Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik chłodnictwa i klimatyzacji
Kwalifikacja: ELE.03 - Wykonywanie robót związanych z montażem instalacji i urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych oraz pomp ciepła
Data rozpoczęcia: 9 czerwca 2026 07:47
Data zakończenia: 9 czerwca 2026 07:57

Egzamin zdany!

Wynik: 36/40 punktów (90,0%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Przedstawione na rysunku urządzenie chłodnicze stosuje się w zamrażaniu

A. kontaktowym.

B. komorowym.

C. fluidyzacyjnym.

D. immersyjnym.

Oceniając przedstawione urządzenie, łatwo się pomylić i przypisać mu rolę w innych systemach zamrażania, zwłaszcza jeśli obrazek wydaje się nieoczywisty. Jednak zamrażanie komorowe polega głównie na obniżaniu temperatury powietrza w całej dużej komorze, gdzie produkty po prostu stoją lub leżą na półkach, a schłodzone powietrze swobodnie krąży wokół nich – tutaj jednak nie ma bezpośredniego kontaktu z płytami, a chłodzenie jest znacznie wolniejsze i mniej równomierne. Podejście immersyjne, czyli zamrażanie przez zanurzenie produktu bezpośrednio w cieczy chłodzącej (np. solanka, ciekły azot), to zupełnie inna technologia – wymaga specjalnych wanien lub tuneli i jest stosowana wtedy, gdy chcemy bardzo szybko zamrozić produkt, często o nieregularnych kształtach, ale nie ma tu żadnych płyt czy docisków. Zamrażanie fluidyzacyjne z kolei dotyczy produktów sypkich albo drobnych kawałków – są one poddawane strumieniowi zimnego powietrza o dużej prędkości, przez co unoszą się w tunelu niczym w fluidzie, zamrażają się osobno i nie sklejają. Częsty błąd polega na utożsamianiu „nowoczesnych” zamrażarek z tunelami fluidyzacyjnymi lub myleniu pojęć w kontekście płyt zamrażalniczych i zwykłych komór chłodniczych. Kluczowym aspektem jest zrozumienie, jak energia chłodnicza jest przekazywana do produktu: czy przez powietrze, ciecz, czy bezpośredni kontakt z zimną powierzchnią. W przedstawionym przypadku płyty dociskają produkt, co jednoznacznie wskazuje na metodę kontaktową. Tego typu zamrażarki wykorzystywane są w zakładach przemysłowych, gdzie ważna jest wydajność, jednorodność mrożenia i zachowanie jakości. Ustalenie właściwej technologii zamrażania wymaga więc znajomości zasady działania urządzenia i praktycznych aspektów procesu, a nie tylko ogólnego wyobrażenia o chłodnictwie.

Pytanie 2

Rurociągi klimatyzacyjne typu Spiro należy łączyć ze sobą,

A. nakładając na oba rurociągi laminat z żywicy epoksydowej.

B. spawając czołowo oba rurociągi.

C. stosując łączniki o wymiarze nominalnym rurociągów.

D. owijając styk rurociągów samoprzylepną taśmą aluminiową.

Łączenie rurociągów Spiro poprzez spawanie czołowe brzmi dość niepraktycznie – takie przewody są wykonane z cienkiej, ocynkowanej blachy stalowej, która bardzo źle znosi wysoką temperaturę. Spawanie w tym przypadku nie tylko jest technologicznie trudne i nieekonomiczne, ale może też uszkodzić powłokę antykorozyjną, a i tak nie uzyska się wymaganej szczelności klasy C lub D, wymaganej przez większość inwestorów. Pomysł z nakładaniem laminatu z żywicy epoksydowej wydaje się być bardziej z dziedziny przemysłu chemicznego czy laboratoryjnego – w klimatyzacji to rozwiązanie zupełnie niepraktyczne, czasochłonne i nikt tego nie robi w realnych instalacjach. Żywica jest krucha, trudna do naprawy i nie pozwala na rozłączanie przewodów podczas modernizacji czy przeglądów. Owijanie styku taśmą aluminiową samoprzylepną jest bardzo kuszące, bo taśma jest tania i łatwa w użyciu, ale niestety nie gwarantuje szczelności na dłuższą metę. To jest raczej metoda na uszczelnienie drobnych nieszczelności lub dodatkowe zabezpieczenie, ale nigdy jako główne połączenie. Typowym błędem jest myślenie, że taśma aluminiowa załatwi wszystko – niestety, szczególnie w większych średnicach rury bardzo łatwo o rozszczelnienia. W branży HVAC obowiązuje zasada, że stosujemy systemowe łączniki, bo tylko one dają gwarancję trwałości, szczelności i zgodności z przepisami. Często spotykam się z próbami "domowych" rozwiązań na budowie, ale zawsze kończy się to reklamacją lub poprawkami. Zdecydowanie lepiej zaufać sprawdzonym metodom i normom – to się po prostu opłaca na dłuższą metę.

Pytanie 3

Podstawowym materiałem konstrukcyjnym w instalacjach chłodniczych zawierających amoniak jest

A. miedź.

B. stal.

C. brąz.

D. mosiądz.

Stal to faktycznie podstawowy materiał konstrukcyjny w instalacjach chłodniczych wykorzystujących amoniak, co wynika głównie z właściwości chemicznych samego czynnika chłodniczego. Amoniak jest związkiem bardzo agresywnym dla wielu metali kolorowych, zwłaszcza miedzi i jej stopów, przez co rurociągi, armaturę i inne elementy instalacji wykonuje się ze stali. Tak właściwie, w praktyce spotyka się zarówno stal węglową jak i czasem stal nierdzewną, w zależności od specyfiki systemu. Z mojego doświadczenia wynika, że w dużych zakładach przemysłowych, czy w chłodniach składowych, stal dominuje od lat, bo daje pewność, że nie dojdzie do niepożądanych reakcji chemicznych. Stal jest też materiałem łatwo dostępnym, odpornym na wysokie ciśnienia i temperatury – a to przecież kluczowe w chłodnictwie. Dodatkowo, stalowe rury można stosunkowo łatwo spawać, co jest dużą zaletą przy montażu i remontach. W normach branżowych, takich jak PN-EN 378 czy wytycznych UDT, wyraźnie jest podkreślone, że przy pracy z amoniakiem należy wykluczyć miedź, mosiądz czy brąz właśnie na rzecz stali. Warto też pamiętać, że prawidłowy dobór materiałów ma wpływ na bezpieczeństwo całej instalacji i jej trwałość. Każdy technik chłodnictwa powinien mieć to zawsze z tyłu głowy.

Pytanie 4

Na rysunku przedstawiono sprężarkę

A. tłokową.

B. rotacyjną.

C. śrubową.

D. odśrodkową.

Wybrałeś sprężarkę tłokową i faktycznie – na zdjęciu widać charakterystyczną, masywną konstrukcję z wyraźnie zaznaczonymi cylindrami oraz osprzętem typowym dla tego typu urządzeń. Sprężarki tłokowe pracują na zasadzie ruchu posuwisto-zwrotnego tłoka w cylindrze, dokładnie tak jak w silnikach spalinowych, tylko zamiast generować moc, tutaj sprężamy powietrze czy gaz. To rozwiązanie jest bardzo popularne w przemyśle, warsztatach samochodowych czy w różnego rodzaju instalacjach technologicznych, gdzie liczy się niezawodność i możliwość osiągnięcia dość wysokich ciśnień. Moim zdaniem, choć konstrukcja jest dość stara i wydawałoby się prymitywna, to jednak bardzo dobrze się sprawdza tam, gdzie wymagane są przerwy w pracy – sprężarka tłokowa może startować i zatrzymywać się praktycznie bez ograniczeń. Z mojego doświadczenia wynika, że warto znać układ smarowania czy układ chłodzenia tych urządzeń, bo mają one kluczowe znaczenie dla żywotności tłoków i cylindrów. Warto także dodać, że zgodnie z normami PN-EN 1012-1 dotyczących bezpieczeństwa sprężarek, tłokowe modele muszą być wyposażone w odpowiednie zawory bezpieczeństwa oraz systemy zabezpieczające przed przegrzaniem. Bardzo często są też stosowane w układach zapewniających czyste sprężone powietrze, chociaż przy wymaganiach super wysokiej czystości stosuje się dodatkowe filtry. Sprężarki tłokowe świetnie radzą sobie z krótkimi cyklami pracy oraz są stosunkowo tanie w serwisowaniu, co docenia każdy praktyk. Taki sprzęt po prostu zna swoje miejsce w branży!

Pytanie 5

Podczas czyszczenia odcinka kanału wentylacyjnego, pozostałe nieczyszczone kanały należy zabezpieczyć

A. balonami ograniczającymi czyszczony odcinek kanału.

B. wytwarzając nadciśnienie w kanałach niepodlegających czyszczeniu.

C. filtrami klasy HP montowanymi na łącznikach rurociągów.

D. demontując ich połączenia z odcinkiem czyszczonym.

Balony ograniczające czyszczony odcinek kanału to jedno z najlepszych i najczęściej stosowanych rozwiązań, jeśli chodzi o zabezpieczanie innych odcinków podczas czyszczenia. Pozwalają one w prosty sposób oddzielić fragment wentylacji, który podlega czyszczeniu, od reszty instalacji. Dzięki temu nie ma ryzyka, że zanieczyszczenia, pyły czy nawet drobne odpady dostaną się do innych, nieczyszczonych jeszcze kanałów – czego moim zdaniem szczególnie należy unikać w budynkach użyteczności publicznej czy w zakładach produkcyjnych, gdzie czystość powietrza to priorytet. Balony są szybkie w montażu i nie wymagają specjalistycznych narzędzi, co skraca czas pracy ekipy serwisowej. Ich zastosowanie jest rekomendowane nie tylko przez polskie normy branżowe, ale i przez wytyczne Europejskiego Stowarzyszenia Czystości Systemów Wentylacyjnych (np. VDI 6022). Z praktyki wiem, że rozwiązanie to jest bardzo wygodne, bo pozwala na skuteczną izolację i w razie potrzeby łatwe przesuwanie balonów między kolejnymi sekcjami. Warto pamiętać, że prawidłowe zabezpieczenie kanałów podczas czyszczenia to nie tylko kwestia efektywności, ale i bezpieczeństwa – chodzi o to, żeby nie rozprzestrzeniać ewentualnych zanieczyszczeń na resztę systemu. Często bagatelizuje się ten etap, a to bardzo ważny element każdej profesjonalnej obsługi wentylacji.

Pytanie 6

Na rysunku przedstawiono zawór rozprężny, w którym rozszczelniony został układ kapilary. Dla usunięcia uszkodzenia należy

A. wymienić dyszę zaworu.

B. wymienić cały zawór na nowy.

C. zalutować miejsce nieszczelności.

D. wymienić element zaworu z czujką i kapilarą.

Faktycznie, w sytuacji gdy w zaworze rozprężnym rozszczelnieniu ulega kapilara, najbezpieczniej i zgodnie z praktyką serwisową wymienia się cały zawór na nowy. Wynika to z tego, że układ kapilary połączony jest nierozerwalnie z obudową i czujnikiem zaworu – nieszczelność powoduje nieodwracalną utratę czynnika w czujce, a co za tym idzie, zawór traci swoją funkcjonalność i precyzję. Próbując naprawiać lub lutować kapilarę, łatwo doprowadzić do dalszych uszkodzeń albo powstania nieszczelności w układzie chłodniczym. Wymiana całego zaworu jest nieco droższa, ale daje gwarancję, że system będzie dalej pracował według parametrów producenta i nie narazimy się na wtórne awarie. Moim zdaniem, oszczędzanie na takich elementach zawsze odbija się czkawką – miałem już przypadki, gdzie ktoś próbował coś naprawiać prowizorycznie i tylko pogorszył sprawę. Branżowe procedury (np. zalecenia producentów Danfoss, Castel) jasno określają, że zawory z uszkodzonym układem kapilarnym się wymienia. To po prostu jedyne rozsądne wyjście – nie warto kombinować!

Pytanie 7

Pomiary ciśnienia parowania wykonuje się

A. między sprężarką a skraplaczem chłodzonym powietrzem.

B. między skraplaczem a termostatycznym zaworem rozprężnym.

C. po stronie wysokiego ciśnienia układu chłodniczego.

D. po stronie niskiego ciśnienia układu chłodniczego.

Pomiar ciśnienia parowania wykonuje się zawsze po stronie niskiego ciśnienia układu chłodniczego, czyli najczęściej między wyjściem z parownika a wejściem do sprężarki. To właśnie tam czynnik chłodniczy znajduje się w stanie pary o niskim ciśnieniu i niskiej temperaturze. Taki pomiar jest kluczowy, bo pozwala prawidłowo ocenić pracę parownika i określić, czy proces odparowania przebiega poprawnie – czy przypadkiem nie dochodzi do przegrzewania bądź zalania sprężarki cieczą. W praktyce serwisowej zawsze, gdy ustawiamy zawór rozprężny albo diagnozujemy usterki związane z wydajnością chłodzenia, to właśnie na manometrze po stronie niskiego ciśnienia sprawdzamy parametry i analizujemy odczyty. Moim zdaniem, bez umiejętności właściwego zlokalizowania punktu pomiarowego można by się mocno pogubić przy szukaniu problemów z instalacją. Branżowe normy, jak chociażby PN-EN 378, jasno podają, że pomiary kontrolne prowadzi się na stronach niskiego i wysokiego ciśnienia oddzielnie, a ciśnienie parowania – właśnie na tej pierwszej. Warto dodać, że prawidłowy odczyt ciśnienia parowania pozwala też obliczyć temperaturę odparowania, co jest ekstremalnie ważne dla efektywności całego chłodzenia. Bez tego ani rusz przy prawdziwej eksploatacji czy naprawach. Szczerze, jeśli ktoś się zajmuje chłodnictwem zawodowo, to ta wiedza jest absolutną podstawą i raczej nie budzi kontrowersji wśród praktyków.

Pytanie 8

Który z wymienionych zestawów czynności należy wykonać podczas czyszczenia i dezynfekcji jednostki wewnętrznej klimatyzatora?

A. Wyjąć i wyczyścić filtr siatkowy, parownik i wentylator spłukać preparatem chemicznym od góry po tackę ociekową, następnie całość opłukać ciepłą wodą, osuszyć i spryskać środkiem grzybobójczym.

B. Wymienić filtr siatkowy na nowy, parownik i wentylator przedmuchać strumieniem z wytwornicy ozonowej, rurkę odprowadzającą skropliny i tackę ociekową przepłukać roztworem denaturatu z wodą.

C. Odłączyć przewody elektryczne i rurki czynnika chłodniczego, całą jednostkę wewnętrzną zdjąć z uchwytów i umyć w wannience ciepłą wodą z mydłem, osuszyć w strudze ciepłego powietrza, podłączyć rurki czynnika chłodniczego.

D. Wymyć filtr siatkowy w ciepłej wodzie ze środkami pieniącymi, parownik i wentylator spryskać środkiem dezynfekującym w aerozolu, następnie przedmuchać sprężonym powietrzem, wymienić rurkę odprowadzającą skropliny.

To jest dokładnie ten zestaw czynności, który najczęściej widuję w serwisach klimatyzacji i na szkoleniach. Usuwanie i czyszczenie filtra siatkowego to podstawa – inaczej cały brud wraca do powietrza w pomieszczeniu. Parownik i wentylator wymagają mycia preparatem chemicznym, najlepiej takim, który rozpuszcza biofilm i tłuste osady – jeśli ten etap się pominie, wydajność klimatyzatora spada i rośnie ryzyko rozwoju pleśni. Bardzo ważne jest płukanie całości ciepłą wodą, bo resztki chemii mogą być szkodliwe, a dodatkowo wypłukuje się drobinki brudu. Osuszanie i użycie środka grzybobójczego to nie fanaberia – wilgoć i ciepło to raj dla grzybów, a przecież nikt nie chce, żeby z klimatyzatora leciały zarodniki. Z mojego doświadczenia użycie środka grzybobójczego na koniec daje ogromną różnicę, zwłaszcza w sezonie. Tak to się robi zgodnie z zaleceniami producentów i normami branżowymi, m.in. PN-EN 60335-2-40 czy instrukcjami Daikina czy Mitsubishi. Często pomija się ostatni krok, a potem pojawia się nieprzyjemny zapach i klient zgłasza reklamację. W praktyce warto też sprawdzić drożność rurki skroplin, ale to już dodatkowy, choć przydatny nawyk.

Pytanie 9

Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli wskaz manometr, który należy zamontować na przyłączu 1/8" między sprężarką a skraplaczem układu chłodniczego pompy ciepła z czynnikiem chłodniczym R410A.

A. III.

B. II.

C. I.

D. IV.

Wybrałeś manometr oznaczony jako II i to jest bardzo dobry wybór w tej sytuacji. Patrząc na tabelę, od razu rzuca się w oczy, że tylko manometr II posiada wszystkie wymagane cechy: przyłącze 1/8 cala (czyli dokładnie takie, jak trzeba między sprężarką a skraplaczem), odpowiedni zakres pomiarowy do 50 barów (a to jest super ważne, bo ciśnienia na tłoczeniu przy R410A potrafią sięgnąć nawet okolic 40 barów w szczycie), no i przede wszystkim jest wyskalowany właśnie na czynnik R410A. Z mojego doświadczenia wynika, że w praktyce bardzo często pomija się właściwą skalę, a później wskazania są mylące i można sobie narobić problemów. Tutaj nie ma tego ryzyka – wszystko się zgadza. Dobrą praktyką zgodnie z normami F-gazowymi jest użycie manometru wyskalowanego dla konkretnego czynnika, bo wtedy odczyty są dużo dokładniejsze i nie trzeba kombinować z przeliczaniem ciśnień czy temperatur. Spotkałem się na serwisie z sytuacjami, gdzie ktoś montował manometr o zbyt małym zakresie albo nieodpowiedni pod kątem czynnika i kończyło się to błędną diagnozą. Także pamiętaj: odpowiedni gwint, zakres ciśnień i skala specjalnie pod dany czynnik to absolutna podstawa jeśli chodzi o bezpieczeństwo i precyzję serwisowania układów z R410A. To się zwyczajnie opłaca i oszczędza masę nerwów.

Pytanie 10

Które z przedstawionych na rysunkach urządzeń jest przeznaczone do odzysku czynnika chłodniczego?

A. Urządzenie I.

B. Urządzenie IV.

C. Urządzenie II.

D. Urządzenie III.

To właśnie urządzenie I jest przeznaczone do odzysku czynnika chłodniczego. Tego typu sprzęt jest podstawą pracy każdego serwisanta chłodnictwa czy klimatyzacji – no, przynajmniej jeśli chce się działać zgodnie z przepisami i dobrymi praktykami branżowymi. Odzyskiwarka czynnika chłodniczego to urządzenie, które umożliwia bezpieczne usunięcie i zebranie czynnika chłodniczego z układu, na przykład podczas serwisowania, napraw czy utylizacji urządzeń. W przeciwieństwie do zwykłych pomp próżniowych czy jednostek kondensacyjnych, odzyskiwarka potrafi zarówno zasysać, jak i tłoczyć czynnik do specjalnych butli zbiorczych. Co ważne – zgodnie z rozporządzeniem UE nr 517/2014 i ustawą F-gazową, obowiązkowy jest odzysk czynnika przed jakąkolwiek ingerencją w układ zamknięty, żeby ograniczyć emisję do atmosfery. Z mojego doświadczenia, każda stacja serwisowa powinna mieć co najmniej jedną sprawną odzyskiwarkę, bo za spuszczanie czynnika 'na dziko' można dostać srogą karę. Na co dzień widzę, że urządzenia te są niezbędne przy wymianie agregatów, naprawach wycieków czy demontażu klimatyzatorów. To sprzęt, na którym po prostu nie warto oszczędzać – bo chodzi tu nie tylko o bezpieczeństwo środowiska, ale i własną wygodę oraz zgodność z normami. Dobrze wiedzieć też, że nowoczesne odzyskiwarki radzą sobie z różnymi rodzajami czynników, a ich obsługa jest coraz łatwiejsza, choć trzeba pamiętać o regularnych przeglądach i czyszczeniu filtrów.

Pytanie 11

Podstawowym celem stosowania tzw. „pułapek olejowych” jest zapewnienie

A. prawidłowego powrotu oleju do sprężarki.

B. zatrzymanie oleju i odprowadzenie go do parownika.

C. prawidłowego powrotu oleju do skraplacza.

D. zatrzymania oleju i odprowadzenie go do kanalizacji.

Właśnie o to chodzi w pułapkach olejowych – ich głównym zadaniem jest zapewnienie prawidłowego powrotu oleju do sprężarki. To bardzo istotna sprawa w układach chłodniczych, zwłaszcza kiedy rurociągi mają duże długości, występują zmiany wysokości czy różne prędkości przepływu czynnika chłodniczego. Jeżeli olej nie wraca do sprężarki, może dojść do jej zatarcia, a to już kosztowna sprawa i nieprzyjemna w serwisie. Pułapki olejowe (tzw. oil traps) montuje się najczęściej na pionowych odcinkach przewodów ssawnych. Dzięki nim olej, który normalnie mógłby się odkładać w różnych miejscach instalacji, jest „złapany” i transportowany z powrotem do sprężarki razem z czynnikiem chłodniczym. Moim zdaniem wiele osób lekceważy ten aspekt, a przecież zgodnie z najlepszymi praktykami branżowymi (np. wytycznymi ASHRAE czy producentów sprężarek Copeland lub Bitzer), zachowanie ciągłego smarowania sprężarki to podstawa długowieczności i bezawaryjności układów chłodniczych. Przykładowo, w instalacjach supermarketowych, gdzie różnice wysokości potrafią być znaczne, dobrze zaprojektowane pułapki olejowe są kluczowe. Dobrze jest też pamiętać, że nieprawidłowy powrót oleju odbija się na wydajności całego układu, a nawet może prowadzić do niepotrzebnych przerw w pracy. W skrócie – pułapki olejowe to taki cichy strażnik serca układu, czyli sprężarki.

Pytanie 12

Który z wymienionych elementów stosuje się w małej chłodziarce domowej do regulacji dopływu czynnika chłodniczego do parownika?

A. Rurkę kapilarną.

B. Zawór pływakowy niskiego ciśnienia.

C. Elektroniczny zawór rozprężny.

D. Termostat.

W małych chłodziarkach domowych, takich jak typowe lodówki, stosuje się rurkę kapilarną do regulowania dopływu czynnika chłodniczego do parownika. To jest sprawdzony i bardzo prosty sposób na uzyskanie rozprężenia czynnika chłodniczego bez skomplikowanych mechanizmów. Rurka kapilarna to po prostu cienka rurka o bardzo małej średnicy i odpowiednio dobranej długości, przez którą czynnik chłodniczy przepływa z wyższego ciśnienia (skraplacz) do niższego (parownik). Dzięki temu uzyskujemy spadek ciśnienia i – co za tym idzie – obniżenie temperatury wrzenia czynnika, co pozwala na odbiór ciepła z wnętrza lodówki. To rozwiązanie jest bardzo tanie, praktycznie bezawaryjne i nie wymaga żadnej dodatkowej regulacji czy zasilania. W dużych i bardziej zaawansowanych układach chłodniczych stosuje się inne rozwiązania, jak zawory termostatyczne czy elektroniczne, ale w zastosowaniach domowych kapilara to taka branżowa podstawa. Warto wiedzieć, że dokładny dobór długości i średnicy kapilary jest kluczowy dla sprawności całego układu. Moim zdaniem, jeśli ktoś chce dobrze rozumieć zasady działania lodówki, musi koniecznie ogarniać, jak ważna jest rola tej niepozornej rurki.

Pytanie 13

Co jest przyczyną zbyt niskiego ciśnienia skraplania w urządzeniu chłodniczym?

A. Nadmierna intensywność chłodzenia skraplacza.

B. Zbyt wysoka temperatura otoczenia.

C. Mała intensywność chłodzenia skraplacza.

D. Za duża ilość czynnika w urządzeniu.

Nadmierna intensywność chłodzenia skraplacza rzeczywiście prowadzi do zbyt niskiego ciśnienia skraplania w układzie chłodniczym. To dość charakterystyczny efekt – jeśli skraplacz jest za mocno chłodzony, na przykład przez zbyt dużą wydajność wentylatora lub bardzo niską temperaturę otoczenia podczas pracy agregatu na zewnątrz, ciśnienie po stronie wysokiego ciśnienia spada. Dla układów z automatycznym zaworem rozprężnym czy termostatycznym może to być problematyczne, bo znacznie utrudnia prawidłową pracę zaworów oraz zmniejsza wydajność instalacji. Z mojego doświadczenia wynika, że zbyt niskie ciśnienie skraplania często prowadzi do niedostatecznego napełnienia parownika, co może objawiać się niewystarczającym chłodzeniem końcowego produktu lub wręcz zaburzeniami pracy sprężarki. Branżowe standardy, np. zalecenia producentów agregatów, często podkreślają, że temperatura skraplania (i ciśnienie) powinny być utrzymywane na optymalnym poziomie – nie za wysokim, nie za niskim. Na przykład w chłodnictwie przemysłowym często stosuje się regulatory ciśnienia skraplania, żeby nie dopuścić do zbyt mocnego wychłodzenia skraplacza w okresach niskich temperatur zewnętrznych. W codziennej praktyce spotyka się instalacje, gdzie niewłaściwie dobrane wentylatory lub nadmierne przewymiarowanie skraplacza prowadzi właśnie do takich problemów – obniża się ciśnienie skraplania, a to wpływa na cały proces chłodzenia. Dlatego zawsze warto pamiętać, by układ chłodzenia skraplacza był odpowiednio dostosowany do realnych warunków pracy urządzenia i okresowo sprawdzać jego parametry.

Pytanie 14

Którą cyfrą oznaczona jest na wykresie przemiana nawilżania parowego powietrza?

A. 1

B. 2

C. 3

D. 4

Przemiana oznaczona cyfrą 4 to klasyczny przykład nawilżania parowego powietrza na wykresie i-x Molliera. W praktyce ta przemiana polega na dodaniu pary wodnej bezpośrednio do powietrza, co powoduje wzrost wilgotności bezwzględnej (x) bez zmiany temperatury lub przy jej niewielkim wzroście. Charakterystyczna cecha to przesunięcie punktu stanu poziomo w prawo na wykresie, bo rośnie zawartość pary wodnej w powietrzu. Takie procesy stosuje się w centralach klimatyzacyjnych, np. w halach produkcyjnych, szklarniach czy serwerowniach. Z mojego doświadczenia bardzo ważne jest, żeby dobrze rozumieć różnicę między nawilżaniem adiabatycznym (zraszanie wodą) a nawilżaniem parowym, bo mają zupełnie inne efekty energetyczne. W nawilżaniu parowym podajemy energię w postaci pary wodnej, a nie odbieramy jej jak przy schładzaniu wyparnym. Dobrą praktyką branżową jest weryfikacja tej przemiany przez analizę przesunięcia punktu na wykresie w poziomie, co jest jasnym potwierdzeniem nawilżania parowego. Warto też pamiętać, że takie procesy są opisane w normie PN-EN 13779 dotyczącej wentylacji budynków niemieszkalnych, gdzie proces nawilżania jest kluczowy dla utrzymania komfortu cieplno-wilgotnościowego.

Pytanie 15

Przewody instalacji wentylacyjnej i klimatyzacyjnej prowadzące z pomieszczenia zagrożonego wybuchem nie mogą być

A. połączone z innymi przewodami wentylacyjnymi.

B. wyposażone w amoniakalne chłodnice powietrza.

C. wyprowadzone na zewnątrz obiektu.

D. wyposażone w czujniki dwutlenku węgla.

Dokładnie o to chodzi. Przewody instalacji wentylacyjnej i klimatyzacyjnej prowadzące z pomieszczenia zagrożonego wybuchem absolutnie nie mogą być połączone z innymi przewodami wentylacyjnymi. Chodzi tutaj przede wszystkim o bezpieczeństwo – zarówno ludzi, jak i całego obiektu. W praktyce, jeśli doszłoby do rozprzestrzenienia się mieszaniny wybuchowej (np. gazów, pyłów), to połączenie tych przewodów z innymi ciągami wentylacyjnymi stwarza ryzyko przeniesienia potencjalnie niebezpiecznych substancji do innych pomieszczeń, które mogą wcale nie być przygotowane na taką sytuację. Normy branżowe, takie jak PN-EN 60079 czy wytyczne z zakresu ochrony przeciwwybuchowej EX, mówią wyraźnie, że wentylacja z obszarów Z1, Z2 (czy innych stref EX) musi być prowadzona zupełnie niezależnymi kanałami, bez możliwości mieszania powietrza z innych stref bezpieczeństwa. Widziałem w praktyce, że czasem komuś się wydaje, że da się coś „podpiąć”, żeby oszczędzić miejsce albo budżet. To jednak prosta droga do katastrofy. Nawet podczas odbiorów technicznych czy inspekcji PPOŻ takie przypadki są od razu wykrywane i natychmiast trzeba poprawiać instalację. Moim zdaniem to jeden z najważniejszych aspektów dobrej praktyki projektowej w budownictwie przemysłowym – nie tylko dlatego, że jest w przepisach, ale zwyczajnie rozsądnie chroni ludzi i sprzęt. Warto o tym zawsze pamiętać.

Pytanie 16

Gazowa metoda opróżniania instalacji chłodniczej polega na zasysaniu przez sprężarkę czynnika z instalacji w postaci

A. cieczy i przetłaczaniu go do butli poprzez skraplacz.

B. pary i przetłaczaniu go do butli poprzez skraplacz.

C. pary i przetłaczaniu go do butli poprzez parownik (parowacz).

D. cieczy i przetłaczaniu go do butli poprzez parownik (parowacz).

Bardzo rzeczowo – gazowa metoda opróżniania instalacji chłodniczej faktycznie polega na zasysaniu przez sprężarkę czynnika chłodniczego w postaci pary i przetłaczaniu go do butli właśnie poprzez skraplacz. To jest jedna z najbezpieczniejszych i zalecanych metod, szczególnie w przypadku klasycznych instalacji z czynnikami typu HFC czy HCFC. Dzięki temu unikamy ryzyka hydraulicznego uderzenia, które mogłoby wystąpić, gdyby do sprężarki dostała się ciecz – a to jest naprawdę groźne dla samego urządzenia i całego układu. Przechodząc przez skraplacz, para czynnika ulega skropleniu, co pozwala efektywnie ją zmagazynować w butli, no i równocześnie ułatwia odzysk praktycznie całej ilości środka z instalacji. Moim zdaniem to też pokazuje, jak ważne jest myślenie o bezpieczeństwie i zgodności z dobrymi praktykami – tak zalecają normy branżowe jak PN-EN 378 czy przepisy F-gazowe. W praktyce serwisowej ten sposób jest wykorzystywany codziennie, bo chroni urządzenia, środowisko i pozwala na precyzyjne zarządzanie czynnikiem. Warto też pamiętać, że prawidłowe wykonanie tej operacji wpływa na późniejszą skuteczność próżniowania i próby szczelności, a to już przekłada się na długowieczność całego układu. Reasumując – ta metoda to filar profesjonalnego serwisu chłodniczego.

Pytanie 17

Który czynnik chłodniczy jest syntetyczny?

A. R600a

B. R717

C. R290

D. R134a

R134a to czynnik chłodniczy całkowicie syntetyczny, należący do grupy HFC (hydrofluorowęglowodorów). Został opracowany specjalnie jako zamiennik starszych czynników typu CFC i HCFC, czyli takich jak R12 i R22, które są szkodliwe dla warstwy ozonowej. W praktyce, R134a przez długi czas był najczęściej stosowany w klimatyzacji samochodowej, lodówkach domowych oraz komercyjnych urządzeniach chłodniczych, właśnie z racji na neutralność względem ozonu. To, co wyróżnia R134a, to jego brak naturalnego występowania – nie znajdziesz go w przyrodzie, tylko powstaje w procesach przemysłowych. Z mojego doświadczenia wynika, że syntetyczne czynniki, takie jak R134a, pozwalają lepiej kontrolować parametry pracy instalacji, chociaż trzeba uważać na kwestie związane z efektem cieplarnianym (GWP). W branży od kilku lat widać tendencję do odchodzenia od czynników syntetycznych o wysokim GWP na rzecz naturalnych, ale wciąż w wielu starszych systemach spotkasz R134a. Warto też wiedzieć, że praca z syntetycznymi czynnikami chłodniczymi wymaga przestrzegania przepisów F-gazowych oraz odpowiedniego sprzętu serwisowego. Moim zdaniem zrozumienie, że R134a nie jest pochodzenia naturalnego, pomaga rozróżnić go od takich czynników jak propan czy amoniak, co jest bardzo ważne przy doborze i serwisie urządzeń chłodniczych.

Pytanie 18

Czynności podczas lutowania twardego elementów miedzianych należy wykonywać w kolejności:

A. wygładzenie powierzchni łączonych elementów → wybranie odpowiedniego spoiwa → podgrzanie miejsc łączenia do temperatury około 300°C → ustawienie spoiwa w szczelinie między łączonymi elementami.

B. wygładzenie powierzchni łączonych elementów → wybranie odpowiedniej elektrody → podgrzanie miejsc łączenia do temperatury około 232°C → chłodzenie spoiwa w szczelinie między łączonymi elementami.

C. oczyszczenie powierzchni łączonych elementów → wybranie odpowiedniego spoiwa → podgrzanie miejsc łączenia do temperatury około 750°C → ustawienie spoiwa w szczelinie między łączonymi elementami.

D. oczyszczenie powierzchni łączonych elementów → wybranie odpowiedniej elektrody → podgrzanie miejsc łączenia do temperatury około 750°C → chłodzenie spoiwa w szczelinie między łączonymi elementami.

Prawidłowa kolejność czynności przy lutowaniu twardym elementów miedzianych wynika z praktyki oraz norm branżowych, np. PN-EN 1044 dotyczącej lutów twardych. Najpierw zawsze oczyszcza się powierzchnie łączonych elementów – nikt nie lubi, gdy coś nie trzyma przez warstwę brudu czy tlenków. Musi być czysto. Stosuje się tu szczotki stalowe, papier ścierny albo nawet specjalne chemiczne preparaty, bo dokładność w tym przypadku to podstawa. Potem trzeba dobrać odpowiednie spoiwo – do miedzi najczęściej są to stopy miedzi z fosforem lub srebrem, zależnie od wymagań instalacji, temperatury pracy czy środowiska. Trzecim krokiem jest podgrzanie miejsc łączenia do temperatury ok. 750°C, bo to właśnie wtedy spoiwo się dobrze rozprowadza na zasadzie kapilarności, dokładnie wypełniając szczelinę. Na końcu dopiero ustawiamy spoiwo w miejscu łączenia – najczęściej przykładamy drut lub pręt lutu i pozwalamy mu się rozpłynąć, kiedy miedź jest już wystarczająco rozgrzana. Tak robi się to zarówno przy instalacjach sanitarnych, jak i chłodniczych czy gazowych. Moim zdaniem ta kolejność jest kluczowa – jeśli nie zaczniemy od solidnego oczyszczenia albo źle dobierzemy spoiwo, nawet najdroższy sprzęt nie pomoże i połączenie po czasie puści. I co ciekawe, właśnie ta logika jest promowana na kursach SEP i w podręcznikach zawodowych, więc zdecydowanie warto ją przyswoić.

Pytanie 19

Korzystając z tabeli określ, na jaką wartość należy nastawić ciśnienie wyłączenia, aby presostat minimalny wyłączył urządzenie chłodnicze z jednym parownikiem na czynnik R404A po uzyskaniu w parowniku temperatury parowania 0°C.

Ciśnienie nasycenia w MPa
Temperatura °C	Czynnik chłodniczy
Temperatura °C	R134a	R404A	R123
-10	0,20	0,44	0,21
-5	0,24	0,52	0,26
0	0,29	0,61	0,34
+5	0,35	0,71	0,42
+10	0,41	0,83	0,52

A. 0,52

B. 0,44

C. 0,71

D. 0,61

W tej sytuacji trzeba było dokładnie odczytać z tabeli wartość ciśnienia nasycenia odpowiadającego temperaturze parowania 0°C dla czynnika R404A. Tabela podaje dla tej temperatury wartość 0,61 MPa. W praktyce ustawienie presostatu minimalnego właśnie na to ciśnienie gwarantuje, że urządzenie chłodnicze wyłączy się dokładnie w momencie, gdy temperatura parowania osiągnie 0°C. To typowe rozwiązanie przy zabezpieczeniu instalacji przed zbyt niskim ciśnieniem parowania – dzięki temu zabezpieczamy sprężarkę przed pracą w nieodpowiednich warunkach, na przykład przy niedoborze czynnika chłodniczego albo zbyt niskim obciążeniu. Moim zdaniem zawsze warto pamiętać, że ustawienie presostatu powinno być zgodne z parametrami fizycznymi czynnika i układu – nie można opierać się tylko na domysłach albo „na oko”. Często w praktyce spotyka się sytuacje, gdzie ktoś ustawił presostat na za niskie ciśnienie i urządzenie niepotrzebnie wyłącza się zbyt często. Z drugiej strony, za wysoka nastawa może doprowadzić do sytuacji niebezpiecznych dla sprężarki. Ostatecznie, korzystanie z takich tabel to podstawa w chłodnictwie. Z mojego doświadczenia, im dokładniej dobierzesz nastawy do realnych warunków pracy instalacji i właściwości czynnika, tym mniej problemów potem z serwisowaniem i stabilnością pracy układu.

Pytanie 20

Ciśnieniową próbę szczelności instalacji sprężarkowej pompy ciepła wykonuje się

A. skroplonym azotem.

B. skroplonym wodorem.

C. suchym azotem.

D. suchym wodorem.

Do ciśnieniowych prób szczelności instalacji sprężarkowych, w tym układów pomp ciepła, zawsze wykorzystuje się suchy azot. To rozwiązanie jest nie tylko bezpieczne, ale też zgodne z normami branżowymi, np. PN-EN 378 czy wytycznymi producentów urządzeń chłodniczych i grzewczych. Azot jest gazem obojętnym – nie reaguje z materiałami instalacji, nie wywołuje utleniania, korozji ani innych reakcji chemicznych, które mogłyby osłabić strukturę rur czy armatury. Praktyka pokazuje, że suchy azot pozwala bardzo precyzyjnie wykrywać nawet minimalne nieszczelności – dzięki jego właściwościom nie ma ryzyka kondensacji wilgoci wewnątrz rur. Na co dzień, kiedy serwisuje się pompy ciepła czy klimatyzatory, właśnie suchy azot jest standardem – łatwo dostępny, tani i bezpieczny dla ludzi oraz środowiska. Moim zdaniem, wykorzystanie azotu w próbach ciśnieniowych to absolutna podstawa – każda poważna firma chłodnicza korzysta z tej metody. Dla ciekawości: niektórzy technicy łączą go z detektorem elektronicznym, aby jeszcze skuteczniej wykrywać drobne ubytki. Pamiętaj, że stosowanie innych gazów, zwłaszcza reaktywnych czy łatwopalnych, jest po prostu niedopuszczalne – to wręcz grozi katastrofą. Ten wybór ma więc spore uzasadnienie praktyczne i formalne.

Pytanie 21

Który z wymienionych zestawów czynności należy wykonać podczas czyszczenia i dezynfekcji jednostki wewnętrznej klimatyzatora?

A. Wymienić filtr siatkowy na nowy, parownik i wentylator przedmuchać strumieniem z wytwornicy ozonowej, rurkę odprowadzającą skropliny i tackę ociekową przepłukać roztworem denaturatu z wodą.

B. Wyjąć i wyczyścić filtr siatkowy, parownik i wentylator spłukać preparatem chemicznym od góry po tackę ociekową, następnie całość opłukać ciepłą wodą, osuszyć i spryskać środkiem grzybobójczym.

C. Wymyć filtr siatkowy w ciepłej wodzie ze środkami pieniącymi, parownik i wentylator spryskać środkiem dezynfekującym w aerozolu, następnie przedmuchać sprężonym powietrzem, wymienić rurkę odprowadzającą skropliny.

D. Odłączyć przewody elektryczne i rurki czynnika chłodniczego, całą jednostkę wewnętrzną zdjąć z uchwytów i umyć w wannience ciepłą wodą z mydłem, osuszyć w strudze ciepłego powietrza, podłączyć rurki czynnika chłodniczego.

Ta odpowiedź dobrze oddaje prawidłową i bezpieczną procedurę czyszczenia oraz dezynfekcji jednostki wewnętrznej klimatyzatora. Usuwając filtr siatkowy i dokładnie go myjąc, eliminujemy największe skupiska kurzu i zanieczyszczeń, które w praktyce zbierają się najczęściej na tym elemencie. Następnie ważne jest zastosowanie preparatu chemicznego na parownik i wentylator – tylko specjalistyczne środki są w stanie skutecznie rozpuścić i usunąć osady biologiczne, np. pleśnie czy bakterie. Spłukiwanie od góry po tackę ociekową to nie jest przypadek – to pomaga, by środki czyszczące i zanieczyszczenia spływały naturalnie, nie pozostawiając ognisk zanieczyszczeń w trudno dostępnych miejscach. Ciepła woda ułatwia usunięcie resztek preparatu i zanieczyszczeń, nie powodując szoku termicznego materiałom. Dodatkowe spryskanie środkiem grzybobójczym zapewnia długotrwałą ochronę przed rozwojem mikroorganizmów, co z mojego doświadczenia bywa często pomijane, a później klienci narzekają na zapach i złe samopoczucie. Takie podejście zgodne jest ze standardami serwisowymi renomowanych producentów i rzeczywiście wydłuża trwałość sprzętu oraz poprawia jakość powietrza. W praktyce, jeśli czegoś się nie wyczyści dokładnie, to szybko to czuć i widać – zwłaszcza podczas upałów, kiedy klimatyzatory pracują na pełnych obrotach.

Pytanie 22

Na ilustracji przedstawiono zawory

A. automatyczne rozprężne.

B. bezpieczeństwa: gazowy i cieczowy.

C. termostatyczne rozprężne.

D. serwisowe: gazowy i cieczowy.

Bardzo dobrze, to są właśnie zawory serwisowe – gazowy i cieczowy, które najczęściej spotykamy w układach klimatyzacji i pompach ciepła. Takie zawory umożliwiają podłączenie manometrów serwisowych, odciąganie czynnika chłodniczego, czy wykonanie próżni w instalacji przed uruchomieniem systemu. Pozwalają też na odcięcie obiegu bez konieczności spuszczania całego czynnika z urządzenia, co nie tylko ułatwia konserwację, ale też pozwala wykonywać naprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony środowiska (np. rozporządzenie F-gazowe). Moim zdaniem, bez tych zaworów serwisanci mieliby naprawdę pod górkę – praktycznie nie dałoby się sensownie serwisować urządzenia, nie naruszając szczelności układu. W codziennej praktyce spotykam takie zawory w każdej jednostce zewnętrznej split, a sposób ich montażu i obsługi jest bardzo dobrze opisany w instrukcjach producentów. Warto dodać, że zawór cieczowy montuje się na cienkiej rurze (wychodzącej z wymiennika skraplacza), a gazowy na grubej (powrót czynnika w fazie gazowej). Dobrze rozumieć różnice, bo pomyłka przy serwisie może skutkować poważną awarią.

Pytanie 23

Wypływ oleju ze sprężarki do obiegu chłodniczego może spowodować

A. wzrost ciśnienia skraplania czynnika chłodniczego.

B. spadek ciśnienia parowania czynnika chłodniczego.

C. obniżenie temperatury skraplania czynnika chłodniczego.

D. nadmierne dochłodzenie czynnika chłodniczego.

Dobrze wychwyciłeś, że wypływ oleju ze sprężarki do obiegu chłodniczego może prowadzić do wzrostu ciśnienia skraplania czynnika chłodniczego. To jest dość powszechna sytuacja w praktyce serwisowej, szczególnie gdy sprężarka jest nieszczelna lub ma uszkodzone uszczelnienia. Olej, który przedostanie się do obiegu, gromadzi się w wymienniku ciepła po stronie skraplacza i parownika. Taki film olejowy mocno ogranicza wymianę ciepła, co w konsekwencji powoduje, że skraplacz nie jest w stanie skutecznie oddawać ciepła do otoczenia. Efekt? Sprężarka musi podnieść ciśnienie, żeby wymusić skroplenie czynnika, więc ciśnienie skraplania rośnie. To zjawisko jest opisane w literaturze branżowej, m.in. w normach PN-EN dotyczących konstrukcji i eksploatacji urządzeń chłodniczych. W praktyce serwisowej często się zdarza, że niewłaściwe dobranie separatora oleju albo zły stan techniczny sprężarki powoduje właśnie takie skutki. Dla systemu to poważny problem, bo rosnąca temperatura i ciśnienie mogą prowadzić do przeciążeń i nawet awarii. Z mojego doświadczenia wynika, że takie objawy są często bagatelizowane przez początkujących techników, którzy skupiają się na ciśnieniu parowania, a tymczasem klucz tkwi właśnie w analizie obiegu oleju i jego wpływu na wymianę ciepła. Dlatego tak ważna jest regularna kontrola ilości oleju w sprężarce i stosowanie dobrej jakości separatorów zgodnie z wytycznymi producentów.

Pytanie 24

Ladę chłodniczą przedstawiono na rysunku

A. Rysunek 1

B. Rysunek 4

C. Rysunek 3

D. Rysunek 2

Lada chłodnicza, którą widać na rysunku 3, to typowy element wyposażenia sklepów spożywczych, mięsnych czy cukierniczych. Jej konstrukcja pozwala na wygodne prezentowanie produktów przy jednoczesnym utrzymaniu odpowiedniej temperatury, która jest kluczowa dla jakości i bezpieczeństwa żywności. Bardzo charakterystycznym elementem jest przeszklenie od strony klienta oraz półotwarta lub przeszklona część górna – to nie tylko wpływa na estetykę, ale także na łatwość dostępu i higienę. Takie lady stosuje się najczęściej do eksponowania wędlin, mięsa, serów, ciast oraz innych produktów szybko psujących się. W praktyce handlowej to urządzenie spełnia standardy HACCP, czyli systemu zapewnienia bezpieczeństwa żywności, a także obowiązujące normy branżowe dotyczące chłodnictwa. Z mojego doświadczenia wynika, że dobór odpowiedniej lady chłodniczej ma ogromne znaczenie dla utrzymania świeżości produktów oraz atrakcyjności oferty dla klienta – nie bez powodu większość sklepów inwestuje właśnie w takie rozwiązania. Warto też pamiętać, że regularna konserwacja i czyszczenie lady przekłada się na długą żywotność urządzenia i bezpieczeństwo sanitarne. Takie praktyczne kwestie często są pomijane, a mają fundamentalny wpływ na codzienną pracę w branży spożywczej.

Pytanie 25

Moduł instalacji klimatyzacyjnej przedstawiony na ilustracji przeznaczony jest do

A. osuszania powietrza.

B. nawilżania parowego powietrza.

C. jonizacji powietrza.

D. dezynfekcji powietrza.

To urządzenie naprawdę świetnie nadaje się do nawilżania parowego powietrza – dokładnie na tym polega jego rola w instalacjach klimatyzacyjnych. Z punktu widzenia techniki HVAC, nawilżacze parowe to często stosowany element central wentylacyjnych, zwłaszcza w biurach, szpitalach czy obiektach wymagających precyzyjnej kontroli wilgotności. Moim zdaniem, w praktyce bardzo łatwo przeoczyć jak ważna jest odpowiednia wilgotność – przesuszone powietrze potrafi być naprawdę uciążliwe, zarówno dla ludzi jak i maszyn. Nawilżanie parowe jest wydajne, bo para wodna nie powoduje spadku temperatury powietrza, a przy okazji można ją łatwo kontrolować przez zawory i czujniki. Wzorcowe instalacje opierają się na standardach takich jak PN-EN 13779 czy zaleceniach VDI 6022 dotyczących higieny klimatyzacji – tam zawsze zwraca się uwagę na jakość powietrza i stabilność parametrów mikroklimatu. Warto pamiętać, że takie moduły najlepiej sprawdzają się tam, gdzie są duże zmiany temperatur czy sezonowe wahania wilgotności. Z mojego doświadczenia wynika, że prawidłowo dobrany i utrzymany moduł nawilżania pozwala uniknąć problemów z komfortem cieplnym, elektryzowaniem się materiałów, a nawet poprawia kondycję roślin w biurze – co ciekawe, w nowoczesnych budynkach coraz częściej stosuje się również systemy automatycznego monitorowania i regulacji wilgotności, co zdecydowanie podnosi jakość eksploatacji.

Pytanie 26

Po napełnieniu układu chłodzenia wodnego skraplacza należy

A. uzupełnić czynnik chłodniczy w układzie chłodzenia.

B. uzupełnić olej w układzie chłodzenia.

C. odpowietrzyć układ chłodzenia.

D. wymienić filtr siatkowy.

Odpowietrzenie układu chłodzenia po jego napełnieniu to absolutna podstawa i praktycznie złoty standard w każdej pracy serwisowej z chłodzeniem wodnym. Chodzi o to, żeby pozbyć się zgromadzonego powietrza, które przypadkowo dostało się do instalacji w trakcie uzupełniania cieczy. No i teraz – jeśli tego nie zrobisz, może się okazać, że pompa zaczyna głośno pracować, chłodzenie jest nierównomierne, a nawet mogą pojawić się groźne zjawiska typu kawitacja. Powietrze w instalacji to wróg numer jeden, bo tworzy kieszenie, które blokują przepływ i realnie obniżają wydajność chłodzenia. Z mojego doświadczenia – często pomijane w pośpiechu odpowietrzanie kończy się potem awariami albo zbyt wysoką temperaturą pracy urządzenia. W branży instalatorskiej i serwisowej zawsze podkreśla się, żeby po napełnieniu układu nie od razu uruchamiać całości na pełnych obrotach, tylko właśnie najpierw dokładnie odpowietrzyć, najlepiej kilka razy, aż z odpowietrznika nie poleci już żadna bańka powietrza. To jest też opisane w większości instrukcji producentów – przykładowo normy PN-EN dotyczące instalacji chłodniczych jasno wskazują na etap odpowietrzania jako obowiązkowy. Krótko mówiąc – odpowietrzanie to nie jakiś tam szczegół, tylko konkretna sprawa, od której zależy awaryjność i sprawność całego układu.

Pytanie 27

Która kolejność czynności wykonywanych przed czyszczeniem filtra klimatyzatora jest prawidłowa?

A. Odchylić pokrywę zabezpieczającą filtr, wyłączyć pilotem klimatyzator, odłączyć bezpiecznik zasilania, wyjąć filtr zgodnie z instrukcją obsługi.

B. Odłączyć bezpiecznik zasilania, wyłączyć pilotem klimatyzator, odchylić pokrywę zabezpieczającą filtr, wyjąć filtr zgodnie z instrukcją obsługi.

C. Odchylić pokrywę zabezpieczającą filtr, odłączyć bezpiecznik zasilania, wyłączyć pilotem klimatyzator, wyjąć filtr zgodnie z instrukcją obsługi.

D. Wyłączyć pilotem klimatyzator, odłączyć bezpiecznik zasilania, odchylić pokrywę zabezpieczającą filtr, wyjąć filtr zgodnie z instrukcją obsługi.

Dokładnie taka kolejność jest zalecana przez większość producentów klimatyzatorów i wynika z podstawowych zasad BHP. Najpierw należy wyłączyć urządzenie pilotem – to pozwala zatrzymać pracę sprężarki i wentylatorów w sposób kontrolowany, bez narażania układów elektronicznych na nagły zanik prądu. Dopiero potem odłącza się bezpiecznik zasilania, czyli całkowicie odcina prąd od urządzenia. Bez tego manipulowanie przy filtrze czy obudowie mogłoby skończyć się porażeniem lub uszkodzeniem sprzętu. Następnym krokiem jest odchylenie pokrywy zabezpieczającej filtr – nie da się tego zrobić bez wcześniejszego wyłączenia klimatyzatora, bo ryzykujemy np. przypadkowe uruchomienie się wentylatora. Na końcu bezpiecznie wyjmujemy filtr zgodnie z instrukcją obsługi – nawet różne modele mogą mieć tu swoje patenty. Z mojego doświadczenia wynika, że osoby, które próbują np. najpierw odłączyć zasilanie, mają czasem problem z bezpiecznym dokończeniem procedury, bo nie zawsze wiedzą, czy urządzenie się wyłączyło poprawnie pilotem. Branżowe instrukcje zawsze podkreślają, żeby nie pominąć żadnego z tych kroków i wykonywać je w tej kolejności – to minimalizuje ryzyko błędów i gwarantuje bezpieczeństwo. Takie podejście przekłada się też na dłuższą żywotność klimatyzatora.

Pytanie 28

W celu podłączenia zasilania lady chłodniczej do instalacji elektrycznej należy wykorzystać przewód YDYp 3x1,5 mm², który ma 3 żyły w kolorach: czarnym, niebieskim, żółto-zielonym. Prawidłowy sposób podłączenia przewodów do zacisków lady chłodniczej przedstawiono na rysunku

A. Rysunek IV.

B. Rysunek II.

C. Rysunek I.

D. Rysunek III.

To połączenie przewodów zgodne z rysunkiem I jest dokładnie tym, co wymagają normy PN-IEC 60446 oraz praktyka branżowa. Czarny przewód jako fazowy (L1), niebieski jako neutralny (N), a żółto-zielony jako ochronny (PE) – taka kolejność i kolorystyka nie są przypadkowe, ale wynikają z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania i łatwej identyfikacji podczas serwisów czy rozbudowy instalacji. Przewód ochronny (PE) zawsze musi być podłączony do zacisku z symbolem uziemienia, bo w ten sposób zabezpieczamy użytkowników przed porażeniem prądem w razie awarii izolacji. Neutralny (niebieski) idzie na środek – to klasyka w rozdzielniach i urządzeniach jednofazowych. Moim zdaniem, jak się zaczyna praktykę w zawodzie, to właśnie takie detale robią największą różnicę – widzi się, kto wie, co robi, a kto nie zwraca uwagi na standardy. Jeżeli kiedykolwiek będziesz pracował w większym zespole, to docenisz, jak ważna jest powtarzalność i jednoznaczność oznaczeń. Każda inna kombinacja tych przewodów grozi nie tylko usterkami, ale – co gorsza – poważnym zagrożeniem dla zdrowia. Warto też pamiętać, że kontrola techniczna zawsze zwraca uwagę na zgodność kolorystyki i kolejności przewodów z normą, więc stosowanie się do tych wytycznych to nie tylko dobry nawyk, ale po prostu konieczność.

Pytanie 29

Na rysunku zilustrowano zasadę działania wymiennika ciepła

A. płytowego.

B. krzyżowego.

C. obrotowego.

D. rurowego.

To właśnie wymiennik obrotowy został przedstawiony na rysunku. Kluczem tutaj jest wirujące koło magazynujące ciepło, które kolejno przechodzi przez strumień powietrza wywiewanego oraz nawiewanego. Moim zdaniem to bardzo sprytne rozwiązanie, szczególnie w nowoczesnych centralach wentylacyjnych, gdzie efektywność odzysku ciepła jest na wagę złota – czasem dochodzi nawet do 85%! Wymienniki obrotowe są szeroko stosowane w dużych budynkach biurowych i halach przemysłowych, bo właśnie tam ich zalety są najlepiej widoczne. Co ciekawe, dzięki tej technologii można nie tylko odzyskiwać ciepło, ale i wilgoć, jeśli tylko dobierzemy odpowiedni materiał wirnika. Dobrą praktyką jest regularna konserwacja i czyszczenie, bo zanieczyszczony wymiennik traci sprawność szybciej, niż człowiek by się spodziewał. No i pamiętaj, że zgodnie z normami budowlanymi w Polsce (np. PN-EN 308), wymienniki obrotowe muszą spełniać określone wymagania dotyczące szczelności i efektywności. Jednym słowem – rozwiązanie nowoczesne, praktyczne i ekonomiczne!

Pytanie 30

W przedstawionym na rysunku termostatycznym zaworze wodnym czujnik temperatury montuje się na

A. wypływie czynnika ze sprężarki.

B. dopływie czynnika do sprężarki.

C. dopływie wody do dochładzacza.

D. wypływie wody ze skraplacza.

Termostatyczne zawory wodne są projektowane tak, aby reagować na rzeczywistą temperaturę medium chłodzącego – w tym przypadku wody opuszczającej skraplacz – a nie na parametry czynnika chłodniczego czy wodę dopływającą do innych elementów systemu. Często spotykanym błędem jest założenie, że kontrola temperatury na wypływie lub dopływie czynnika chłodniczego do sprężarki pozwoli skutecznie zarządzać procesem chłodzenia. Jednakże, w praktyce takie rozwiązanie nie daje rzeczywistego obrazu obciążenia cieplnego skraplacza, przez co odpowiedź zaworu może być spóźniona albo zupełnie nietrafiona. Podobnie, instalacja czujnika na dopływie wody do dochładzacza nie zapewnia informacji o efektywności chłodzenia skraplacza, bo temperatura w tym punkcie nie odzwierciedla realnych warunków wymiany ciepła w skraplaczu. W efekcie zawór może reagować w sposób nieadekwatny do potrzeb systemu, np. zbyt wcześnie lub zbyt późno otwierać się czy zamykać, co prowadzi do strat energii lub nawet uszkodzeń. Moim zdaniem, takie pomyłki wynikają często z przekonania, że ważniejsze jest kontrolowanie parametrów czynnika roboczego niż medium odbierającego ciepło. Jednak zgodnie z dobrymi praktykami branżowymi oraz zaleceniami producentów, kluczowe jest właśnie utrzymanie zadanej temperatury wody wypływającej ze skraplacza, bo to ona bezpośrednio decyduje o sprawności i bezpieczeństwie pracy całego układu. Mylenie miejsc montażu czujnika może prowadzić do kosztownych przestojów i nieefektywności energetycznej, dlatego zawsze warto kierować się sprawdzonymi metodami oraz zaleceniami norm technicznych.

Pytanie 31

Określ na podstawie schematu, do których zacisków złącza J1 należy podłączyć termostat komory mroźniczej.

A. 2 i 3

B. 2 i 5

C. 1 i 2

D. 3 i 5

Podłączenie termostatu komory mroźniczej do zacisków 1 i 2 złącza J1 wynika z samej logiki układu oraz standardów stosowanych w automatyce chłodniczej. Z mojego doświadczenia – i chyba większości osób pracujących przy rozruchach szaf sterowniczych do chłodni – właśnie te zaciski są przeznaczone do prawidłowego wpięcia termostatu, który odpowiada za utrzymanie zadanej temperatury w komorze mroźniczej. Jeżeli spojrzysz na schemat, widoczny jest bezpośredni obwód sterowania przechodzący przez te dwa punkty, co pozwala na skuteczne rozłączanie i załączanie pracy urządzenia chłodniczego w zależności od temperatury. Takie rozwiązanie jest zgodne z branżowymi normami oraz wytycznymi producentów urządzeń chłodniczych, gdzie zaciski 1 i 2 najczęściej przeznacza się właśnie do obwodów sterujących termostatem. Dzięki temu cała instalacja działa stabilnie i bezpiecznie. W praktyce, gdy podłączysz termostat do innych zacisków, możesz spotkać się z nieprawidłowym działaniem, np. brakiem reakcji układu na przekroczenie temperatury lub nawet zablokowaniem całego obwodu sterowania. Dobrym nawykiem jest jeszcze przed montażem dokładne sprawdzenie oznaczeń na schemacie i na samym złączu – czasem spotyka się drobne różnice, ale ogólnie zasada pozostaje ta sama. Fachowcy zwracają też uwagę, by przewody prowadzić estetycznie i unikać ostrych załamań, co zmniejsza ryzyko uszkodzeń i ułatwia ewentualną diagnostykę w przyszłości.

Pytanie 32

Na podstawie zamieszczonego w tabeli fragmentu instrukcji montażu klimatyzatora określ ilość czynnika chłodniczego, o którą należy uzupełnić układ chłodniczy o długości rurociągów 10 m.

A. 50 g

B. 150 g

C. 250 g

D. 100 g

Wybrałeś poprawną ilość czynnika chłodniczego do uzupełnienia układu przy długości rurociągu 10 m, czyli 250 g. Wynika to bezpośrednio z tabeli – dla najpopularniejszych średnic rur cieczowej 1/4" i gazowej 1/2" (czyli odpowiednio 6,35 mm i 12,70 mm), dodatkowa ilość czynnika chłodniczego dla trybu grzania i chłodzenia wynosi 25 g na każdy metr przedłużenia rury cieczowej. Instrukcja jasno wskazuje, że dla długości rur powyżej 5 m należy uzupełnić instalację o odpowiednią ilość czynnika zgodnie z tabelą. Czyli mnożysz 10 m x 25 g/m i wychodzi właśnie 250 g. Moim zdaniem to bardzo praktyczna wiedza, bo błędne dobranie ilości czynnika przekłada się na nieprawidłową pracę urządzenia: może się pojawić mniejsze chłodzenie, oblodzenie wymiennika czy nawet uszkodzenie sprężarki. Branżowe standardy, np. zalecenia producentów oraz wytyczne F-gazowe, zawsze podkreślają potrzebę precyzyjnego odmierzania czynnika przy montażu i serwisie. Z mojego doświadczenia – wielu techników popełnia błędy, bo nie patrzy dokładnie do instrukcji i bierze dane „na oko”. W praktyce zawsze warto mierzyć długość rur z dokładnością i stosować się do tabel producenta, bo to potem wpływa na skuteczność i trwałość instalacji. Często na szkoleniach trafia się pytanie, czy można dodać „trochę więcej” czynnika – nie warto tego robić, bo łatwo przeładować układ. Zawsze trzymaj się tych wartości z tabeli.

Pytanie 33

Której substancji używa się do chłodzenia produktów w tunelach fluidyzacyjnych?

A. Wrzącego azotu.

B. Zimnego powietrza.

C. Zimnej solanki.

D. Suchego lodu.

W tunelach fluidyzacyjnych do chłodzenia produktów faktycznie stosuje się zimne powietrze. To nie jest rozwiązanie przypadkowe, tylko praktyka wynikająca z wymogów branży spożywczej i przetwórstwa żywności. Kluczową zaletą zimnego powietrza jest to, że można je precyzyjnie kontrolować pod względem temperatury i przepływu, a przy tym nie pozostawia żadnych pozostałości na produktach. Takie powietrze jest rozpylane z dużą prędkością od dołu, przez perforowaną płytę, co powoduje, że produkty unoszą się i poruszają – właśnie stąd określenie fluidyzacja. Dzięki temu chłodzenie, a najczęściej zamrażanie przebiega bardzo szybko i równomiernie. Z mojego doświadczenia wynika, że tunel fluidyzacyjny świetnie sprawdza się przy mrożeniu owoców jagodowych, zielonego groszku czy nawet kawałków mięsa – produkty się nie sklejają i zachowują swoją strukturę, co jest ogromnym plusem dla jakości końcowej. Warto dodać, że takie rozwiązanie jest zgodne z normami HACCP i pozwala zachować wysoką higienę procesu, bo nie ma kontaktu z płynami chłodzącymi, co mogłoby wprowadzić zanieczyszczenia. Stosowanie zimnego powietrza to więc nie tylko technicznie najbardziej sensowny wybór, ale też najbezpieczniejszy z punktu widzenia zdrowia i jakości żywności. Moim zdaniem, żadne inne medium nie daje aż takiej kontroli nad procesem chłodzenia w tej technologii.

Pytanie 34

Jaki kolor izolacji żyły przewodu w instalacji elektrycznej jest zastrzeżony dla przewodu neutralnego?

A. Niebieski.

B. Czarny.

C. Żółty.

D. Zielony.

Kolor niebieski jest od lat zarezerwowany wyłącznie dla przewodu neutralnego (oznaczanego literą N) w instalacjach elektrycznych, co jasno wynika z normy PN-EN 60446 oraz PN-HD 308 S2:2007. W praktyce, jak spojrzysz na dowolną skrzynkę rozdzielczą czy puszkę, to zawsze niebieski przewód jest właśnie neutralny i nie należy go stosować do innych zadań, nawet jeżeli podczas remontu czegoś brakuje. To bardzo ważne, bo mieszanie kolorów prowadzi do niebezpiecznych pomyłek. W sumie – taki prosty szczegół, a potrafi uratować życie, bo każdy elektryk, nawet jak pierwszy raz widzi instalację, od razu wie, czego się spodziewać. Moim zdaniem praktyka trzymania się tych barw przydaje się zwłaszcza przy modernizacjach starych budynków, gdzie po latach łatwiej rozpoznać, który przewód jest do czego. Dla jasności, niebieski stosuje się niezależnie od tego, czy to przewód w gniazdku, czy w rozdzielnicy. Przy trójfazowych instalacjach zresztą też – fazy mają inne barwy (brązowy, czarny, szary), a uziemienie to zawsze żółto-zielony. Takie oznaczenia znacznie ograniczają ryzyko błędów, a to przecież najważniejsze w pracy z prądem.

Pytanie 35

Ile ciepła wydzieli się w komorze chłodniczej o temperaturze -10°C w ciągu doby, jeżeli w komorze wykonują ciężką pracę dwie osoby codziennie przez 4 godziny?

A. 6 000 kJ

B. 12 000 kJ

C. 8 000 kJ

D. 16 000 kJ

Wielu uczniów i początkujących projektantów chłodnictwa często myli się w szacowaniu zysków ciepła od ludzi, głównie przez nieuwzględnianie intensywności pracy czy błędną interpretację wykresów. Pojawia się tutaj kilka typowych błędów myślowych. Po pierwsze, niektórzy przyjmują zbyt niskie wartości emisji ciepła, sugerując się np. wartością dla pracy lekkiej albo po prostu nie zauważając, jak duży wpływ na ilość wydzielanego ciepła ma temperatura otoczenia oraz intensywność wysiłku. Przykładowo, gdy ktoś wybiera wartość 8 000 kJ lub 6 000 kJ, często wynika to z przeliczenia emisji ciepła przy pracy lekkiej (lub z nieuwzględnienia dwóch osób i czasu pracy). To typowa pułapka: można się pomylić, jeśli nie odczyta się dokładnie wykresu – a przecież w -10°C dla ciężkiej pracy jedna osoba generuje około 1 500 kJ/h, nie 1 000 czy 750 kJ/h. Z kolei wybór wartości 16 000 kJ to przesada w drugą stronę. Taka liczba może wynikać z zagregowania zysków ciepła z innych źródeł lub przyjęcia zbyt wysokiej intensywności dla większej liczby osób lub dłuższego czasu pracy, niż rzeczywiście podano w zadaniu. W praktyce, zgodnie ze standardami branżowymi i normami, zawsze należy sprawdzić nie tylko ilość pracujących osób, ale też długość ich pobytu i rzeczywistą intensywność pracy. Właśnie dlatego tak istotne jest czytanie wykresów i rozumienie, jak przekładają się one na codzienną eksploatację komór chłodniczych – błędne oszacowanie tych parametrów przekłada się bezpośrednio na wadliwe działanie całego systemu chłodniczego i może prowadzić do kosztownych awarii lub nieosiągania wymaganych warunków przechowywania. Z mojego doświadczenia wynika, że dobór odpowiednich wytycznych i weryfikacja obliczeń na podstawie aktualnych norm to klucz do sukcesu w projektowaniu sprawnych i bezpiecznych instalacji.

Pytanie 36

Termostatyczny zawór rozprężny z zewnętrznym wyrównaniem ciśnienia montuje się w parownikach o

A. małych oporach przepływu czynnika.

B. stałym ciśnieniu czynnika.

C. dużych oporach przepływu czynnika.

D. stałym poziomie cieku czynnika.

Termostatyczny zawór rozprężny z zewnętrznym wyrównaniem ciśnienia to rozwiązanie, które standardowo wykorzystuje się tam, gdzie parownik generuje duże opory przepływu czynnika chłodniczego. Chodzi głównie o sytuacje, gdy spadek ciśnienia między wejściem a wyjściem z parownika jest znaczący, bo sam zawór zasilany jest sygnałem z czujnika umieszczonego za parownikiem. Dzięki temu zawór właściwie dozuje ilość czynnika, eliminując ryzyko niedochłodzenia lub zalania. Spotyka się to np. w nowoczesnych instalacjach chłodniczych z parownikami lamelowymi lub w dużych układach przemysłowych, gdzie długość i geometria parownika sprzyjają powstawaniu znaczących strat ciśnienia. Moim zdaniem, to nie tylko dobra praktyka, ale wręcz konieczność zgodnie z wytycznymi wielu producentów zaworów (np. Danfoss, Alco), a także branżowymi normami – pozwala to uzyskać stabilną i wydajną pracę układu. Warto też pamiętać, że zewnętrzne wyrównanie ciśnienia w zaworze rozprężnym umożliwia dokładniejszą kontrolę przegrzania par czynnika za parownikiem, a to przekłada się bezpośrednio na żywotność sprężarki i efektywność energetyczną. Takie rozwiązanie stosuje się zwłaszcza w nowoczesnych centralach wentylacyjnych czy instalacjach klimatyzacyjnych o dużej wydajności – w praktyce bardzo często widzę takie podejście u doświadczonych serwisantów, bo po prostu działa niezawodnie.

Pytanie 37

Na którym rysunku przedstawiono zawór zwrotny?

A. Rysunek 1

B. Rysunek 3

C. Rysunek 4

D. Rysunek 2

Rysunek 2 przedstawia zawór zwrotny, czyli element armatury, który przepuszcza medium tylko w jednym kierunku i blokuje przepływ w przeciwną stronę. Taka konstrukcja świetnie sprawdza się w instalacjach wodnych, grzewczych, a także w chłodnictwie czy pneumatyce – wszędzie tam, gdzie nie dopuszcza się cofania się czynnika roboczego. Zawory zwrotne mają charakterystyczną strzałkę kierunkową na obudowie, co pomaga prawidłowo je zamontować (zawsze zgodnie z kierunkiem przepływu). Jeśli chodzi o dobre praktyki, to montując taki zawór trzeba uważać na czystość medium oraz nie dopuszczać do zanieczyszczeń, bo mogą uniemożliwić prawidłowe zamykanie się zaworu. Z mojego doświadczenia wynika, że zawory te są nieodzowne np. przy ochronie pomp przed zassaniem medium z powrotem do instalacji po jej wyłączeniu – oszczędza to sporo nerwów i sprzęt. W normach branżowych (np. PN-EN 1074-3) znajdziesz potwierdzenie, że stosowanie zaworów zwrotnych to standard tam, gdzie bezpieczeństwo i niezawodność instalacji są priorytetem. Warto zwracać uwagę na materiał wykonania i regularnie sprawdzać ich stan w trakcie przeglądów.

Pytanie 38

W przypadku rozszczelnienia układu zawierającego czynnik chłodniczy oznaczony symbolem R744 w pomieszczeniu, w którym miał miejsce wyciek, wystąpi

A. spadek stężenia tlenu.

B. wzrost temperatury.

C. wzrost stężenia amoniaku.

D. zapłon lub pożar.

Wybrałeś właściwą odpowiedź – rozszczelnienie układu z czynnikiem R744 powoduje spadek stężenia tlenu w pomieszczeniu. R744 to nic innego jak dwutlenek węgla (CO2), który w systemach chłodniczych jest coraz popularniejszy, bo jest bezpieczny dla środowiska i nie powoduje efektu cieplarnianego tak jak niektóre tradycyjne czynniki. Ale trzeba pamiętać, że ma swoje pułapki. Gdy dojdzie do wycieku CO2 w zamkniętym pomieszczeniu, to on po prostu zaczyna wypierać powietrze, a co za tym idzie – tlen. Wtedy może pojawić się ryzyko duszności, bólu głowy, zawrotów, a w skrajnych sytuacjach nawet utraty przytomności. Dlatego tak ważne są detektory CO2 i dobra wentylacja, szczególnie w małych, zamkniętych pomieszczeniach technicznych. W praktyce serwisowej zawsze trzeba mieć to na uwadze – ja zawsze staram się najpierw przewietrzyć pomieszczenie, zanim zacznę pracę przy instalacji z CO2. Normy, jak PN-EN 378, mówią wprost o wymaganiach dotyczących wentylacji i zabezpieczeń w instalacjach z tym czynnikiem. W dodatku – przy szkoleniach BHP też się to często powtarza. Moim zdaniem, lepiej czasem dmuchać na zimne i traktować CO2 z szacunkiem, bo skutki niedotlenienia mogą być bardzo poważne.

Pytanie 39

Presostat niskiego ciśnienia wyłączy sprężarkę w przypadku nadmiernego

A. spadku ciśnienia ssania.

B. wzrostu ciśnienia skraplania.

C. wzrostu ciśnienia parowania.

D. spadku ciśnienia skraplania.

Presostat niskiego ciśnienia to bardzo ważny element układu chłodniczego i klimatyzacyjnego. Jego głównym zadaniem jest ochrona sprężarki przed pracą w niekorzystnych warunkach, a dokładniej – przed zbyt niskim ciśnieniem na ssaniu. Jeśli ciśnienie ssania spada poniżej ustalonego progu, presostat natychmiast odcina zasilanie sprężarki, żeby nie dopuścić do sytuacji, gdzie może dojść do jej "suchobiegu" lub zassania zbyt małej ilości czynnika. Z praktyki wiem, że takie zabezpieczenie świetnie się sprawdza, gdy wystąpi nieszczelność lub niedobór czynnika chłodniczego. Wszystko po to, by nie dopuścić do przegrzania sprężarki lub nawet jej zatarcia, co niestety nierzadko kończy się drogimi naprawami. Również normy branżowe, np. PN-EN 378, wyraźnie wskazują konieczność stosowania tego typu zabezpieczeń w automatyce chłodniczej. Moim zdaniem, w każdym nowoczesnym układzie presostat niskiego ciśnienia powinien być traktowany jako standard, a nie opcja. Dla przykładu – w lodówkach przemysłowych, gdy pojawi się rozszczelnienie, presostat nie pozwoli na dalszą pracę pustego układu. To też dobra praktyka serwisowa: jeśli presostat regularnie wyłącza sprężarkę, to sygnał, że warto się przyjrzeć szczelności instalacji lub stanowi czynnika. Tak więc, spadek ciśnienia ssania to właśnie powód, dla którego presostat zabezpiecza układ.

Pytanie 40

Napełnianie instalacji czynnikiem chłodniczym należy przeprowadzać, doprowadzając

A. parę czynnika na stronę ssawną lub ciekły czynnik na stronę tłoczną.

B. ciekły czynnik wraz z parą czynnika na stronę ssawną sprężarki.

C. ciekły czynnik wraz z olejem na stronę ssawną sprężarki.

D. parę czynnika na stronę tłoczną lub ciekły czynnik na stronę ssawną.

W tej sytuacji najważniejsze jest zrozumienie, jak zachowuje się czynnik chłodniczy w różnych częściach układu. Ogólnie uznaje się, że czynnikiem w fazie parowej należy zasilać stronę ssawną sprężarki, natomiast ciekłym – stronę tłoczną, na przykład poprzez zawór serwisowy na zbiorniku cieczy. Dlaczego? Bo parę na ssaniu sprężarka bez problemu skompresuje, nie uszkadzając się, a ciecz podana na tłoczenie, gdzie panuje wyższe ciśnienie, szybko się rozpręży i nie zagrozi sprężarce uderzeniem hydraulicznym. W praktyce, szczególnie podczas pierwszego rozruchu czy uzupełniania czynnika, technicy bardzo pilnują tej zasady, bo choć uzupełnienie cieczy przez ssawanie jest dość szybkie, to bardzo ryzykowne – może skończyć się zalaniem sprężarki, a wtedy kosztowna naprawa gwarantowana. Co do standardów – normy branżowe (np. PN-EN 378) jasno zalecają, żeby nie dopuścić do przedostania się dużych ilości cieczy do sprężarki podczas napełniania. Z mojego doświadczenia to często powtarzany błąd osób początkujących, które chcą „oszukać” czas i napełnić instalację szybciej, wpuszczając ciecz na ssanie. Lepiej jednak robić wszystko spokojnie i zgodnie ze sztuką, bo później to się opłaca. Takie podejście pozwala bezpiecznie i skutecznie uzupełnić czynnik, nie ryzykując awarii sprzętu ani jakości pracy całego układu. Warto zapamiętać tę zasadę, bo to fundament każdego poprawnego serwisu urządzeń chłodniczych.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej