Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik urządzeń dźwigowych
Kwalifikacja: ELE.08 - Montaż urządzeń dźwigowych
Data rozpoczęcia: 27 maja 2026 17:01
Data zakończenia: 27 maja 2026 17:07

Egzamin zdany!

Wynik: 27/40 punktów (67,5%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Na rysunku przedstawiono podest ruchomy

A. nożycowy.

B. masztowy.

C. wiszący.

D. teleskopowy.

Dobrze rozpoznałeś podest nożycowy – to chyba jeden z najczęściej spotykanych typów podestów ruchomych na polskich budowach i w halach magazynowych. Zasada działania jest dosyć prosta, no a przy tym bardzo skuteczna – platforma jest podnoszona dzięki systemowi krzyżujących się ramion, które układają się właśnie w charakterystyczny kształt nożyc. Z mojego doświadczenia wynika, że taki mechanizm zapewnia dużą stabilność podczas pracy, nawet przy większej wysokości podnoszenia. To urządzenie jest bardzo praktyczne do pracy na małych powierzchniach, szczególnie tam, gdzie nie ma za dużo miejsca na manewrowanie, bo całość unosi się pionowo, bez wychylania na boki. Standardy bezpieczeństwa mówią wyraźnie, że podesty nożycowe muszą mieć odpowiednie zabezpieczenia – barierki, systemy blokujące opuszczanie w razie awarii itp. Warto wiedzieć, że tego typu podesty są chętnie wykorzystywane nie tylko przy pracach instalacyjnych, ale też np. przy inwentaryzacjach wysokiego składowania albo przy konserwacji oświetlenia. Ich uniwersalność polega na tym, że nie wymagają kotwiczenia czy lin, a operator ma pełną kontrolę nad wysokością pracy w każdym momencie. W branży budowlanej i przemysłowej, moim zdaniem, trudno znaleźć lepsze rozwiązanie do typowych zadań montażowych czy serwisowych do ok. 10 metrów wysokości.

Pytanie 2

Przeciwwaga w dźwigu elektrycznym służy do

A. zrównoważenia masy samej kabiny.

B. zrównoważenia masy kabiny z udźwigiem.

C. zapewnienia sprzężenia ciernego.

D. sprzężenia prowadnic kabiny z układem napędowym.

Wiele osób może pomyśleć, że przeciwwaga w dźwigu służy głównie do zrównoważenia masy kabiny lub nawet masy z ładunkiem – to częściowo prawda, ale to nie jest główny powód zastosowania przeciwwagi w dźwigach elektrycznych. Z punktu widzenia budowy mechanizmu i wymogów bezpieczeństwa, kluczowe jest zapewnienie odpowiedniego sprzężenia ciernego pomiędzy liną a kołem napędowym. Bez tego sprzężenia lina zwyczajnie mogłaby się ślizgać i wtedy żadna precyzja sterowania nie miałaby sensu – dźwig nie ruszyłby z miejsca albo, co gorsza, zatrzymałby się w połowie szybu. Często można się spotkać z błędnym przekonaniem, że przeciwwaga tylko 'odciąża' silnik, ale w rzeczywistości jej konstrukcja jest tak dobrana, by nacisk lin na rowek cierny był optymalny przez cały zakres pracy. W praktyce przeciwwaga nie równoważy wyłącznie masy samej kabiny, tylko określony procent sumy masy kabiny i połowy nominalnego udźwigu, co wynika z przepisów branżowych (np. wytycznych PN-EN 81-20). Odpowiedzi sugerujące, że przeciwwaga sprzęga prowadnice kabiny z napędem albo zapewnia tylko równowagę mechaniczną kabiny, pomijają sedno działania układu ciernego. Wśród osób uczących się zawodu często powiela się ten błąd, patrząc zbyt dosłownie na ciężary w układzie. Natomiast dobre praktyki montażowe każą zawsze zaczynać analizę od zagadnienia przyczepności i przenoszenia momentu obrotowego, bo właśnie to jest kluczowe dla bezpiecznej eksploatacji dźwigu. Bez odpowiedniej przeciwwagi nawet najmocniejszy silnik byłby bezużyteczny, a sama konstrukcja dźwigu nie spełniałaby norm bezpieczeństwa i efektywności pracy.

Pytanie 3

Po przejściu prądu przez układ pokazany na schemacie można uzyskać napięcie rzędu

A. 12 V prądu zmiennego.

B. 220 V prądu stałego.

C. 220 V prądu zmiennego.

D. 12 V prądu stałego.

Na tym schemacie mamy klasyczny zasilacz transformatorowy z wyjściem 12 V prądu stałego, co jest bardzo często spotykane w praktyce. Całość działa w taki sposób: z sieci 230 V prądu zmiennego trafiamy na transformator, który obniża napięcie do bezpiecznego poziomu 12 V AC. Potem mostek prostowniczy – układ czterech diod – zamienia napięcie przemienne na pulsujące napięcie stałe. Dalej kondensatory wygładzają to napięcie, żeby jak najbardziej przypominało idealne napięcie DC. Taki układ to podstawa w elektronice – napędza mnóstwo urządzeń codziennego użytku: routery, tunery DVB-T, ładowarki, zabawki elektroniczne. Warto zwracać uwagę na pojemność i napięcie kondensatorów oraz odpowiedni dobór transformatora – to są rzeczy, które potem wpływają na stabilność i bezpieczeństwo zasilania. Moim zdaniem znajomość takich prostych zasilaczy to absolutna podstawa dla każdego, kto chce cokolwiek zrobić z elektroniką. Branżowe standardy wyraźnie zalecają stosowanie transformatorów z odpowiednią separacją galwaniczną i zabezpieczeniem przeciwprzepięciowym, co widać na rysunku – wszystko elegancko rozdzielone i filtrowane. Często spotyka się właśnie 12 V, bo to wygodne napięcie do zasilania LED-ów, układów sterujących czy wentylatorów komputerowych – naprawdę masa praktycznych zastosowań.

Pytanie 4

Na podstawie przedstawionego na rysunku przekroju poprzecznego dźwigu osobowego określ, ile wynosi minimalna szerokość szybu.

A. 1 585 mm

B. 1 200 mm

C. 1 625 mm

D. 385 mm

W tym przypadku minimalna szerokość szybu dźwigu osobowego to 1625 mm i wynika ona bezpośrednio z rysunku technicznego oraz wyliczeń, które można z niego przeprowadzić. Na rysunku mamy oznaczenie KT min 1200 mm, gdzie KT to kabina transportowa, a ST to szerokość szybu – ST = KT + 425 mm. Teraz, jeśli podstawimy wartości, to ST = 1200 mm + 425 mm = 1625 mm. Takie podejście opiera się na podstawowych zasadach projektowania dźwigów osobowych opisanych m.in. w normach PN-EN 81-20 czy PN-EN 81-1, gdzie zawsze uwzględnia się nie tylko przestrzeń dla kabiny, ale też konieczne odstępy technologiczne zapewniające bezpieczeństwo, swobodny dostęp do urządzeń sterujących i odpowiednią przestrzeń serwisową. W praktyce, dobrze dobrana szerokość szybu to gwarancja bezawaryjnej pracy windy, bezpieczeństwa użytkowników oraz łatwości przyszłych prac konserwacyjnych. Moim zdaniem, warto mieć to zawsze z tyłu głowy przy projektowaniu czy analizie dokumentacji – minimalizacja rozmiaru szybu jest kusząca, ale nie można zapominać o normach i wygodzie późniejszego użytkowania. W rzeczywistości przy montażu wind często się okazuje, że nawet drobne przekroczenie wymiarów podanych w dokumentacji potrafi generować niepotrzebne problemy, choćby z montażem prowadnic czy drzwi. Właśnie dlatego takie szczegółowe wyliczenia mają realny wpływ na późniejszą eksploatację całego dźwigu.

Pytanie 5

Do obowiązków pracodawcy należy zapewnienie pracownikowi

A. kursów językowych.

B. środków ochrony indywidualnej.

C. godzinnej przerwy obiadowej.

D. dowozu na miejsce wykonywanej pracy.

Zadaniem każdego pracodawcy jest przede wszystkim zagwarantowanie pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Zapewnienie środków ochrony indywidualnej to nie jest żadna fanaberia, tylko po prostu wymóg prawa, a także element elementarnej odpowiedzialności za ludzi zatrudnionych na danym stanowisku. Chodzi tu o takie rzeczy jak np. rękawice ochronne, kaski, okulary czy specjalną odzież – wszystko w zależności od specyfiki pracy. Moim zdaniem, często się o tym zapomina, szczególnie w mniejszych firmach, gdzie myśli się, że 'jakoś to będzie', ale niestety takie podejście bywa groźne. W praktyce środki ochrony indywidualnej stanowią podstawę prewencji wypadków przy pracy. Z mojego doświadczenia wynika, że nawet w branżach niekojarzonych z ryzykiem – na przykład w laboratoriach czy przy pakowaniu żywności – ochrona osobista ma ogromne znaczenie. Przepisy BHP, zwłaszcza Kodeks pracy oraz rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa, wyraźnie wskazują, że to pracodawca ponosi odpowiedzialność za dostarczenie, wdrożenie oraz egzekwowanie używania tych środków. Pracownik nie może być obciążany zakupem czy organizowaniem sobie ochrony na własną rękę. To odróżnia profesjonalne miejsce pracy od takiego 'na dziko'. Gdyby nie było tego obowiązku, liczba wypadków i chorób zawodowych mogłaby drastycznie wzrosnąć. W skrócie: środki ochrony indywidualnej to temat, którego nie wolno lekceważyć i chyba każdy, kto pracuje fizycznie, szybko przekonuje się, jak ważna jest dobrze dobrana ochrona.

