechy dziedziczne oznaczają predyspozycje genetyczne, np. większe ryzyko nadciśnienia, cukrzycy typu 2, niektórych nowotworów albo chorób układu krążenia. Warunki środowiskowe to jakość powietrza, hałas, warunki mieszkaniowe, bezpieczeństwo pracy, dostęp do czystej wody i ogólnie otoczenie, w którym pacjent żyje. W praktyce opiekun medyczny powinien patrzeć na podopiecznego całościowo: nie tylko zmierzyć ciśnienie i zapisać wynik, ale też zauważyć, czy pacjent ma możliwość ruchu, czy dobrze je, czy mieszka w bezpiecznych warunkach i czy ma wsparcie bliskich. Moim zdaniem to bardzo ważna wiedza, bo w opiece długoterminowej właśnie drobne codzienne nawyki często robią większą różnicę niż jednorazowe działanie.
Pytanie 34
Jeżeli pomiaru temperatury ciała dokonywano w uchu pacjenta, to po zmierzeniu temperatury nakładkę do termometru, zgodnie z zasadami aseptyki i antyseptyki, należy
A. sterylizować w autoklawie
B. ogrzewać w temperaturze 50°C
C. zdezynfekować
D. wyrzucić do pojemnika na odpady medyczne
Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. Nakładka używana przy pomiarze temperatury w uchu jest elementem jednorazowym, więc po badaniu należy ją wyrzucić do pojemnika na odpady medyczne, zgodnie z procedurą obowiązującą w danej placówce. To ważne, bo nakładka ma kontakt z okolicą przewodu słuchowego zewnętrznego, gdzie może znajdować się woskowina, złuszczony naskórek, pot, a czasem też wydzielina. Moim zdaniem to jeden z tych drobnych nawyków, które bardzo dobrze pokazują, czy ktoś naprawdę rozumie aseptykę, a nie tylko ją kojarzy z teorią. Nakładka chroni końcówkę termometru przed zabrudzeniem i ogranicza ryzyko przeniesienia drobnoustrojów na kolejnego pacjenta. Nie wolno jej używać ponownie, nawet gdy wygląda na czystą. Po pomiarze należy zdjąć ją tak, żeby nie dotykać części zabrudzonej, wyrzucić do właściwego pojemnika, a następnie wykonać higienę rąk. Sam termometr, szczególnie jego obudowę i uchwyt, warto przetrzeć środkiem dezynfekcyjnym zgodnie z instrukcją producenta. W praktyce zasada jest prosta: jednorazowe akcesoria po kontakcie z pacjentem usuwa się, a sprzęt wielorazowy poddaje się dezynfekcji lub sterylizacji, zależnie od rodzaju sprzętu i ryzyka zakażenia.
Pytanie 35
PFRON pełni znaczącą rolę w polskim systemie rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Środki tego funduszu są przeznaczone między innymi na ochronę miejsc pracy osób niepełnosprawnych, rehabilitację społeczną, zawodową i leczniczą tych osób. Wskaż pełną nazwę tego funduszu.
A. Polski Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
B. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Twoja odpowiedź
C. Polska Fundacja Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
D. Państwowa Fundacja Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Poprawna odpowiedź. Poprawna pełna nazwa PFRON to Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. To ważne, bo skrót PFRON jest bardzo często używany w dokumentacji, przepisach, orzecznictwie i w praktycznej pracy z osobami z niepełnosprawnościami, ale jego rozwinięcie musi być dokładne. Słowo Państwowy oznacza, że jest to fundusz publiczny, działający w ramach systemu państwowego, a nie prywatna organizacja czy fundacja. Fundusz gromadzi i przekazuje środki m.in. na dofinansowanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych, likwidację barier architektonicznych, turnusy rehabilitacyjne, sprzęt ortopedyczny, środki pomocnicze czy programy aktywizacji zawodowej. W praktyce opiekun medyczny albo pracownik placówki może spotkać się z PFRON przy planowaniu wsparcia pacjenta po amputacji, po udarze, z niedowładem albo przy organizowaniu transportu i dostosowania mieszkania. Moim zdaniem warto zapamiętać tę nazwę dokładnie, bo pomylenie funduszu z fundacją wygląda drobno, ale w dokumentach urzędowych robi sporą różnicę. Dobra praktyka branżowa to używanie pełnej nazwy przy pierwszym wskazaniu w dokumentacji, a potem skrótu PFRON.
Pytanie 36
Do którego worka opiekun medyczny powinien wyrzucić zużyte pieluchomajtki pacjenta z zakażeniem układu moczowego, przebywającego w szpitalu na oddziale wewnętrznym?
A. Niebieskiego.
B. Czarnego.
C. Żółtego.
D. Czerwonego.
Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. Zużyte pieluchomajtki pacjenta z zakażeniem układu moczowego należy wyrzucić do czerwonego worka, ponieważ są odpadem medycznym zakaźnym. Taki odpad jest zanieczyszczony materiałem biologicznym, w tym przypadku moczem, który może zawierać drobnoustroje chorobotwórcze. W praktyce opiekun medyczny musi myśleć nie tylko o samym komforcie pacjenta, ale też o bezpieczeństwie innych chorych, personelu sprzątającego i całego oddziału. Czerwony worek jest przeznaczony właśnie na odpady zakaźne, zgodnie z zasadami segregacji odpadów medycznych stosowanymi w placówkach ochrony zdrowia. Moim zdaniem to jedno z tych pytań, które bardzo dobrze sprawdza praktyczne podejście do pracy na oddziale, bo przy zmianie pieluchomajtek łatwo działać automatycznie. Warto zapamiętać prostą zasadę: jeżeli odpad chłonny, opatrunkowy lub higieniczny pochodzi od pacjenta z rozpoznanym zakażeniem i jest zanieczyszczony wydalinami albo wydzielinami, traktujemy go jako potencjalnie zakaźny. Opiekun powinien założyć rękawiczki, ewentualnie fartuch ochronny zgodnie z procedurą oddziału, szczelnie umieścić pieluchomajtki w worku czerwonym, nie ugniatać go rękami i wykonać higieniczną dezynfekcję rąk po zakończeniu czynności. To ogranicza ryzyko transmisji zakażeń szpitalnych.
Pytanie 37
Przeprowadzając edukację podopiecznej z cukrzycą opiekun medyczny powinien poinformować ją o konieczności
A. smarowania skóry stóp preparatem o zawartości mocznika 40%.
B. osuszania przestrzeni międzypalcowych po każdym myciu.
Twoja odpowiedź
C. moczenia stóp w wodzie o temperaturze 38°C.
D. noszenia skarpet z mocnym ściągaczem w ciągu dnia.
Poprawna odpowiedź. W cukrzycy szczególnie ważna jest codzienna profilaktyka tzw. stopy cukrzycowej, a dokładne osuszanie przestrzeni międzypalcowych po każdym myciu to jedna z podstawowych zasad. U osób z cukrzycą częściej występują zaburzenia czucia, gorsze ukrwienie kończyn dolnych i wolniejsze gojenie ran. Wilgoć między palcami sprzyja maceracji naskórka, pęknięciom skóry, rozwojowi grzybicy oraz zakażeniom bakteryjnym. Z pozoru mała ranka może potem stać się dużym problemem, bo pacjent nie zawsze ją czuje. W praktyce po umyciu stóp należy delikatnie osuszyć je miękkim ręcznikiem, bez mocnego tarcia, zwracając uwagę właśnie na przestrzenie międzypalcowe. Moim zdaniem to jedna z tych prostych czynności, które naprawdę robią różnicę w opiece. Dobra praktyka obejmuje też codzienną kontrolę skóry stóp, obserwację zaczerwienień, otarć, pęcherzy, modzeli, zmian temperatury skóry i paznokci. Skórę stóp można nawilżać odpowiednim preparatem, ale zwykle nie smaruje się przestrzeni między palcami, bo tam nadmiar wilgoci szkodzi. Opiekun medyczny powinien przekazywać takie informacje spokojnie, konkretnie i upewnić się, że podopieczna umie je zastosować w domu.
Pytanie 38
Upadkowi podopiecznego podczas wychodzenia z wanny po kąpieli można zapobiegać, stosując
A. matę antypoślizgową.
Twoja odpowiedź
B. laskę wielopunktową.
C. balkonik wysoki.
D. balkonik niski.
Poprawna odpowiedź. Mata antypoślizgowa jest właściwym rozwiązaniem, bo bezpośrednio zmniejsza ryzyko poślizgnięcia się na mokrej, gładkiej powierzchni wanny lub podłogi przy wannie. Po kąpieli skóra, stopy i posadzka są wilgotne, a to bardzo obniża tarcie. U osoby starszej, osłabionej, po udarze czy z zaburzeniami równowagi nawet małe poślizgnięcie może skończyć się upadkiem, urazem głowy albo złamaniem szyjki kości udowej. W praktyce mata powinna mieć przyssawki lub inną stabilną warstwę mocującą, nie może się zwijać, przesuwać ani mieć uszkodzeń. Dobrą praktyką jest też sprawdzenie jej przed kąpielą, osuszenie okolicy wanny, zapewnienie dobrego oświetlenia i obecność opiekuna przy wychodzeniu, jeśli podopieczny tego wymaga. Moim zdaniem to jeden z tych prostych środków, które robią dużą różnicę w bezpieczeństwie. W standardach opieki higienicznej ważne jest dostosowanie otoczenia do sprawności podopiecznego: uchwyty przy wannie, krzesełko kąpielowe, mata antypoślizgowa, ręcznik w zasięgu ręki i spokojne tempo wykonywania czynności. Balkonik czy laska mogą pomagać w chodzeniu, ale nie rozwiązują głównego problemu w tej sytuacji, czyli śliskiego podłoża podczas wychodzenia z wanny.
Pytanie 39
Pacjent po przebytym 2 miesiące temu zawale mięśnia sercowego powinien zrezygnować z niektórych dotychczasowych form aktywności, a szczególnie
A. z przesadzania niewielkich roślin doniczkowych.
B. z gry w piłkę nożną.
Twoja odpowiedź
C. z pływania rekreacyjnego na pływalni.
D. ze spotkań z kolegami.
Poprawna odpowiedź. Pacjent 2 miesiące po zawale mięśnia sercowego powinien szczególnie zrezygnować z gry w piłkę nożną, bo jest to wysiłek dynamiczny, często nagły i trudny do kontrolowania. W piłce nożnej są sprinty, gwałtowne zatrzymania, przepychanki, emocje, rywalizacja i skoki tętna. Dla serca po niedokrwieniu to może być za duże obciążenie, zwłaszcza jeśli pacjent nie przeszedł pełnej rehabilitacji kardiologicznej albo nie ma zgody lekarza. W praktyce po zawale zaleca się stopniowy powrót do aktywności: spacery, ćwiczenia oddechowe, lekki trening wytrzymałościowy, a później dopiero bardziej wymagające formy ruchu, najlepiej po ocenie wydolności, ciśnienia, tętna i tolerancji wysiłku. Moim zdaniem to ważne, bo pacjenci często czują się już dobrze i chcą szybko wrócić do dawnych zajęć, a serce nadal potrzebuje rozsądnego prowadzenia. Przesadzanie małych roślin, spokojne spotkania towarzyskie czy rekreacyjne pływanie mogą być dopuszczalne, jeśli stan jest stabilny i lekarz nie widzi przeciwwskazań. Dobra praktyka to obserwacja duszności, bólu w klatce piersiowej, kołatania serca, zawrotów głowy i nadmiernego zmęczenia.
Pytanie 40
Zabiegi przeciwzapalne z zastosowaniem ciepła suchego oraz wilgotnego wykonuje się w celu
A. zwolnienia przemiany materii.
B. zwiększenia napięcia mięśni.
C. rozszerzenia naczyń krwionośnych.
Twoja odpowiedź
D. zwężenia naczyń chłonnych.
Poprawna odpowiedź. Ciepło suche i wilgotne stosowane w zabiegach przeciwzapalnych działa przede wszystkim przez rozszerzenie naczyń krwionośnych, czyli wywołanie miejscowego przekrwienia. Dzięki temu do ogrzewanej okolicy dopływa więcej krwi, tlenu i składników odżywczych, a produkty przemiany materii oraz mediatory zapalne są sprawniej usuwane. W praktyce może to zmniejszać ból, uczucie sztywności i napięcie tkanek, szczególnie w stanach przewlekłych albo podostrych, np. przy bólach mięśniowych, przykurczach, niektórych dolegliwościach stawowych. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: ciepło zwykle rozszerza naczynia, a zimno je zwęża. W dobrej praktyce opiekun zawsze sprawdza stan skóry, czucie pacjenta, temperaturę okładu, czas zabiegu i reakcję organizmu. Nie wolno przykładać ciepła bez kontroli, bo można doprowadzić do oparzenia, nasilenia obrzęku albo pogorszenia stanu przy ostrym zapaleniu, świeżym urazie, krwawieniu czy zaburzeniach czucia. Ważne jest też zachowanie intymności pacjenta, poinformowanie go co będzie robione oraz udokumentowanie obserwacji, jeśli tego wymaga procedura w placówce.
