Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik elektryk
Kwalifikacja: ELE.05 - Eksploatacja maszyn, urządzeń i instalacji elektrycznych
Data rozpoczęcia: 22 kwietnia 2026 12:21
Data zakończenia: 22 kwietnia 2026 12:38

Egzamin niezdany

Wynik: 17/40 punktów (42,5%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Udostępnij swój wynik

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Która z wymienionych prac konserwacyjnych w instalacji elektrycznej niskiego napięcia wymaga użycia narzędzia przedstawionego na rysunku?

A. Montaż izolatorów szpulowych na słupie.

B. Wykonanie przyłącza kablowego budynku.

C. Wymiana ograniczników przepięć na linii.

D. Wymiana uszkodzonych przewodów na tynku.

Wykonanie przyłącza kablowego budynku to kluczowy element w instalacji elektrycznej, który wymaga zastosowania odpowiednich narzędzi, w tym hydraulicznego narzędzia zaciskowego. Narzędzie to jest niezbędne do prawidłowego zaciskania końcówek kablowych oraz złączek, co zapewnia trwałe i bezpieczne połączenia. W kontekście standardów branżowych, zgodnie z normą PN-EN 60947-1, każde połączenie powinno być wykonane z zachowaniem ostrożności i precyzji, co minimalizuje ryzyko awarii. Przyłącze kablowe jest także istotne w kontekście bezpieczeństwa energetycznego budynku, ponieważ nieprawidłowe połączenia mogą prowadzić do strat energii lub nawet pożarów. Przykładami zastosowania hydraulicznego narzędzia zaciskowego są prace wykonywane przy instalacjach niskonapięciowych w domach jednorodzinnych, w których wykonuje się złącza kablowe do zasilania różnorodnych urządzeń elektrycznych, takich jak oświetlenie, gniazdka czy systemy alarmowe.

Pytanie 2

W ramce zamieszczono wybrane parametry silnika trójfazowego. Jakie zakresy cewek prądowych i napięciowych watomierzy należy wybrać, aby w układzie Arona zmierzyć moc pobieraną przez silnik zasilany napięciem 3×400 V, 50 Hz i obciążony znamionowo przy połączeniu w gwiazdę?

Silnik 3^~   Typ 1E2-90S-4 S1
1,1 kW   3,2/1,8 A   Izol. F
IP55   1420 obr/min   cosφ 0,75
230/400 V   50 Hz

A. In = 2 A, Un = 400 V

B. In = 1 A, Un = 200 V

C. In = 2 A, Un = 200 V

D. In = 1 A, Un = 400 V

Wybór nieodpowiednich zakresów cewek prądowych i napięciowych watomierzy może prowadzić do wielu problemów w pomiarach mocy silnika trójfazowego. Przykładowo, wybór cewki prądowej o nominalnej wartości 1 A jest niewłaściwy, ponieważ znamionowy prąd silnika wynosi 1,8 A. Użycie cewki o niższym zakresie może skutkować jej przeciążeniem, co z kolei może prowadzić do uszkodzenia watomierza oraz błędnych odczytów. Dodatkowo, wykorzystanie cewki napięciowej o wartości 200 V w sytuacji, gdy wymagane jest 400 V, będzie prowadziło do niedopasowania zakresów pomiarowych. Tego typu błędy mogą wynikać z niepełnego zrozumienia zasad działania układów trójfazowych oraz ich specyfiki. W praktyce pomiarowej niezwykle istotne jest, aby parametry urządzenia pomiarowego były bezpośrednio związane z parametrami mierzonymi obiektami. Przy wyborze cewki prądowej i napięciowej, istotne jest uwzględnienie nie tylko znamionowych wartości prądu i napięcia, ale również ich zmienności w czasie pracy silnika. Ignorowanie tych zasad prowadzi do ograniczenia dokładności pomiarów, a także może skutkować uszkodzeniem sprzętu, co w dłuższej perspektywie wiąże się z większymi kosztami napraw czy wymiany urządzeń. Dlatego tak ważne jest odpowiednie przeszkolenie w zakresie doboru sprzętu pomiarowego oraz znajomość specyfikacji technicznych silników trójfazowych.

Pytanie 3

Gdzie w instalacji jednofazowej należy umieścić wyłącznik RCD?

A. w przewodzie fazowym i fazowym

B. w przewodzie neutralnym i ochronnym

C. w przewodzie fazowym i ochronnym

D. w przewodzie fazowym i neutralnym

Wyłącznik RCD (Residual Current Device) jest istotnym urządzeniem w systemach elektrycznych, służącym do ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym oraz do zapobiegania pożarom spowodowanym upływem prądu. Montuje się go w przewodach fazowym i neutralnym, ponieważ jego głównym zadaniem jest monitorowanie różnicy prądów między tymi dwoma przewodami. W przypadku, gdy wystąpi różnica prądu, na przykład w wyniku uszkodzenia izolacji, urządzenie natychmiast odłącza zasilanie. Dzięki temu, gdy prąd wypływa do ziemi, wyłącznik RCD minimalizuje ryzyko porażenia prądem oraz potencjalnych zagrożeń pożarowych. Przykładem zastosowania wyłącznika RCD są instalacje elektryczne w domach jednorodzinnych oraz w miejscach użyteczności publicznej, gdzie zwiększone ryzyko kontaktu z wodą wymaga dodatkowych zabezpieczeń. W Polsce, zgodnie z normą PN-EN 61008-1, stosowanie RCD w instalacjach elektrycznych jest zalecane jako standardowa praktyka w celu zwiększenia bezpieczeństwa użytkowników.

Pytanie 4

Jakie urządzenie jest wykorzystywane do ochrony przewodów instalacyjnych przed skutkami przeciążeń?

A. Izolacyjny rozłącznik

B. Ochrona przeciwprzepięciowa

C. Przekaźnik cieplny

D. Wyłącznik nadprądowy

Przekaźnik termiczny, choć również używany w instalacjach elektrycznych, ma zupełnie inne zastosowanie. Jego głównym celem jest ochrona silników przed przegrzaniem, co nie pokrywa się z funkcją zabezpieczania przewodów instalacyjnych przed przeciążeniem. Ochronniki przeciwprzepięciowe mają natomiast na celu ochronę urządzeń przed skutkami przepięć, na przykład spowodowanych piorunami czy włączaniem urządzeń. Ich działanie koncentruje się na tłumieniu nagłych skoków napięcia, a nie na monitorowaniu prądu. Rozłącznik izolacyjny, z kolei, służy do fizycznego odłączenia obwodu elektrycznego od źródła zasilania, co jest istotne przy pracach konserwacyjnych, ale nie zabezpiecza on przed przeciążeniami. Niestety, wiele osób myli te funkcje, co prowadzi do błędnych wyborów przy projektowaniu instalacji. Kluczowe jest zrozumienie, że każdy z tych elementów ma swoją specyfikę i zastosowanie, a nieprawidłowe dobranie zabezpieczeń może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak uszkodzenie urządzeń czy zagrożenie pożarowe. Dlatego tak ważne jest, aby projektując instalacje, kierować się odpowiednimi normami oraz wiedzą o funkcjach poszczególnych urządzeń.

Pytanie 5

W systemach z stycznikami kategorii użytkowania DC-6 mogą być wykorzystywane

A. lampy sodowe

B. świetlówki

C. żarówki

D. lampy rtęciowe

Wybór żarówek jako odpowiedzi na to pytanie jest uzasadniony ze względu na ich zastosowanie w układach ze stycznikami o kategorii użytkowania DC-6. Kategoria ta jest przeznaczona do pracy z obwodami prądu stałego, które są w stanie obsłużyć normalne obciążenia, w tym żarówki. Żarówki charakteryzują się dość prostą charakterystyką obciążeniową, co sprawia, że są odpowiednie do zastosowań w instalacjach elektrycznych, gdzie mogą być włączane i wyłączane za pomocą styczników. Przykładem praktycznego zastosowania mogą być oświetlenie w halach produkcyjnych, gdzie styczniki sterują włączaniem i wyłączaniem grup żarówek w zależności od potrzeb. Warto również zauważyć, że żarówki, w przeciwieństwie do innych typów lamp, takich jak świetlówki, wymagają prostszych układów sterujących, co czyni je bardziej elastycznymi w zastosowaniach przemysłowych. Dla zachowania zgodności z normami bezpieczeństwa i efektywności energetycznej, ważne jest, aby dobierać odpowiednie styczniki oraz obwody zabezpieczające, co również wpływa na niezawodność całego układu oświetleniowego.

Pytanie 6

Kontrolne pomiary w instalacji elektrycznej niskiego napięcia powinny być wykonane po każdym

A. zadziałaniu wyłącznika różnicowoprądowego

B. zadziałaniu bezpiecznika

C. rozbudowaniu instalacji

D. zamontowaniu w oprawach nowych źródeł światła

Odpowiedź dotycząca przeprowadzenia pomiarów kontrolnych w instalacji elektrycznej niskiego napięcia po każdorazowym rozbudowaniu instalacji jest słuszna. Rozbudowa instalacji wiąże się z wprowadzeniem nowych elementów oraz modyfikacją istniejących, co może wpływać na bezpieczeństwo i funkcjonalność całego systemu. Z tego względu, standardy branżowe, takie jak PN-EN 60364, zalecają przeprowadzanie pomiarów kontrolnych po każdej rozbudowie, aby upewnić się, że instalacja spełnia wszystkie wymagania dotyczące bezpieczeństwa oraz nie stwarza zagrożenia dla użytkowników. Przykładowo, po dodaniu nowych obwodów czy urządzeń, ważne jest, aby sprawdzić ich poprawność pod względem rezystancji izolacji oraz ciągłości przewodów. Tego typu pomiary pozwalają na identyfikację potencjalnych usterek, takich jak niewłaściwe połączenia czy uszkodzenia izolacji, które mogą prowadzić do awarii lub zagrożeń pożarowych.

Pytanie 7

Korzystając z przedstawionej tabeli obciążalności długotrwałej dobierz minimalny przekrój przewodów dla instalacji trójfazowej ułożonej przewodami YDY w rurze instalacyjnej na ścianie drewnianej (sposób B2).
Wartość przewidywanego prądu obciążenia instalacji wynosi 36 A.

Obciążalność prądowa długotrwała przewodów miedzianych, w amperach Izolacja PVC, trzy żyły obciążone
Temperatura żyły: 70°C. Temperatura otoczenia: 30°C w powietrzu, 20°C w ziemi
ułożenie		A1	A2	B1	B2	C	D
Przekrój żyły	4 mm²	24	23	28	27	32	31
	6 mm²	31	29	36	34	41	39
	10 mm²	42	39	50	46	57	52
	16 mm²	56	52	68	62	76	67

A. 16 mm2

B. 4 mm2

C. 6 mm2

D. 10 mm2

Wybór niewłaściwego przekroju przewodów dla instalacji trójfazowej może prowadzić do poważnych konsekwencji, zarówno w aspekcie bezpieczeństwa, jak i efektywności energetycznej. W przypadku odpowiedzi 6 mm2, chociaż teoretycznie zbliżone do wartości 36 A, przekrój ten jest na granicy obciążalności, co w praktyce może powodować ryzyko przegrzewania się przewodów, a w konsekwencji ich uszkodzenia. Przekrój 4 mm2 jest zdecydowanie niewystarczający, ponieważ jego obciążalność wynosi tylko 25 A, co stanowi poważne zagrożenie dla instalacji, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do pożaru. Wybór przekroju 16 mm2, mimo iż wydaje się bezpieczny, jest nieekonomiczny i niepraktyczny dla danego obciążenia, co skutkuje niepotrzebnymi kosztami materiałowymi. Wszystkie te błędy są wynikiem braku zrozumienia podstawowych zasad dotyczących doboru przekrojów przewodów, które powinny bazować na przewidywanych obciążeniach oraz specyfice instalacji. Zgodnie z wytycznymi norm, takich jak PN-IEC 60364, powinno się stosować przekroje adekwatne do warunków pracy, aby zapewnić bezpieczeństwo i efektywność energetyczną systemu. Odpowiednie podejście do doboru przekrojów jest kluczem do minimalizacji ryzyka awarii oraz zwiększenia trwałości systemu elektrycznego.

Pytanie 8

Aby ocenić efektywność ochrony przeciwporażeniowej w silniku trójfazowym działającym w systemie TN-S, konieczne jest przeprowadzenie pomiaru

A. prądu zadziałania wyłącznika instalacyjnego nadprądowego

B. rezystancji uzwojeń fazowych silnika

C. czasu reakcji przekaźnika termobimetalowego

D. impedancji pętli zwarcia w instalacji

Pomiar impedancji pętli zwarcia jest kluczowym elementem oceny skuteczności ochrony przeciwporażeniowej w systemach TN-S. W systemach tych, ochrona przed porażeniem elektrycznym opiera się na zastosowaniu bardzo niskiej impedancji pętli zwarcia, co zapewnia szybkie zadziałanie wyłączników nadprądowych w przypadku zwarcia. Zgodnie z normą PN-EN 60364, impedancja pętli zwarcia powinna być na tyle niska, aby czas zadziałania zabezpieczeń nie przekraczał 0,4 sekundy w obwodach zasilających urządzenia o dużych mocach. W praktyce, pomiar ten wykonuje się za pomocą specjalistycznych urządzeń pomiarowych, które pozwalają na określenie wartości impedancji oraz ocenę stanu instalacji. Regularne kontrole tej wartości są istotne, gdyż zmiany w instalacji, takie jak korozja połączeń czy uszkodzenia izolacji, mogą prowadzić do wzrostu impedancji, co z kolei zwiększa ryzyko porażenia prądem. Dzięki pomiarom impedancji pętli zwarcia można szybko zdiagnozować potencjalne zagrożenia oraz podjąć odpowiednie działania naprawcze, co przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa użytkowników.

Pytanie 9

Podczas przeprowadzania okresowych pomiarów instalacji elektrycznej w układzie TN-S, w jednym z obwodów gniazd jednofazowych 230 V stwierdzono zbyt wysoką wartość impedancji pętli zwarcia. Jakie działania należy podjąć w pierwszej kolejności, aby zidentyfikować problem?

A. Sprawdzić kondycję połączeń przewodów w puszkach oraz aparatach

B. Sprawdzić funkcję przycisku "TEST" na wyłączniku RCD

C. Zmierzyć rezystancję izolacji przewodów w tym obwodzie

D. Zmierzyć ciągłość przewodów ochronnych PE

Sprawdzanie działania wyłącznika RCD przy pomocy przycisku 'TEST' nie rozwiązuje problemu z wysoką wartością impedancji pętli zwarcia, a jedynie testuje funkcjonalność samego urządzenia. Wyłączniki RCD mają na celu ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym, ale ich sprawność nie wpływa bezpośrednio na impedancję pętli zwarcia. Wartość impedancji pętli zwarcia jest krytycznym parametrem, który powinien mieścić się w określonych granicach, aby zapewnić, że zabezpieczenia, takie jak bezpieczniki lub wyłączniki, zadziałają w odpowiednim czasie w przypadku zwarcia. Testy rezystancji izolacji przewodów, choć istotne, nie są bezpośrednio związane z problemem impedancji pętli zwarcia, ponieważ koncentrują się na integralności izolacji, a nie na połączeniach. Z kolei pomiar ciągłości przewodów ochronnych PE, choć ważny, nie identyfikuje potencjalnych problemów z połączeniami wewnętrznymi obwodu, które mogą być źródłem wysokiej impedancji. Niestety, często dochodzi do mylnego przekonania, że pojedyncze testy mogą kompleksowo rozwiązać problem, podczas gdy kluczowe jest zdiagnozowanie i nawiązanie do przyczyn wysokiej impedancji, które mogą wynikać z wielu czynników, w tym właśnie z nieprawidłowych połączeń elektrycznych.

Pytanie 10

Jaką wielkość należy zmierzyć, aby ocenić skuteczność zabezpieczeń podstawowych w elektrycznej instalacji o napięciu znamionowym do 1 kV?

A. Impedancji zwarciowej

B. Napięcia krokowego

C. Rezystancji uziomu

D. Rezystancji izolacji

Wybór innych odpowiedzi na to pytanie może prowadzić do pewnych nieporozumień dotyczących bezpieczeństwa instalacji elektrycznych. Mierzenie rezystancji uziomu jest istotnym działaniem, jednak jego celem jest przede wszystkim ocena skuteczności systemu uziemiającego, a nie bezpośrednio ochrony podstawowej. Uziemienie zapewnia odprowadzenie prądów zwarciowych do ziemi, co jest ważne, ale nie eliminuje ryzyka porażenia prądem w przypadku wystąpienia uszkodzenia izolacji. Napięcie krokowe z kolei odnosi się do różnicy potencjałów, jaka może wystąpić na powierzchni ziemi podczas zwarcia, co nie jest miarą skuteczności samej izolacji. Pomiar impedancji zwarciowej jest również ważny, ale najczęściej używa się go do oceny zdolności instalacji do wytrzymania prądów zwarciowych, a nie do weryfikacji stanu izolacji. Właściwe zrozumienie tych koncepcji jest kluczowe, aby uniknąć błędnych wniosków. Zamiast polegać na pomiarach, które nie są bezpośrednio związane z izolacją, należy skupić się na testach, które dostarczą informacji na temat integralności systemu ochrony podstawowej, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa użytkowników i trwałości instalacji.

Pytanie 11

Jakie z wymienionych uszkodzeń można zidentyfikować podczas przeglądów instalacji?

A. Zbyt wysoka rezystancja przewodu uziemiającego

B. Brak ciągłości przewodu neutralnego

C. Brak ciągłości przewodu ochronnego

D. Pogorszenie stanu mechanicznego złącz przewodów

Prawidłowa odpowiedź to pogorszenie się stanu mechanicznego połączeń przewodów, ponieważ jest to problem, który można łatwo zauważyć podczas oględzin instalacji. Oględziny polegają na wizualnej inspekcji elementów instalacji, co pozwala na identyfikację widocznych uszkodzeń, takich jak korozja, luzne złącza czy pęknięcia. Te defekty mogą prowadzić do zwiększonego oporu elektrycznego, co z kolei wpływa na wydajność i bezpieczeństwo całego systemu. Zgodnie z normą PN-IEC 60364, regularne przeglądy instalacji elektrycznych są kluczowe dla zapewnienia ich bezpieczeństwa i sprawności. Przykładem praktycznym może być inspekcja połączeń w rozdzielnicach, gdzie luźne przewody mogą powodować przegrzewanie się i ryzyko pożaru. Dlatego identyfikacja pogorszenia stanu mechanicznego połączeń jest niezbędna w celu zapobiegania awariom i zapewnienia ciągłości działania instalacji.

Pytanie 12

Jaki prąd znamionowy powinien mieć bezpiecznik zainstalowany w piecu elektrycznym z możliwością przełączania mocy grzejnej za pomocą łączników P₁ i P₂, zasilanym z sieci 230 V i grzałkami o oporze 60 Ω każda, którego schemat przedstawiono na rysunku?

A. 10 A

B. 16 A

C. 6 A

D. 20 A

Wybór prądu znamionowego dla bezpiecznika w piecu elektrycznym to nie tylko kwestia obliczenia maksymalnego prądu, ale także zrozumienia zasad bezpieczeństwa i efektywności energetycznej. W przypadku odpowiedzi 10 A, należy zauważyć, że taki prąd znamionowy jest niewystarczający dla obciążenia, które generuje piec. Podczas normalnej pracy urządzenia prąd może osiągać wartości zbliżone do obliczonego 11,5 A, co oznacza, że bezpiecznik zadziała, co spowoduje jego wyłączenie. Taki wybór mógłby prowadzić do niepotrzebnych przestojów oraz zwiększonej awaryjności systemu. W przypadku odpowiedzi 20 A, choć na pierwszy rzut oka wydaje się, że zapewnia odpowiednią ochronę, może prowadzić do niebezpieczeństwa związane z nadmiernym obciążeniem instalacji. Zbyt wysoki prąd znamionowy sprawia, że zabezpieczenie nie będzie skutecznie chronić obwodu przed zwarciem lub przeciążeniem, co w skrajnych przypadkach może prowadzić do uszkodzenia urządzenia lub pożaru. Zatem wybór 6 A również jest błędny, ponieważ znacząco zaniża wartość znamionową, co z kolei grozi zadziałaniem zabezpieczenia przy wyższych obciążeniach. Kluczowe jest, aby dobór bezpieczników opierał się na standardach branżowych oraz rzeczywistych warunkach pracy urządzenia, co zapewnia nie tylko bezpieczeństwo, ale również efektywność operacyjną.

Pytanie 13

Przed dokonaniem pomiarów rezystancji izolacji w elektrycznej instalacji oświetleniowej należy odciąć zasilanie, zdemontować ochronniki przeciwprzepięciowe oraz

A. otworzyć łączniki instalacyjne i wkręcić źródła światła

B. zamknąć łączniki instalacyjne i wkręcić źródła światła

C. zamknąć łączniki instalacyjne i wykręcić źródła światła

D. otworzyć łączniki instalacyjne i wykręcić źródła światła

Podczas pomiarów rezystancji izolacji w instalacjach elektrycznych niezwykle istotne jest, aby zrozumieć, dlaczego błędne podejścia mogą prowadzić do niebezpieczeństw i nieprawidłowych wyników. W przypadku otwierania łączników instalacyjnych oraz wkręcania źródeł światła, istnieje ryzyko wprowadzenia niepożądanych elementów do obwodu, co może spowodować zwarcie. Otwarte łączniki to otwarte ścieżki, które mogą prowadzić do nieprzewidzianych zachowań w instalacji, szczególnie jeśli zasilanie jest włączone, co zagraża zarówno osobie wykonującej pomiary, jak i urządzeniom pomiarowym. Z kolei wkręcenie źródeł światła do otwartych łączników stwarza dodatkowe ryzyko, ponieważ w przypadku awarii obwodu, prąd może popłynąć przez te elementy, co może prowadzić do ich uszkodzenia, a także stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowników. Rekomendowane standardy, takie jak PN-EN 61557 dotyczące pomiarów w instalacjach elektrycznych, podkreślają znaczenie zachowania odpowiednich procedur w celu zapewnienia dokładnych wyników pomiarów. Właściwe przygotowanie instalacji poprzez zamknięcie łączników i wykręcenie źródeł światła jest kluczowe w zapobieganiu sytuacjom, które mogą prowadzić do błędnych pomiarów oraz potencjalnych wypadków.

Pytanie 14

W instalacji trójfazowej prąd obciążenia w przewodach fazowych I_B wynosi 21 A, natomiast obciążalność długotrwała tych przewodów I_dd to 30 A. Który z wymienionych wyłączników nadprądowych powinien być użyty do zabezpieczenia tej instalacji?

A. B16

B. B10

C. B25

D. B20

Wybór wyłącznika nadprądowego z wartością nominalną poniżej obciążenia roboczego, takiego jak B20, B16 czy B10, jest niewłaściwy z kilku powodów. Najważniejszym czynnikiem jest to, że każdy z tych wyłączników posiada wartości nominalne, które są zbyt niskie w stosunku do prądu obciążenia wynoszącego 21 A. Dla wyłącznika B20 maksymalne obciążenie wynosi 20 A, co oznacza, że przy nominalnym obciążeniu 21 A wyłącznik ten będzie stale się wyłączał, co prowadzi do nieprzewidzianych przerw w dostawie prądu. Z kolei wyłączniki B16 i B10 mają jeszcze mniejsze wartości nominalne, co sprawia, że ich zastosowanie w tej instalacji byłoby jeszcze bardziej problematyczne. Niewłaściwy wybór wyłącznika nie tylko prowadzi do nieustannego wyzwalania, ale także może skutkować niebezpieczeństwem uszkodzenia urządzeń elektrycznych z powodu niestabilności dostaw energii. Warto również zaznaczyć, że zgodnie z normami IEC 60947-2, wyłączniki nadprądowe powinny być dobrane w taki sposób, aby ich nominalna wartość była dostosowana do przewidywanego obciążenia oraz długotrwałej obciążalności instalacji. Niezastosowanie się do tych zasad może prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników oraz uszkodzeń instalacji elektrycznej.

Pytanie 15

Na rysunku 1 przedstawiono schemat prostownika trójpulsowego w układzie podstawowym, na rysunku 2 przebiegi czasowe napięć fazowych zasilających ten prostownik oraz przebieg napięcia na obciążeniu rezystancyjnym Ud. Jaką modyfikację wprowadzono do układu prostownika, aby uzyskać kształt napięcia wyprostowanego Ud jak na rysunku?

A. Szeregowo z obciążeniem R dołączono dławik o dużej indukcyjności.

B. Równolegle z obciążeniem R dołączono dławik o dużej indukcyjności.

C. Równolegle z obciążeniem R dołączono kondensator o dużej pojemności.

D. Szeregowo z obciążeniem R dołączono kondensator o dużej pojemności.

Dołączenie elementów takich jak dławiki czy kondensatory w niewłaściwy sposób może prowadzić do niepożądanych efektów w układzie prostownika. Na przykład, wprowadzenie dławika o dużej indukcyjności równolegle z obciążeniem R może rzeczywiście powodować pewne wygładzanie, jednak nie jest to najefektywniejsza metoda. Dławik ogranicza zmiany prądu, co może prowadzić do sytuacji, w której napięcie wyjściowe pozostaje niestabilne w chwilach zapotrzebowania na większe wartości prądu. Ostatecznie, może to prowadzić do nieefektywnej pracy obciążenia oraz zwiększonego ryzyka uszkodzeń, ponieważ niejasności w przepływie prądu mogą skutkować zarówno przesterowaniem, jak i podniesieniem wartości napięcia powyżej tolerancji urządzeń. Równoległe dołączenie kondensatora o dużej pojemności zamiast dławika jest bardziej uzasadnione, ponieważ kondensator nie tylko magazynuje energię, ale również dostarcza ją w chwilach wzmożonego zapotrzebowania, zapewniając stabilność. Przykładowo, w systemach zasilania, gdzie wymagana jest wysoka jakość energii, standardy takie jak IEC 61000-3-2 wskazują na konieczność stosowania odpowiednich rozwiązań, które zapewniają wygładzenie przebiegów napięciowych, a kondensatory są kluczowym elementem w wielu takich układach.

Pytanie 16

W tabeli zamieszczono wyniki kontrolnych pomiarów rezystancji uzwojeń stojana silnika trójfazowego połączonego w gwiazdę. Przedstawione wyniki świadczą o

Rezystancja uzwojeń stojana między zaciskami	Wartość, Ω
U1 – V1	15
V1 – W1	∞
W1 – U1	∞

A. przerwie w uzwojeniu Wl - W2

B. przerwie w uzwojeniu VI - V2

C. zwarciu międzyzwojowym w uzwojeniu Ul - U2

D. zwarciu międzyzwojowym w uzwójeniu V1 - V2

Poprawna odpowiedź wskazuje na przerwę w uzwojeniu W1-W2, co można zdiagnozować na podstawie pomiarów rezystancji. W przypadku silników trójfazowych połączonych w gwiazdę, każdy z trzech uzwojeń (U, V, W) powinien mieć zbliżoną rezystancję. W analizowanym przypadku, jeśli rezystancja między zaciskami V1-W1 oraz W1-U1 wynosi nieskończoność, oznacza to, że w obwodzie występuje przerwa. Tego rodzaju awarie mają poważne konsekwencje operacyjne, ponieważ przerywają ciągłość elektryczną, co prowadzi do nieprawidłowego działania silnika. Przerwa w uzwojeniu skutkuje brakiem obciążenia dla pozostałych uzwojeń, co może prowadzić do ich przegrzewania się i w konsekwencji do uszkodzenia. W praktyce ważne jest, aby regularnie przeprowadzać pomiary rezystancji uzwojeń, co jest zgodne z normami branżowymi, takimi jak IEC 60034, które podkreślają znaczenie monitorowania stanu technicznego maszyn elektrycznych.

Pytanie 17

Korzystając z tabeli oceń, który wynik badania pozwala wyciągnąć pozytywny wniosek o stanie izolacji jednofazowej instalacji elektrycznej 230 V, 50 Hz.

Napięcie nominalne obwodu	Napięcie pomiarowe prądu stałego d.c.	Wymagana rezystancja izolacji
Napięcie nominalne obwodu	V	MΩ
SELV i PELV	250	≥ 0,5
do 500 V włącznie, w tym FELV	500	≥ 1,0
powyżej 500 V	1000	≥ 1,0

Wynik badania	Napięcie pomiarowe prądu stałego, kV	Rezystancja izolacji, kΩ
A.	230	1050
B.	250	500
C.	400	1100
D.	500	1000

A. D.

B. A.

C. B.

D. C.

Wybór innej odpowiedzi niż D wskazuje na pewne nieporozumienia dotyczące wymagań normatywnych związanych z izolacją instalacji elektrycznych. W przypadku instalacji jednofazowej o napięciu 230 V, standardy ustanawiają minimalne wymagania dotyczące rezystancji izolacji na poziomie 1,0 MΩ. Odpowiedzi inne niż D mogą sugerować, że użytkownik nie dostrzega znaczenia tych norm. Przykładowo, wybór odpowiedzi A lub B może być wynikiem błędnego założenia, że niższe wartości rezystancji są akceptowalne. Często w praktyce można spotkać się z sytuacjami, gdzie niewłaściwy pomiar lub interpretacja wyników prowadzi do błędnych wniosków, co z kolei może doprowadzić do decyzji o kontynuacji eksploatacji instalacji, która w rzeczywistości jest zagrożona. Warto zwrócić uwagę, że tylko odpowiednia rezystancja izolacji może zapewnić bezpieczeństwo użytkowników oraz sprawność urządzeń elektrycznych. W związku z tym, nieprzestrzeganie tych norm może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak ryzyko porażenia prądem lub pożaru. Kluczową kwestią jest zrozumienie, że odpowiednie wartości rezystancji izolacji są podstawą do oceny stanu każdego systemu elektrycznego. Dlatego tak ważne jest, aby przy podejmowaniu decyzji korzystać z dokładnych danych i sprawdzać je zgodnie z obowiązującymi standardami.

Pytanie 18

Jakie czynności związane z eksploatacją instalacji elektrycznych powinny być realizowane jedynie na podstawie pisemnego zlecenia?

A. Związane z ratowaniem życia i zdrowia ludzi

B. Eksploatacyjne, wskazane w instrukcjach stanowiskowych i realizowane przez uprawnione osoby

C. Dotyczące zabezpieczania instalacji przed uszkodzeniem

D. Eksploatacyjne, które mogą prowadzić do szczególnego zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi

To, że czynności eksploatacyjne, które mogą grozić zdrowiu i życiu, powinny być robione tylko na pisemne polecenie, to dobra odpowiedź. Właściwie, takie sytuacje mogą się zdarzać, gdy ktoś ma do czynienia z urządzeniami pod napięciem albo w przypadku ryzyka porażenia prądem czy pożaru. Wymóg pisemnego polecenia pomaga upewnić się, że wszystko jest dokładnie opracowane, a ryzyko zminimalizowane zgodnie z normami, jak na przykład PN-IEC 60364. Oprócz tego, te procedury powinny być opisane w instrukcjach stanowiskowych i powinny być realizowane przez ludzi, którzy mają odpowiednie uprawnienia. Wiedza o bezpieczeństwie i procedurach związanych z elektrycznością jest naprawdę ważna dla każdego, kto pracuje w tej dziedzinie.

Pytanie 19

W instalacji trójfazowej prąd obciążenia w przewodach fazowych IB = 25 A, a maksymalna obciążalność długotrwała tych przewodów Idd = 30 A. Który z poniższych wyłączników nadprądowych powinien być użyty do ochrony tej instalacji przed działaniem nadmiernego prądu?

A. B20

B. B25

C. B16

D. B32

Zastosowanie wyłącznika B20, B16 czy B32 w tej instalacji będzie niewłaściwe z kilku powodów. Wyłącznik B20, z prądem znamionowym 20 A, nie zaspokoi wymogów obciążenia wynoszącego 25 A. W sytuacjach, gdy prąd obciążenia przekracza wartość znamionową wyłącznika, może dojść do niezamierzonych zadziałań, co prowadzi do częstych i niepotrzebnych wyłączeń systemu. Taki wybór mógłby narazić przewody na przeciążenie, co z kolei zwiększa ryzyko uszkodzeń, a nawet pożaru. Wyłącznik B16, o prądzie znamionowym 16 A, jest jeszcze bardziej niewłaściwy, ponieważ jego wartość jest znacznie niższa niż prąd obciążenia, co prowadzi do permanentnego wyłączenia w normalnych warunkach pracy. Z drugiej strony, wyłącznik B32 mógłby wydawać się odpowiedni, jednak jego zastosowanie w tej konkretnej instalacji nie jest zalecane, gdyż przewyższa on wartość prądu obciążenia, co może prowadzić do sytuacji, w której przewody nie będą odpowiednio chronione przed przeciążeniem, co narusza zasady ochrony instalacji. Właściwy dobór wyłącznika nadprądowego powinien być oparty na analizie rzeczywistego obciążenia oraz normach dotyczących instalacji elektrycznych. Aby zapewnić optymalną ochronę, warto zawsze wybierać wyłącznik, którego wartość znamionowa jest bliska prądowi obciążenia, co pozwala na uniknięcie fałszywych alarmów oraz skutecznie zabezpiecza instalację elektryczną.

Pytanie 20

Obroty silnika indukcyjnego klatkowego obciążonego nominalnym momentem znacząco spadły. Jakie mogą być tego przyczyny?

A. Zbyt wysoka temperatura uzwojeń

B. Zwarcie w obwodzie wirnika

C. Przepalony bezpiecznik topikowy w jednej z faz

D. Zadziałanie przekaźnika termicznego

Przepalony bezpiecznik topikowy w jednej fazie to jedna z najczęstszych przyczyn nagłego spadku obrotów silnika indukcyjnego klatkowego. Silnik tego typu działa na zasadzie zasilania trójfazowego, a każdy z obwodów fazowych jest kluczowy dla prawidłowego funkcjonowania całego układu. W przypadku przepalenia bezpiecznika w jednej z faz, silnik zostaje zasilany tylko z dwóch faz, co prowadzi do znacznego spadku momentu obrotowego i w konsekwencji obrotów. Gdy obciążenie silnika osiąga wartość znamionową, a jedna z faz jest wyłączona, silnik nie jest w stanie dostarczyć wymaganego momentu obrotowego. Przykładem zastosowania tej wiedzy jest regularne monitorowanie stanu bezpieczników w instalacjach przemysłowych oraz korzystanie z systemów detekcji, które mogą zasygnalizować spadek wydajności zasilania. Dobrym rozwiązaniem jest także wprowadzenie systemów automatycznego wyłączania urządzeń w przypadku wykrycia problemów z zasilaniem, co może zapobiec uszkodzeniom silnika.

Pytanie 21

Jakie uszkodzenie lub defekt można wykryć podczas przeglądu instalacji elektrycznej w budynku mieszkalnym?

A. Pogorszenie się stanu mechanicznego złącz i połączeń

B. Pogorszenie się stanu izolacji

C. Przekroczenie dopuszczalnego czasu zadziałania wyłącznika ochronnego

D. Brak ciągłości połączeń

Podczas analizy defektów instalacji elektrycznej w budynku mieszkalnym, niektóre odpowiedzi mogą wydawać się na pierwszy rzut oka poprawne, ale w rzeczywistości nie odnoszą się bezpośrednio do kwestii, które można zlokalizować podczas oględzin. Na przykład, pogorszenie stanu izolacji, choć istotne z perspektywy bezpieczeństwa, może być trudne do zidentyfikowania jedynie na podstawie wizualnych oględzin. Izolacja może wykazywać uszkodzenia, które nie są widoczne gołym okiem, co wymagałoby zastosowania specjalistycznych narzędzi pomiarowych, takich jak mierniki rezystancji izolacji. Przekroczenie dopuszczalnego czasu zadziałania wyłącznika ochronnego również nie jest czymś, co można w prosty sposób zlokalizować podczas standardowych oględzin. Wymaga to analizy działania urządzenia pod obciążeniem i oceny czasów reakcji wyłącznika, co przekracza zakres podstawowych oględzin. Brak ciągłości połączeń jest inną kwestią, która wymaga pomiarów technicznych, takich jak testy ciągłości, co również nie jest częścią typowych oględzin. W rzeczywistości, te aspekty wymagają bardziej zaawansowanych metod diagnostycznych, co może prowadzić do mylnych wniosków o ich wykrywalności podczas prostych inspekcji. Dlatego ważne jest, aby zrozumieć, że nie wszystkie problemy instalacji elektrycznej mogą być zidentyfikowane bez odpowiednich narzędzi i metod badawczych, co podkreśla znaczenie zastosowania specjalistycznych norm i procedur w praktyce inżynieryjnej.

Pytanie 22

Wkładki topikowe, jak przedstawiona na ilustracji, przeznaczone są do zabezpieczania

A. urządzeń energoelektronicznych wyłącznie przed skutkami przeciążeń.

B. przewodów elektrycznych przed skutkami zwarć i przeciążeń.

C. przewodów elektrycznych wyłącznie przed skutkami zwarć.

D. urządzeń energoelektronicznych przed skutkami zwarć i przeciążeń.

Wybór odpowiedzi, która ogranicza zastosowanie wkładek topikowych wyłącznie do ochrony przed przeciążeniami lub zwarciami w urządzeniach energoelektronicznych, jest mylny. W rzeczywistości wkładki te są zaprojektowane do ochrony przewodów elektrycznych, a ich funkcjonalność obejmuje zarówno zabezpieczanie przed przeciążeniami, jak i zwarciami. Odpowiedzi sugerujące, że wkładki topikowe mogą chronić jedynie przed skutkami przeciążeń lub zwarć w urządzeniach, ignorują kluczową rolę, jaką odgrywają w ochronie instalacji elektrycznych jako całości. W praktyce, niewłaściwe zrozumienie funkcji wkładek topikowych może prowadzić do niewłaściwego doboru zabezpieczeń, co zwiększa ryzyko uszkodzenia zarówno przewodów, jak i podłączonych urządzeń. Zgodnie z wytycznymi norm, takich jak PN-EN 60947, wkładki topikowe muszą być odpowiednio dobrane do parametrów instalacji, co podkreśla konieczność zrozumienia ich roli w systemie ochrony elektrycznej. Ignorując te aspekty, można łatwo wprowadzić w błąd, co skutkuje narażeniem na niebezpieczeństwo zarówno użytkowników, jak i sprzętu elektrycznego.

Pytanie 23

Która z wymienionych prac modernizacyjnych w instalacji elektrycznej niskiego napięcia wymaga zastosowania urządzenia przedstawionego na rysunku?

A. Wykonanie instalacji elektrycznej natynkowej.

B. Wymiana przyłącza ziemnego.

C. Przebudowa przyłącza napowietrznego.

D. Rozbudowa instalacji elektrycznej podłogowej.

Wybór odpowiedzi dotyczącej wymiany przyłącza ziemnego jest prawidłowy, ponieważ prace te często wymagają użycia specjalistycznych narzędzi i urządzeń, takich jak koparki łańcuchowe, które są zdolne do wykonywania głębokich wykopów w terenie. Przyłącze ziemne to element infrastruktury elektrycznej, który łączy budynek z siecią energetyczną. W przypadku jego wymiany niezbędne jest odpowiednie przygotowanie terenu oraz zapewnienie stabilności wykopu, co jest możliwe dzięki użyciu sprzętu ciężkiego. Przykładowo, w sytuacji, gdy wymiana przyłącza wymaga dotarcia do głębokości kilku metrów, koparka łańcuchowa pozwala na szybkie i efektywne wykonanie zadania, minimalizując ryzyko uszkodzenia istniejących instalacji. Warto też pamiętać, że przepisy dotyczące instalacji elektrycznych, takie jak PN-IEC 60364, nakładają obowiązek zachowania odpowiednich norm bezpieczeństwa podczas wykonywania takich prac. W kontekście modernizacji instalacji elektrycznej, znajomość zastosowania specyficznych narzędzi jest kluczowa.

Pytanie 24

W trakcie pracy silnika indukcyjnego przedstawionego na rysunku zauważono bardzo wolno kręcące się skrzydła wentylatora oraz stwierdzono mocne nagrzewanie się obudowy silnika. Która z wymienionych usterek powoduje opisane objawy?

A. Wyłamanie się kilku łopatek na skrzydle wentylatora.

B. Wypadnięty wpust blokujący wentylator na wale.

C. Poluzowana śruba dociskowa wentylatora.

D. Zużyte łożyska silnika powodujące luz.

Wybór innych odpowiedzi, takich jak wyłamanie się kilku łopatek na skrzydle wentylatora, poluzowana śruba dociskowa wentylatora czy zużyte łożyska silnika, może wynikać z niepełnego zrozumienia wpływu tych usterek na wydajność wentylacji silnika. Z perspektywy technicznej, wyłamanie łopatek niekoniecznie prowadzi do wolnego obrotu wentylatora, ale raczej do jego nierównomiernej pracy i potencjalnych wibracji, które mogą prowadzić do innych uszkodzeń. Przypadek poluzowanej śruby dociskowej, choć może wpływać na stabilność wentylatora, wciąż pozwala na pewien ruch, a nie całkowite unieruchomienie wentylatora. Zużyte łożyska mogą generować dodatkowe ciepło i nieprawidłowy luz, ale także nie powodują bezpośrednio spowolnienia obrotów wentylatora, co jest kluczowym objawem w analizowanym przypadku. Typowym błędem w ocenie sytuacji jest skupianie się na objawach bez zrozumienia ich przyczyn. Współczesne podejścia do diagnostyki i konserwacji silników podkreślają znaczenie analizy wzorców pracy oraz regularnych przeglądów, co pozwala na wczesne wykrycie i eliminację potencjalnych problemów. Dlatego tak ważne jest, aby w każdym przypadku dokładnie zidentyfikować źródło problemu i unikać pochopnych wniosków.

Pytanie 25

Jakiego urządzenia pomiarowego należy użyć do określenia prędkości obrotowej wału silnika?

A. Pirometru

B. Tensometru mostkowego.

C. Prądnicy tachometrycznej.

D. Higrometru termo.

Wybór innych przyrządów pomiarowych, takich jak termohigrometr, mostek tensometryczny czy pirometr, jest niewłaściwy w kontekście pomiaru prędkości obrotowej wałów silników. Termohigrometr służy do pomiaru temperatury i wilgotności powietrza, co nie ma związku z prędkością obrotową. Mostek tensometryczny, z kolei, jest używany do pomiaru napięcia i odkształceń w materiałach, a nie do pomiaru prędkości. Pirometr jest urządzeniem stosowanym do pomiaru temperatury ciał na podstawie promieniowania podczerwonego, co również nie ma zastosowania w kontekście prędkości obrotowej. Typowe błędy myślowe, które mogą prowadzić do takich wyborów, to nieprawidłowe skojarzenie funkcji przyrządów z ich zastosowaniami. W praktyce, skuteczne pomiary prędkości obrotowej wymagają zastosowania odpowiednich narzędzi, takich jak prądnica tachometryczna, które działają na zasadzie bezpośredniego pomiaru. Zrozumienie roli i funkcji różnych przyrządów pomiarowych jest kluczowe dla efektywnego i precyzyjnego monitorowania parametrów pracy maszyn.

Pytanie 26

W miejscu pracy, gdzie wykonywana jest naprawa urządzenia grzewczego, działają równocześnie elektrycy oraz hydraulicy. Jeśli instalacja elektryczna urządzenia została odłączona od zasilania za pomocą głównego odłącznika, który znajduje się w innym pomieszczeniu niż naprawiane urządzenie, to aby zabezpieczyć się przed niezamierzonym włączeniem napięcia, należy

A. użyć dwóch kłódek do zablokowania odłącznika w pozycji otwartej, każdą z nich zakładając osobno przez różne zespoły pracowników

B. zablokować odłącznik w pozycji otwartej kłódką założoną przez zespół elektryków

C. pozostawić odłącznik w pozycji otwartej bez blokady, ale umieścić obok niego tabliczkę ostrzegawczą o zakazie włączania napięcia

D. zablokować odłącznik w pozycji otwartej kłódką założoną przez ekipę hydraulików

Odpowiedź, w której zastosowano dwie kłódki do zablokowania odłącznika w stanie otwartym, jest prawidłowa, ponieważ w sytuacji, gdy w jednym miejscu pracują elektrycy i hydraulicy, konieczne jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa. Blokowanie odłącznika za pomocą kłódek, które są zakładane przez każdą z grup pracowników, jest zgodne z zasadami blokady i wyłączania (Lockout-Tagout - LOTO), które są kluczowe w zarządzaniu ryzykiem w miejscu pracy. Takie działanie gwarantuje, że żadna grupa nie może włączyć napięcia bez wiedzy drugiej grupy, a tym samym minimalizuje ryzyko porażenia prądem w trakcie naprawy. Przykładem zastosowania tej procedury jest sytuacja, w której hydraulik wykonuje prace przy rurach zasilających, podczas gdy elektryk zajmuje się instalacją elektryczną. Zastosowanie podwójnej blokady zapewnia, że obie grupy muszą współpracować, aby zdjąć blokadę, co zwiększa bezpieczeństwo i skuteczność. Tego typu praktyki są normą w branży, a ich stosowanie jest regulowane przez przepisy BHP oraz normy OSHA, co podkreśla ich znaczenie w codziennym funkcjonowaniu zakładów pracy.

Pytanie 27

Podczas wymiany uszkodzonego przewodu PEN w instalacji o napięciu do 1 kV, która jest trwale zamontowana, należy pamiętać, aby nowy przewód miał przekrój co najmniej

A. 16 mm2 Cu lub 10 mm2 Al

B. 10 mm2 Cu lub 10 mm2 Al

C. 10 mm2 Cu lub 16 mm2 Al

D. 16 mm2 Cu lub 16 mm2 Al

Zastosowanie nieodpowiednich przekrojów przewodów w instalacjach elektrycznych prowadzi do wielu problemów, w tym do zwiększonego ryzyka awarii i zagrożeń związanych z bezpieczeństwem. Wybór przewodu 16 mm2 Cu lub 16 mm2 Al, jak wskazano w pierwszej opcji, jest niepoprawny, ponieważ nie uwzględnia różnic w przewodności między miedzią a aluminium. Miedź ma znacznie lepsze właściwości przewodzące niż aluminium, co oznacza, że przewody miedziane mogą być cieńsze przy tej samej dopuszczalnej obciążalności prądowej. Kolejna błędna opcja, czyli 10 mm2 Cu lub 10 mm2 Al, również nie spełnia wymogów bezpieczeństwa, ponieważ przewody aluminiowe o przekroju 10 mm2 nie są wystarczające do prawidłowego funkcjonowania w instalacjach o napięciu do 1 kV, co jest wyraźnie określone w normach branżowych. Najczęstsze błędy myślowe prowadzące do takich wniosków wynikają z braku zrozumienia różnic w materiałach oraz ich właściwości elektrycznych. Użytkownicy często mylą minimalne przekroje z maksymalnymi wartościami, co prowadzi do niewłaściwej kalkulacji wymagań dla instalacji. W praktyce, ignorowanie norm dotyczących przekrojów przewodów może prowadzić do przegrzewania się, a w skrajnych przypadkach do pożarów, dlatego kluczowe jest stosowanie się do obowiązujących standardów i wytycznych w celu zapewnienia bezpieczeństwa zarówno ludzi, jak i mienia.

Pytanie 28

Która z wymienionych norm elektrycznych wprowadza normę europejską?

A. PN-EN 50160 Parametry napięcia zasilającego w publicznych sieciach elektroenergetycznych.

B. PN-88/E-08501 Urządzenia elektryczne. Tablice i znaki bezpieczeństwa.

C. PN-E 05115 Instalacje elektroenergetyczne prądu przemiennego o napięciu wyższym od 1 kV.

D. PN-E-05204 Ochrona przed elektrycznością statyczną instalacji i urządzeń. Wymagania.

Poprawnie wskazana została norma PN-EN 50160. Ten zapis nie jest przypadkowy: skrót „PN” oznacza Polską Normę, a „EN” informuje, że jest to norma europejska wprowadzona do krajowego systemu normalizacji. Czyli PN-EN 50160 to europejska norma EN 50160, przyjęta i obowiązująca jako polska wersja. W praktyce, w dokumentacji projektowej, warunkach przyłączenia czy protokołach z pomiarów jakości energii, właśnie do PN-EN 50160 odwołuje się, gdy mówimy o dopuszczalnych wartościach napięcia zasilającego w publicznych sieciach elektroenergetycznych. Norma ta określa m.in. dopuszczalne odchylenia napięcia, częstotliwości, poziom zapadów, migotanie światła, zawartość wyższych harmonicznych. Moim zdaniem każdy, kto zajmuje się eksploatacją sieci, przyłączaniem odbiorców, a nawet serwisem bardziej wrażliwych urządzeń, powinien mieć chociaż podstawowe pojęcie, co tam jest zapisane. W praktyce wygląda to np. tak, że jeśli klient składa reklamację, że „prąd jest zły, bo urządzenia się wyłączają”, to zakład energetyczny porównuje wyniki pomiarów parametrów napięcia z wymaganiami PN-EN 50160. Jeżeli parametry mieszczą się w granicach tej normy, to formalnie jakość zasilania jest uznana za zgodną z europejskim standardem. W projektach technicznych i audytach jakości energii bardzo dobrze jest powoływać się właśnie na tę normę, bo jest spójna z wymaganiami obowiązującymi w innych krajach UE i ułatwia współpracę z producentami urządzeń, którzy też ją znają i stosują przy określaniu odporności swoich wyrobów.

Pytanie 29

Element oznaczony na przedstawionym schemacie symbolem Q21 pełni rolę

A. softstartera.

B. prostownika niesterowanego.

C. prostownika sterowanego.

D. pośredniego przemiennika częstotliwości.

Na schemacie element Q21 jest włączony szeregowo pomiędzy stycznikiem a silnikiem trójfazowym M1 i ma wyprowadzenia L1, L2, L3 po stronie zasilania oraz T1, T2, T3 po stronie silnika. Dodatkowo w symbolu widać elementy półprzewodnikowe – typowy rysunek układu tyrystorowego lub triakowego stosowanego do łagodnego rozruchu. To jest właśnie klasyczny softstarter: urządzenie, które przez sterowanie kątem załączenia tyrystorów stopniowo podnosi napięcie na zaciskach silnika, dzięki czemu ogranicza prąd rozruchowy i moment rozruchowy. W praktyce używa się go np. przy pompach, sprężarkach, przenośnikach taśmowych, wszędzie tam, gdzie nie chcemy gwałtownego startu i uderzeń momentu w przekładnie i mechanikę. Softstarter nie zmienia częstotliwości, tylko kształt napięcia w czasie rozruchu, a potem zwykle zwiera się go stycznikiem obejściowym albo pracuje w trybie pełnego przewodzenia. Z mojego doświadczenia w instalacjach przemysłowych dobranie softstartera do mocy i charakteru obciążenia silnika to jedna z podstawowych dobrych praktyk – ogranicza spadki napięcia w sieci, poprawia komfort pracy urządzeń i przedłuża żywotność zarówno silnika, jak i elementów mechanicznych. W normowych schematach i dokumentacji producentów symbol użyty na rysunku dokładnie odpowiada symbolowi softstartera, a jego położenie między zabezpieczeniem, stycznikiem a silnikiem dodatkowo to potwierdza.

Pytanie 30

Który z poniższych środków ostrożności nie jest wymagany do bezpiecznego przeprowadzenia prac na linii napowietrznej odłączonej od zasilania?

A. Ogrodzenie obszaru pracy

B. Używanie sprzętu izolacyjnego

C. Uziemienie odłączonej linii

D. Zarządzanie pracą w grupie

Prace przy linii napowietrznej wyłączonej spod napięcia wymagają przestrzegania określonych zasad bezpieczeństwa, które zapewniają ochronę pracowników i minimalizują ryzyko wystąpienia niebezpiecznych sytuacji. Wykonywanie pracy zespołowo jest kluczowym elementem, ponieważ zespół wzajemnie się wspiera, co pozwala na szybsze reagowanie w przypadku niespodziewanych okoliczności. Pracownicy powinni być świadomi otoczenia i potencjalnych zagrożeń, co skutkuje zwiększoną ochroną. Uziemienie wyłączonej linii jest kolejnym kluczowym środkiem ostrożności. Uziemienie nie tylko chroni przed przypadkowym porażeniem, ale także zapewnia, że w przypadku jakiejkolwiek nieprzewidzianej sytuacji, nie wystąpi niebezpieczne napięcie. Ogrodzenie miejsca wykonywania pracy również odgrywa ważną rolę; zabezpiecza obszar przed dostępem osób nieuprawnionych, co jest zgodne z zasadami BHP. Błędne jest przekonanie, że te środki są zbędne, ponieważ każdy moment pracy przy instalacjach elektrycznych wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem, nawet jeśli linia jest wyłączona. Standardy BHP oraz normy krajowe wyraźnie wskazują, że zabezpieczenie miejsca pracy i stosowanie odpowiednich procedur są nie tylko zalecane, ale wręcz wymagane, aby zapewnić maksymalne bezpieczeństwo w miejscu pracy.

Pytanie 31

W jaki sposób zmieni się spadek napięcia na przewodzie zasilającym przenośny odbiornik, jeśli zamienimy przewód OWY 5×4 mm² o długości 5 m na przewód OWY 5×6 mm² o długości 15 m?

A. Zwiększy się trzykrotnie

B. Zmniejszy się dwukrotnie

C. Zwiększy się dwukrotnie

D. Zmniejszy się trzykrotnie

Odpowiedź, że spadek napięcia na przewodzie zasilającym odbiornik przenośny zwiększy się dwukrotnie, jest poprawna z perspektywy prawa Ohma oraz zasad obliczania spadku napięcia. Spadek napięcia (U) na przewodniku oblicza się według wzoru U = I * R, gdzie I to prąd płynący przez przewód, a R to oporność przewodu. Oporność przewodu wyrażona jest wzorem R = ρ * (L/A), gdzie ρ to oporność właściwa materiału, L to długość przewodu, a A to jego pole przekroju. Zastępując przewód OWY 5×4 mm² o długości 5 m przewodem OWY 5×6 mm² o długości 15 m, zwiększamy długość przewodu trzykrotnie (15 m do 5 m) oraz zmniejszamy pole przekroju o 1,5 razy (4 mm² do 6 mm²). Mimo większego pola przekroju nowego przewodu, jego długość powoduje, że spadek napięcia wzrasta. W praktyce oznacza to, że dla zastosowań wymagających długich przewodów zasilających, dobór odpowiedniego przekroju przewodu jest kluczowy, aby zminimalizować straty energetyczne i zapewnić stabilność zasilania. Dostosowywanie długości i przekrojów przewodów jest zgodne z normą PN-IEC 60364, która zaleca obliczanie spadków napięcia dla zapewnienia bezpieczeństwa i efektywności instalacji elektrycznych.

Pytanie 32

W instalacji elektrycznej w łazience pojawiła się potrzeba dodania gniazda wtyczkowego w pierwszej strefie ochronnej, które ma być zasilane z obwodu zabezpieczonego przez SELV o napięciu nieprzekraczającym 25 V AC. Gdzie powinno być umieszczone źródło zasilania dla tego gniazda?

A. W obrębie strefy 0

B. Tylko na zewnątrz strefy 2

C. W obrębie strefy 1

D. Na zewnątrz stref 0 i 1

Wybór odpowiedzi związanych z montażem źródła zasilania w strefach 1 lub 0 jest błędny, głównie z powodu ignorowania zasad ochrony elektrycznej w kontekście wilgotnego otoczenia, jakim jest łazienka. Montaż w strefie 1, która znajduje się nad strefą 0, jest niebezpieczny, ponieważ w tej strefie istnieje podwyższone ryzyko kontaktu z wodą, co mogłoby prowadzić do sytuacji zagrożenia porażeniem prądem. Zgodnie z przepisami, w strefach, gdzie można spodziewać się kontaktu z wodą, jak strefa 0 czy strefa 1, zabronione jest umieszczanie elementów, które nie są odpowiednio zaprojektowane do pracy w takich warunkach. Dodatkowo, umieszczanie źródła zasilania w strefie 0, gdzie kontakt z wodą jest najbardziej prawdopodobny, stanowi poważne naruszenie norm bezpieczeństwa. Takie podejście może prowadzić do mylnego założenia, że zasilanie niskonapięciowe jest całkowicie bezpieczne we wszystkich warunkach, co jest nieprawidłowe. W praktyce, przestrzeganie zasad wyznaczonych przez normy, takie jak PN-EN 60364, jest kluczowe dla zapobiegania wypadkom oraz zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników instalacji elektrycznych w łazienkach.

Pytanie 33

W dokumentacji technicznej instalacji elektrycznej budynku mieszkalnego określono maksymalny spadek napięcia sieciowego wlz na 1,5%. Ile wynosi minimalna wartość napięcia na wejściu rozdzielnicy mieszkaniowej budynku, aby nie został przekroczony wskazany spadek napięcia?

A. 227,25 V

B. 226,00 V

C. 226,55 V

D. 227,00 V

Poprawna odpowiedź 226,55 V wynika bezpośrednio z prostego przeliczenia dopuszczalnego spadku napięcia. Napięcie znamionowe sieci jednofazowej w budynku mieszkalnym przyjmujemy jako 230 V. Dokumentacja mówi o maksymalnym spadku napięcia na wlz równym 1,5%. Obliczamy więc spadek: 1,5% z 230 V to 0,015 × 230 V = 3,45 V. Minimalne napięcie na wejściu rozdzielnicy mieszkaniowej to 230 V − 3,45 V = 226,55 V. I dokładnie taka wartość jest w odpowiedzi. W praktyce taki sposób liczenia jest stosowany przy projektowaniu instalacji zgodnie z wymaganiami norm (np. PN-HD 60364), gdzie określa się dopuszczalne spadki napięć na poszczególnych odcinkach instalacji: od zasilania do rozdzielnicy głównej, od rozdzielnicy do rozdzielnic piętrowych, aż do gniazd i odbiorników. Moim zdaniem to jedno z podstawowych obliczeń, które powinien mieć w małym palcu każdy, kto projektuje lub modernizuje instalacje elektryczne. Jeżeli wlz miałby większy spadek, to na końcu instalacji (np. w gniazdku w mieszkaniu) napięcie mogłoby spaść jeszcze bardziej, co powoduje gorszą pracę urządzeń, migotanie oświetlenia, a w skrajnych przypadkach przegrzewanie się przewodów. Dlatego w dokumentacji technicznej zawsze wpisuje się dopuszczalny spadek napięcia i na tej podstawie dobiera się przekroje przewodów, długości linii oraz zabezpieczenia. W praktyce dobrym nawykiem jest przyjmowanie pewnego zapasu – czyli projektowanie tak, żeby faktyczny spadek był mniejszy niż maksymalny dopuszczalny, właśnie po to, żeby przy zmianach obciążenia instalacja dalej pracowała stabilnie i bezpiecznie.

Pytanie 34

Jaką charakterystykę powinien mieć wyłącznik instalacyjny nadprądowy, aby zapewnić, że nie wystąpi przypadkowe zadziałanie zabezpieczenia podczas uruchamiania urządzenia o dużym momencie rozruchowym?

A. Charakterystykę D

B. Charakterystykę B

C. Charakterystykę Z

D. Charakterystykę C

Jak wybierzesz złą charakterystykę wyłącznika nadprądowego, to potem może być problem z działaniem instalacji. Charakterystyka B na przykład jest bardziej do obwodów z małym obciążeniem, co sprawia, że jest bardziej wrażliwa na nagłe wzrosty prądu. Czasami ludzie myślą, że charakterystyka B wystarczy do dużych silników, co często kończy się niepotrzebnymi wyłączeniami, kiedy te silniki startują. Choć charakterystyka C jest trochę lepsza, to wciąż może być niewystarczająca przy dużych rozruchach. A co do charakterystyki Z, to rzadko się ją stosuje, bo sprawdza się tylko w wyjątkowych sytuacjach. Takie błędne wybory mogą sprawić, że koszty wzrosną, a sprzęt może się psuć. Dlatego zawsze warto przyjrzeć się wymaganiom technicznym urządzenia i jego charakterystyce pracy, żeby dobrze dobrać wyłącznik nadprądowy, zgodnie z normami, jak IEC 60947-2.

Pytanie 35

Jakiej informacji nie jest konieczne zawarcie w instrukcji użytkowania instalacji elektrycznych chronionych wyłącznikami nadmiarowo-prądowymi?

A. Zasad bezpieczeństwa przy realizacji prac eksploatacyjnych

B. Danych technicznych instalacji

C. Wybory i konfiguracji urządzeń zabezpieczających

D. Terminów dotyczących prób oraz kontrolnych pomiarów

W dokumentacji eksploatacyjnej musisz mieć charakterystykę techniczną instalacji, bo to pozwala zrozumieć, jak działa system i co trzeba robić, aby działał dobrze. Generalnie, znajomość parametrów technicznych instalacji, takich jak napięcie robocze czy rodzaj urządzeń plus ich maksymalne obciążenie, jest mega ważna, jeśli chcesz dobrze ocenić ryzyko i zaplanować konserwację. Z drugiej strony, masz terminy i zakresy prób oraz pomiarów kontrolnych, które są potrzebne, żeby wszystko działało jak należy i było bezpieczne. Regularne pomiary i kontrole pomogą ci zauważyć problemy zanim się powiększą, a ich zakres powinien być zgodny z normami, jak na przykład PN-IEC 61557-1. Musisz też zwracać uwagę na zasady bezpieczeństwa podczas prac eksploatacyjnych, bo to dotyczy ochrony ludzi i zmniejszenia ryzyka wypadków. Dobre przestrzeganie zasad BHP to podstawa w każdej pracy z instalacjami elektrycznymi. Jak lekceważysz te sprawy, to możesz podjąć złe decyzje, a to prowadzi do poważnych problemów, zarówno dla ludzi, jak i dla sprzętu.

Pytanie 36

Określ rodzaj uszkodzenia w transformatorze jednofazowym o napięciach znamionowych: U_1n = 230 V, U_2n = 50 V, jeżeli w układzie pomiarowym, którego schemat przedstawiono na rysunku, woltomierz V1 wskazuje 230 V, a woltomierz V2 wskazuje 40 V.

A. Przerwa w uzwojeniu pierwotnym.

B. Częściowe zwarcie w uzwojeniu pierwotnym.

C. Częściowe zwarcie w uzwojeniu wtórnym.

D. Przerwa w uzwojeniu wtórnym.

Podejście do rozwiązywania problemu z transformatorami wymaga zrozumienia, jak różne uszkodzenia wpływają na napięcia w uzwojeniach. Wybór odpowiedzi wskazującej na przerwę w uzwojeniu pierwotnym jest błędny, ponieważ woltomierz V1 wskazuje pełne napięcie znamionowe. Gdyby uzwojenie pierwotne było uszkodzone, napięcie, które mierzymy, byłoby znacznie obniżone, co nie ma miejsca w tym przypadku. Z kolei wskazanie 40 V na V2 nie sugeruje przerwy w uzwojeniu wtórnym, ale raczej wskazuje na problem, który wprowadza opór do obwodu, co jest charakterystyczne dla częściowego zwarcia. Niepoprawne interpretowanie napięć w uzwojeniach transformatora może prowadzić do nieefektywnej diagnozy oraz niepotrzebnych kosztów napraw. Ponadto myślenie o przerwie w uzwojeniu wtórnym jest również niewłaściwe, ponieważ w takim przypadku całkowite napięcie powinno wynosić zero, co nie ma miejsca w tym przypadku. Prawidłowe rozpoznawanie objawów uszkodzeń sprzętu elektrycznego jest kluczowe dla utrzymania jego efektywności oraz bezpieczeństwa operacyjnego, dlatego ważne jest, aby podchodzić do analizy z odpowiednią wiedzą i doświadczeniem.

Pytanie 37

Przedstawiony znak ochrony przeciwpożarowej należy umieścić w miejscu, w którym znajduje się

A. przycisk alarmu przeciwpożarowego.

B. zestaw sprzętu pożarniczego.

C. urządzenie do przemywania oczu.

D. hydrant wewnętrzny.

Wybrałeś przycisk alarmu przeciwpożarowego – dokładnie o to chodzi w tym znaku. Ten piktogram, zgodny z normą PN-EN ISO 7010 (oznaczenie F005), przedstawia dłoń naciskającą przycisk oraz stylizowany płomień. Czerwone tło i biały symbol jednoznacznie informują, że mamy do czynienia ze znakiem ochrony przeciwpożarowej związanym z uruchomieniem alarmu pożarowego, a nie ze sprzętem gaśniczym. W praktyce taki znak umieszcza się bezpośrednio nad ręcznym ostrzegaczem pożarowym (ROP), czyli tym czerwonym przyciskiem „ZBIĆ SZYBKĘ / WCIŚNIJ”, który uruchamia sygnalizację pożarową w budynku. Dzięki temu w sytuacji stresowej użytkownik nie musi się zastanawiać, tylko instynktownie szuka czerwonego znaku z dłonią i przyciskiem. Z mojego doświadczenia w budynkach użyteczności publicznej, halach produkcyjnych czy szkołach bardzo często właśnie poprawne oznakowanie ROP-ów decyduje o tym, czy alarm zostanie uruchomiony szybko. Dobre praktyki BHP i przepisy ochrony przeciwpożarowej wymagają, żeby znaki były dobrze widoczne, na odpowiedniej wysokości i niezasłonięte meblami czy reklamami. Moim zdaniem warto też pamiętać, że przycisk alarmowy nie służy do „testów” ani zabawy – jego zadaniem jest natychmiastowe przekazanie sygnału do centrali sygnalizacji pożaru, co może uruchomić np. system oddymiania, zamknięcie drzwi przeciwpożarowych, powiadomienie straży pożarnej. W technice instalacji elektrycznych ten element traktuje się jako ważny punkt systemu bezpieczeństwa, który musi być zasilany, okresowo testowany i sprawdzany zgodnie z instrukcją eksploatacji oraz przepisami. Poprawne skojarzenie znaku z przyciskiem alarmu przeciwpożarowego jest więc kluczowe dla prawidłowego działania całego systemu ochrony i ewakuacji ludzi.

Pytanie 38

Jakie jest najwyższe dozwolone różnicowe natężenie prądu znamionowego wyłącznika różnicowoprądowego w celu zapewnienia ochrony przeciwpożarowej?

A. 10 mA

B. 100 mA

C. 300 mA

D. 30 mA

Wybór wartości 30 mA, 100 mA lub 10 mA jako maksymalnego dopuszczalnego różnicowego prądu znamionowego dla wyłącznika różnicowoprądowego w kontekście ochrony przeciwpożarowej jest błędny. Prąd różnicowy 30 mA jest najczęściej stosowany w instalacjach do ochrony przed porażeniem elektrycznym ludzi, natomiast jego zastosowanie w kontekście ochrony przeciwpożarowej jest niewłaściwe. W tego typu sytuacjach, wyłączniki o wartości 30 mA mogą być niewystarczające, gdyż ich czułość nie jest zaprojektowana do detekcji prądów, które mogą prowadzić do zapłonu. Podobnie, wartości 100 mA i 10 mA również nie są adekwatne w kontekście ochrony przeciwpożarowej. Wyłączniki 100 mA mogą być stosowane w instalacjach przemysłowych, ale ich zastosowanie również nie zapewnia odpowiedniego poziomu ochrony przed ryzykiem pożaru, ponieważ nie są przeznaczone do wykrywania niewielkich prądów upływowych, które mogą być początkiem pożaru. Ponadto, wyłącznik 10 mA, choć oferuje wysoką czułość dla ochrony ludzi, nie jest rekomendowany dla ogólnej ochrony przeciwpożarowej, ponieważ jego zastosowanie w instalacjach elektrycznych o dużym obciążeniu może prowadzić do częstych fałszywych alarmów. W praktyce, właściwy dobór wyłączników różnicowoprądowych powinien opierać się na analizie ryzyk i zgodności z odpowiednimi normami, takimi jak normy IEC 61008 oraz IEC 60947, które definiują wymagania dotyczące bezpieczeństwa urządzeń elektrycznych. Właściwy dobór wartości prądu gwarantuje nie tylko bezpieczeństwo ludzi, ale również minimalizuje ryzyko strat materialnych związanych z pożarami wywołanymi przez instalacje elektryczne.

Pytanie 39

Który kondensator pracy należy zainstalować w silniku indukcyjnym jednofazowym o mocy 0,5 kW zasilanym z sieci 230 V?

Wzór do wykorzystania:
$$ C_P = 1800 \cdot \frac{P_n}{U^2} \, \mu\text{F} $$

Parametry kondensatora
	Napięcie znamionowe	$ C_P $
A.	DC 250 V	$ 17 \, \mu\text{F} $
B.	DC 350 V	$ 0{,}017 \, \mu\text{F} $
C.	AC 250 V	$ 17 \, \mu\text{F} $
D.	AC 350 V	$ 0{,}017 \, \mu\text{F} $

A. B.

B. A.

C. D.

D. C.

Odpowiedź C jest jak najbardziej na miejscu, bo zgadza się z tym, co powinien mieć kondensator do silnika indukcyjnego jednofazowego o mocy 0,5 kW przy 230 V. Dzięki wzorowi Cp = 1800 * (Pn / U^2) μF łatwo możesz policzyć, jaka pojemność kondensatora jest nam potrzebna, a to jest mega ważne, żeby silnik działał jak należy. Podstawiając Pn = 500 W i U = 230 V, dostajemy Cp ≈ 17 μF. Tylko odpowiedź C (AC 250 V, 17 μF) to, co pasuje do tych wymagań, bo zapewnia, że silnik będzie działał optymalnie, zmniejszając straty energii i ryzyko awarii. Z mojego doświadczenia, dobór kondensatora jest kluczowy, żeby urządzenie działało efektywnie. Pamiętaj też o tym, żeby wybierać kondensatory dobrej jakości, bo to wpływa na ich trwałość i niezawodność, co jest ważne dla długowieczności silnika. Odpowiedni kondensator pomoże też ustabilizować obroty silnika i moment obrotowy, co w przemyśle ma ogromne znaczenie dla precyzyjnej pracy.

Pytanie 40

Który z wymienionych aparatów łączeniowych niskiego napięcia przedstawiono na ilustracji?

A. Stycznik.

B. Wyłącznik silnikowy.

C. Rozłącznik izolacyjny.

D. Odłącznik.

Zrozumienie zadań i funkcji różnych aparatów łączeniowych niskiego napięcia jest kluczowe w dziedzinie elektrotechniki. Stycznik, na przykład, jest urządzeniem przeznaczonym do automatycznego włączania i wyłączania obwodów elektrycznych, ale nie zapewnia izolacji w takim samym stopniu jak rozłącznik izolacyjny. Dzięki swojej konstrukcji stycznik może być używany w aplikacjach, gdzie wymagane jest częste cykliczne włączanie i wyłączanie, co nie jest zgodne z funkcją rozłącznika izolacyjnego. Z kolei odłącznik jest urządzeniem, które służy do rozłączania obwodu, ale nie zawsze gwarantuje pełne odizolowanie od źródła zasilania. Warto zauważyć, że niektóre odłączniki mogą nie mieć funkcji wizualnej kontroli styków, co czyni je mniej bezpiecznymi w praktyce. Wyłącznik silnikowy natomiast, choć również służy do ochrony silników przed przeciążeniem, nie jest przeznaczony do izolacji obwodów. Te różnice w funkcjach mogą prowadzić do nieporozumień i błędnych wyborów w kontekście doboru odpowiednich urządzeń do danej aplikacji. Niezrozumienie tych podstawowych parametrów może skutkować niewłaściwym użytkowaniem sprzętu elektrycznego, co w dłuższej perspektywie może prowadzić do awarii i zagrożeń dla bezpieczeństwa. Warto zawsze odnosić się do aktualnych norm i wytycznych branżowych, aby właściwie dobierać aparaty łączeniowe do odpowiednich zastosowań.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej

Parametry kondensatora
	Napięcie znamionowe	\( C_P \)
A.	DC 250 V	\( 17 \, \mu\text{F} \)
B.	DC 350 V	\( 0{,}017 \, \mu\text{F} \)
C.	AC 250 V	\( 17 \, \mu\text{F} \)
D.	AC 350 V	\( 0{,}017 \, \mu\text{F} \)