Pytanie 6

Element przedstawiony na ilustracji służy do zamocowania

A. prowadnic.

B. lin do kabiny.

C. przeciwwagi.

D. zderzaków kabiny.

Wybór innej odpowiedzi niż zamocowanie prowadnic wynika prawdopodobnie z nieznajomości specyfiki montażu dźwigów osobowych i towarowych oraz funkcji poszczególnych elementów konstrukcyjnych. Element widoczny na ilustracji nie służy do mocowania przeciwwagi czy lin do kabiny, choć na pierwszy rzut oka niektórym może się wydawać, że jego kształt mógłby na to pozwalać. W praktyce uchwyty do lin mają zupełnie inną konstrukcję, są inaczej wzmacniane, często wyposażone w specjalne gniazda lub szczeliny do przeprowadzenia lin stalowych, a ich rozmieszczenie podporządkowane jest dynamicznym siłom działającym podczas jazdy windy. Konsola do mocowania zderzaków kabiny również wygląda inaczej – jest masywniejsza i najczęściej ulokowana przy dnie szybu, bo to tam właśnie zderzaki pełnią swoją funkcję amortyzującą. Tymczasem omawiany element został zaprojektowany tak, by stabilizować prowadnice na całej długości szybu i gwarantować ich równoległość. To jeden z kluczowych aspektów zgodnych z normą PN-EN 81-20 dotyczącą bezpieczeństwa instalacji dźwigowych. Niektórzy popełniają błąd, sądząc, że skoro element jest „gruby” i metalowy, to może służyć do montażu ciężkich podzespołów jak przeciwwaga, ale w rzeczywistości do tego stosuje się zupełnie inne, znacznie masywniejsze i bardziej złożone konstrukcje. Moim zdaniem, o pomyłkę nietrudno, bo na pierwszy rzut oka wszystkie te uchwyty mogą wydawać się podobne, ale ich funkcja w systemie dźwigu jest jasno określona – i ten konkretny służy wyłącznie do prowadnic.

Pytanie 7

Na podstawie tabeli określ wymiary w mm (szerokość x głębokość x wysokość) kabiny dźwigu o udźwigu 320 kg.

Tabela: Wymiary kabiny dźwigu
Lp.	UDŹWIG Q [kg]	SZEROKOŚĆ KABINY Sk [mm]	GŁĘBOKOŚĆ KABINY Gk [mm]	WYSOKOŚĆ KABINY Wk [mm]*	SZEROKOŚĆ DRZWI Sd [mm]	SZEROKOŚĆ SZYBU Sk [mm]	GŁĘBOKOŚĆ SZYBU Gk [mm]
1.	320	900	1000	2150	700	1550	1570
2.	630	1100	1400	2150	800-900	1750	1970
3.	800	1350	1400	2150	800-1000	2000	1970

A. 900 x 1000 x 2150

B. 1350 x 1400 x 2150

C. 1100 x 1400 x 2150

D. 1000 x 2000 x 1970

Wybrałeś dobrze – kabina dźwigu o udźwigu 320 kg według przedstawionej tabeli powinna mieć wymiary 900 x 1000 x 2150 mm (szerokość x głębokość x wysokość). To właśnie te wartości odpowiadają pierwszemu wierszowi tabeli, gdzie udźwig 320 kg przypisany jest do tych konkretnych wymiarów. W praktyce takie wymiary kabiny są absolutnym minimum dla dźwigów osobowych, zgodne z wytycznymi norm PN-EN 81-20 i ogólnie przyjętymi standardami dla wind o małej nośności. Z mojego doświadczenia wynika, że wybór za dużej kabiny do małego udźwigu to częsty błąd w projektach – niepotrzebnie zajmuje się miejsce w szybie, podnosi koszty i komplikuje montaż. Taka kompaktowa kabina 320 kg jest typowa dla starszych budynków mieszkalnych, np. kamienic czy bloków bez windy, gdzie montaż ogranicza się ciasnymi warunkami. Warto też pamiętać, że przy każdej modernizacji lub wymianie windy musimy dokładnie sprawdzić wytyczne producenta oraz obliczyć, czy dany udźwig zapewni komfort użytkowania – nie tylko zgodność z przepisami, ale też wygodę dla osób z ograniczoną mobilnością. Generalnie te 900 mm szerokości to już dolna granica, poniżej której trudno zapewnić swobodny dostęp, np. dla wózka dziecięcego czy osób starszych. Także zawsze warto czytać tabele dokładnie, bo różnica nawet 100 mm potrafi zmienić wszystko w praktycznej eksploatacji.

Pytanie 8

Zgodnie z zamieszczonym fragmentem instrukcji, do montażu przewodu 1 1/2” należy użyć klucza

A. 50

B. 60

C. 70

D. 41

Odpowiedź 60 jest prawidłowa, bo zgodnie z tabelą do montażu przewodu o rozmiarze 1 1/2” (DN 32) należy użyć klucza o rozmiarze 60 mm. To nie jest przypadkowa wartość – wynika ona bezpośrednio z konstrukcji złącza i wymiarów sześciokąta nakrętki opisanych w kolumnie „Ch”. Branża hydrauliczna czy instalacyjna mocno pilnuje takich szczegółów, bo niewłaściwy dobór narzędzia często kończy się uszkodzeniem gwintu lub zdeformowaniem złączki, co potem generuje nieszczelności i reklamacje. Z mojego doświadczenia – jeśli ktoś próbuje montować taki przewód mniejszym kluczem, kończy się to tylko poślizgiem i frustracją, a większym – często niszczy się naroża. W praktyce zawsze warto sprawdzić oznaczenia na oprawie, a jeśli producent podaje konkretny rozmiar klucza, to tego się trzymamy, bo to wynika z norm DIN/ISO i doświadczenia producentów. W przypadku hydrauliki siłowej dobór narzędzi pod wymiar jest wręcz podstawą bezpieczeństwa i jakości pracy. Często spotykam się z opiniami, że „da się to zrobić czymkolwiek”, ale to błąd – precyzja narzędzia ogranicza ryzyko wycieków i potencjalnych awarii pod ciśnieniem. Dobrą praktyką jest też regularna kontrola stanu klucza, bo wyrobione narzędzia potrafią mocno utrudnić życie na montażu, a przy cienkościennych złączach margines błędu jest niewielki. Krótko mówiąc – rozmiar 60 mm to standard dla przewodów 1 1/2”, co potwierdza zarówno tabela, jak i praktyka na warsztacie.

Pytanie 9

Na rysunku przedstawiono schemat obwodu głównego silnika klatkowego trójfazowego do rozruchu gwiazda-trójkąt. W jakiej kolejności powinny zadziałać (załączyć lub rozłączyć) styczniki, aby nastąpił rozruch?

A. K2 i K3, następnie K3 i K1.

B. K1 i K2, następnie K2 i K3.

C. K1 i K3, następnie K2 i K3.

D. K2 i K1, następnie K1 i K3.

Prawidłowa sekwencja załączania styczników w rozruchu gwiazda-trójkąt to najpierw K2 i K3, a następnie K3 i K1. Wynika to z konieczności ograniczenia prądu rozruchowego silnika klatkowego trójfazowego. Na początku rozruchu silnik jest podłączany w układzie gwiazdy – właśnie wtedy zamykają się styczniki K2 oraz K3. Dzięki temu napięcie na każdej fazie uzwojenia jest mniejsze (zaledwie 1/√3 wartości pełnego napięcia), co przekłada się na ok. 1/3 momentu i mocno zredukowany prąd rozruchowy. Po chwili, gdy silnik już się rozbuja, K2 zostaje rozłączony, a załączony zostaje K1 – w ten sposób uzwojenia przełączają się w trójkąt. Teraz uzyskujemy pełny moment i moc silnika, bo do każdej fazy dochodzi pełne napięcie sieciowe. To rozwiązanie jest powszechnie stosowane w układach o dużych silnikach – zgodnie z normami branżowymi i wytycznymi producentów aparatów elektrycznych, pozwala na ochronę sieci przed przeciążeniami i zjawiskiem udarów prądowych. W praktyce, schematy tego typu spotyka się w aplikacjach przemysłowych, wentylatorach, pompach czy taśmociągach. Moim zdaniem, warto dobrze rozumieć tę logikę, bo ewentualne błędne przełączanie styczników może prowadzić do uszkodzenia zarówno silnika, jak i styczników, a co za tym idzie – kosztownych przestojów produkcyjnych. Trzeba pamiętać, że nie wolno dopuścić do jednoczesnego załączenia wszystkich trzech styczników – dlatego kolejność i synchronizacja pracy K2, K3 i K1 jest kluczowa. Ten układ to klasyka automatyki przemysłowej!

Pytanie 10

Na której ilustracji pokazano wyłącznik różnicowoprądowy, mogący zabezpieczać np. podzespoły napędowe, silniki i oświetlenie urządzeń dźwigowych?

A. Ilustracja 1

B. Ilustracja 3

C. Ilustracja 4

D. Ilustracja 2

Wybrałeś urządzenie, które faktycznie jest wyłącznikiem różnicowoprądowym – można to poznać m.in. po charakterystycznym przycisku test, często podpisanym jako „TEST”, oraz oznaczeniach na obudowie, takich jak symbol prądu różnicowego (np. „30 mA”, „0,03A”, „RCD”, „ΔI”). Takie wyłączniki wykrywają prądy upływowe do ziemi, które mogą być niebezpieczne dla ludzi i sprzętu. Moim zdaniem praktyczna znajomość tego typu zabezpieczeń jest szczególnie ważna w branży dźwigowej, gdzie mamy do czynienia ze zmiennymi warunkami pracy, silnikami, elektroniką sterującą czy oświetleniem. Wyłączniki różnicowoprądowe są wymagane zgodnie z normami PN-EN 61008 czy PN-EN 61009 i stanowią kluczowy element ochrony przeciwporażeniowej, zwłaszcza w instalacjach o podwyższonym ryzyku (np. windy, suwnice, maszyny przemysłowe). Stosuje się je, by minimalizować skutki uszkodzenia izolacji przewodów lub bezpośredniego kontaktu człowieka z elementami pod napięciem. Z mojego doświadczenia, montując takie urządzenie, warto zawsze sprawdzić poprawność podłączenia i regularnie używać przycisku test – nie tylko dla formalności, ale dla własnego bezpieczeństwa. Często spotyka się też wersje selektywne, które chronią poszczególne obwody, co jest praktyczne w większych instalacjach. W branży dźwigowej – bez RCD ani rusz, to już taki standard jak pasy w samochodzie.

Pytanie 11

Z rysunków oraz z danych zamieszczonych w tabeli wynika, że do połączenia dwóch prowadnic T 90/A należy użyć łącznika prowadnicy oraz śrub z nakrętkami

Wymiary prowadnic ciągnionych i łączników w [mm]:
Kod prod.	Oznaczenie wg ISO 7465	t₁	d	d₁	l	b₂	b₃	l₁	l₂	l₃
GF 975	T 90/A	4,5	13	26	123	90	60	240	90	30
GF 125	T 125/A	4,5	17	33	153	120	76	300	125	25

A. M10

B. M8

C. M12

D. M16

Wybór śrub o rozmiarach innych niż M12 do połączenia prowadnic T 90/A wynika najczęściej z błędnej interpretacji wymiarów otworów lub przyzwyczajeń z innych typów połączeń. Otóż otwory montażowe w tych prowadnicach mają średnicę 13 mm, co jest jasno podane w tabeli w kolumnie „d”. Śruba powinna być dobrana tak, by jej gwint pasował możliwie najściślej do otworu – z zachowaniem odpowiedniego luzu montażowego. W praktyce przemysłowej i według katalogów norm PN-EN ISO, do otworów 13 mm przeznaczone są właśnie śruby M12. Próba użycia śrub M8 lub M10 prowadzi do powstania zbyt dużych luzów, przez co połączenie traci swoją sztywność i wytrzymałość – może powstać efekt luzowania się połączenia już po krótkim czasie eksploatacji, co bezpośrednio zagraża bezpieczeństwu i trwałości maszyny. Z drugiej strony śruba M16 wymagałaby powiększenia otworów, co jest niezgodne z dokumentacją techniczną prowadnicy i mogłoby osłabić jej konstrukcję albo nawet uniemożliwić prawidłowy montaż łącznika. Częsty błąd polega na kierowaniu się wyłącznie wytrzymałością śruby, a nie dopasowaniem do otworu – w rzeczywistości liczy się precyzja i zgodność z normami, bo to zapewnia bezpieczeństwo urządzenia i komfort pracy z takim połączeniem. W praktyce warsztatowej nierzadko widuję próby „ratowania” połączeń śrubami o mniejszej średnicy i dodatkowymi podkładkami, ale to tylko prowizorka, która w dłuższej perspektywie kończy się awarią. Przestrzeganie zaleceń producenta i norm branżowych to podstawowy element profesjonalnego montażu i nie powinno się tego bagatelizować. Warto zawsze sprawdzić dokumentację oraz katalogi, żeby dobrze dobrać elementy złączne, bo nawet taki drobiazg jak średnica śruby ma realny wpływ na żywotność i bezpieczeństwo konstrukcji.

Pytanie 12

Zgodnie z danymi zawartymi w tabeli „Zależność prędkości silnika elektrycznego od liczby biegunów i poślizgu” prędkość silnika, uwzględniająca 4 procentowy poślizg dla 4 par biegunów, wynosi

Zależność prędkości silnika elektrycznego od liczby biegunów i poślizgu
P - liczba par biegunów	1	2	3	4	6	8	10
nₛ - prędkość synchroniczna	3000	1500	1000	750	500	375	300
n – prędkość znamionowa zależna od obciążenia i poślizgu (s=0,04)	2880	1440	960	720	480	360	288

A. 480 obr./min

B. 750 obr./min

C. 720 obr./min

D. 1 000 obr./min

W tym przypadku prawidłowa odpowiedź to 720 obr./min, bo dla silnika elektrycznego z 4 parami biegunów i 4-procentowym poślizgiem właśnie taka prędkość została podana w tabeli. To się zgadza z praktycznymi wyliczeniami. Ogólnie rzecz biorąc, w silnikach asynchronicznych prędkość znamionowa zawsze będzie trochę niższa od prędkości synchronicznej właśnie przez poślizg (s), który jest nieunikniony w praktyce. Poślizg 4% (czyli s=0,04) to taki standard dla mocno obciążonych silników – można to spotkać w wielu zakładach przemysłowych, gdzie silniki napędzają np. przenośniki taśmowe czy wentylatory. W branży raczej nie stosuje się silników, w których poślizg jest dużo większy, bo to oznaczałoby straty energii i gorszą sprawność, a tego zdecydowanie trzeba unikać. Moim zdaniem, umiejętność szybkiego czytania takich danych z tabeli bardzo się przydaje na produkcji, bo pozwala lepiej dobrać silnik do zadania. Warto pamiętać, że różnica pomiędzy prędkością synchroniczną a roboczą to nie jest jakiś błąd konstrukcyjny, tylko naturalny efekt działania maszyn tego typu. Polecam jeszcze samodzielnie policzyć, jak ten poślizg wpływa na prędkość przy innych liczbach biegunów – to całkiem uczy logicznego myślenia technicznego.

Pytanie 13

Do wykonania układu sterowania przedstawionego na rysunku należy wykorzystać

A. jeden przycisk (NO) i dwa przyciski (NC)

B. dwa przyciski (NO) i jeden przycisk (NC)

C. jeden przycisk (NO) i jeden przycisk (NC)

D. dwa przyciski (NO) i dwa przyciski (NC)

Układ przedstawiony na schemacie to przykład najprostszego sterowania np. silnikiem lub lampką, gdzie wykorzystuje się klasyczne połączenie dwóch przycisków: jeden normalnie otwarty (NO), drugi normalnie zamknięty (NC). To jest bardzo często spotykane rozwiązanie w przemyśle i warsztatach – szczególnie tam, gdzie chodzi o podstawowe uruchamianie i zatrzymywanie urządzenia. Przycisk NO (najczęściej oznaczany jako 'START') umożliwia załączenie obwodu, natomiast przycisk NC ('STOP') przerywa jego pracę. Takie podejście jest zgodne ze standardami bezpieczeństwa, bo w przypadku uszkodzenia przewodu albo rozwarcia styków 'STOP' automatycznie wyłącza układ, co jest wymogiem norm PN-EN 60204-1. Moim zdaniem nie ma sensu komplikować prostych rozwiązań, bo tu chodzi o pewność działania i bezpieczeństwo obsługi. W praktyce prawie każdy panel sterowania maszyną zaczyna się właśnie od takiego układu. Dodatkowo, wykorzystanie tylko dwóch przycisków minimalizuje koszty i ryzyko błędów montażowych. To rozwiązanie jest po prostu sprawdzone przez lata i bardzo uniwersalne.

Pytanie 14

Na którym schemacie olinowania dźwigów elektrycznych pokazano układ z podwójnym opasaniem?

A. Schemat 2

B. Schemat 3

C. Schemat 4

D. Schemat 1

Wybierając którykolwiek z pozostałych schematów można łatwo się pomylić, bo wizualnie układy te wydają się podobne, ale ich zasadnicza konstrukcja nie spełnia warunków podwójnego opasania. Przykładowo, pierwszy schemat reprezentuje najprostszy typ olinowania – lina przebiega tylko raz przez koło, bez dodatkowych punktów podparcia. Taki układ nie zwiększa ani siły tarcia, ani nie poprawia rozkładu obciążeń, a w praktyce wykorzystywany jest raczej w niewielkich, prostych systemach transportowych. Drugi oraz trzeci schemat to przykłady bardziej złożonego olinowania wielokrążkowego, gdzie stosuje się więcej kół w celu zwiększenia udźwigu lub zmniejszenia wymaganej siły napędu, ale to nadal nie jest podwójne opasanie – tutaj lina tylko przechodzi przez różne koła, lecz nie owija dwukrotnie tego samego koła napędowego. W praktyce często spotykam się z błędnym przekonaniem, że jeśli gdzieś występuje kilka kół, to automatycznie mamy do czynienia z podwójnym opasaniem, a to zupełnie nie tak. Kluczem jest właśnie podwójne owinięcie liny wokół koła napędowego, co daje ten charakterystyczny efekt zwiększonego tarcia i bezpieczeństwa eksploatacyjnego. Zwracam uwagę, że takie błędy wynikają często z braku rozróżnienia między układem wielokrążkowym a układem z podwójnym opasaniem – a to zupełnie różne koncepcje w inżynierii dźwigowej. Warto zapamiętać, że podwójne opasanie to nie tylko więcej kół, ale specyficzny sposób prowadzenia liny wokół kluczowego elementu napędowego – i to właśnie ten szczegół decyduje o prawidłowym rozpoznaniu takiego schematu.

Pytanie 15

Parametr wysokość nadszybia nie występuje w dźwigach

A. hydraulicznych.

B. szpitalnych.

C. budowlanych.

D. osobowych.

Występuje pewne nieporozumienie co do tego, czym jest wysokość nadszybia i gdzie ma ona zastosowanie. Wysokość nadszybia to przestrzeń ponad najwyższym przystankiem dźwigu, która ma zapewnić bezpieczeństwo serwisantom, urządzeniom zabezpieczającym oraz samej kabinie podczas ruchu. W dźwigach osobowych oraz szpitalnych, które montowane są na stałe w budynku i posiadają pełny szyb, wysokość nadszybia jest szczegółowo określona w normach, zwłaszcza w PN-EN 81-20 oraz EN 81-1. To właśnie w tych typach dźwigów – osobowych i szpitalnych – ten parametr jest absolutnie kluczowy dla bezpieczeństwa i zgodności z przepisami. Co do dźwigów hydraulicznych, to one również posiadają szyb i nadszybie, nawet jeśli ich napęd różni się od elektrycznych. Tutaj również należy przewidzieć określoną minimalną wysokość nadszybia, żeby kabina nie uderzyła w strop i żeby zachować bezpieczeństwo obsługi i serwisu. Wiele osób błędnie zakłada, że dźwigi hydrauliczne mogą być montowane w niższych szybach (co jest częściowo prawdą), ale nie oznacza to braku potrzeby nadszybia – po prostu te wymagania mogą być nieco mniejsze. Najpopularniejszy błąd to mylenie dźwigów budowlanych z innymi typami – dźwigi budowlane są urządzeniami tymczasowymi, zazwyczaj bez stałego szybu, więc w ich przypadku nie występuje typowa konstrukcja nadszybia. Skupienie się na planach i normach obowiązujących dla dźwigów osobowych, szpitalnych i hydraulicznych może prowadzić do błędnych wniosków, gdy nie uwzględniamy różnic w konstrukcji i zastosowaniu dźwigów budowlanych. W praktyce, rozumienie tych różnic jest bardzo ważne – pozwala uniknąć zderzenia z realiami projektowymi i eksploatacyjnymi, a także wpływa na bezpieczeństwo użytkowników i personelu technicznego.

Pytanie 16

Po zakończonym montażu automatycznych drzwi przystankowych i kabinowych sprawdzana jest strefa odryglowania, która powyżej poziomu przystanku powinna maksymalnie wynosić

A. 0,30 m

B. 0,40 m

C. 0,35 m

D. 0,20 m

Prawidłowo! Strefa odryglowania powyżej poziomu przystanku dla automatycznych drzwi przystankowych i kabinowych powinna maksymalnie wynosić 0,35 m. Wynika to z wymagań norm europejskich, a konkretnie PN-EN 81-20 i PN-EN 81-50, gdzie jasno określono, że zbyt duża strefa odryglowania może prowadzić do potencjalnie niebezpiecznych sytuacji, na przykład nieautoryzowanego otwarcia drzwi, zanim kabina będzie odpowiednio zrównana z poziomem przystanku. Taki wymóg pozwala ograniczyć ryzyko upadku pasażera do szybu czy zaklinowania podczas wsiadania lub wysiadania. W praktyce, gdy wykracza się poza tę wartość, automatyka drzwi nie powinna dopuścić do ich odryglowania. Moim zdaniem, to logiczne – nawet niewielkie przekroczenie tych 35 cm potrafi zaskakująco wpłynąć na bezpieczeństwo użytkowników. W codziennej pracy serwisanta wind wielokrotnie spotykałem się z sytuacjami, gdzie niedopilnowanie tej odległości skutkowało reklamacjami lub wręcz interwencją Urzędu Dozoru Technicznego. Zawsze warto więc pamiętać o tej wartości, bo to nie tylko wymóg formalny, ale realna ochrona ludzi. Warto też zwrócić uwagę na rolę regularnych kontroli i kalibracji systemów sterowania drzwiami – czasami nawet drobna usterka czujników prowadzi do przekroczenia tej granicy. To taki niby drobiazg, ale w branży dźwigowej często właśnie detale decydują o bezpieczeństwie.

Pytanie 17

Niezależnie od rodzaju wykonywanych prac w szybie obowiązuje noszenie

A. okularów ochronnych.

B. słuchawek ochronnych.

C. kasków ochronnych.

D. rękawic ochronnych.

Kask ochronny w szybie to absolutna podstawa, niezależnie od tego, co się tam robi. Przepisy BHP i wszelkie dobre praktyki górnicze czy budowlane mówią jasno: ochrona głowy jest priorytetem. W szybie zawsze istnieje realne ryzyko spadających przedmiotów – wystarczy, że jakiś drobny element, śruba czy kawałek narzędzia wypadnie komuś wyżej. Czasem to też po prostu nisko zawieszone elementy konstrukcyjne, o które można się uderzyć. Moim zdaniem, nawet jeśli przez pół roku w szybie nic nie spadło, to ten jeden raz może skończyć się tragicznie bez kasku. Zresztą, normy takie jak PN-EN 397 dosyć szczegółowo regulują wymagania dla kasków ochronnych – muszą być odporne na uderzenia, przebicie, nie mogą przewodzić prądu. To nie jest tylko taki „gadżet” do odbębnienia na wejściu, tylko sprzęt, który realnie ratuje życie i zdrowie. Sam miałem okazję rozmawiać z ludźmi, którym kask uratował głowę po upadku zaledwie małego klucza. W wielu zakładach, nawet jeśli w szybie akurat nie dzieje się nic niebezpiecznego, nie wolno nawet wejść bez kasku. To taki uniwersalny wymóg, od którego nie robi się wyjątków.

Pytanie 18

Element zamieszczony na rysunku może być zastosowany jako

A. blokada drzwi kabiny przed otwarciem w czasie jazdy.

B. łącznik skrzydeł drzwi kabiny.

C. łącznik krańcowy w dźwigu.

D. wyłącznik zasilania windy.

Prawidłowa odpowiedź wskazuje na dość charakterystyczne i szeroko stosowane urządzenie w branży automatyki – łącznik krańcowy. Ten element, pokazany na zdjęciu, działa na zasadzie mechanicznego wykrywania pozycji określonego ruchomego elementu, np. kabiny windy lub wózka w dźwigu. Po osiągnięciu określonego punktu, ramie z rolką zostaje naciśnięte i obwód sterujący jest otwierany lub zamykany. Takie rozwiązania są nieocenione w systemach bezpieczeństwa i automatyzacji, bo pozwalają na precyzyjne określenie pozycji oraz zatrzymanie ruchu w odpowiednim momencie. W dźwigach krańcówki tego typu zabezpieczają przed przekroczeniem dozwolonych zakresów ruchu, co jest wymagane przez normy PN-EN 81 dotyczące bezpieczeństwa dźwigów. Z praktyki wiem, że montaż takich łączników jest szybki, a sama ich obsługa i diagnostyka w terenie nie przysparza problemów. Często spotyka się je też w bramach automatycznych czy liniach produkcyjnych, gdzie odcięcie napędu po dojechaniu do końca toru jest podstawą niezawodności i bezpieczeństwa. Dobrze jest pamiętać, że dobór odpowiedniego modelu – zarówno pod względem obciążalności prądowej, jak i mechanicznej wytrzymałości – to podstawa poprawnej pracy całej instalacji.

Pytanie 19

Maszt zabezpiecza się kotwami, gdy

A. jego wysokość przekracza 14,5 m.

B. wymaga tego instrukcja eksploatacji.

C. jego wysokość przekracza 8 m.

D. jego wysokość przekracza 16,0 m.

Bardzo dobrze, że zwróciłeś uwagę na rolę instrukcji eksploatacji przy zabezpieczaniu masztów kotwami. W praktyce technicznej nie ma sztywno ustalonej jednej wysokości, powyżej której zawsze trzeba stosować kotwy – wszystko zależy od projektu, warunków lokalnych czy rodzaju masztu. To instrukcja eksploatacji (czyli dokumentacja techniczna konkretnego urządzenia lub instalacji) jest tym miejscem, gdzie producent lub projektant określa, kiedy i jak należy zabezpieczać konstrukcję kotwami. Wynika to z faktu, że maszt może pracować w różnych warunkach – na przykład na otwartym terenie, gdzie są silne wiatry, albo w miejscu osłoniętym, co diametralnie zmienia obciążenia konstrukcyjne. Dobrą praktyką jest zawsze czytać dokumentację, bo czasem już przy dość niskich masztach (np. z anteną o dużej powierzchni) pojawia się konieczność stosowania kotew. Z mojego doświadczenia wynika, że ludzie często zakładają z góry jakieś progi wysokości, ale to może prowadzić do poważnych błędów – maszt nie trzyma się sztywno tych schematów. Profesjonalista zawsze bazuje na zaleceniach producenta, uwzględniając normy branżowe, takie jak PN-EN 1993-3-1 dotycząca konstrukcji stalowych masztów i wież. Warto zapamiętać: jeśli instrukcja eksploatacji mówi, że masz kotwić, to po prostu to robisz, bez względu na to, jaka jest wysokość masztu. To podstawa bezpiecznego montażu i eksploatacji.

Pytanie 20

Którą z czynności należy wykonać po montażu silnika wciągarki dźwigowej?

A. Pomiar temperatury stojana.

B. Sprawdzenie kierunku obrotów silnika.

C. Pomiar prędkości obrotowej.

D. Sprawdzenie symetrii napięcia zasilającego.

Sprawdzenie kierunku obrotów silnika tuż po jego zamontowaniu to jedna z podstawowych czynności w praktyce elektromechanika. Zawsze, kiedy podłączamy silnik elektryczny, a szczególnie wciągarki dźwigowej, kierunek jego obrotów decyduje o bezpieczeństwie ludzi i prawidłowym działaniu całego urządzenia. Wyobraź sobie sytuację, gdzie wciągarka rusza w dół zamiast do góry – grozi to poważnym wypadkiem albo uszkodzeniem ładunku. Z moich doświadczeń wynika, że nawet jeśli podłączasz wszystko według schematu, czasami zamiana dwóch faz przy zasilaniu trójfazowym kompletnie zmienia kierunek pracy. Dlatego zawsze zaleca się krótkie, kontrolowane uruchomienie bez obciążenia, żeby zobaczyć, czy bęben kręci się we właściwą stronę. Takie praktyczne sprawdzenie jest po prostu nie do ominięcia według norm PN-EN 60204-1 i wytycznych UDT. Inne pomiary, jak temperatura czy symetria napięcia, są ważne w rutynowej eksploatacji, ale to kierunek obrotów przesądza, czy maszyna będzie działała bezpiecznie. Często to jest pierwszy test zalecany przez producentów. Szczerze mówiąc, lepiej stracić pięć minut na taką próbę niż potem tłumaczyć się z awarii.

Pytanie 21

Na podstawie fragmentu instrukcji montażu określ, którą czynność powinien wykonać wyłącznie drugi monter.

Fazy	Etapy instalacji	Monterzy
Prace przygotowawcze	1Próba haków do podnoszenia	X
	2Montaż lin bezpieczeństwa		X
	3Zabezpieczenie szybu	X	X
	4Przeniesienie sprzętu do podnoszenia na najwyższy przystanek	X	X
	5Przeniesienie narzędzi na najwyższy przystanek	X
	6Przymocowanie sprzętu do podnoszenia do spocznika ostatniego piętra		X
#1 - monter pierwszy #2 - monter drugi		#1	#2

A. Przymocowanie sprzętu do podnoszenia do spocznika ostatniego piętra.

B. Przeniesienie sprzętu do podnoszenia na najwyższy przystanek.

C. Próba haków do podnoszenia.

D. Zabezpieczenie szybu.

Wybór czynności „Przymocowanie sprzętu do podnoszenia do spocznika ostatniego piętra” jako zadania wyłącznie dla drugiego montera jest jak najbardziej słuszny. Tak naprawdę wynika to z podziału obowiązków przedstawionego w tabeli. W praktyce, takie rozgraniczenie ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i precyzji całego procesu instalacyjnego, zwłaszcza przy pracy na wysokościach czy w strefach szczególnego ryzyka. Przymocowanie sprzętu do podnoszenia to czynność wymagająca dużego skupienia, doświadczenia oraz znajomości procedur – chodzi przecież o to, żeby nie dopuścić do żadnych luzów, błędów montażowych czy wręcz katastrofalnych pomyłek. Często w ekipach montażowych to właśnie drugi monter posiada odpowiednie przeszkolenie albo uprawnienia konieczne do wykonania tej czynności. W branży dźwigowej czy ogólnie przy montażach ciężkich elementów bardzo często stosuje się zasadę rozdzielności zadań, żeby zminimalizować ryzyko rutynowych pomyłek. Moim zdaniem, dobrze że coraz częściej w instrukcjach montażowych pojawiają się takie wyraźne rozgraniczenia, bo to wyraźny sygnał, żeby nie traktować procedur po macoszemu. Pamiętaj też, że w realnych warunkach konstrukcyjnych czasem jeden błąd na tym etapie prowadzi do bardzo kosztownych awarii albo wypadków. W praktyce, wykonanie tej czynności przez właściwą osobę jest zgodne z dobrymi praktykami BHP i standardami branżowymi, np. normą PN-EN 81 dla instalacji dźwigowych. Poziom odpowiedzialności przy takim zadaniu jest naprawdę wysoki – nie ma miejsca na półśrodki czy domysły.

Pytanie 22

Zgodnie z tabelą do dźwigu z wciągarką z silnikiem o mocy 5 kW należy doprowadzić linię zasilającą przewodami o przekroju

Dobór przewodów i zabezpieczeń linii zasilającej
Moc silnika	kW	5	8	9,2	13,6	17
Przekrój przewodu linii zasilającej	mm²	4	6	10	16	16 - 25
Zabezpieczenie w rozdzielni	A	B25	B25	C32	B50	B50-C63
Max. długość linii zasilającej	m	150	100	100	100	100

A. 16 mm²

B. 6 mm²

C. 4 mm²

D. 10 mm²

Ta odpowiedź jest jak najbardziej trafiona, bo bazuje na bezpośrednim odczycie z tabeli – dla silnika o mocy 5 kW odpowiedni przekrój przewodu to 4 mm². Zresztą, to nie jest przypadek – przekroje przewodów dobiera się nie tylko pod kątem samego obciążenia prądowego (czyli żeby przewód się nie grzał), ale też pod kątem dopuszczalnego spadku napięcia i bezpieczeństwa eksploatacji. W praktyce, dla takich instalacji maszynowych jak dźwigi czy wciągarki, bardzo ważne jest to, by przewody były dobrane zgodnie z wytycznymi producenta urządzenia oraz obowiązującymi normami, np. PN-IEC 60364 czy PN-HD 60364. Jeżeli przewód będzie za cienki, to nagrzeje się albo zabezpieczenie będzie wyzwalane z byle powodu – a tego nikt nie chce, bo wtedy maszyna po prostu nie pracuje jak trzeba. Przewód o przekroju 4 mm², przy poprawnym zabezpieczeniu (tu: B25), pozwala zachować odpowiedni margines bezpieczeństwa i efektywności pracy układu, nawet przy długości linii do 150 metrów – co szczerze mówiąc, w praktyce warsztatowej jest trudne do przekroczenia. Moim zdaniem, warto zawsze sprawdzać tabelki, bo różne źródła mogą pokazywać drobne różnice, ale tutaj wszystko się zgadza. Używanie przewodów o większym przekroju, niż zalecany, nie zawsze się opłaca – to tylko niepotrzebne koszty i większa sztywność kabla przy montażu, a nie zysk na bezpieczeństwie. Przewód 4 mm² spełnia wymagania i zapewnia pewną pracę dźwigu.

Pytanie 23

Na schemacie dźwigu hydraulicznego widoczny jest napęd

A. pośredni z cylindrem z tyłu kabiny.

B. bezpośredni z cylindrem umieszczonym centralnie.

C. bezpośredni z cylindrem z tyłu kabiny

D. pośredni z cylindrem z boku kabiny.

Schematy dźwigów hydraulicznych często budzą pewne wątpliwości, szczególnie jeśli chodzi o rozmieszczenie cylindra i sposób przeniesienia napędu. Częstym błędem jest myślenie, że cylinder zamontowany z tyłu lub z boku kabiny zawsze oznacza napęd pośredni albo że takie rozwiązania są równie popularne co centralny układ. W praktyce jednak napęd pośredni, niezależnie czy cylinder jest z tyłu czy z boku kabiny, polega na tym, że ruch tłoka nie jest przekazywany wprost na kabinę, a za pomocą dodatkowych elementów mechanicznych, jak cięgna, liny czy systemy dźwigni. To powoduje, że cały mechanizm staje się bardziej złożony, wymaga precyzyjniejszej regulacji i częściej ulega awariom – no i oczywiście trzeba pamiętać o większych kosztach naprawy oraz przeglądów. Wydaje się czasem, że napęd bezpośredni z cylindrem z tyłu kabiny jest podobny do centralnego, ale tu znów pojawiają się problemy z nierównomiernym rozkładem obciążeń, co wpływa negatywnie na żywotność prowadnic i komfort użytkowania windy. Mimo że takie rozwiązania można spotkać w bardzo nietypowych warunkach architektonicznych, to absolutnie nie są one standardem, a już na pewno nie zaleca się ich w nowych projektach. Największym błędem jest utożsamianie napędu pośredniego z każdą konfiguracją, gdzie cylinder nie jest centralny – to uproszczenie prowadzi do złych wniosków i może skutkować zaprojektowaniem układu niezgodnego z normami branżowymi. Z mojego doświadczenia wynika, że najlepszą praktyką jest wybór napędu bezpośredniego z cylindrem centralnym zawsze wtedy, gdy warunki na to pozwalają – i to właśnie tę opcję uwzględniają najczęściej stosowane normy i wytyczne w budownictwie.

Pytanie 24

Na rysunku przedstawiono schemat

A. stycznika.

B. wyłącznika różnicowoprądowego.

C. wyłącznika głównego.

D. wyłącznika instalacyjnego.

Na przedstawionym schemacie łatwo się pomylić, ponieważ elementy takie jak styczniki, wyłączniki główne czy instalacyjne również są powszechnie stosowane w instalacjach elektrycznych. Jednak warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych szczegółów. Stycznik to przede wszystkim urządzenie służące do zdalnego załączania i wyłączania obwodów, zazwyczaj nie posiada toroidu z uzwojeniami na wszystkich przewodach fazowych i neutralnym – tu wyraźnie widać obecność przekładnika prądowego. Wyłącznik główny, jak sama nazwa wskazuje, jest prostszym urządzeniem – to zwykle wyłącznik dwubiegunowy lub czterobiegunowy, którego zadaniem jest szybkie odłączenie całej instalacji, ale bez analizy prądów różnicowych i bez funkcji testu, który tu jest wyraźnie zaznaczony. Wyłącznik instalacyjny, nazywany popularnie ‚esem’, chroni instalację przed skutkami przeciążenia i zwarcia, a nie przed prądem różnicowym. Typowym błędem jest mylenie tych zabezpieczeń, bo wszystkie te urządzenia mają styki i mogą wyglądać podobnie w rozdzielnicy. Ale tylko wyłącznik różnicowoprądowy kontroluje sumę prądów wpływających i wypływających – przy naruszeniu tej równowagi natychmiast odłącza zasilanie. Przycisk testu z rezystorem RT to kolejny element, którego nie posiadają wymienione wcześniej urządzenia. Z mojego doświadczenia wynika, że wielu uczniów skupia się na liczbie torów lub obecności cewki, a nie zwraca uwagi na obecność przekładnika i testu – a to właśnie o te elementy chodzi w ochronie różnicowoprądowej, zgodnie z normami PN-EN 61008 i PN-EN 61009. Warto rozróżniać te aparaty, bo ich funkcje i zastosowania są zupełnie różne, a źle dobrane zabezpieczenie nie spełni swojej roli ani w domu, ani w przemyśle.

Pytanie 25

Na podstawie zamieszczonego rysunku z instrukcji montażowej układu sterowania dźwigu osobowego określ, którego narzędzia należy użyć do przykręcenia elementu metalowego?

A. Wkrętaka krzyżakowego.

B. Klucza imbusowego.

C. Klucza płaskiego.

D. Wkrętaka typu torx.

Odpowiedź z wkrętakiem krzyżakowym jest jak najbardziej zgodna z tym, co widzimy na rysunku. Na końcówkach śrub wyraźnie widać nacięcia w kształcie krzyża, co jest charakterystyczne właśnie dla śrub typu Phillips (czyli popularnych śrub krzyżakowych). W branży montażowej, szczególnie przy składaniu elementów metalowych w windach lub układach sterowania, stosowanie właściwego narzędzia to podstawa bezpieczeństwa i szybkości pracy. Gdy używasz wkrętaka krzyżakowego, narzędzie idealnie wpasowuje się w gniazdo śruby, przez co minimalizujesz ryzyko ześlizgnięcia się z łba i uszkodzenia powierzchni albo nawet skaleczenia. Moim zdaniem warto też pamiętać, że standardy montażowe PN-EN 81-20 oraz wytyczne producentów wind zalecają używanie dedykowanych wkrętaków do konkretnych typów śrub, by zapewnić trwałość i niezawodność połączenia. To, że stosujemy odpowiednie narzędzie, skraca też czas montażu – nie musisz się męczyć, dociskać czy kombinować. Co ciekawe, w praktyce często spotyka się sytuację, gdy ktoś próbuje „na siłę” użyć płaskiego wkrętaka do śruby krzyżakowej – i wtedy łatwo o przekręcenie gniazda. Lepiej stosować dobre praktyki od początku.

Pytanie 26

Na ilustracji pokazano wyłącznik

A. trójfazowy nadprądowy.

B. różnicowoprądowy.

C. jednofazowy nadprądowy.

D. jednofazowy krańcowy.

Wyłącznik widoczny na zdjęciu to klasyczny jednofazowy wyłącznik nadprądowy, często nazywany potocznie 'eską'. Stosuje się go w praktycznie każdej instalacji elektrycznej, zarówno w domach, jak i w małych zakładach czy nawet w warsztatach. Jego głównym zadaniem jest ochrona przewodów elektrycznych przed skutkami przeciążenia i zwarcia – czyli sytuacji, kiedy przez obwód płynie zbyt duży prąd. Wtedy wyłącznik automatycznie odcina zasilanie, co w wielu przypadkach ratuje instalację przed uszkodzeniem, a czasem nawet przed pożarem. Sam wyłącznik na zdjęciu jest jednoelementowy, montowany na standardowej szynie DIN, co jest zgodne z normami PN-EN 60898 i stosowane praktycznie wszędzie. Moim zdaniem, jeśli ktoś planuje modernizację instalacji domowej, to właśnie te wyłączniki powinny być podstawą ochrony każdego obwodu – szczególnie gniazd i oświetlenia. Co ciekawe, dobierając taki wyłącznik, warto zwrócić uwagę na charakterystykę (np. B lub C), by dobrze dopasować go do charakteru obciążenia. To detal, ale potrafi mieć duże znaczenie w praktyce.

Pytanie 27

Którego narzędzia należy użyć w celu przygotowania żył przewodu do podłączenia?

A. Narzędzie 1

B. Narzędzie 3

C. Narzędzie 2

D. Narzędzie 4

Do przygotowania żył przewodu do podłączenia zdecydowanie najlepszym wyborem jest narzędzie numer 4, czyli profesjonalny ściągacz izolacji. Moim zdaniem to absolutna podstawa w warsztacie każdego elektryka czy automatyka – bez niego ciężko o precyzyjne i bezpieczne przygotowanie końcówki kabla do dalszej pracy. Strippery, bo tak fachowo się je nazywa, umożliwiają szybkie i dokładne usunięcie izolacji bez ryzyka uszkodzenia przewodnika, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa instalacji. W praktyce bardzo łatwo przeciąć lub nadciąć żyłę zwykłym nożem lub innym narzędziem, a to potem prowadzi do niepewnych połączeń i zwarć. Dobre praktyki branżowe, zgodnie chociażby z normami PN-EN 60204-1 czy PN-HD 60364, wyraźnie wskazują na konieczność zachowania integralności przewodu oraz czystości odsłoniętych końcówek. Ściągacz izolacji pozwala uzyskać odpowiednią długość gołej żyły, bez zadziorów i uszkodzenia drutów, co potem znacząco ułatwia montaż końcówek tulejkowych lub podłączanie do zacisków. Z mojego doświadczenia – nawet najprostszy dobrej jakości stripper to inwestycja, która się zwraca już po kilku instalacjach i oszczędza masę nerwów. W praktyce zawodowej nie wyobrażam sobie pracy bez tego narzędzia, bo ręczne zdejmowanie izolacji to już przeszłość. Stripper to nie tylko wygoda, ale i gwarancja, że połączenia będą trwałe i zgodne z wymaganiami technicznymi.

Pytanie 28

Którą czynność, podczas wykonywania montażu zawiesia kabiny należy wykonać jako pierwszą, po uzyskaniu wymaganej długości liny?

A. Zabezpieczenie końcówki liny.

B. Umieszczenie zacisku na linie.

C. Zaciągnięcie klina liną.

D. Założenie klina.

Prawidłową czynnością po uzyskaniu wymaganej długości liny w czasie montażu zawiesia kabiny jest zabezpieczenie końcówki liny. To taki praktyczny detal, który bardzo często jest lekceważony, a moim zdaniem świadczy o profesjonalizmie. Chodzi o to, żeby zapobiec rozwarstwieniu się splotu liny stalowej, co może prowadzić do jej osłabienia lub w najgorszym przypadku do rozkręcenia takiej liny. Zabezpieczenie wykonuje się najczęściej poprzez lutowanie, stosowanie tulejek albo owijanie końcówki drutem wiązałkowym. W branżowych normach – chociażby w PN-EN 13411-2 – zwraca się wyraźnie uwagę, że każda obrabiana lina powinna mieć solidnie zabezpieczoną końcówkę zaraz po przycięciu, zanim ktokolwiek zacznie montować zawiesie, zakładać kliny czy inne elementy zaczepowe. To jest taka podstawa, żeby całość konstrukcji była rzeczywiście bezpieczna i bezproblemowa w dalszym użytkowaniu. Z mojego doświadczenia – nie raz widziałem, jak ktoś pominął ten krok i potem trzeba było kombinować, bo druty z liny zaczynały się rozchodzić. Dopiero na tak zabezpieczonej linie można spokojnie zabierać się za resztę montażu, czyli zakładanie klinów czy zacisków. To naprawdę wpływa na trwałość i bezpieczeństwo całego układu zawiesia, także trochę taka inwestycja w spokój podczas późniejszej eksploatacji.

Pytanie 29

Na ilustracji przedstawiono środek ochrony indywidualnej niezbędny podczas wykonywania

A. spawania gazowego.

B. połączeń elementów instalacji hydraulicznej.

C. otworów w stropie z żelbetonu.

D. przecinania elementów szlifierką kątową.

Gogle pokazane na ilustracji nie nadają się do każdej pracy, gdzie istnieje ryzyko uszkodzenia oczu – to częsty błąd w myśleniu, bo wyglądają 'ochronnie' i mogłyby się wydawać uniwersalne. W przypadku wiercenia otworów w żelbetonie potrzebne są raczej okulary lub gogle odporne na uderzenia, które zabezpieczają przed odpryskami betonu i pyłem, ale nie posiadają aż tak ciemnych filtrów jak te pokazane na zdjęciu. Użycie ciemnych gogli przy takiej pracy mogłoby wręcz ograniczyć widoczność i spowodować dodatkowe zagrożenie. Z kolei przy montażu instalacji hydraulicznych nie stosuje się w ogóle takiego zabezpieczenia – tu wystarczają standardowe okulary ochronne, jeśli w ogóle, bo nie występuje tam ani intensywne promieniowanie, ani zagrożenie oślepieniem. Przecinanie elementów szlifierką kątową wymaga z kolei zupełnie innych środków – gogle powinny być odporne na uderzenia, często z boczną osłoną i bez mocnego przyciemnienia, bo trzeba dobrze widzieć obrabiany materiał. Typowym błędem jest więc utożsamianie wszystkich okularów ochronnych z goglami do spawania, podczas gdy różne branże mają bardzo konkretne wymagania co do środków ochrony indywidualnej. W praktyce stosowanie nieodpowiednich środków może prowadzić do poważnych wypadków – moim zdaniem, lepiej poświęcić chwilę i dobrać sprzęt zgodnie z normami i specyfiką zagrożeń konkretnego stanowiska pracy, zamiast działać na ślepo tylko dlatego, że coś 'wygląda ochronnie'.

Pytanie 30

Zgodnie z przedstawionym na rysunku fragmentem instrukcji śruby M12x35 użyto do zamocowania

A. enkodera.

B. koła zdawczego.

C. koła ciernego.

D. ogranicznika prędkości.

Wybranie odpowiedzi ogranicznik prędkości świadczy o bardzo dobrej znajomości zagadnień związanych z montażem elementów mechanicznych w układach dźwigowych. Śruba M12x35 jest typowo stosowana tam, gdzie wymagane jest solidne i pewne mocowanie, szczególnie w miejscach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo. Ogranicznik prędkości pełni kluczową rolę w windach – zatrzymuje kabinę w razie przekroczenia dopuszczalnej prędkości, więc wszystkie połączenia muszą być wyjątkowo wytrzymałe. Moim zdaniem, w praktyce na montażu zawsze warto zwracać uwagę na długość i średnicę śrub, bo czasem ktoś sugeruje się tylko pasującym gwintem, a nie bierze pod uwagę wytrzymałości całego połączenia. Zgodnie z normami EN 81-20 zaleca się stosowanie śrub dużych średnic do montażu elementów bezpieczeństwa. Dodatkowo, długość M12x35 umożliwia pewne zakotwiczenie w grubej konstrukcji ramy. Warto też pamiętać, że dla enkoderów czy kół ciernych nie wymaga się aż tak solidnych połączeń. Najczęściej tam wystarczają śruby mniejszych rozmiarów – nie tylko ze względu na obciążenia, ale też na łatwiejszy montaż w ograniczonej przestrzeni. Takie zadania, choć wydają się mechanicznie proste, w rzeczywistości są fundamentem bezpieczeństwa całego systemu.

Pytanie 31

Jaką wartość prądu zadziałania należy nastawić na przekaźniku termobimetalowym po wykonaniu montażu układu sterowania silnikiem trójfazowym o prądzie znamionowym 5,1 A?

A. 6,1 A

B. 5,1 A

C. 5,6 A

D. 6,6 A

Ustawienie prądu zadziałania przekaźnika termobimetalowego dokładnie na wartość prądu znamionowego silnika, czyli 5,1 A, wydaje się na pierwszy rzut oka logiczne – przecież to właśnie taki prąd jest zapisany na tabliczce znamionowej. Jednak w praktyce okazuje się, że takie podejście przynosi więcej szkody niż pożytku. Silnik podczas rozruchu, krótkotrwałych przeciążeń czy zmian obciążenia potrafi pobierać chwilowo nieco większy prąd niż znamionowy i wtedy przekaźnik ustawiony zbyt „sztywno” będzie niepotrzebnie wyłączał urządzenie. To bardzo powszechny błąd, zwłaszcza u początkujących automatyków albo elektryków, którzy trzymają się suchych danych z katalogu. Z drugiej strony, zwiększanie wartości nastawy znacznie powyżej 5,6 A, jak np. 6,1 A lub 6,6 A, to kolejny typowy błąd, wynikający z przekonania, że lepiej „niech się nie wyłączy za szybko”. Takie podejście jest bardzo ryzykowne, bo tracimy wtedy skuteczność zabezpieczenia i w razie faktycznego przeciążenia silnika, termik zareaguje za późno lub wcale. W rezultacie może dojść do przegrzania uzwojeń, a nawet do poważnej awarii czy pożaru. Standardy branżowe, jak np. PN-EN 60947-4-1, wyraźnie zalecają ustawianie prądu zadziałania na poziomie 105-110% prądu znamionowego (czyli właśnie 5,6 A dla 5,1 A). Z mojego doświadczenia wynika, że trzymanie się tej zasady to po prostu mniej kłopotów eksploatacyjnych, mniej nieplanowanych przestojów i większe bezpieczeństwo maszyn. Kluczowe jest, by nie traktować wartości znamionowej jako magicznego progu, tylko uwzględniać realia pracy silników – krótkie przeciążenia, tolerancje produkcyjne i warunki środowiskowe. To świadome ustawienie zabezpieczeń, a nie przypadek, decyduje o długoletniej bezawaryjnej pracy instalacji.

Pytanie 32

Doprowadzenie energii do oświetlenia kabiny, szybu, maszynowni i linowni powinno

A. pochodzić z zasilania zespołu napędowego.

B. pochodzić z awaryjnego źródła zasilania.

C. pochodzić od elektronicznego zespołu sterującego.

D. być niezależne od zasilania zespołu napędowego.

To jest właśnie najważniejsza zasada przy projektowaniu instalacji oświetlenia w windach i szybikach. Oświetlenie kabiny, szybu, maszynowni i linowni musi być niezależne od zasilania zespołu napędowego, bo bezpieczeństwo ludzi jest tu na pierwszym miejscu. Wyobraź sobie sytuację: winda się zatrzymuje z powodu awarii napędu albo jakiegoś zwarcia i nagle ciemno wszędzie – nikt nie chce być w takim położeniu. Dlatego normy, jak PN-EN 81 czy wytyczne UDT, kładą duży nacisk na to, żeby światło działało nawet, gdy napęd nie funkcjonuje. W praktyce często prowadzi się oddzielne obwody zasilania oświetlenia albo stosuje źródła zasilania z innych rozdzielnic. Często montuje się też awaryjne oświetlenie z własnymi bateriami, co dodatkowo podnosi poziom bezpieczeństwa. Moim zdaniem każda poważna firma dźwigowa zwraca na to szczególną uwagę, bo to kwestia zarówno wygody użytkowników, jak i przepisów BHP. Z mojego doświadczenia wynika, że niezależność zasilania oświetlenia ułatwia też serwisowanie, bo ekipa techniczna zawsze ma światło nawet, jeśli zespół napędowy jest odłączony lub uszkodzony. To taka drobna rzecz, ale ma ogromne znaczenie dla codziennego użytkowania i bezpieczeństwa.

Pytanie 33

Celem badania odbiorczego UTB przez dozór techniczny jest między innymi stwierdzenie, czy

A. nie powstały uszkodzenia mające wpływ na bezpieczeństwo eksploatacji lub mogące być przyczyną zagrożenia w przyszłości.

B. montaż i przeznaczenie urządzenia są zgodne z instrukcją eksploatacji i przepisami o dozorze technicznym.

C. dokonana naprawa nie ma wpływu na bezpieczną eksploatację urządzenia.

D. zrealizowano zalecenia zamieszczone w protokole z poprzedniego badania.

W temacie badań odbiorczych urządzeń transportu bliskiego bardzo łatwo pomylić cele tego badania z innymi działaniami realizowanymi przez dozór techniczny na różnych etapach eksploatacji. Często występuje przekonanie, że główną rolą badania odbiorczego jest potwierdzenie prawidłowości napraw lub usunięcie usterek, które były stwierdzone wcześniej, jednak taki pogląd nie oddaje istoty tego procesu. Badanie odbiorcze to nie jest kontrola po naprawie ani inspekcja mająca na celu sprawdzenie realizacji zaleceń z poprzednich protokołów. Takie czynności są przewidziane, ale w ramach innego rodzaju badań, np. poawaryjnych lub eksploatacyjnych. Równie często pojawia się przeświadczenie, że badanie odbiorcze dotyczy wykrywania nowych uszkodzeń czy potencjalnych zagrożeń, które mogłyby pojawić się w przyszłości. W rzeczywistości, podstawowym zadaniem badania odbiorczego jest ocena, czy urządzenie zostało zamontowane i skonfigurowane dokładnie zgodnie z instrukcją eksploatacji oraz obowiązującymi przepisami i normami dozoru technicznego. To jest fundament bezpiecznego wdrożenia sprzętu do eksploatacji w zakładzie. Bardzo często myli się etapy nadzoru technicznego – np. badanie po naprawie skupia się na tym, czy naprawa nie wpłynęła negatywnie na bezpieczeństwo, natomiast badanie odbiorcze to nie jest powtórna weryfikacja wcześniejszych usterek czy realizacji zaleceń z poprzednich inspekcji. Takie uproszczenia mogą prowadzić do przeoczenia faktu, że urządzenie musi być zgodne z dokumentacją i wymaganiami prawnymi już na samym starcie użytkowania. W praktyce branżowej podkreśla się, że bez tej zgodności nie da się zapewnić bezpiecznej pracy, a samo sprawdzenie stanu technicznego czy historii napraw nie jest wystarczające. To typowy błąd myślowy wynikający ze zbyt ogólnego podejścia do tematu dozoru technicznego.

Pytanie 34

Na rysunku przedstawiono

A. szyb.

B. nadszybie.

C. podszybie.

D. linownię.

Na zdjęciu widoczny jest szyb, czyli pionowa przestrzeń w budynku, w której porusza się kabina windy lub inne urządzenie transportowe, na przykład dźwig towarowy. Szyb charakteryzuje się wyraźnie odseparowanymi ścianami, prowadnicami i instalacją elektryczną, co doskonale widać na fotografii – te elementy są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania dźwigu. Moim zdaniem szyb to jedno z tych miejsc, które w praktyce często robią wrażenie rozmiarem i specyficzną atmosferą – osobiście uważam, że samo wejście do szybu (oczywiście zgodnie z procedurą, po jego odłączeniu i zabezpieczeniu) daje zupełnie inne pojęcie o pracy windziarzy czy serwisantów. W branży dźwigowej i budowlanej bardzo ważne jest, żeby szyb był zawsze zgodny z normami – na przykład PN-EN 81 – ponieważ od tego zależy bezpieczeństwo użytkowników. Praktycznie, szyb to nie tylko rama, ale cały system kanałów, prowadnic, przewodów i zabezpieczeń. Instalatorzy muszą dbać o właściwe rozmieszczenie oświetlenia, wentylację i oznakowanie. Warto pamiętać, że szyb może być wykorzystywany nie tylko do transportu ludzi, ale i towarów, a nawet czasem specjalistycznych systemów ratowniczych. To miejsce kluczowe w każdym budynku wyposażonym w pionowe środki transportu.

Pytanie 35

Na rysunku pokazano zawór

A. zwrotny.

B. rozdzielający.

C. bezpieczeństwa.

D. dławiący.

Częstym nieporozumieniem przy analizie takich rysunków technicznych jest mylenie funkcji różnych typów zaworów ze względu na podobieństwo konstrukcji. W przypadku zaworu dławiącego mamy raczej do czynienia z elementem pozwalającym na regulację przepływu medium – zwykle przez śrubę regulacyjną lub pokrętło, a nie automatyczny mechanizm z grzybkiem i sprężyną jak na rysunku. Zawór rozdzielający natomiast służy do kierowania medium w różne gałęzie instalacji (na przykład w hydraulice siłowej), często posiada kilka kanałów i położeń – tutaj wyraźnie tego nie widać, bo konstrukcja jest bardzo prosta, jednoosiowa. Jeśli chodzi o zawór bezpieczeństwa, to jego głównym zadaniem jest ochrona przed przekroczeniem dopuszczalnego ciśnienia i automatyczne upuszczenie medium przy przekroczeniu progu – wtedy konstrukcja zawiera zwykle specjalny układ kalibrowanej sprężyny i często też dodatkowe zabezpieczenia, a nie prosty mechanizm pozwalający na jednokierunkowy przepływ. Takie błędy wynikają często z chęci uproszczenia rozumowania lub braku znajomości subtelnych różnic konstrukcyjnych. Moim zdaniem warto zapamiętać, że zawór zwrotny ma zawsze prosty mechanizm blokujący cofanie się medium, co od razu odróżnia go od bardziej skomplikowanych zaworów dławiących, rozdzielających czy bezpieczeństwa. Dobre praktyki zalecają dokładną analizę rysunku technicznego oraz zrozumienie funkcji każdej części zaworu przed sklasyfikowaniem jego typu. W branży hydraulicznej czy wodnej takie pomyłki prowadzą do nieprawidłowego doboru komponentów, co może skutkować poważnymi problemami w eksploatacji. Dlatego zawsze warto podchodzić do interpretacji schematów z dużą starannością i nie kierować się wyłącznie pierwszym, powierzchownym skojarzeniem.

Pytanie 36

Do pomiaru rezystancji cewki przeznaczonej do zamontowania należy wykorzystać

A. mikrometr.

B. woltomierz.

C. stoper.

D. multimetr.

Multimetr to zdecydowanie podstawowe narzędzie każdego, kto zajmuje się elektryką, zarówno w warsztacie, jak i w terenie. Z jego pomocą można nie tylko zmierzyć rezystancję cewki, czyli opór elektryczny, ale także napięcie czy prąd. Z mojego doświadczenia, większość profesjonalistów po prostu nie wyobraża sobie pracy bez cyfrowego lub nawet analogowego multimetru. Pomiar rezystancji cewki przed jej zamontowaniem to wręcz obowiązek – pozwala od razu wychwycić ewentualne zwarcia, przerwy w uzwojeniu czy nieprawidłowości wynikające z wad produkcyjnych lub transportowych. Praktyka pokazuje, że nawet nowa cewka potrafi mieć uszkodzenie, więc szybki pomiar multimetrem potrafi zaoszczędzić mnóstwo nerwów i czasu. Branżowe standardy, takie jak normy PN-EN dotyczące bezpieczeństwa instalacji, jasno wskazują na konieczność sprawdzania elementów przed montażem – właśnie multimetr daje tu najwięcej informacji. Warto dodać, że multimetry mają różne zakresy pomiarowe, więc bez problemu można dobrać odpowiedni zakres do przewidywanej wartości rezystancji. Z mojego punktu widzenia, jeśli ktoś serio myśli o pracy z elektroniką czy elektrotechniką, to inwestycja w dobry multimetr to podstawa – bez tego pomiar rezystancji cewki jest w zasadzie niemożliwy albo bardzo nieprecyzyjny.

Pytanie 37

Wskaż oznaczenie paczki, którą powinien pobrać monter do montażu układu napędu i sterowania.

Nazwa elementu	Oznaczenie paczki
Sygnalizacja szybowa	PACK001-2
Napęd i sterowanie	PACK003-2
Panele kabiny	PACK003-1
Sufit ozdobny	PACK003-3
Kable zwisowe i szybowe	PACK006-5
Dach kabiny	PACK007-1
Łączniki końcowe	PACK008-1
Prowadnica przeciwwagi	PACK008-2
Prowadnica kabiny	PACK008-3

A. PACK008-3

B. PACK003-2

C. PACK003-1

D. PACK007-1

Wybrałeś PACK003-2 i to jest właśnie prawidłowe oznaczenie paczki z elementami do montażu układu napędu i sterowania. W praktyce, kiedy przygotowujemy się do instalacji wind czy innych urządzeń dźwigowych, szczegółowe oznaczenia paczek mają ogromne znaczenie – pozwalają uniknąć pomyłek i przyspieszają pracę na budowie. Oznaczenie PACK003-2 odpowiada dokładnie pozycji „Napęd i sterowanie” w tabeli. Bez tej paczki ani rusz, bo zawiera kluczowe elementy takie jak silnik, układ sterowania, kable do podłączeń, a także podstawowe komponenty od których zależy cały ruch windy. Standardy branżowe, np. PN-EN 81-20, bardzo mocno podkreślają konieczność właściwego identyfikowania i rozdzielania komponentów podczas montażu, właśnie po to, żeby nie pomylić się podczas instalacji czy testów bezpieczeństwa. Moim zdaniem takie oznaczenia to nie tylko wygoda – to także kwestia bezpieczeństwa i jakości montażu. Na budowach często panuje zamieszanie, a dobrze opisana paczka pozwala wyłapać braki zanim cokolwiek pójdzie nie tak. Warto pamiętać, że sam układ napędu i sterowania to serce całego systemu – jak coś tu zawalisz, to reszta konstrukcji nie zadziała jak trzeba. Z mojego doświadczenia wynika, że nie raz ratowało to sytuację, kiedy ktoś przyniósłby panele zamiast napędu – i byłby klops. Dodatkowo, fachowe podejście do identyfikacji paczek jest standardem w każdej szanującej się firmie montażowej, bo optymalizuje czas i ogranicza ryzyko poważnych błędów.

Pytanie 38

Prawidłowo przygotowane do montażu dźwigu wnętrze szybu może zawierać

A. rury wodociągowe.

B. elementy wykonawcze elektrycznego ogrzewania szybu.

C. rury kanalizacyjne.

D. przewody elektryczne nienależące do dźwigu.

Często można się spotkać z przekonaniem, że szyby dźwigowe pełnią rolę uniwersalnych kanałów instalacyjnych, ale to poważny błąd projektowy i wykonawczy. Umieszczanie w nich rur kanalizacyjnych czy wodociągowych jest niezgodne z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa. Przepisy oraz normy, m.in. PN-EN 81-20, jasno określają, że szyby dźwigów muszą być wolne od wszelkich instalacji niezwiązanych z funkcjonowaniem samego dźwigu. W praktyce oznacza to całkowity zakaz prowadzenia przez szyb przewodów i rur, które służą innym celom niż obsługa urządzenia transportu pionowego. Rury kanalizacyjne niosą ryzyko zalania i zanieczyszczenia szybu, co może doprowadzić do korozji, awarii czy nawet zagrożenia zdrowia i życia użytkowników. Rury wodociągowe mogą być przyczyną niekontrolowanych wycieków, a w skrajnych sytuacjach pęknięcia prowadzą nawet do przerwania pracy dźwigu. Prowadzenie przewodów elektrycznych niezwiązanych z dźwigiem to kolejny błąd – takie przewody mogą powodować zakłócenia elektromagnetyczne oraz stwarzają dodatkowe zagrożenia w razie awarii bądź pożaru. To, co rzeczywiście dopuszcza się w szybie, to – poza instalacjami stricte dźwigowymi – elementy ogrzewania elektrycznego zapobiegającego kondensacji i oblodzeniu, ale tylko pod warunkiem przestrzegania wymagań normatywnych oraz po uzyskaniu odpowiednich zgód. Z mojego doświadczenia wynika, że próby oszczędzania miejsca przez prowadzenie innych instalacji przez szyb kończą się zawsze negatywną opinią nadzoru technicznego, a nawet koniecznością kosztownej przebudowy. Warto o tym pamiętać przy każdym projekcie dźwigowym, bo bezpieczeństwo ludzi i niezawodność pracy windy są tutaj absolutnym priorytetem.

Pytanie 39

Podstawowym środkiem ochrony indywidualnej przed upadkiem z wysokości w szybie dźwigowym są

A. barierki ochronne.

B. liny montażowe.

C. szelki bezpieczeństwa.

D. siatki ochronne.

Szelki bezpieczeństwa to zdecydowanie podstawa, jeśli chodzi o ochronę indywidualną przed upadkiem z wysokości w szybie dźwigowym. W praktyce, właśnie te środki ochrony osobistej są wymagane przez większość przepisów BHP oraz norm, takich jak PN-EN 361 czy PN-EN 363. Szelki zakłada się bezpośrednio na ubranie robocze, a następnie łączy się je z systemem asekuracyjnym – zwykle z liną z urządzeniem samohamownym lub amortyzatorem. Pozwala to chronić pracownika nawet wtedy, gdy dojdzie do potknięcia czy nagłego utraty równowagi. Szczególnie w wąskich, ograniczonych przestrzeniach szybu, gdzie trudno zamontować barierki albo siatki, szelki stają się jedynym realnie skutecznym zabezpieczeniem. Z mojego doświadczenia wynika, że wielu monterów wind traktuje te zabezpieczenia jako oczywistość, bo jeden moment nieuwagi w takim miejscu może skończyć się tragicznie. Co ciekawe, szelki bezpieczeństwa umożliwiają również bezpieczne opuszczanie lub podchodzenie w szybie – oczywiście pod warunkiem, że są stosowane z odpowiednimi punktami kotwiczenia. To nie jest tylko wymóg z papieru, ale realna ochrona zdrowia i życia – zdecydowanie warto o tym pamiętać na co dzień.

Pytanie 40

Pomiar rezystancji metodą techniczną w układzie z „dokładnym pomiarem prądu” przedstawiono na rysunku

A. Rysunek 3

B. Rysunek 4

C. Rysunek 2

D. Rysunek 1

W analizie układów pomiarowych do wyznaczania rezystancji metodą techniczną często pojawia się kilka wariantów podłączenia przyrządów pomiarowych. Niestety, częstym błędem jest nieuwzględnianie wpływu rezystancji wewnętrznej amperomierza oraz sposobu, w jaki woltomierz jest wpięty względem mierzonego elementu. W niektórych układach pojawia się problem bocznikowania amperomierza przez woltomierz – to powoduje, że prąd wskazywany przez amperomierz nie jest dokładnie tym, który płynie przez badaną rezystancję, tylko jest sumą prądów przez Rx i przez woltomierz. W efekcie, wyznaczona z prawa Ohma wartość rezystancji jest obarczona niekiedy znacznym błędem systematycznym. Zdarza się też, że ktoś wybiera układ, gdzie amperomierz jest umieszczony nie w bezpośrednim szeregu z badanym rezystorem, lecz przed lub za miejscem rozgałęzienia na woltomierz – to niestety całkowicie przekłamuje istotę „dokładnego pomiaru prądu”. W praktyce na warsztatach szkolnych czy w serwisie sprzętu często widzę, że ktoś bierze pierwszy lepszy schemat z internetu, nie analizując przebiegu prądu – a to poważny błąd. Moim zdaniem, żeby uniknąć wątpliwości, warto ćwiczyć rysowanie przebiegu prądów i sprawdzanie, czy amperomierz pokazuje dokładnie to, czego wymaga dana metoda. Z mojego doświadczenia wynika, że tylko układ z amperomierzem ustawionym szeregowo z Rx, przed odgałęzieniem do woltomierza, daje wiarygodne wyniki w praktyce. Wszystkie inne warianty, nawet jeśli na pierwszy rzut oka wydają się poprawne, prowadzą do powielania typowego błędu pomiarowego – szczególnie przy niskich rezystancjach, gdzie wpływ prądu bocznikującego woltomierz jest nie do pominięcia. Warto mieć to na uwadze w codziennej pracy elektryka czy technika.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej