Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Ortoptystka
Kwalifikacja: MED.04 - Świadczenie usług medycznych w zakresie ortoptyki
Data rozpoczęcia: 21 kwietnia 2026 18:16
Data zakończenia: 21 kwietnia 2026 18:30

Egzamin zdany!

Wynik: 38/40 punktów (95,0%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Która informacja uzyskana w wywiadzie rodzinnym jest nieistotna w etiologii zeza?

A. Jaskra zamkniętego kąta.

B. Uraz gałki ocznej.

C. Przedwczesny poród.

D. Toksoplazmoza w okresie płodowym.

Wybierając jaskrę zamkniętego kąta jako nieistotną w etiologii zeza, całkiem trafnie rozumiesz, jak ważna jest selekcja informacji podczas zbierania wywiadu rodzinnego. Takie podejście zdecydowanie ułatwia skupienie się na czynnikach rzeczywiście istotnych dla rozwoju zeza. Jaskra zamkniętego kąta to choroba okulistyczna, która najczęściej dotyczy osób dorosłych i nie jest powiązana z zaburzeniami osi gałek ocznych czy mechanizmami odpowiadającymi za ustawienie oczu, zwłaszcza u dzieci. Etiologia zeza jest o wiele bardziej złożona i często związana z czynnikami genetycznymi, przebytymi urazami gałki ocznej w dzieciństwie, powikłaniami wcześniactwa czy infekcjami w okresie płodowym (jak np. toksoplazmoza). Takie okoliczności wpływają na rozwój mięśni gałkoruchowych, koordynację widzenia obuocznego czy uszkodzenia siatkówki. Z mojego doświadczenia wynika, że skupianie się na nieistotnych, przypadkowych jednostkach chorobowych utrudnia diagnostykę zeza i opóźnia wdrożenie właściwej terapii. Standardy okulistyki dziecięcej zalecają, by koncentrować się na wywiadzie dotyczącym urazów, wad rozwojowych, infekcji prenatalnych oraz czynników genetycznych, bo to one realnie wpływają na rozwój i leczenie zeza. W praktyce pominięcie jaskry zamkniętego kąta w wywiadzie rodzinnym w kontekście zeza nie niesie ze sobą ryzyka diagnostycznego.

Pytanie 2

Która metoda leczenia niedowidzenia wymaga zastosowania powidoków oraz zjawiska Haidingera?

A. Bangertera.

B. Cüppersa.

C. Campbella.

D. Starkiewicza.

Metoda Cüppersa to naprawdę ciekawa i, powiedziałbym, dość zaawansowana technika w leczeniu niedowidzenia, zwłaszcza jeśli chodzi o pracę z powidokami i zjawiskiem Haidingera. W praktyce klinicznej ta metoda skupia się na treningu widzenia obuocznego, czyli dąży do tego, żeby oba oczy zaczęły współpracować prawidłowo – szczególnie u dzieci z niedowidzeniem i zaburzeniami fiksacji centralnej. Właśnie powidoki oraz zjawisko Haidingera są tutaj wykorzystywane jako narzędzia diagnostyczne i terapeutyczne, bo pozwalają na ocenę i trening preferowanego punktu fiksacji. Zjawisko Haidingera to taki rodzaj złudzenia optycznego, dzięki któremu można ocenić, czy światło pada dokładnie na plamkę żółtą, czyli miejsce najlepszego widzenia. No i tutaj pojawia się ogromna przewaga tej metody nad typowym zasłanianiem czy filtrami, bo daje możliwość aktywnej pracy z pacjentem nad prawidłową fiksacją. Często stosuje się też różne ćwiczenia i testy z powidokami, które pomagają ocenić, gdzie dokładnie pacjent patrzy, i prowadzić rehabilitację. W gabinecie okulistycznym wygląda to tak, że pacjent dostaje odpowiednie narzędzia czy instrukcje, a terapeuta może obserwować postępy i modyfikować ćwiczenia. Moim zdaniem warto znać tę metodę, bo jest zgodna z najlepszymi praktykami specjalistycznymi i daje szanse na długotrwałe, skuteczne efekty – zwłaszcza gdy typowe metody nie przynoszą zadowalających rezultatów.

Pytanie 3

Ćwiczenia w celu poprawy zakresu konwergencji, stosowane pod ścisłym nadzorem ortoptystki, są wskazane w przypadku występowania zeza

A. rozbieżnego okresowego.

B. zbieżnego porażennego.

C. zbieżnego częściowo akomodacyjnego.

D. skośnego obu oczu.

W przypadku zeza rozbieżnego okresowego ćwiczenia poprawiające zakres konwergencji są uznawane za złoty standard postępowania, szczególnie jeśli są prowadzone pod ścisłą kontrolą ortoptystki. To schorzenie charakteryzuje się tym, że oczy pacjenta na ogół ustawiają się prawidłowo, ale co pewien czas jedno z nich ucieka na zewnątrz, zwłaszcza podczas patrzenia na odległe przedmioty lub w momentach zmęczenia. Takie epizody rozbieżności są często związane z niewydolnością mechanizmu konwergencji, czyli trudnością z przyciąganiem obu gałek ocznych do nosa. Stąd, ćwiczenia ortoptyczne ukierunkowane na wzmacnianie konwergencji mają praktyczne uzasadnienie – poprawiają komfort widzenia obuocznego, zmniejszają częstość występowania objawów a nierzadko nawet wydłużają okresy prawidłowego ustawienia oczu. Moim zdaniem dobra współpraca z ortoptystą w tym zakresie przynosi naprawdę wymierne skutki, zwłaszcza u dzieci, gdzie neuroplastyczność układu wzrokowego jest największa. W praktyce stosuje się np. ćwiczenia na synoptoforze, pryzmaty czy nawet proste aktywności zbliżania i oddalania palca. Standardy, np. zalecenia Polskiego Towarzystwa Okulistycznego, jasno podkreślają, że zanim rozważy się interwencję chirurgiczną, należy maksymalnie wykorzystać potencjał ćwiczeń ortoptycznych. Z mojego doświadczenia wynika, że większość specjalistów najpierw zaleca właśnie taką terapię, bo jest bezpieczna i nieinwazyjna, a może przynieść bardzo dobre efekty w tej konkretnej postaci zeza.

Pytanie 4

W przypadku występowania oczopląsu z wyrównawczym ustawieniem głowy i strefą „ciszy” pryzmaty należy ustawić

A. krawędziami w kierunku strefy ciszy.

B. podstawą w kierunku skroni.

C. krawędziami w kierunku przeciwnym do strefy ciszy.

D. podstawą w kierunku nosa.

Najważniejsze w przypadku oczopląsu z wyrównawczym ustawieniem głowy i strefą „ciszy” jest takie dobranie ustawienia pryzmatów, żeby ułatwić pacjentowi patrzenie właśnie w stronę tej strefy, gdzie oczopląs jest najmniej nasilony. Dlatego pryzmaty powinny być ustawione krawędziami skierowanymi w kierunku strefy ciszy – to jest praktycznie standard w optometrii i okulistyce. Dzięki temu przesuwamy obraz w kierunku, w którym pacjent i tak automatycznie ustawia głowę, żeby uzyskać największy komfort widzenia. Moim zdaniem to bardzo logiczne rozwiązanie – nie zmuszamy osoby do nienaturalnego patrzenia, tylko niejako „przybliżamy” jej komfortową pozycję do osi wzroku. Praktyka pokazuje, że taki zabieg naprawdę poprawia ostrość wzroku i komfort życia pacjenta z oczopląsem. W wielu materiałach branżowych, na przykład w zaleceniach Polskiego Towarzystwa Optometrii, znajdziesz potwierdzenie, że właśnie takie ustawianie pryzmatów minimalizuje konieczność kompensacyjnego ustawienia głowy. Dobrze też pamiętać, że indywidualne dopasowanie – zarówno wartości, jak i dokładnego ustawienia pryzmatów – powinno być zawsze poparte badaniem kierunku strefy ciszy u danego pacjenta. Nie jest to schemat uniwersalny dla wszystkich, ale zasada „krawędziami w stronę strefy ciszy” to taki złoty standard. Szczerze mówiąc, jeśli ktoś pracuje z pacjentami z oczopląsem, to powinien mieć to w małym palcu, bo różnica dla życia codziennego pacjenta bywa ogromna.

Pytanie 5

Badanie korespondencji siatkówkowej z użyciem pryzmatu i czerwonego filtra wymaga ustawienia pryzmatu bazą

A. ku górze.

B. ku dołowi.

C. do skroni.

D. do nosa.

To jest właśnie to ustawienie, które pozwala prawidłowo przeprowadzić badanie korespondencji siatkówkowej przy użyciu pryzmatu i czerwonego filtra. W praktyce pryzmat bazą ku górze przesuwa postrzegany obraz w dół siatkówki, co wykorzystuje się do oceny, jak oba oka współpracują ze sobą przy widzeniu obuocznym. Takie ustawienie jest typowe, bo umożliwia łatwiejszą interpretację wyników przez specjalistę – zwłaszcza gdy badamy obecność lub brak korespondencji siatkówkowej oraz potencjalne anomalie widzenia obuocznego. Jest to zgodne z procedurami rekomendowanymi przez Polskie Towarzystwo Optometrii i Optyki oraz standardami międzynarodowymi. Rzetelnie wykonane badanie pozwala odróżnić, czy mamy do czynienia z normalną, czy anormalną korespondencją siatkówkową, co jest kluczowe przy planowaniu dalszej terapii ortoptycznej czy leczenia zaburzeń widzenia (np. w niedowidzeniu czy zezie). Moim zdaniem warto też pamiętać, że prawidłowe ustawienie pryzmatu wpływa na komfort pacjenta i jakość otrzymanych danych – niedokładności mogą skutkować źle postawioną diagnozą. Przy takich badaniach liczy się dbałość o szczegóły i zrozumienie mechaniki działania pryzmatu. W praktyce, szczególnie przy pracy z dziećmi albo osobami mającymi trudności z komunikacją, właściwe ustawienie sprzętu to podstawa sukcesu.

Pytanie 6

Korekcji pryzmatycznej nie należy stosować w leczeniu

A. zeza porażennego.

B. niedowidzenia.

C. wad refrakcji.

D. zeza ukrytego.

Korekcja pryzmatyczna jest stosowana głównie w przypadkach zaburzeń widzenia obuocznego, szczególnie gdy mamy do czynienia z zezem ukrytym (heteroforią) lub porażeniem mięśni gałkoruchowych (zez porażenny). Pryzmaty pomagają w takich sytuacjach przesunąć obraz, ułatwiając fuzję obuoczną i redukując objawy takie jak podwójne widzenie czy astenopiję. Jednakże, jeśli chodzi o wady refrakcji, sprawa wygląda zupełnie inaczej. Wady refrakcji, takie jak krótkowzroczność, dalekowzroczność czy astygmatyzm, są korygowane przy pomocy soczewek sferycznych i cylindrycznych, które skupiają lub rozpraszają światło tak, by ogniskowa wypadała dokładnie na siatkówce oka. Pryzmaty nie zmieniają ogniskowania światła, tylko przesuwają obraz. Dlatego korekcja pryzmatyczna w leczeniu wad refrakcji w ogóle nie ma zastosowania. Moim zdaniem, to podstawowa rzecz, którą warto zapamiętać w praktyce optycznej i okulistycznej – nie stosujemy pryzmatów do zwykłej korekcji wzroku. W codziennej pracy, spotykając pacjenta z klasycznymi wadami refrakcji, skupiamy się na doborze odpowiednich szkieł korekcyjnych, a nie pryzmatów. Tak po prostu się to robi i taka jest dobra praktyka.

Pytanie 7

W leczeniu niedowidzenia metodą Bangertera olśnienie miejsca fiksacji ekscentrycznej i pobudzenie plamki uzyskuje się, stosując

A. koordynator.

B. stymulator.

C. pleoptofor.

D. eutyskop.

W leczeniu niedowidzenia wiele osób myli różne narzędzia diagnostyczno-terapeutyczne, myśląc, że wystarczy użyć dowolnego sprzętu do stymulacji wzroku. Eutyskop, mimo że brzmi podobnie, wykorzystywany był niegdyś głównie do terapii światłem, ale w zupełnie innym kontekście – raczej w leczeniu niedowidzenia związanego z brakiem światła czy deprywacją, nie do celowanego olśnienia plamki. Stymulator z kolei to pojęcie bardzo szerokie i niesprecyzowane – w okulistyce takie urządzenia mogą służyć do ogólnej stymulacji bodźcami wizualnymi, ale to nie to samo, co dedykowane pobudzanie plamki poprzez olśnienie miejsca fiksacji ekscentrycznej. Koordynator natomiast to raczej narzędzie używane w terapii zaburzeń widzenia obuocznego, np. do ćwiczeń koordynacji wzrokowo-ruchowej, i nie ma związku z techniką pleoptyczną. Typowym błędem myślowym jest tu utożsamianie terapii światłem z każdym urządzeniem, które generuje światło lub obrazy – niestety, efekty takich terapii są zupełnie inne. W leczeniu niedowidzenia kluczowe jest nie tylko samo pobudzanie oka, ale precyzyjne kierowanie stymulacji na plamkę, a to umożliwia tylko pleoptofor. Zwróć uwagę, że w aktualnych zaleceniach (zarówno polskich, jak i międzynarodowych) wyraźnie podkreśla się dobór urządzenia terapeutycznego adekwatnie do celu – dlatego wybór pleoptofora jest tu nieprzypadkowy i wynika z jego unikalnych właściwości terapeutycznych, niedostępnych w innych wymienionych urządzeniach.

Pytanie 8

Który zapis wyniku badania cover-testem świadczy o występowaniu II typu zeza akomodacyjnego?

	CT do dali c.c.	CT do blizy c.c.
A.	(+)	(+)
B.	(-)	(-)
C.	(-)	(+)
D.	(+)	(-)

A. CT do dali c.c. (+) CT do bliży c.c. (+)

B. CT do dali c.c. (-) CT do bliży c.c. (+)

C. CT do dali c.c. (+) CT do bliży c.c. (-)

D. CT do dali c.c. (-) CT do bliży c.c. (-)

Właśnie taka interpretacja wyniku cover-testu odpowiada II typowi zeza akomodacyjnego. Gdy w teście CT (cover test) do dali nie obserwujemy odchylenia (czyli wynik „-”), a dopiero przy patrzeniu na bliż (czyli podczas fiksacji na bliskim obiekcie) pojawia się zez (wynik „+”), to jest to klasyczna prezentacja zeza akomodacyjnego typu II. To zaburzenie jest związane z nadmierną konwergencją akomodacyjną podczas patrzenia z bliska, co wywołuje zez zbieżny tylko podczas tej czynności. Najczęściej dotyczy dzieci, u których rozwój układu wzrokowego jeszcze trwa. W praktyce, gdy widzimy taki obraz w badaniu, powinniśmy zlecić pełną korekcję refrakcji do dali oraz rozważyć dodatkowe działania wspomagające widzenie obuoczne (np. ćwiczenia konwergencji). Moim zdaniem, to szczególnie ważne, bo czasem lekarze niedokładnie rozróżniają typy zeza akomodacyjnego i niepotrzebnie stosują np. pryzmaty lub zalecają operację, podczas gdy prawidłowa korekcja i praca nad akomodacją często wystarczają. Warto pamiętać, że jeśli zez pojawia się wyłącznie przy patrzeniu na bliską odległość, to niemal zawsze mamy do czynienia właśnie z tym typem zaburzenia. Dosłownie, podręcznikowy przypadek II typu według standardów okulistycznych.

Pytanie 9

Jaki rodzaj korespondencji siatkówkowej występuje u pacjenta, jeśli w badaniu na synoptoforze kąt obiektywny wynosi +10°, kąt subiektywny wynosi 0°, a kąt anomalii wynosi +10°?

A. Nieprawidłowa harmonijna.

B. Nieprawidłowa nieharmonijna.

C. Prawidłowa zamierzona.

D. Prawidłowa ustalona.

Nieprawidłowa harmonijna korespondencja siatkówkowa jest rozpoznawana wtedy, gdy kąt obiektywny (czyli rzeczywisty, anatomiczny kąt zeza mierzony na synoptoforze) jest równy kątowi anomalii, a kąt subiektywny (odczuwany przez pacjenta, czyli to, jak pacjent kompensuje zez widzeniem obuocznym) wynosi zero. Właśnie taką sytuację mamy w tym pytaniu: kąt obiektywny +10°, kąt subiektywny 0°, kąt anomalii +10°. To oznacza, że mózg pacjenta wytworzył sobie takie połączenia siatkówkowe, które pozwalają mu widzieć podwójnie przesunięte obrazy jako jeden – czyli kompensuje zez poprzez nieprawidłowe powiązanie elementów siatkówki. W praktyce to zjawisko jest dość częste u dzieci z zezem wrodzonym czy długo utrzymującym się i ma duże znaczenie w postępowaniu ortoptycznym. Wskazuje to, że klasyczne ćwiczenia na przywrócenie widzenia obuocznego często są bardzo trudne, bo pacjent nie odczuwa podwójnego widzenia – a przez to leczenie musi być odpowiednio zaplanowane. Odpowiedź ta pokrywa się ze standardami badania okulistycznego i ortoptycznego, gdzie właśnie taki układ kątów jednoznacznie świadczy o nieprawidłowej harmonijnej korespondencji siatkówkowej. Warto pamiętać, że odróżnienie tej sytuacji od nieprawidłowej nieharmonijnej korespondencji ma fundamentalne znaczenie dla dalszego postępowania i rokowania – moim zdaniem każdy specjalista powinien sprawnie rozpoznawać te niuanse.

Pytanie 10

Nadwzroczność osiowa występuje, gdy

A. soczewka jest zbyt płaska w stosunku do siły łamiącej rogówki i do długości gałki ocznej.

B. gałka oczna jest zbyt krótka w stosunku do siły łamiącej soczewki i rogówki.

C. gałka oczna jest zbyt długa w stosunku do siły łamiącej soczewki i rogówki.

D. soczewka jest zbyt wypukła w stosunku do siły łamiącej rogówki i do długości gałki ocznej.

Nadwzroczność osiowa to problem, który w praktyce okulistycznej pojawia się, gdy długość gałki ocznej jest za mała w stosunku do jej siły łamiącej – czyli za krótka na to, jak mocno soczewka i rogówka załamują światło. W efekcie obraz skupia się za siatkówką, a nie na niej i dlatego osoby z nadwzrocznością mają trudności z widzeniem z bliska, a czasem nawet z daleka, zwłaszcza gdy z wiekiem słabnie akomodacja. W optyce oka przyjmuje się, że każdy milimetr skrócenia gałki ocznej to około 3 dioptrie nadwzroczności – czyli całkiem sporo. W praktyce, kiedy dobieramy okulary lub soczewki kontaktowe, musimy uwzględnić właśnie ten parametr długości gałki – to podstawa nowoczesnej diagnostyki refrakcyjnej, zwłaszcza przy planowaniu zabiegów okulistycznych jak laserowa korekcja wzroku czy wszczepienie soczewki pseudofakijnej. Bardzo często spotykałem się z sytuacjami, gdy pacjenci byli przekonani, że problem wynika z „słabej soczewki”, a tak naprawdę to właśnie nieprawidłowy rozmiar całej gałki był głównym winowajcą. Warto pamiętać też, że nadwzroczność osiową odróżnia się od nadwzroczności refrakcyjnej, gdzie zmiana dotyczy siły łamiącej, a nie długości gałki. To rozróżnienie jest kluczowe i zawsze podkreśla się je w standardowych podręcznikach, np. „Współczesna okulistyka” J. Kałużnego.

Pytanie 11

U pacjenta z zespołem STD typu I występuje w pozycji pierwotnej zez

A. zbieżny lub ortoforia ze zwężeniem szpary powiekowej i retrakcją gałki ocznej podczas odwodzenia.

B. rozbieżny ze zwężeniem szpary powiekowej i retrakcją gałki ocznej podczas przywodzenia.

C. zbieżny lub ortoforia ze zwężeniem szpary powiekowej i retrakcją gałki ocznej podczas przywodzenia.

D. rozbieżny ze zwężeniem szpary powiekowej i retrakcją gałki ocznej podczas odwodzenia.

Zespół Duane’a typu I to przykład wrodzonego ograniczenia odwodzenia oka związany z nieprawidłowym unerwieniem mięśni okoruchowych. W pozycji pierwotnej można zaobserwować zez zbieżny lub ortoforię, czyli prawidłowe ustawienie osi gałek ocznych. To bardzo charakterystyczne, zwłaszcza że podczas próby przywodzenia (kiedy pacjent patrzy w stronę nosa) dochodzi do wyraźnego zwężenia szpary powiekowej oraz retrakcji gałki ocznej. Ten objaw to praktycznie taka wizytówka zespołu Duane’a – specjaliści okulistyki już po pierwszym spojrzeniu wiedzą, z czym mają do czynienia. Moim zdaniem warto pamiętać, że w praktyce klinicznej rozpoznanie opiera się właśnie na obserwacji tych trzech elementów: ograniczone odwodzenie, retrakcja gałki ocznej i zwężenie szpary powiekowej przy przywodzeniu. W badaniach okulistycznych często wykonuje się testy ruchomości oka, żeby potwierdzić, że objawy występują dokładnie w tych warunkach. Takie wywiady i obserwacje są kluczowe w diagnostyce różnicowej z innymi postaciami zeza czy porażeniami nerwów czaszkowych. Warto pamiętać, że leczenie zachowawcze często wystarcza, a interwencje chirurgiczne są raczej zarezerwowane dla przypadków z istotnym upośledzeniem widzenia lub bardzo dużym kątem zeza. Na co dzień spotyka się takie przypadki głównie u dzieci, stąd szybka i trafna diagnoza jest bardzo ważna dla ich dalszego rozwoju wzrokowego.

Pytanie 12

Ćwiczeniem nakierowanym na rozdzielenie akomodacji od konwergencji jest ćwiczenie z użyciem

A. diploskopu.

B. cheiroskopu.

C. tekstu i piłeczki.

D. karty z kropkami.

Wybór diploskopu jako prawidłowego narzędzia do rozdzielania akomodacji od konwergencji zdecydowanie ma uzasadnienie – to sprzęt wykorzystywany w terapii widzenia, pozwalający ćwiczyć oba te mechanizmy osobno. To właśnie diploskop, dzięki swojej konstrukcji, daje możliwość prezentacji bodźców wzrokowych każdemu oku z osobna, co prowokuje mózg do pracy nad koordynacją wzrokową bez automatycznego uruchamiania akomodacji wraz z konwergencją. W praktyce takie ćwiczenia są bardzo ważne np. przy leczeniu zezów czy różnego typu zaburzeń widzenia obuocznego, gdzie zależy nam na tym, by pacjent nauczył się pracować nad zbieżnością oczu niezależnie od procesu dostosowywania ostrości. Z mojej perspektywy, ćwiczenia z diploskopem są nieco niedoceniane w polskich gabinetach, a przecież literatura optometryczna, chociażby wg standardów COVD (College of Optometrists in Vision Development), mocno podkreśla ich skuteczność. Powiem szczerze, że praktyczne zastosowanie diploskopu potrafi znacząco poprawić efektywność treningu widzenia w przypadkach, gdzie inne ćwiczenia dają mniejsze rezultaty. Ważne też, że umiejętność oddzielania tych dwóch procesów (akomodacji i konwergencji) przekłada się na komfort codziennego funkcjonowania, zwłaszcza przy długim czytaniu czy pracy przy komputerze. Także, moim zdaniem, super wybór i kawał dobrej, praktycznej wiedzy!

Pytanie 13

Celem zastosowania metody powidokowej w leczeniu niedowidzenia z centralną fiksacją jest

A. wykorzystanie jednocznego dwojenia do zmiany lokalizacji wzrokowej.

B. znormalizowanie nieprawidłowej korespondencji siatkówkowej.

C. spowodowanie zmiany lokalizacji siatkówkowej z ekscentrycznej na centralną.

D. podniesienie i znormalizowanie wartości siatkówki w centralnej części.

Metoda powidokowa w leczeniu niedowidzenia z centralną fiksacją rzeczywiście skupia się na podniesieniu i znormalizowaniu wartości siatkówki właśnie w części centralnej. Jest to rozwiązanie zgodne z aktualnymi wytycznymi optometrii i terapii widzenia. Praktycznie chodzi o to, żeby „wytrenować” centralne pole siatkówki, żeby znowu stało się aktywne i dominujące przy fiksacji wzroku. U osób z niedowidzeniem często obserwuje się, że obraz skupia się na obszarach ekscentrycznych zamiast centralnych, przez co jakość widzenia się pogarsza. Stosując powidoki, terapeuta pomaga pacjentowi odczuwać różnicę pomiędzy fiksacją centralną a pozacentralną, przez co mózg zaczyna preferować centralny obszar siatkówki do dalszego widzenia. Przykładem z praktyki może być ćwiczenie powidoku na jasnym tle, gdzie pacjent musi precyzyjnie „utrzymać” obraz na środku siatkówki. Z mojego doświadczenia wynika, że taka terapia, choć wymaga systematyczności, bardzo pomaga w przywracaniu poprawnej fiksacji i poprawia ostrość wzroku w codziennych sytuacjach, np. czytaniu czy rozpoznawaniu twarzy. Metoda powidokowa jest szeroko opisana w literaturze branżowej i uznana za skuteczną przez Polskie Towarzystwo Optometrii. Warto pamiętać, że to nie jest tylko teoria – wielu pacjentów odczuło realną poprawę komfortu widzenia po takim treningu.

Pytanie 14

W celu oceny wielkości kąta zeza u 2-letniego chłopca należy wykonać

A. test Schobera.

B. test Krimsky’ego.

C. badanie na skrzydle Maddoxa.

D. badanie na krzyżu Maddoxa.

Test Krimsky’ego to absolutna podstawa w diagnostyce zeza, szczególnie u małych dzieci, które jeszcze nie współpracują tak, jak dorośli. Według aktualnych standardów okulistycznych to właśnie ten test pozwala szybko i w miarę precyzyjnie ocenić kąt odchylenia gałek ocznych. Polega na przyłożeniu pryzmatu o znanej mocy przed oko, które nie jest zezujące, aż do momentu zrównania refleksów świetlnych w obu oczach podczas świecenia latarką. W efekcie można określić wartość kąta zeza w dioptriach pryzmatycznych. To zupełnie inna bajka niż badania wymagające świadomej reakcji pacjenta – tutaj maluch po prostu patrzy na światło, a całą robotę robi doświadczony okulista. Bardzo praktyczne narzędzie, szczególnie że test Hirschberga (który jest bardzo podobny, ale bez pryzmatu) pozwala tylko na orientacyjną ocenę, natomiast Krimsky daje już liczbową wartość kąta. Moim zdaniem w codziennej pracy naprawdę nie ma lepszego szybkiego sposobu dla dzieci w tym wieku. Warto też pamiętać, że test Krimsky’ego jest szeroko polecany w wytycznych PTOK i przez większość anglojęzycznych podręczników do strabologii, także wybór tej metody zdecydowanie jest zgodny z najlepszymi praktykami klinicznymi. No i nie wymaga skomplikowanego sprzętu, co ułatwia sprawę w mniej wyposażonych gabinetach.

Pytanie 15

U pacjentów z oczopląsem i wyrównawczym ustawieniem głowy oraz zwrotem oczu w prawo należy dobrać pryzmaty przed okiem prawym bazą do

A. nosa, a przed okiem lewym bazą do nosa.

B. skroni, a przed okiem lewym bazą do skroni.

C. skroni, a przed okiem lewym bazą do nosa.

D. nosa, a przed okiem lewym bazą do skroni.

W przypadku oczopląsu z wyrównawczym ustawieniem głowy i zwrotem oczu w prawo, kluczowe jest takie dobranie pryzmatów, żeby ułatwić pacjentowi patrzenie prosto, bez konieczności nienaturalnego obracania głowy. Standardowo stosuje się zasadę, że pryzmaty ustawia się bazą przeciwnie do kierunku zwrotu oczu, czyli w tym wypadku: przed prawym okiem bazą do nosa, a przed lewym okiem bazą do skroni. Dzięki temu korygujemy kierunek spojrzenia optycznie, a pacjent nie musi kompensować oczopląsu ruchem głowy. To rozwiązanie jest bardzo praktyczne, bo pozwala na bardziej naturalne i komfortowe ustawienie głowy, a tym samym zmniejsza zmęczenie mięśni szyi przy długotrwałym patrzeniu. W codziennej praktyce, zwłaszcza przy pracy z dziećmi lub osobami aktywnymi zawodowo, takie ustawienie pryzmatów zdecydowanie poprawia jakość widzenia i komfort życia. Moim zdaniem, warto też pamiętać, że dobierając pryzmaty, należy zawsze sprawdzić indywidualną reakcję pacjenta, bo czasami ułożenie głowy jest inne niż można przewidzieć teoretycznie. Tę zasadę (baza przeciwnie do kierunku oczopląsu) można znaleźć w podręcznikach ortoptyki i optometrii, np. w klasycznych publikacjach Bryla i innych specjalistów. Dobrze jest zapamiętać ten mechanizm, bo często się przydaje nie tylko przy oczopląsie, ale też przy niektórych porażeniach nerwów gałkoruchowych.

Pytanie 16

W celu oceny wielkości kąta zeza u 2-letniego chłopca należy wykonać

A. badanie na krzyżu Maddoxa.

B. badanie na skrzydle Maddoxa.

C. test Schobera.

D. test Krimsky’ego.

Test Krimsky’ego to naprawdę praktyczne i często wykorzystywane narzędzie w diagnostyce zeza, szczególnie u małych dzieci, które nie zawsze są w stanie współpracować podczas bardziej skomplikowanych badań. Polega na ocenie odblasku rogówkowego po przyłożeniu pryzmatu o znanej mocy do oka patrzącego prosto, by zrównoważyć zez i ustalić jego kąt. Fajne jest to, że test ten nie wymaga od dziecka świadomości zadania ani werbalnej współpracy, co u maluchów jest kluczowe, bo przecież dwulatek raczej nie powie, jak widzi linie Maddoxa. Moim zdaniem, Krimsky to klasyka dobrych praktyk w okulistyce dziecięcej, bo pozwala na dość precyzyjne określenie wielkości odchylenia bez potrzeby skomplikowanego sprzętu i w warunkach gabinetowych. W podręcznikach, np. „Oftalmologia dziecięca” czy zaleceniach Polskiego Towarzystwa Okulistycznego, test ten jest wymieniany jako rekomendowany przy badaniu kątów zeza u najmłodszych. Co ciekawe, test Krimsky’ego jest też przydatny przy ocenie skuteczności leczenia czy decyzji o ewentualnej interwencji chirurgicznej – można nim monitorować zmiany kąta w czasie. Warto pamiętać, że u dorosłych ten test jest wykorzystywany rzadziej, bo preferuje się metody subiektywne, ale u dzieci – zwłaszcza takich małych, jak w pytaniu – Krimsky robi robotę.

Pytanie 17

Obustronne, często niesymetryczne opadanie powiek górnej, nasilające się przy zmęczeniu i patrzeniu w górę, oraz problemy z mową i chodzeniem to objawy

A. zespołu Hornera.

B. porażenia nerwu III.

C. miopatii.

D. miastenii.

Objawy takie jak obustronne (choć często niesymetryczne) opadanie powiek, które nasila się przy zmęczeniu lub patrzeniu w górę, a do tego problemy z mową i chodzeniem, to klasyczny zestaw, który praktycznie od razu powinien nasuwać podejrzenie miastenii. Miastenia to choroba z grupy zaburzeń transmisji nerwowo–mięśniowej, gdzie główną rolę odgrywają przeciwciała atakujące receptory acetylocholinowe w złączu nerwowo-mięśniowym. W efekcie mięśnie szkieletowe szybko się męczą, szczególnie po wysiłku czy powtarzalnych ruchach. Najpierw pojawiają się objawy oczne (opadanie powiek, podwójne widzenie), potem mogą dołączyć trudności z mową, połykaniem czy nawet chodem. Z mojego doświadczenia, w praktyce pielęgniarskiej czy na oddziale neurologicznym, właśnie niestabilność objawów (nasilające się w ciągu dnia, poprawiające po odpoczynku) jest kluczowym tropem diagnostycznym. W standardach postępowania, na przykład według European Federation of Neurological Societies, zawsze zaleca się testy potwierdzające (jak test z edrofonium czy przeciwciała anty-AChR), ale już na poziomie objawów można z dużą pewnością podejrzewać miastenię. Warto też pamiętać – typowo nie ma tu zaniku mięśni, co odróżnia miastenię od miopatii. W pracy z pacjentem bardzo ważne jest szybkie wychwycenie tych objawów, bo nieleczona miastenia może prowadzić nawet do zagrażającego życiu przełomu miastenicznego.

Pytanie 18

U 6-letniej pacjentki badanie konwergencji przed ćwiczeniami wykazywało brak konwergencji. Który zapis badania świadczy o poprawie konwergencji na dobrą?

A. ++

B. +++

C. (-)

D. +

Zapis ++ w ocenie konwergencji faktycznie oznacza prawidłową, dobrą konwergencję u pacjenta. W praktyce okulistycznej i ortoptycznej stosuje się taki właśnie system oceny – im więcej plusów, tym lepsza reakcja konwergencji, a brak plusów lub minus oznacza jej brak. U 6-letniej pacjentki, u której przed ćwiczeniami nie obserwowano w ogóle konwergencji, pojawienie się ++ świadczy o wyraźnej poprawie. To nie jest jeszcze maksymalny możliwy wynik (którym byłoby +++), ale ++ już jest uznawane za normę kliniczną i odpowiada konwergencji efektywnej, zgodnej z przyjętymi standardami. Z mojego doświadczenia, u dzieci po ćwiczeniach ortoptycznych często właśnie taka poprawa jest notowana, co oznacza, że można uznać ten wynik za sukces terapii. Mam wrażenie, że wiele osób zapomina, iż ++ to nie jest „gorzej niż +++”, tylko po prostu klinicznie prawidłowy, oczekiwany rezultat u młodego pacjenta – nie zawsze musimy dążyć do maksymalnego wyniku, liczy się powrót do normy funkcjonalnej. Zresztą, w praktyce ++ oznacza, że oczy prawidłowo zbiegają się do nosa podczas fiksacji na bliskim obiekcie, co jest kluczowe dla komfortu widzenia obuocznego. Warto pamiętać, że zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ortoptycznego, ++ przyjmuje się jako „dobrą” konwergencję. W codziennej pracy takie wyniki traktuje się jako potwierdzenie skuteczności terapii lub ćwiczeń ortoptycznych.

Pytanie 19

Jeżeli pomiar refrakcji wykaże różnicę w sile załamywania promieni w dwóch głównych południkach rogówki, to wadę tę należy skorygować soczewkami

A. rozpraszającymi.

B. skupiającymi.

C. cylindrycznymi.

D. multifokalnymi.

Soczewki cylindryczne to absolutna podstawa w korekcji astygmatyzmu, czyli sytuacji, gdy rogówka ma różną siłę załamywania promieni świetlnych w dwóch głównych południkach. W praktyce oznacza to, że oko zamiast skupiać światło w jednym punkcie, rozrzuca je wzdłuż linii, co prowadzi do rozmytego lub zniekształconego obrazu. Soczewki cylindryczne mają tę właściwość, że korygują refrakcję tylko w jednym określonym południku – dokładnie tam, gdzie oko tego najbardziej potrzebuje. To pozwala dopasować korekcję do indywidualnych potrzeb pacjenta, bo astygmatyzm nigdy nie jest taki sam u dwóch osób. Na co dzień, w pracy optyka czy okulisty, dobór odpowiedniej mocy i osi soczewki cylindrycznej to standardowa procedura – nierzadko wymaga precyzji i doświadczenia. Z mojego punktu widzenia, dobrze dobrana soczewka cylindryczna naprawdę potrafi zmienić komfort widzenia i życie pacjenta, zwłaszcza gdy wcześniej był przyzwyczajony do nieostrego obrazu. Co ciekawe, obecnie nawet okulary przeciwsłoneczne czy soczewki kontaktowe można wyposażyć w korekcję cylindryczną, więc technologia idzie mocno do przodu. Pamiętaj też, że pomiar osi i wartości cylindra wymaga bardzo dokładnych badań refrakcji, bo najmniejszy błąd ma potem realny wpływ na jakość widzenia.

Pytanie 20

Skurcz mięśnia prostego górnego powoduje

A. obniżenie gałki ocznej, skręcenie ku skroni i przywodzenie.

B. uniesienie gałki ocznej, skręcenie ku nosowi i nieznaczne przywodzenie.

C. obniżenie gałki ocznej, skręcenie ku nosowi i nieznaczne przywodzenie.

D. uniesienie gałki ocznej, skręcenie ku skroni i przywodzenie.

Mięsień prosty górny gałki ocznej to naprawdę interesująca struktura, jeśli chodzi o anatomię funkcjonalną oka. Jego główną czynnością jest unoszenie gałki ocznej, czyli podnoszenie wzroku ku górze – to się przydaje na przykład, gdy obserwujesz coś nad sobą lub podczas badania pacjenta, prosząc o spojrzenie w górę. Dodatkowo mięsień ten nie działa wyłącznie w jednej płaszczyźnie. Poza unoszeniem gałki ocznej, powoduje też jej skręcenie ku nosowi (czyli intorsję) oraz niewielkie przywodzenie (addukcję), czyli przysuwanie gałki ocznej bliżej osi ciała. Wynika to z tego, że jego przyczep początkowy znajduje się na pierścieniu ścięgnistym wspólnym, a przyczep końcowy leży nieco bocznie od osi pionowej oka. To jest wiedza, która często przydaje się optometrystom czy okulistom – na przykład przy ocenie porażeń nerwów czaszkowych odpowiedzialnych za ruchy gałki ocznej. Moim zdaniem taka szczegółowa znajomość funkcji poszczególnych mięśni przydaje się nawet na co dzień, bo pozwala lepiej rozumieć przyczyny zeza czy innych zaburzeń ruchomości oczu. W praktyce klinicznej bardzo ważne jest, żeby wiedzieć, że przy uszkodzeniu mięśnia prostego górnego pacjent nie będzie w stanie spojrzeć do góry, a czasem też odczuje trudność przy patrzeniu w stronę nosa. To świetny przykład tego, jak teoretyczna wiedza przekłada się na diagnostykę i leczenie zaburzeń okulistycznych. Kierowanie ruchem gałki ocznej to naprawdę bardzo złożony proces, więc warto to dobrze zrozumieć.

Pytanie 21

Czopki odpowiedzialne za widzenie barw są umiejscowione

A. w nerwie wzrokowym.

B. w ciele szklistym.

C. w plamce.

D. w tęczówce.

Czopki, czyli komórki receptorowe odpowiedzialne za widzenie barw, rzeczywiście znajdują się głównie w plamce żółtej siatkówki. Moim zdaniem to jeden z ciekawszych aspektów budowy oka – ta niewielka część siatkówki odpowiada za najostrzejsze widzenie i właśnie dzięki niej rozróżniamy kolory, na przykład podczas pracy z grafiką czy przy rozpoznawaniu sygnalizacji świetlnej na drodze. Na co dzień, jeśli patrzysz na ekran monitora albo czytasz tekst, to właśnie czopki w plamce intensywnie pracują, przetwarzając szczegółowe informacje kolorystyczne. Branżowo mówi się, że to kluczowy obszar dla precyzyjnych zadań wzrokowych – nawet specjaliści od optometrii podkreślają, jak ważna jest ochrona plamki przed promieniowaniem UV i niebieskim światłem, żeby jak najdłużej zachować ostrość widzenia barw. Warto wiedzieć, że czopki dzielą się na trzy typy, czułe na różne długości fal świetlnych – to podstawa działania całego mechanizmu widzenia kolorów. Z mojego doświadczenia wynika, że w praktyce nawet drobne zaburzenia w funkcjonowaniu czopków, na przykład przez choroby plamki, mocno wpływają na codzienne funkcjonowanie – choćby przy rozpoznawaniu kolorów kabli w instalacjach elektrycznych czy używaniu aplikacji z interfejsem kolorowym. Dlatego właśnie odpowiedź o plamce jest prawidłowa i zgodna z wiedzą anatomiczną oraz wymaganiami branżowymi.

Pytanie 22

Dodatni kąt kappa pozoruje

A. ortoforię u pacjenta z egzotropią.

B. ezotropię u pacjenta z ortoforią.

C. egzotropię u pacjenta z ortoforią.

D. ortoforię u pacjenta z ezotropią.

Dodatni kąt kappa to pojęcie, które często pojawia się w okulistyce i ortoptyce, choć szczerze mówiąc, nie każdy fachowiec zwraca na niego uwagę w codziennej praktyce. Kąt kappa to różnica między osią wzrokową a osią anatomiczną oka. Gdy jest dodatni, oś wzrokowa przecina rogówkę bardziej przyśrodkowo (bliżej nosa) niż centrum źrenicy. To powoduje, że podczas badania ustawienia oczu, zwłaszcza gdy ocenia się refleks świetlny na rogówce (test Hirschberga), osoba z dodatnim kątem kappa może sprawiać wrażenie, jakby miała rozbieżność oczu, czyli egzotropię, mimo że faktycznie jest ortoforyczna, czyli ma prawidłowe ustawienie osi optycznych. Moim zdaniem warto o tym pamiętać, bo łatwo się pomylić przy diagnozowaniu zezów, szczególnie u dzieci. W praktyce, jeśli zauważysz u pacjenta egzotropiczne ustawienie refleksu rogówkowego, ale testy ruchomości nie potwierdzają zeza, zawsze rozważ wpływ dodatniego kąta kappa. Dobrze jest znać podstawowe kryteria takich przypadków i nie bazować tylko na jednym badaniu. Standardem jest wykorzystywanie kilku metod oceny ustawienia oczu, żeby nie zrobić błędnej diagnozy. Dodatkowo, w chirurgii refrakcyjnej i planowaniu wszczepów soczewek, znajomość kąta kappa pomaga uniknąć powikłań związanych z pozycją wszczepu względem osi widzenia. To szczegół, który czasem zmienia bardzo dużo.

Pytanie 23

Niedorozwój jąder nerwów VI i VII powodujący zaburzenia narządu ruchowego oczu jest charakterystyczny dla zespołu

A. Moebiusa.

B. Browna.

C. Stillinga-Türka-Duane'a.

D. Marcusa-Gunna.

Zespół Moebiusa to naprawdę ciekawy przypadek w neurologii i okulistyce, bo od razu rzuca się w oczy nietypowe połączenie problemów z ruchomością gałek ocznych i brakiem mimiki twarzy. Niedorozwój jąder nerwu odwodzącego (VI) oraz twarzowego (VII) sprawia, że pacjent nie może normalnie poruszać oczami na boki, a dodatkowo ma tzw. maskowatą twarz – brak uśmiechu, trudności z zamykaniem powiek, czasem kłopot z połykaniem. W praktyce, już podczas podstawowego badania neurologicznego lub okulistycznego można zauważyć typowe objawy: pacjent nie jest w stanie odwodzić oczu, a także nie reaguje mimiką na bodźce. Te objawy to konkretna podpowiedź do rozpoznania i – moim zdaniem – bardzo dobry przykład tego, jak znajomość neuroanatomii pomaga w codziennej pracy. Warto pamiętać, że Zespół Moebiusa jest wadą wrodzoną i wiąże się z innymi deficytami, jak np. deformacje kończyn, czasem trudności z mową. Standardy diagnostyczne wymagają potwierdzenia obrazowania układu nerwowego (np. MRI), ale już sama charakterystyka kliniczna to mocny trop. Dla praktyka liczy się szybkie rozpoznanie i skierowanie do odpowiedniej rehabilitacji ruchowej oraz logopedycznej – wcześnie wdrożona terapia poprawia jakość życia. W literaturze jest dużo opisów przypadków, które pokazują, jak ważna jest czujność na te objawy – czasem można pomylić ten zespół z innymi neuropatiami, ale właśnie symetryczne porażenie nerwów VI i VII jest najbardziej charakterystyczne dla Moebiusa.

Pytanie 24

W ezotropii z zespołem V przy spojrzeniu w górę

A. zmniejsza się kąt zeza zbieżnego.

B. zwiększa się kąt zeza zbieżnego.

C. zmniejsza się kąt zeza rozbieżnego.

D. zwiększa się kąt zeza rozbieżnego.

W przypadku ezotropii z zespołem V mamy do czynienia z charakterystycznym układem odchylenia gałek ocznych, gdzie kąt zeza zbieżnego (czyli skierowania jednego oka do środka) jest największy w spojrzeniu w dół, a najmniejszy w spojrzeniu w górę. To właśnie w tym ostatnim położeniu, kąt zeza zbieżnego się zmniejsza. Wynika to z działania mięśni prostych pionowych, zwłaszcza mięśni prostego dolnego i skośnego górnego, które przy pewnych dysfunkcjach prowadzą do różnic w ustawieniu osi optycznych oczu przy różnych spojrzeniach. Taki układ spotyka się m.in. w porażeniach czy osłabieniach określonych mięśni gałkoruchowych, ale też w niektórych postaciach zeza porażennego czy restrykcyjnego. Moim zdaniem, warto zapamiętać, że zespół V zawsze wiąże się z tym specyficznym rozkładem kąta zeza, co pomaga później odróżnić go od zespołu A (gdzie sytuacja jest odwrotna). W codziennej praktyce okulistycznej rozpoznanie tego typu wzorca jest bardzo pomocne przy wyborze odpowiedniej techniki leczenia operacyjnego, np. podczas planowania przesunięcia przyczepów mięśni. Spotkałem się z przypadkami, gdzie błędne rozpoznanie prowadziło do nieoptymalnych efektów po zabiegu. Warto więc solidnie opanować tę zależność, bo to nie jest tylko teoria – to realna wskazówka diagnostyczna, która w praktyce pozwala osiągnąć lepsze wyniki leczenia i zmniejszyć ryzyko nawrotu zeza.

Pytanie 25

U pacjenta z zezem rozbieżnym i krótkowzrocznością należy zastosować korekcję soczewkami

A. (-) pełna korekcja.

B. (-)1/2 wartości uzyskanej przy badaniu.

C. (+) pełna korekcja.

D. (-)1/3 wartości uzyskanej przy badaniu.

W przypadku pacjenta z zezem rozbieżnym i krótkowzrocznością pełna korekcja soczewkami minusowymi jest zdecydowanie najlepszym rozwiązaniem i tak właśnie uczą na kursach refrakcji czy w podręcznikach optometrii i okulistyki. Przede wszystkim, pełna korekcja minusowa zmniejsza potrzebę akomodacji, co u krótkowidza jest i tak stosunkowo niskie, a dodatkowo pozwala skupić obraz dokładnie na siatkówce. To ma ogromny wpływ na kontrolę nad ruchem gałek ocznych i stabilizację fiksacji, bo obraz nie jest rozmyty ani przesunięty względem siatkówki. W praktyce klinicznej, jeśli u osoby z zezem rozbieżnym i krótkowzrocznością damy zbyt słabe minusy (czyli niedokorygujemy pełnej wady), to zamiast pomóc, możemy zwiększyć uciekanie oka, bo obraz będzie rozogniskowany, a mózg „odpuści” sobie utrzymywanie fuzji. Z mojego doświadczenia zawsze lepiej zacząć od pełnej korekcji, a później ewentualnie subtelnie modyfikować, jeśli pacjent źle toleruje szkła. Warto zapamiętać, że w takich przypadkach nie stosuje się „oszczędzania” mocy soczewki, bo to nie jest presbiopia czy inne sytuacje. Pełna minusowa korekcja daje szansę na poprawę obu funkcji: widzenia ostrego i kontroli ustawienia oczu, co jest zgodne z zaleceniami większości specjalistów. Takie podejście to po prostu podstawa w optometrii i okulistyce.

Pytanie 26

Ćwiczenia z użyciem separatora mają na celu

A. usprawnienie pamięci wzrokowej.

B. poprawę zakresu fuzji.

C. pokonywanie trudności w oddzielaniu gęsto ułożonych znaków.

D. oddzielenie akomodacji od konwergencji.

Ćwiczenia z użyciem separatora są jednym z podstawowych narzędzi stosowanych w terapii wzrokowej, szczególnie u osób mających trudności z czytaniem albo rozpoznawaniem znaków w bliskiej odległości. Separator – najczęściej prosty kawałek kartonu lub przezroczysta płytka – umieszczany między oczami i tekstem, pomaga trenować umiejętność rozdzielania gęsto ustawionych liter lub cyfr. To bardzo praktyczna metoda, która rzeczywiście znajduje zastosowanie zwłaszcza w pracy z dziećmi mającymi trudności w skupianiu wzroku na pojedynczych elementach tekstu, co może się objawiać przeskakiwaniem wzroku albo myleniem liter. W praktyce, taki separator pomaga „odseparować” wyraz, zdanie lub nawet pojedynczy znak, wymuszając na oku skupienie na wybranej partii i eliminując rozpraszające bodźce. Z mojego doświadczenia mogę powiedzieć, że stosowanie separatora to nie jest żadna fanaberia – to jedna z podstawowych technik rekomendowanych przez optometrystów i terapeutów wzroku na całym świecie. Często się ją łączy z innymi ćwiczeniami, np. treningiem percepcji wzrokowej czy poprawy koordynacji oko–ręka. Warto dodać, że żadne inne ćwiczenie nie daje tak bezpośredniego efektu w kontekście rozdzielania gęsto ułożonych znaków, a efekty są nieraz widoczne już po kilku sesjach. Dobre praktyki branżowe wskazują, żeby ćwiczenia te prowadzić systematycznie, bo tylko wtedy przynoszą trwały efekt.

Pytanie 27

Do sensorycznych przyczyn powstawania choroby zezowej według Wortha-Chavassé’a zalicza się

A. nieprawidłową budowę oczodołu.

B. niedorozwój ośrodka fuzji.

C. zmiany w unerwieniu mięśni ocznych.

D. wady refrakcji.

Wady refrakcji, czyli na przykład krótkowzroczność, dalekowzroczność czy astygmatyzm, są klasycznym przykładem sensorycznych przyczyn powstawania choroby zezowej według Wortha-Chavassé’a. Wynika to z tego, że nieprawidłowe ogniskowanie obrazu na siatkówce prowadzi do nieprawidłowych bodźców wzrokowych docierających do mózgu. Mózg, próbując radzić sobie z zakłóconym obrazem, często 'wyłącza' jedno oko z procesu widzenia obuocznego, co w efekcie doprowadza do rozwoju zeza. Moim zdaniem to jeden z tych tematów, które na pierwszy rzut oka wydają się proste, ale w praktyce klinicznej bardzo często są pomijane. Praktyczne zastosowanie tej wiedzy w okulistyce polega na tym, że u dzieci z podejrzeniem zeza obowiązkowo wykonuje się badanie refrakcji i stosuje się korekcję optyczną jako pierwszy etap leczenia. Najświeższe wytyczne wskazują, że nawet minimalne nieleczone wady refrakcji mogą prowadzić do zaburzeń fuzji i rozwoju stałego zeza. Warto tu pamiętać, że leczenie farmakologiczne lub chirurgiczne bywa nieskuteczne, jeżeli nie wyeliminuje się pierwotnej przyczyny, czyli właśnie wady refrakcji. Z własnych obserwacji widzę, jak ogromną zmianę daje dobrze dobrana korekcja okularowa, szczególnie u młodszych pacjentów – czasem nawet wystarczy sama korekta, by oko wróciło do prawidłowego ustawienia. Branżowo standardem jest każdorazowa ocena refrakcji w diagnostyce zeza, co naprawdę ułatwia późniejszą pracę z pacjentem i pozwala uniknąć niepotrzebnych interwencji.

Pytanie 28

Badanie heteroforii do dali na krzyżu Maddoxa należy wykonać z odległości

A. 5 m

B. 0,5 m

C. 1 m

D. 3 m

Badanie heteroforii do dali z użyciem krzyża Maddoxa powinno być przeprowadzane z odległości 5 metrów, ponieważ taka dystans odpowiada warunkom widzenia dali stosowanym w standardowej praktyce okulistycznej. Chodzi o to, żeby wyeliminować wpływ akomodacji i zbadać rzeczywistą współpracę mięśni oczu podczas patrzenia na nieskończoność. W praktyce klinicznej to właśnie 5 metrów przyjmuje się jako tzw. odległość optycznej nieskończoności – na takim dystansie oko ludzkie praktycznie nie musi już akomodować, żeby widzieć wyraźnie. Pozwala to ocenić, czy występuje ukryte zezowanie (heteroforia) tylko do dali, czy również do bliży. Przy krótszych odległościach, np. 0,5 m czy 1 m, aktywuje się akomodacja i konwergencja, co może zakłamać wynik badania. Moim zdaniem warto zapamiętać, że wszelkie testy do dali – nie tylko krzyż Maddoxa, ale i np. screenery ostrości wzroku – są kalibrowane właśnie na 5 metrów, bo tylko wtedy wyniki są porównywalne i zgodne z zaleceniami międzynarodowych towarzystw okulistycznych. W codziennej pracy, szczególnie przy diagnostyce zaburzeń motoryki gałek ocznych, konsekwentne trzymanie się tej odległości daje najbardziej miarodajne efekty i minimalizuje ryzyko błędów interpretacyjnych. To takie z pozoru drobiazgi, a bardzo wpływają na jakość analizy.

Pytanie 29

W celu utrwalenia fiksacji centralnej należy zastosować ćwiczenia z użyciem

A. lokalizatora.

B. linijki aperturowej.

C. bernelloskopu.

D. karty z kropkami.

Prawidłowo wskazałeś lokalizator jako narzędzie służące do utrwalania fiksacji centralnej. W praktyce ortoptycznej lokalizator to bardzo przydatne urządzenie wykorzystywane przede wszystkim w terapii widzenia, szczególnie u osób z zaburzeniami fiksacji, na przykład przy niedowidzeniu czy zezem. Umożliwia on precyzyjne ćwiczenie ukierunkowania spojrzenia na jeden wybrany punkt, co jest fundamentem dla prawidłowego postrzegania szczegółów. Z mojego doświadczenia, dobrze prowadzona praca z lokalizatorem pomaga pacjentom nie tylko poprawić jakość widzenia centralnego, ale też podnieść ogólną sprawność funkcji wzrokowych i koordynację wzrokowo-ruchową. W branży przyjęło się, że ćwiczenia z lokalizatorem są standardem w rehabilitacji fiksacji centralnej i bardzo często zalecane przez specjalistów. Ćwiczenia te wymagają cierpliwości, ale efekty są naprawdę zauważalne, szczególnie u dzieci. Warto też wiedzieć, że lokalizator pozwala łatwo kontrolować postępy terapii, bo terapeuta dokładnie widzi, czy pacjent faktycznie skupia wzrok na centralnym punkcie. To urządzenie daje bardzo praktyczne możliwości pracy indywidualnej, a przy odpowiednim zaangażowaniu pacjenta można osiągnąć naprawdę spektakularne rezultaty. Moim zdaniem, korzystanie z lokalizatora to jedna z lepszych metod jeśli zależy nam na trwałym efekcie poprawy fiksacji centralnej.

Pytanie 30

Zespół specyficznych trudności w nauce czytania i pisania u dziecka w wieku szkolnym spowodowany zaburzeniami widzenia obuocznego to

A. astenopia.

B. dyskalkulia.

C. optodysleksja.

D. aniseikonia.

Optodysleksja to specyficzne zaburzenie czytania i pisania, które wynika głównie z problemów z widzeniem obuocznym, a nie – jak klasyczna dysleksja – z zaburzeń przetwarzania językowego. W praktyce szkolnej coraz częściej spotyka się dzieci, które, mimo przeciętnej inteligencji, mają poważne trudności z czytaniem, zamieniają litery albo gubią się w linijkach tekstu. Moim zdaniem, bardzo często nauczyciele i rodzice mylą optodysleksję z klasyczną dysleksją, przez co dziecko nie dostaje odpowiedniej pomocy. Kluczowe jest tu wykonanie odpowiednich badań okulistycznych i ortoptycznych, bo problem zazwyczaj leży w słabej współpracy mięśni gałek ocznych, co prowadzi do niewłaściwej koordynacji widzenia obuocznego. Z mojego doświadczenia wynika, że dzieci z optodysleksją mogą znacząco poprawić swoje wyniki dzięki regularnym ćwiczeniom wzrokowym i korekcji wad wzroku. Ważne jest, żeby nie ograniczać się tylko do ćwiczeń językowych, bo bez naprawienia problemu u źródła trudno mówić o postępie. Warto znać to pojęcie, bo coraz częściej specjaliści podkreślają, że diagnoza optodysleksji powinna być rutyną w przypadku trudności szkolnych, zgodnie z dobrymi praktykami w edukacji wczesnoszkolnej.

Pytanie 31

Najslabsze szkła rozpraszające, w których pacjent widzi prawidłowo V=1.0 do dali, należy zastosować w korekcji zeza

A. zbieżnego z krótkowzrocznością.

B. akomodacyjnego z nadwzrocznością.

C. rozbieżnego z krótkowzrocznością.

D. zbieżnego z nadwzrocznością.

W przypadku zeza zbieżnego u osoby z krótkowzrocznością najważniejsze jest zastosowanie najsłabszych możliwych szkieł rozpraszających (czyli minusowych), przy których pacjent osiąga ostrość widzenia V = 1.0 do dali. To podejście wynika z faktu, że krótkowzroczność już sama w sobie zmniejsza konieczność akomodacji do patrzenia w dal, a więc i wysiłek konwergencji. Przy krótkowzroczności, jeśli użyjemy mocniejszych minusów niż potrzeba, możemy wręcz nasilać problem, bo pacjent będzie musiał bardziej konwergować. Dlatego praktyczne podejście (często spotykane w gabinetach okulistycznych i optycznych) polega na tym, by dobrać soczewki minusowe o jak najmniejszej mocy, które pozwalają na prawidłowe widzenie do dali. Pozwala to na minimalizację bodźca do konwergencji, a tym samym wspiera leczenie zeza zbieżnego. To jedna z tych zasad, które wydają się logiczne dopiero jak się je zobaczy w praktyce – spotkałem się z tym wielokrotnie i taka metoda naprawdę potrafi dać wymierne efekty. Zresztą, literatura branżowa oraz wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego często podkreślają, jak istotne jest rozsądne, oszczędne dobieranie korekcji w takich przypadkach. Krótkowidz z ezotropią nie powinien mieć nadmiernej korekcji, bo przestymulowanie akomodacji tylko pogorszy sytuację. Jeśli pacjent widzi dobrze przy minimalnych minusach – to właśnie te soczewki należy zostawić.

Pytanie 32

Jeżeli u pacjenta w jednym oku występuje nadwzroczność a w drugim krótkowzroczność, to należy stwierdzić

A. antymetropię.

B. myopię.

C. izoanizometropię.

D. hyperopię.

Antymetropia to dość nietypowa sytuacja refrakcyjna, gdzie jedno oko wykazuje nadwzroczność (hyperopię), a drugie krótkowzroczność (myopię). To wcale nie jest taka rzadka sprawa, jak się czasem wydaje – zwłaszcza u dzieci w wieku szkolnym często można to wypatrzyć, zanim jeszcze zacznie mocno przeszkadzać. W praktyce optometrycznej i okulistycznej, rozpoznanie antymetropii jest bardzo istotne, bo wymaga nieco innego podejścia do korekcji okularowej niż zwykła izometropia czy nawet anizometropia. Przede wszystkim różnicowanie obrazów powstałych w obu oczach może prowadzić do problemów z widzeniem obuocznym, a nawet do tłumienia jednego oka (ambliopii), szczególnie gdy różnica wartości refrakcji jest spora. Dlatego tak ważne jest, żeby przy pierwszych oznakach podejrzenia dokładnie wykonać pomiary refrakcji obu oczu i nie sugerować się tylko skargami pacjenta. Coraz częściej zwraca się też uwagę na dopasowanie indywidualnych parametrów soczewek kontaktowych lub okularów, które minimalizują dyskomfort i umożliwiają jak najlepszą koordynację wzrokową. Moim zdaniem, takie przypadki są świetną okazją do pogłębienia wiedzy o mechanizmach adaptacyjnych układu wzrokowego – bo organizm potrafi sobie radzić z zupełnie różnym obrazem w każdym oku. Warto zapamiętać, że antymetropia nie jest tożsama z anizometropią – jest jej podtypem, charakteryzującym się właśnie odwrotnymi znakami wady w każdym oku.

Pytanie 33

Badanie obuocznego widzenia z użyciem synoptoforu wykazało u 7-letniego pacjenta „krzyżowanie” obrazów. Dla tego dziecka wskazane jest ćwiczenie

A. dwojenia z zastosowaniem czerwonego filtra.

B. poszerzające zakres fuzji z użyciem listwy pryzmatycznej.

C. fuzjnej względnej konwergencji.

D. rozwijające jednoczesną percepcję.

W diagnostyce i terapii zaburzeń widzenia obuocznego niezwykle ważne jest, by właściwie określić etap rozwoju danej funkcji wzrokowej. W przypadku „krzyżowania” obrazów podczas badania synoptoforem mamy do czynienia z brakiem jednoczesnej percepcji – to znaczy, że mózg nie potrafi jeszcze odbierać dwóch obrazów w jednej chwili. Niestety, często spotyka się myślenie, że skoro ktoś już widzi dwa obrazy, to można od razu przejść do ćwiczenia fuzji czy nawet konwergencji. Takie podejście jest niezgodne z zasadami ortoptyki i prowadzi donikąd, bo bez jednoczesnej percepcji nie ma tzw. podstawy do budowania dalszych funkcji. Przykładowo, ćwiczenia fuzji względnej konwergencji są zarezerwowane dla pacjentów, którzy już mają wykształconą jednoczesną percepcję – ich celem jest nauczenie zbieżności i precyzyjnego łączenia obrazów w jeden. Poszerzanie zakresu fuzji, nawet z użyciem listwy pryzmatycznej, również nie ma sensu na tym etapie, bo dziecko nie korzysta jeszcze z mechanizmu fuzji. Z kolei ćwiczenie dwojenia z czerwonym filtrem to narzędzie raczej do pracy z bardziej zaawansowanymi przypadkami, gdzie istnieje już choćby szczątkowa zdolność łączenia obrazów. Najczęstszy błąd popełniany przez początkujących terapeutów widzenia to właśnie przeskakiwanie etapów – chęć szybkiego przeskoczenia do trudniejszych ćwiczeń zamiast skupienia się na fundamentach. W praktyce należy najpierw nauczyć dziecko rozpoznawania dwóch obrazów naraz (jednoczesnej percepcji), a dopiero potem stopniowo wdrażać ćwiczenia wyższych funkcji obuocznych. Takie podejście daje najlepsze efekty i minimalizuje ryzyko wystąpienia nieprawidłowych adaptacji sensorycznych.

Pytanie 34

W której metodzie leczenia niedowidzenia z fiksacją ekscentryczną uzyskuje się stopniową zmianę lokalizacji wzrokowej z ekscentrycznej na centralną?

A. Starkiewicza.

B. Cüppersa.

C. Campbella.

D. Bangertera.

Metoda Cüppersa to taka trochę klasyka, jeśli chodzi o leczenie niedowidzenia z fiksacją ekscentryczną. Polega ona na tym, że terapeuta prowadzi oko pacjenta z miejsca, gdzie ono „uciekło” (czyli z tej ekscentrycznej fiksacji), z powrotem do centralnej lokalizacji na siatkówce. W praktyce pacjent jest świadomie uczony przesuwania punktu fiksacji stopniowo coraz bliżej centrum dołka środkowego. To nie jest proces, który idzie od razu – trzeba tutaj sporo cierpliwości i regularnych ćwiczeń. Cała sztuka polega na tym, żeby układ nerwowy nauczył się na nowo, że prawidłowe widzenie zachodzi w centrum siatkówki, a nie gdzieś na jej obrzeżach. W mojej opinii, stosowanie tej metody w gabinecie daje bardzo dobre efekty, pod warunkiem współpracy i systematyczności. W nowoczesnych standardach ortoptycznych i okulistycznych uważa się metodę Cüppersa za jedną z najbardziej efektywnych, jeśli chodzi o reedukację fiksacji. Dodatkowym plusem jest to, że można ją dostosować do indywidualnych potrzeb pacjenta. Moim zdaniem, każdy, kto pracuje z pacjentami z niedowidzeniem, powinien znać tę technikę, bo pozwala uzyskać realną poprawę funkcjonowania wzrokowego, zwłaszcza u dzieci. No i to właśnie ta metoda celuje bezpośrednio w zmianę lokalizacji fiksacji z ekscentrycznej na centralną – żadna inna tak precyzyjnie nie adresuje tego konkretnego problemu.

Pytanie 35

Zakropienie do oka środka rozszerzającego źrenice poprzedza badanie

A. kąta zeza przy użyciu listew pryzmatycznych.

B. korespondencji siatkówek przy użyciu pryzmatu pionowego.

C. wady refrakcji metodą skiaskopii.

D. niezborności przy użyciu tarczy zegarowej Greena.

Zakrapianie do oka środka rozszerzającego źrenice, czyli tzw. mydriatyku, to absolutna podstawa przed przeprowadzeniem skiaskopii, szczególnie jeśli chcemy uzyskać precyzyjne wyniki dotyczące wady refrakcji. Po podaniu takiego preparatu (np. tropikamidu czy atropiny) źrenica rozszerza się i dochodzi do porażenia akomodacji. Dzięki temu oko nie próbuje "oszukiwać" i nie kompensuje swojej wady, co bardzo często obserwuje się u młodszych pacjentów. Właśnie dlatego w dobrych praktykach optometrycznych i okulistycznych takie postępowanie zaleca się przede wszystkim przed badaniem wad refrakcji metodą skiaskopii, bo wtedy uzyskujemy najdokładniejszą diagnozę i później łatwiej można dobrać odpowiednią korekcję okularową. Moim zdaniem to bardzo praktyczna sprawa – sam widziałem sytuacje, gdzie bez rozszerzenia źrenicy wyniki były totalnie inne, niż po podaniu mydriatyku. Warto wiedzieć, że w codziennej pracy optometrysty spotykamy się z różnymi klientami i nie każdy rozumie, dlaczego trzeba zastosować krople. Czasem są opory, bo efektem ubocznym może być rozmazane widzenie przez parę godzin, ale to naprawdę pomaga uniknąć błędów diagnostycznych. Oczywiście w innych metodach diagnostycznych, jak chociażby badania kąta zeza czy niezborności, nie stosuje się mydriatyków, bo zakłócają one ocenę funkcji wzrokowych. Skiaskopia w cykloplegii zdecydowanie jest standardem, jeśli chodzi o ocenę wad refrakcji.

Pytanie 36

Guz przysadki mózgowej może spowodować

A. niedowidzenie połowicze dwuskroniowe.

B. ubytek w centralnej części pola widzenia.

C. niedowidzenie korowe.

D. niedowidzenie połowicze części przynosowej.

Guz przysadki mózgowej, szczególnie jeśli jest to makrogruczolak, często powoduje niedowidzenie połowicze dwuskroniowe, bo rośnie w kierunku skrzyżowania nerwów wzrokowych. Skrzyżowanie nerwów wzrokowych znajduje się tuż powyżej przysadki, a jego włókna przyśrodkowe (krzyżujące się) odpowiadają za przewodzenie bodźców wzrokowych z bocznych (skroniowych) części pola widzenia obu oczu. Kiedy guz uciska tę strukturę, dochodzi do charakterystycznego ubytku właśnie w skroniowych połowach pola widzenia, czyli tzw. hemianopsji dwuskroniowej. To bardzo typowy objaw – praktycznie podręcznikowy, więc na egzaminach medycznych i w praktyce lekarskiej często się do tego wraca. Moim zdaniem warto o tym pamiętać, bo szybkie rozpoznanie takiego ubytku pola widzenia pozwala podejrzewać zmianę w obrębie przysadki i skierować pacjenta na odpowiednią diagnostykę obrazową, jak MRI głowy. Takie niedowidzenie wpływa na codzienne życie – pacjenci np. wpadają na przeszkody z boku albo mają trudności z prowadzeniem pojazdu. To ważne z punktu widzenia nie tylko okulistyki, ale też neurologii i endokrynologii, bo leczenie guza przysadki może zatrzymać postęp objawów, a czasem nawet częściowo poprawić wzrok, jeśli nie dojdzie do nieodwracalnych uszkodzeń nerwów wzrokowych. W praktyce klinicznej zawsze warto łączyć objawy oczne z neurologicznymi, by nie przeoczyć poważnych schorzeń, takich jak właśnie gruczolak przysadki.

Pytanie 37

Metodę uprzywilejowanego spojrzenia należy zastosować do oceny

A. ostrości wzroku.

B. widzenia obuocznego.

C. reakcji źrenic na światło.

D. korespondencji siatkówkowej.

Metoda uprzywilejowanego spojrzenia to jedna z tych technik, które w praktyce okulistycznej czy optometrycznej są naprawdę przydatne, zwłaszcza gdy pracujemy z małymi dziećmi albo osobami, które nie potrafią współpracować podczas klasycznego badania ostrości wzroku. Chodzi tu o obserwowanie, na co pacjent najchętniej patrzy, jaki bodziec wybiera, i na tej podstawie oceniamy jego ostrość wzroku, bez konieczności czytania liter na tablicy czy podawania szczegółowych odpowiedzi. To jest bardzo często wykorzystywane w diagnostyce wzroku niemowląt i małych dzieci, gdzie standardowe metody po prostu nie mają sensu. W Polsce, tak jak i na świecie, ta metoda bywa stosowana szczególnie w poradniach specjalistycznych i przy badaniach przesiewowych. Jest zgodna z wytycznymi różnych towarzystw okulistycznych – np. American Academy of Ophthalmology zaleca ją przy trudnych do przebadania pacjentach. Moim zdaniem, super sprawa, bo pozwala wcześnie wykryć poważne zaburzenia widzenia, zanim dziecko zacznie mówić czy współpracować. Przy okazji, warto wiedzieć, że inne metody oceny ostrości wzroku u najmłodszych to np. metoda oparta na preferencji patrzenia czy test Teller Acuity Cards – wszystkie polegają na podobnych zasadach, ale mają nieco inne zastosowania. Dobrze jest znać różne narzędzia, ale metoda uprzywilejowanego spojrzenia to taki must-have dla każdego, kto chce skutecznie badać ostrość wzroku na wczesnym etapie życia.

Pytanie 38

Metoda stopniowego napinania akomodacji soczewkami rozpraszającymi ma na celu zbadanie

A. PBK

B. CA/C

C. AC/A

D. PBA

Metoda stopniowego napinania akomodacji za pomocą soczewek rozpraszających służy do określenia stosunku akomodacyjno-konwergencyjnego, czyli wskaźnika AC/A (Accommodation Convergence/Accommodation). To bardzo praktyczna, choć trochę niedoceniana w codziennej pracy technika, bo pozwala nam ocenić, jak bardzo oczy wykorzystują konwergencję podczas wysiłku akomodacyjnego. Moim zdaniem, jeśli ktoś pracuje w optometrii albo w okulistyce dziecięcej, to takie testy powinien znać niemal na pamięć, bo mają one realne przełożenie na diagnostykę zeza czy zaburzeń widzenia obuocznego. W praktyce używa się soczewek minusowych, żeby stymulować akomodację i obserwować, jak zmienia się kąt zeza albo forii. Dzięki temu można określić, czy pacjent ma prawidłowy, za wysoki czy za niski wskaźnik AC/A, co potem przekłada się na wybór metody korekcji optycznej czy terapii widzenia. Takie badanie zalecają m.in. wytyczne Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki, a także międzynarodowe protokoły (np. według Sheard’a). Dla osób z podejrzeniem ukrytego zeza czy niestabilnej fuzji ta metoda jest wręcz obowiązkowa, bo pomaga uniknąć błędów w doborze szkieł czy ćwiczeń ortoptycznych. Warto pamiętać, że AC/A jest jednym z najważniejszych wskaźników przy kwalifikacji do leczenia operacyjnego niektórych typów zeza. Dla mnie to taki trochę niedoceniany, ale bardzo przydatny parametr.

Pytanie 39

Która informacja uzyskana w wywiadzie jest istotna w rozpoznaniu niedowidzenia z nieużywania oka?

A. Nieskorygowany astygmatyzm obu oczu.

B. Zmętnienie soczewki.

C. Nieskorygowana wada jednego oka.

D. Oko ustawione w zezie.

Zmętnienie soczewki, czyli zaćma, to kluczowy element wywiadu w kontekście niedowidzenia z nieużywania oka. W praktyce, jeśli dziecko lub pacjent miał przez dłuższy czas zmętnienie soczewki, światło miało ograniczony dostęp do siatkówki i mózg nie otrzymywał prawidłowych bodźców wzrokowych. W efekcie rozwija się tzw. amblyopia deprywacyjna – jeden z najtrudniejszych do leczenia typów niedowidzenia. Moim zdaniem to właśnie historia zmętnienia soczewki powinna zawsze zapalać w głowie lampkę ostrzegawczą, szczególnie jeśli pojawi się w okresie rozwoju wzroku. Praktycznie to oznacza, że nawet po usunięciu zmętnienia, oko może już nie odzyskać pełnej ostrości widzenia. W standardach okulistycznych, takich jak zalecenia PTO czy wytyczne WHO, podkreśla się konieczność jak najwcześniejszego wykrywania i leczenia wszelkich przeszkód osiowych (np. zaćma wrodzona, zmętnienia rogówki), bo zwlekanie prowadzi do nieodwracalnych zmian czynnościowych w mózgu. W codziennej praktyce spotyka się dzieci po operacjach zaćmy, które mimo prawidłowej korekcji nadal nie widzą – to właśnie klasyczny przykład niedowidzenia z nieużywania oka. Dlatego w wywiadzie pytanie o przebyte zmętnienie soczewki jest absolutnie podstawowe.

Pytanie 40

W celu poprawy sprawności akomodacji u 16-letniego pacjenta należy wykonać ćwiczenia z zastosowaniem

A. musklulatora.

B. orto-ball’a.

C. tablic Harta.

D. bernelloskopu.

Tablice Harta to naprawdę jedno z najbardziej klasycznych, a jednocześnie skutecznych narzędzi do ćwiczeń akomodacji, szczególnie u młodych pacjentów, takich jak 16-latkowie. Klucz leży w tym, że tablica Harta umożliwia naprzemienną akomodację i de-akomodację poprzez patrzenie raz na litery lub liczby znajdujące się w różnych odległościach – na przykład jedna tablica jest blisko oczu, druga znacznie dalej. Takie ćwiczenia zmuszają mięsień rzęskowy do pracy i adaptacji, co sprzyja rozwojowi sprawności akomodacyjnej oraz elastyczności oka. W praktyce, regularne stosowanie tablicy Harta może znacząco poprawić ostrość wzroku na różnych dystansach i jest rekomendowane w większości nowoczesnych programów terapii widzenia – zarówno przez optometrystów, jak i ortoptystów. Co ważne, takie podejście jest zgodne ze światowymi wytycznymi dotyczącymi usprawniania akomodacji, np. według American Optometric Association. Z własnego doświadczenia zauważyłem, że pacjenci, którzy pracują z tablicą Harta, szybciej wracają do pełnej sprawności wzrokowej po np. długotrwałym korzystaniu z komputera czy nauce. Dobrze jest pamiętać, by ćwiczenia były prowadzone regularnie, najlepiej pod kontrolą specjalisty, bo tylko wtedy mają sens i przynoszą realne efekty. Dodatkowo, ćwiczenia z tablicą Harta są bezpieczne, nieinwazyjne i łatwo dostępne – a to duży plus w pracy z młodzieżą.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej