Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik urządzeń dźwigowych
Kwalifikacja: ELE.08 - Montaż urządzeń dźwigowych
Data rozpoczęcia: 8 czerwca 2026 18:55
Data zakończenia: 8 czerwca 2026 18:58

Egzamin zdany!

Wynik: 40/40 punktów (100,0%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Na którym rysunku przedstawiono wieżowy żuraw budowlany?

A. Rys. 1.

B. Rys. 2.

C. Rys. 3.

D. Rys. 4.

Na pierwszym rysunku pokazano klasyczny wieżowy żuraw budowlany, który jest jednym z najczęściej spotykanych urządzeń na dużych placach budowy. Jego charakterystyczną cechą jest wysoka wieża kratownicowa oraz długi poziomy wysięgnik, zakończony przeciwwagą z jednej strony i hakiem do podnoszenia ładunków z drugiej. Wieżowe żurawie budowlane są niezastąpione przy wznoszeniu wielokondygnacyjnych budynków, bo mogą przenosić ciężkie materiały budowlane na znaczne wysokości i w trudno dostępne miejsca. Moim zdaniem, bez żurawi wieżowych większość współczesnych placów budowy po prostu by się nie mogła obejść. Standardy branżowe, takie jak PN-EN 14439, dokładnie określają wymagania techniczne i bezpieczeństwa dotyczące tego typu urządzeń. W praktyce bardzo ważne jest też odpowiednie posadowienie, stabilizacja oraz regularne przeglądy techniczne – wszystko po to, żeby zapewnić maksymalne bezpieczeństwo pracy na budowie. Często widuje się takie żurawie w miastach, gdzie buduje się wysokie biurowce albo bloki mieszkalne. To przykład urządzenia, które łączy zaawansowaną technikę z praktycznym zastosowaniem i osobiście uważam, że ich obsługa wymaga naprawdę konkretnej wiedzy i doświadczenia.

Pytanie 2

Na rysunku przedstawiono schemat obwodu głównego silnika klatkowego trójfazowego do rozruchu gwiazda-trójkąt. W jakiej kolejności powinny zadziałać (załączyć lub rozłączyć) styczniki, aby nastąpił rozruch?

A. K1 i K3, następnie K2 i K3.

B. K2 i K1, następnie K1 i K3.

C. K1 i K2, następnie K2 i K3.

D. K2 i K3, następnie K3 i K1.

Prawidłowa sekwencja załączania styczników w rozruchu gwiazda-trójkąt to najpierw K2 i K3, a następnie K3 i K1. Wynika to z konieczności ograniczenia prądu rozruchowego silnika klatkowego trójfazowego. Na początku rozruchu silnik jest podłączany w układzie gwiazdy – właśnie wtedy zamykają się styczniki K2 oraz K3. Dzięki temu napięcie na każdej fazie uzwojenia jest mniejsze (zaledwie 1/√3 wartości pełnego napięcia), co przekłada się na ok. 1/3 momentu i mocno zredukowany prąd rozruchowy. Po chwili, gdy silnik już się rozbuja, K2 zostaje rozłączony, a załączony zostaje K1 – w ten sposób uzwojenia przełączają się w trójkąt. Teraz uzyskujemy pełny moment i moc silnika, bo do każdej fazy dochodzi pełne napięcie sieciowe. To rozwiązanie jest powszechnie stosowane w układach o dużych silnikach – zgodnie z normami branżowymi i wytycznymi producentów aparatów elektrycznych, pozwala na ochronę sieci przed przeciążeniami i zjawiskiem udarów prądowych. W praktyce, schematy tego typu spotyka się w aplikacjach przemysłowych, wentylatorach, pompach czy taśmociągach. Moim zdaniem, warto dobrze rozumieć tę logikę, bo ewentualne błędne przełączanie styczników może prowadzić do uszkodzenia zarówno silnika, jak i styczników, a co za tym idzie – kosztownych przestojów produkcyjnych. Trzeba pamiętać, że nie wolno dopuścić do jednoczesnego załączenia wszystkich trzech styczników – dlatego kolejność i synchronizacja pracy K2, K3 i K1 jest kluczowa. Ten układ to klasyka automatyki przemysłowej!

Pytanie 3

Na podstawie przedstawionego na rysunku przekroju poprzecznego dźwigu osobowego określ, ile wynosi minimalna szerokość szybu.

A. 385 mm

B. 1 200 mm

C. 1 585 mm

D. 1 625 mm

W tym przypadku minimalna szerokość szybu dźwigu osobowego to 1625 mm i wynika ona bezpośrednio z rysunku technicznego oraz wyliczeń, które można z niego przeprowadzić. Na rysunku mamy oznaczenie KT min 1200 mm, gdzie KT to kabina transportowa, a ST to szerokość szybu – ST = KT + 425 mm. Teraz, jeśli podstawimy wartości, to ST = 1200 mm + 425 mm = 1625 mm. Takie podejście opiera się na podstawowych zasadach projektowania dźwigów osobowych opisanych m.in. w normach PN-EN 81-20 czy PN-EN 81-1, gdzie zawsze uwzględnia się nie tylko przestrzeń dla kabiny, ale też konieczne odstępy technologiczne zapewniające bezpieczeństwo, swobodny dostęp do urządzeń sterujących i odpowiednią przestrzeń serwisową. W praktyce, dobrze dobrana szerokość szybu to gwarancja bezawaryjnej pracy windy, bezpieczeństwa użytkowników oraz łatwości przyszłych prac konserwacyjnych. Moim zdaniem, warto mieć to zawsze z tyłu głowy przy projektowaniu czy analizie dokumentacji – minimalizacja rozmiaru szybu jest kusząca, ale nie można zapominać o normach i wygodzie późniejszego użytkowania. W rzeczywistości przy montażu wind często się okazuje, że nawet drobne przekroczenie wymiarów podanych w dokumentacji potrafi generować niepotrzebne problemy, choćby z montażem prowadnic czy drzwi. Właśnie dlatego takie szczegółowe wyliczenia mają realny wpływ na późniejszą eksploatację całego dźwigu.

Pytanie 4

Parametr wysokość nadszybia nie występuje w dźwigach

A. szpitalnych.

B. osobowych.

C. budowlanych.

D. hydraulicznych.

Parametr wysokości nadszybia jest kluczowy w projektowaniu większości dźwigów, zwłaszcza osobowych czy szpitalnych, gdzie kabina musi swobodnie wjeżdżać i zatrzymywać się na najwyższym przystanku bez ryzyka uderzenia w konstrukcję szybu. Natomiast w dźwigach budowlanych, które są urządzeniami tymczasowymi i mobilnymi, ten parametr nie występuje w taki sposób jak w dźwigach stałych. Dźwigi budowlane najczęściej montuje się bezpośrednio na placu budowy, często na zewnątrz budynków, więc nie mają klasycznej konstrukcji szybu z nadszybiem i podszybiem. Moim zdaniem to logiczne, bo w ich przypadku nie projektuje się szybu na stałe ani nie buduje się konstrukcji nad kabiną, więc nie ma potrzeby określania wysokości nadszybia. W praktyce, operatorzy dźwigów budowlanych muszą skupić się na bezpieczeństwie eksploatacji, osłonach, przestrzeniach roboczych i odpowiednim montażu, ale nie interesuje ich wysokość nadszybia, bo po prostu tego tu nie ma. W normach dotyczących dźwigów stałych, np. PN-EN 81-20, bardzo wyraźnie opisuje się wymagania dotyczące nadszybia, natomiast dokumentacja dźwigów budowlanych skupia się na innych aspektach. To ważna różnica, która wpływa na sposób projektowania i użytkowania tych maszyn.

Pytanie 5

Na rysunku przedstawiono

A. zestaw kołowy.

B. koło napędowe.

C. luzownik.

D. hamulec.

To jest przykład klasycznego hamulca szczękowego, stosowanego najczęściej w układach dźwigowych, suwnicowych czy w maszynach przemysłowych. Charakterystyczne są tutaj szczęki, które dociskają się do powierzchni koła, powodując hamowanie lub zatrzymanie ruchu. Takie hamulce działają na zasadzie tarcia – siła docisku powoduje, że energia kinetyczna ruchomego elementu zamienia się w ciepło. W branży bardzo się ceni rozwiązania, które zapewniają bezpieczeństwo i niezawodność, a właśnie takie hamulce są stosowane m.in. w windach, gdzie zatrzymanie kabiny w sytuacji awaryjnej jest absolutną podstawą. Moim zdaniem, widać tu praktyczne podejście do projektowania – wszystko jest masywne i odporne na zużycie. Często stosuje się podobne hamulce w kolejnictwie oraz w większych napędach przemysłowych, właśnie dlatego, że są proste w obsłudze i bardzo wytrzymałe. Warto pamiętać, że zgodnie z normami bezpieczeństwa (np. PN-EN 81 dotycząca dźwigów), systemy hamulcowe muszą być regularnie serwisowane i testowane – drobne zaniedbania mogą prowadzić do poważnych awarii. Z mojego doświadczenia wynika, że operatorzy zawsze powinni znać zasadę działania tego mechanizmu i umieć rozpoznać typowe objawy zużycia, jak niestandardowe dźwięki albo wydłużony czas hamowania.

Pytanie 6

Na którym rysunku przedstawiono siłownik jednostopniowy jednostronnego działania?

A. Rys. 1.

B. Rys. 2.

C. Rys. 3.

D. Rys. 4.

Siłownik jednostopniowy jednostronnego działania przedstawiony na trzecim rysunku charakteryzuje się tym, że medium robocze (najczęściej sprężone powietrze lub olej hydrauliczny) doprowadzane jest tylko do jednej komory cylindra. Powrót tłoczyska następuje najczęściej pod wpływem sprężyny lub własnego ciężaru, co widać na tym schemacie – tylko po jednej stronie tłoka jest przyłącze do zasilania. To klasyczne rozwiązanie stosowane tam, gdzie zależy nam na prostocie budowy i niezawodności, np. w różnego rodzaju napędach automatyki przemysłowej, przy podnoszeniu lub przesuwaniu lekkich elementów, w drzwiach automatycznych albo prostych mechanizmach pomocniczych. Moim zdaniem istotne jest, że w siłownikach jednostronnego działania z reguły unika się skomplikowanej regulacji powrotu – to daje oszczędność w kosztach i serwisowaniu. Warto zwrócić uwagę, że zgodnie z normami ISO, takie siłowniki stosuje się tam, gdzie nie wymaga się dużych sił powrotnych lub precyzyjnego sterowania położeniem tłoka w obu kierunkach. W praktycznej eksploatacji ważny jest też dobór sprężyny o odpowiedniej charakterystyce – jeśli będzie za słaba, tłoczysko nie wróci; jeśli za mocna, może wpłynąć na niepożądane naprężenia. To takie typowe zagadnienie na warsztatach czy przy uruchamianiu nowej linii produkcyjnej.

Pytanie 7

Którą z czynności należy wykonać po montażu silnika wciągarki dźwigowej?

A. Pomiar temperatury stojana.

B. Pomiar prędkości obrotowej.

C. Sprawdzenie kierunku obrotów silnika.

D. Sprawdzenie symetrii napięcia zasilającego.

Sprawdzenie kierunku obrotów silnika tuż po jego zamontowaniu to jedna z podstawowych czynności w praktyce elektromechanika. Zawsze, kiedy podłączamy silnik elektryczny, a szczególnie wciągarki dźwigowej, kierunek jego obrotów decyduje o bezpieczeństwie ludzi i prawidłowym działaniu całego urządzenia. Wyobraź sobie sytuację, gdzie wciągarka rusza w dół zamiast do góry – grozi to poważnym wypadkiem albo uszkodzeniem ładunku. Z moich doświadczeń wynika, że nawet jeśli podłączasz wszystko według schematu, czasami zamiana dwóch faz przy zasilaniu trójfazowym kompletnie zmienia kierunek pracy. Dlatego zawsze zaleca się krótkie, kontrolowane uruchomienie bez obciążenia, żeby zobaczyć, czy bęben kręci się we właściwą stronę. Takie praktyczne sprawdzenie jest po prostu nie do ominięcia według norm PN-EN 60204-1 i wytycznych UDT. Inne pomiary, jak temperatura czy symetria napięcia, są ważne w rutynowej eksploatacji, ale to kierunek obrotów przesądza, czy maszyna będzie działała bezpiecznie. Często to jest pierwszy test zalecany przez producentów. Szczerze mówiąc, lepiej stracić pięć minut na taką próbę niż potem tłumaczyć się z awarii.

Pytanie 8

Maszt zabezpiecza się kotwami, gdy

A. jego wysokość przekracza 8 m.

B. jego wysokość przekracza 14,5 m.

C. jego wysokość przekracza 16,0 m.

D. wymaga tego instrukcja eksploatacji.

Bardzo dobrze, że zwróciłeś uwagę na rolę instrukcji eksploatacji przy zabezpieczaniu masztów kotwami. W praktyce technicznej nie ma sztywno ustalonej jednej wysokości, powyżej której zawsze trzeba stosować kotwy – wszystko zależy od projektu, warunków lokalnych czy rodzaju masztu. To instrukcja eksploatacji (czyli dokumentacja techniczna konkretnego urządzenia lub instalacji) jest tym miejscem, gdzie producent lub projektant określa, kiedy i jak należy zabezpieczać konstrukcję kotwami. Wynika to z faktu, że maszt może pracować w różnych warunkach – na przykład na otwartym terenie, gdzie są silne wiatry, albo w miejscu osłoniętym, co diametralnie zmienia obciążenia konstrukcyjne. Dobrą praktyką jest zawsze czytać dokumentację, bo czasem już przy dość niskich masztach (np. z anteną o dużej powierzchni) pojawia się konieczność stosowania kotew. Z mojego doświadczenia wynika, że ludzie często zakładają z góry jakieś progi wysokości, ale to może prowadzić do poważnych błędów – maszt nie trzyma się sztywno tych schematów. Profesjonalista zawsze bazuje na zaleceniach producenta, uwzględniając normy branżowe, takie jak PN-EN 1993-3-1 dotycząca konstrukcji stalowych masztów i wież. Warto zapamiętać: jeśli instrukcja eksploatacji mówi, że masz kotwić, to po prostu to robisz, bez względu na to, jaka jest wysokość masztu. To podstawa bezpiecznego montażu i eksploatacji.

Pytanie 9

Na ilustracji pokazano wyłącznik

A. różnicowoprądowy.

B. jednofazowy krańcowy.

C. trójfazowy nadprądowy.

D. jednofazowy nadprądowy.

Wyłącznik widoczny na zdjęciu to klasyczny jednofazowy wyłącznik nadprądowy, często nazywany potocznie 'eską'. Stosuje się go w praktycznie każdej instalacji elektrycznej, zarówno w domach, jak i w małych zakładach czy nawet w warsztatach. Jego głównym zadaniem jest ochrona przewodów elektrycznych przed skutkami przeciążenia i zwarcia – czyli sytuacji, kiedy przez obwód płynie zbyt duży prąd. Wtedy wyłącznik automatycznie odcina zasilanie, co w wielu przypadkach ratuje instalację przed uszkodzeniem, a czasem nawet przed pożarem. Sam wyłącznik na zdjęciu jest jednoelementowy, montowany na standardowej szynie DIN, co jest zgodne z normami PN-EN 60898 i stosowane praktycznie wszędzie. Moim zdaniem, jeśli ktoś planuje modernizację instalacji domowej, to właśnie te wyłączniki powinny być podstawą ochrony każdego obwodu – szczególnie gniazd i oświetlenia. Co ciekawe, dobierając taki wyłącznik, warto zwrócić uwagę na charakterystykę (np. B lub C), by dobrze dopasować go do charakteru obciążenia. To detal, ale potrafi mieć duże znaczenie w praktyce.

Pytanie 10

Po zmniejszeniu przekroju rury

A. prędkość przepływu cieczy nie zmieni się.

B. prędkość przepływu cieczy zmniejszy się.

C. natężenie przepływu cieczy zwiększy się.

D. natężenie przepływu cieczy nie zmieni się.

To jest właśnie to – po zmniejszeniu przekroju rury natężenie przepływu cieczy nie zmieni się, pod warunkiem, że mamy do czynienia z ruchem ustalonym i ciecz jest nieściśliwa. Wszystko opiera się tutaj na tzw. równaniu ciągłości, które mówi, że Q = A × V – czyli natężenie przepływu (objętość cieczy przechodząca przez przekrój w jednostce czasu) musi być takie samo w każdym miejscu rurociągu, nawet jeśli średnica rury się zmienia. Przykład z życia? W instalacjach wodociągowych czy grzewczych zawsze projektuje się przekroje rur tak, by niezależnie od ich zwężeń ilość przepływającej wody była stała, ważne tylko, by nie było wycieków ani rozgałęzień. W branży to standard – bez tego żaden projekt nie przejdzie odbioru. Moim zdaniem, to też świetna ilustracja, jak prawa fizyki przekładają się na praktyczne rozwiązania w budownictwie czy mechanice płynów. Zwróć uwagę, że choć zmienia się prędkość (ciecz musi płynąć szybciej przez węższy odcinek), ilość wody na minutę będzie taka sama. Warto o tym pamiętać przy doborze pomp czy zaworów – nie wystarczy patrzeć tylko na średnicę rury, bo decydujące jest, ile medium faktycznie musi przepłynąć przez cały system.

Pytanie 11

Na rysunku przestawiono schemat dźwigu z napędem usytuowanym

A. pod szybem i z podwójnym opasaniem lin.

B. nad szybem i z podwójnym opasaniem lin.

C. nad szybem i z pojedynczym opasaniem lin.

D. pod szybem i z pojedynczym opasaniem lin.

Odpowiedź nad szybem i z pojedynczym opasaniem lin jest jak najbardziej trafiona, bo właśnie taki układ jest jednym z najczęściej spotykanych w nowoczesnych dźwigach osobowych. Napęd umieszczony nad szybem znacząco ułatwia serwisowanie i dostęp do mechanizmów, co naprawdę docenia się w eksploatacji – nie trzeba wchodzić do piwnicy czy szachtu pod budynkiem, wszystko jest pod ręką w maszynowni na górze. Pojedyncze opasanie liny to też rozwiązanie bardzo efektywne: daje prostą, przewidywalną transmisję siły i nie komplikuje prowadzenia lin, a do tego ogranicza zużycie elementów przez brak dodatkowych punktów tarcia. Takie rozwiązania zaleca się zgodnie z wytycznymi norm PN-EN 81 (np. PN-EN 81-20 czy EN 81-1), bo są po prostu sprawdzone i bezpieczne. W praktyce takie dźwigi spotkasz choćby w blokach z wielkiej płyty po modernizacji albo w nowo budowanych biurowcach. Moim zdaniem, warto też pamiętać, że pojedyncze opasanie oznacza, że lina biegnie raz przez koło napędowe, a nie jest owijana w układzie typu 2:1. To daje przełożenie 1:1, więc prędkość kabiny i przeciwwagi są równe, a sterowanie jest bardziej przewidywalne. I jeszcze jedna rzecz – mniejsza liczba lin i prostszy układ z pojedynczym opasaniem to mniej problemów podczas przeglądów UDT i mniej komplikacji w razie awarii.

Pytanie 12

Zgodnie ze schematem w celu wymiany przewodu FAA/996 należy wypiąć wtyki z gniazd oznaczonych symbolami

A. P1YY – P1XX

B. P100 – P100

C. P101 – 4AB

D. P101 – 4BB

Dokładnie tak, przewód FAA/996 jest podłączony pomiędzy złączami P100 – P100, co jasno wynika ze schematu. W praktyce, kiedy masz do czynienia z wymianą tego przewodu, powinieneś zacząć właśnie od wypięcia obu końców ze złączy oznaczonych jako P100 – jedno znajduje się po stronie sterownika A, drugie po stronie sterownika B, zgodnie z zasadą zachowania ciągłości linii transmisyjnej. Moim zdaniem jest to typowy przypadek dla systemów komunikacji, gdzie przewody łączące dwa urządzenia muszą być jednoznacznie identyfikowane, żeby nie pomylić segmentów magistrali. W schematach przemysłowych zawsze warto szukać tych oznaczeń – są one zgodne ze standardami oznaczania okablowania w automatyce, np. wg normy PN-EN 61082. Dobra praktyka to zanim wyciągniesz przewód, sprawdzić oba końce i opisać je, żeby uniknąć zamieszania przy ponownym podłączaniu. Jak dla mnie, podejście „najpierw identyfikuj, później działaj” w tego typu instalacjach naprawdę się opłaca – nie tylko oszczędzasz czas, ale też unikasz potencjalnych błędów komunikacyjnych w systemie. Takie oznaczenia przewodów (P100 – P100) są stosowane, żeby technik nawet w stresie mógł szybko i bez wątpliwości wykonać wymianę, co jest super ważne przy utrzymaniu ruchu.

Pytanie 13

Na rysunku przedstawiono schemat

A. stycznika.

B. wyłącznika głównego.

C. wyłącznika instalacyjnego.

D. wyłącznika różnicowoprądowego.

To jest klasyczny schemat wyłącznika różnicowoprądowego, co można rozpoznać po obecności przekładnika prądowego obejmującego wszystkie przewody fazowe i neutralny oraz specjalnego przycisku TEST z rezystorem, umożliwiającego sprawdzenie działania urządzenia. Wyłącznik różnicowoprądowy jest stosowany praktycznie w każdej instalacji elektrycznej – to jedno z podstawowych zabezpieczeń przeciwporażeniowych. Jego zadaniem jest szybkie wykrycie prądu upływu, czyli sytuacji, gdy prąd wracający przewodem neutralnym jest mniejszy niż ten płynący przez fazy – na przykład podczas porażenia prądem lub zwarcia doziemnego. Wtedy mechanizm natychmiast odłącza zasilanie. Moim zdaniem warto pamiętać, że obecność takiego zabezpieczenia jest obecnie wymagana przez normy PN-EN 61008 i PN-EN 61009 oraz obowiązujące przepisy budowlane. Z praktyki – każdy dom i zakład pracy powinien mieć takie zabezpieczenie, bo to podstawa nowoczesnego bezpieczeństwa. Dodatkowo na schemacie widać charakterystyczne oznaczenie testu, który jest niezbędny do okresowego sprawdzania sprawności wyłącznika – nie lekceważ tego, bo praktyka pokazuje, że niesprawny wyłącznik nie spełni swojej roli w krytycznej chwili. Właśnie przez takie drobiazgi ten element jest nie do pomylenia z innymi zabezpieczeniami instalacji.

Pytanie 14

Na schemacie cyfrą 1 oznaczono rozdzielacz sterujący

A. kierunkiem przepływu 2/2.

B. kierunkiem przepływu, normalnie zamknięty.

C. natężeniem przepływu, dwukrawędziowy dwudrogowy.

D. natężeniem przepływu z przekryciem dodatnim w położeniu normalnym.

Na tym schemacie cyfrą 1 oznaczono rozdzielacz sterujący natężeniem przepływu z przekryciem dodatnim w położeniu normalnym. To dość typowe rozwiązanie w układach hydraulicznych i pneumatycznych, gdzie precyzja regulacji przepływu ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i wydajności całego systemu. Przekrycie dodatnie oznacza, że w położeniu neutralnym (czyli gdy rozdzielacz nie jest przestawiony) przepływ medium przez rozdzielacz jest odcięty, co zabezpiecza układ przed niekontrolowanym ruchem siłowników. Spotyka się to szczególnie w maszynach przemysłowych, gdzie nawet najmniejsze niekontrolowane przemieszczenia mogą prowadzić do awarii lub zagrożenia dla operatora. Z mojego doświadczenia wynika, że takie rozwiązania są cenione przez serwisantów – mniej awarii, prostsza diagnostyka. W praktyce dzięki przekryciu dodatniemu mamy realny wpływ na dokładność pozycjonowania siłownika i maksymalną ochronę przed przeciekami wewnętrznymi. Warto dodać, że dobre praktyki branżowe (np. normy ISO 4401) zalecają stosowanie tego typu rozdzielaczy wszędzie tam, gdzie nie można sobie pozwolić na minimalne nawet ruchy siłownika w stanie spoczynku. Taki rozdzielacz pozwala też ograniczyć efekt „pełzania” siłowników, szczególnie w precyzyjnych aplikacjach, np. w automatyce czy robotyce. Takie drobiazgi naprawdę robią różnicę w pracy całego systemu.

Pytanie 15

Zgodnie z fragmentem instrukcji, w celu zamontowania smarowniczki przeciwwagi do wspornika kątowego należy użyć śrub

A. M4

B. M5

C. M6

D. M8

Dobrze rozczytałeś fragment instrukcji – przy montażu smarowniczki przeciwwagi do wspornika kątowego faktycznie trzeba użyć śrub M6. To dość typowe rozwiązanie w konstrukcjach, gdzie zależy nam na solidnym, a jednocześnie nieprzesadnie ciężkim mocowaniu. Śruba M6 to bardzo popularny standard, który zapewnia wystarczającą wytrzymałość mechaniczną przy zachowaniu odpowiedniej sztywności połączenia. W praktyce spotkasz je nie tylko w maszynach przemysłowych, ale też w różnego typu konstrukcjach stalowych czy montażach elementów eksploatacyjnych. Moim zdaniem to zawsze dobry wybór tam, gdzie są średnie obciążenia i nie chcemy przesadzić z gabarytami. Jeśli chodzi o normy, to w branży zaleca się właśnie takie śruby w miejscach, gdzie mamy powtarzalny demontaż i serwisowanie – M6 to kompromis między wytrzymałością a łatwością użycia. Dobrze jest pamiętać, by stosować odpowiednią klasę wytrzymałości śruby (np. 8.8 lub wyższą, jeśli przewiduje się większe siły), bo w praktyce różnice bywają odczuwalne zwłaszcza podczas eksploatacji urządzeń. Dodatkowo, warto dbać o właściwy moment dokręcenia – zbyt mocne przykręcenie nawet solidnej śruby M6 może prowadzić do uszkodzeń gwintu lub samego materiału wspornika. Z doświadczenia powiem, że warto regularnie sprawdzać stan takiego połączenia, bo od tego często zależy bezpieczeństwo pracy całego urządzenia.

Pytanie 16

Pomiar rezystancji metodą techniczną w układzie z „dokładnym pomiarem prądu” przedstawiono na rysunku

A. Rysunek 1

B. Rysunek 2

C. Rysunek 3

D. Rysunek 4

To jest właśnie układ z tzw. „dokładnym pomiarem prądu”, czyli tzw. układ techniczny pomiaru rezystancji, gdzie amperomierz włączony jest szeregowo z mierzoną rezystancją Rx, a woltomierz równolegle do tej pary. Takie rozwiązanie minimalizuje wpływ bocznikowania amperomierza na wynik pomiaru, co jest kluczowe przy małych rezystancjach, gdzie każdy mikroamper ma znaczenie. Prąd płynący przez amperomierz to dokładnie ten sam, który płynie przez Rx, więc wartość wskazywana przez amperomierz odpowiada rzeczywistemu prądowi przepływającemu przez mierzoną rezystancję. W praktyce, choćby na warsztatach czy w laboratorium, jeśli chcemy uzyskać jak najbardziej wiarygodny wynik przy pomiarze np. oporów uzwojeń, zawsze ustawiamy amperomierz w ten sposób. Warto pamiętać, że wg norm (np. PN-EN 61557), taki sposób połączenia jest zalecany w pomiarach, gdzie istotna jest dokładność prądu, a nie napięcia. To rozwiązanie sprawdza się też świetnie, gdy woltomierz ma bardzo dużą rezystancję wejściową – wtedy zaniedbujemy prąd przez woltomierz. Właśnie przez to ten układ nazywany jest czasem 'układem dokładnego pomiaru prądu'. Moim zdaniem, jeśli komuś zależy na precyzyjnym wyznaczeniu niskich wartości rezystancji, to ten sposób jest najbardziej rozsądną opcją.

Pytanie 17

W miernikach cęgowych zapewniających pomiar natężenia prądu DC i AC wykorzystuje się

A. efekt fotoelektryczny.

B. prawo Ampera.

C. prawo Joule’a.

D. efekt Halla.

Prawo Ampera jest podstawą działania mierników cęgowych, zwłaszcza tych, które mierzą natężenie prądu w przewodnikach bez potrzeby rozłączania obwodu. To właśnie zjawisko magnetyczne opisane przez Ampera pozwala cęgą miernika wykryć i przeliczyć pole magnetyczne generowane przez przepływający prąd na wartość natężenia. W praktyce, bardzo często spotyka się mierniki cęgowe w serwisach elektrycznych, energetyce czy podczas przeglądów instalacji przemysłowych. Moim zdaniem to genialne narzędzie – nie trzeba się bawić w rozkręcanie skrzynek ani rozłączanie przewodów, a pomiar jest szybki i bezpieczny. Z mojego doświadczenia wynika, że większość nowoczesnych mierników cęgowych opiera się właśnie na prawie Ampera, chociaż czasem wykorzystuje się również efekt Halla, szczególnie przy prądzie stałym (DC), ale sam mechanizm działania i tak sprowadza się do zależności między prądem a generowanym polem magnetycznym. Branżowe normy, np. PN-EN 61010, podkreślają konieczność stosowania sprzętu spełniającego określone wymagania bezpieczeństwa, a właśnie mierniki cęgowe zapewniają ten komfort oraz możliwość wykonania nieinwazyjnych pomiarów. W praktyce, jeżeli ktoś pracuje z większymi prądami, bezpieczniej i szybciej użyć cęgów niż konwencjonalnego amperomierza, bo nie ma ryzyka zwarcia ani przypadkowego uszkodzenia przewodu. To jest naprawdę jeden z podstawowych instrumentów każdego elektryka – warto o tym pamiętać.

Pytanie 18

Rowek podcięty klinowy koła ciernego pokazano na rysunku

A. Rysunek 1

B. Rysunek 2

C. Rysunek 3

D. Rysunek 4

Rowek podcięty klinowy, jak widać na czwartym rysunku, to rozwiązanie, które często stosuje się w mechanice – zwłaszcza do przenoszenia dużych momentów obrotowych w kołach ciernych, kołach pasowych czy kołach zamachowych. Taki kształt rowka, z charakterystycznym podcięciem w formie klina, zapewnia pewne i bezluzowe osadzenie elementu współpracującego – zwykle klinu. Dzięki temu wyeliminowane zostaje ryzyko obrotu klina oraz luzów, które mogą powodować niepożądane drgania czy hałas. W praktyce inżynierskiej bardzo istotne jest właściwe wykonanie takich rowków, bo nawet niewielkie odchylenia od normy mogą prowadzić do przedwczesnego zużycia całego połączenia. Normy, np. PN-ISO 2491, wyraźnie określają kąty i głębokości podcięć. Z mojego doświadczenia wynika, że rowki klinowe podcięte są zdecydowanie łatwiejsze do serwisowania w porównaniu do zwykłych rowków prostokątnych – choćby ze względu na dużo skuteczniejsze samooczyszczanie się z drobin materiału. Nie bez powodu są to rozwiązania stosowane w napędach o wysokiej niezawodności – ograniczają ryzyko wysunięcia się klina, a cała konstrukcja jest po prostu trwalsza. Warto znać takie detale, bo w codziennej pracy właśnie one budują przewagę dobrego projektanta czy mechanika.

Pytanie 19

Na podstawie danych zawartych w tabeli Cechy charakterystyczne przewodów hydraulicznych określ, ile wynosi masa dwumetrowego przewodu 1 1/2”.

A. 2,35 kg

B. 2,70 kg

C. 4,70 kg

D. 5,40 kg

Prawidłowa odpowiedź to 5,40 kg, ponieważ według tabeli masa jednostkowa przewodu o średnicy 1 1/2” (czyli DN38) wynosi 2,70 kg/m. Jeśli mamy przewód o długości 2 metry, należy po prostu przemnożyć wartość jednostkową przez długość: 2,70 kg/m × 2 m = 5,40 kg. Takie podejście to standard w hydraulice – zawsze przeliczamy masę całkowitą na podstawie masy jednostkowej i długości przewodu. Moim zdaniem to bardzo praktyczna wiedza, bo przy projektowaniu systemów hydraulicznych trzeba nie tylko znać wytrzymałości materiałów i ciśnienia, ale też umieć oszacować całkowite obciążenie konstrukcji czy pojazdu. W branży ważne jest, żeby dokładnie analizować tabele techniczne, bo od tego często zależy nie tylko prawidłowe działanie instalacji, ale też bezpieczeństwo pracy. Dobre praktyki nakazują zaokrąglać wynik do dwóch miejsc po przecinku, żeby uniknąć drobnych błędów w obliczeniach masy. Warto pamiętać, że przy planowaniu instalacji hydraulicznej masa przewodów wpływa na dobór wsporników i uchwytów, a czasem nawet na cały projekt nośny konstrukcji przemysłowych. Z mojego doświadczenia wynika, że takie obliczenia to codzienność w pracy technika – nie warto ich lekceważyć.

Pytanie 20

Na rysunku chwytacza kabiny dźwigu strzałką wskazano

A. rygiel drzwi.

B. zderzak drzwi.

C. prowadnicę kabiny.

D. prowadnicę przeciwwagi.

Strzałka na rysunku wskazuje prowadnicę kabiny, czyli jeden z kluczowych elementów konstrukcyjnych dźwigu osobowego. To właśnie po prowadnicach kabina winduje się w szybie, zapewniając stabilność, bezpieczeństwo oraz precyzyjny ruch w pionie. Moim zdaniem często pomija się to, jak ważna jest jakość i prawidłowy montaż prowadnic – a przecież od nich zależy nie tylko komfort jazdy, ale i skuteczność działania układów bezpieczeństwa, takich jak chwytacze. W praktyce prowadnice dźwigowe wykonywane są najczęściej ze specjalnie profilowanej stali, zgodnie z normą PN-EN 81-20, i muszą być regularnie sprawdzane pod kątem prostoliniowości oraz zużycia. Jeżeli prowadnica jest uszkodzona lub źle ustawiona, cała kabina może wpadać w drgania lub nawet klinować się podczas jazdy – a to już poważne zagrożenie! Chwytacz, który widzisz na rysunku, w przypadku awarii zablokuje się właśnie na prowadnicy, zatrzymując kabinę. Takie rozwiązania są podstawą bezpieczeństwa w nowoczesnych dźwigach i pokazują, jak przemyślane są systemy transportu pionowego. Samo rozumienie roli prowadnicy pozwala lepiej zrozumieć działanie całego mechanizmu windy i, co tu dużo mówić, przydaje się na co dzień w praktyce serwisowej.

Pytanie 21

Zespół elementów pokazanych na ilustracji służy do

A. określenia szybkości kabiny.

B. określenia położenia kabiny.

C. zatrzymania końcowego kabiny.

D. zatrzymania krańcowego kabiny.

Dokładnie, to jest właśnie zestaw typowych elementów do określania położenia kabiny windy. W praktyce taki zestaw, zwany często listwą stykową lub listwą położenia, montowany jest w szybie windy, gdzie zazwyczaj przesuwają się po nim różnego rodzaju styki, czujniki czy wózki – to zależy od konkretnej konstrukcji. Dzięki temu układ sterowania zawsze wie, w którym miejscu znajduje się kabina, co jest podstawą do prawidłowej pracy całego systemu dźwigowego. Z mojego doświadczenia wynika, że bez precyzyjnego określenia położenia kabiny nie dałoby się zapewnić bezpiecznego zatrzymywania na przystankach czy realizacji żądań jazdy. Takie rozwiązania są standardem branżowym i praktycznie bez nich nie ma mowy o nowoczesnej windzie – również normy EN 81-20 jasno opisują wymagania dotyczące systemów monitorujących pozycję kabiny. Co ciekawe, coraz częściej stosuje się też magnetyczne lub optyczne wersje tych rozwiązań, ale idea pozostaje ta sama. No i jeszcze taka ciekawostka – czasami spotyka się w starszych instalacjach mechaniczne listwy z wyłącznikami krańcowymi, które wymagają częstych regulacji, więc obecnie odchodzi się od nich na rzecz rozwiązań bezobsługowych.

Pytanie 22

Po przejściu prądu przez układ pokazany na schemacie można uzyskać napięcie rzędu

A. 12 V prądu stałego.

B. 220 V prądu stałego.

C. 12 V prądu zmiennego.

D. 220 V prądu zmiennego.

Na tym schemacie mamy klasyczny zasilacz transformatorowy z wyjściem 12 V prądu stałego, co jest bardzo często spotykane w praktyce. Całość działa w taki sposób: z sieci 230 V prądu zmiennego trafiamy na transformator, który obniża napięcie do bezpiecznego poziomu 12 V AC. Potem mostek prostowniczy – układ czterech diod – zamienia napięcie przemienne na pulsujące napięcie stałe. Dalej kondensatory wygładzają to napięcie, żeby jak najbardziej przypominało idealne napięcie DC. Taki układ to podstawa w elektronice – napędza mnóstwo urządzeń codziennego użytku: routery, tunery DVB-T, ładowarki, zabawki elektroniczne. Warto zwracać uwagę na pojemność i napięcie kondensatorów oraz odpowiedni dobór transformatora – to są rzeczy, które potem wpływają na stabilność i bezpieczeństwo zasilania. Moim zdaniem znajomość takich prostych zasilaczy to absolutna podstawa dla każdego, kto chce cokolwiek zrobić z elektroniką. Branżowe standardy wyraźnie zalecają stosowanie transformatorów z odpowiednią separacją galwaniczną i zabezpieczeniem przeciwprzepięciowym, co widać na rysunku – wszystko elegancko rozdzielone i filtrowane. Często spotyka się właśnie 12 V, bo to wygodne napięcie do zasilania LED-ów, układów sterujących czy wentylatorów komputerowych – naprawdę masa praktycznych zastosowań.

Pytanie 23

Zgodnie z danymi zawartymi w tabeli „Zależność prędkości silnika elektrycznego od liczby biegunów i poślizgu” prędkość silnika, uwzględniająca 4 procentowy poślizg dla 4 par biegunów, wynosi

Zależność prędkości silnika elektrycznego od liczby biegunów i poślizgu
P - liczba par biegunów	1	2	3	4	6	8	10
nₛ - prędkość synchroniczna	3000	1500	1000	750	500	375	300
n – prędkość znamionowa zależna od obciążenia i poślizgu (s=0,04)	2880	1440	960	720	480	360	288

A. 480 obr./min

B. 720 obr./min

C. 750 obr./min

D. 1 000 obr./min

W tym przypadku prawidłowa odpowiedź to 720 obr./min, bo dla silnika elektrycznego z 4 parami biegunów i 4-procentowym poślizgiem właśnie taka prędkość została podana w tabeli. To się zgadza z praktycznymi wyliczeniami. Ogólnie rzecz biorąc, w silnikach asynchronicznych prędkość znamionowa zawsze będzie trochę niższa od prędkości synchronicznej właśnie przez poślizg (s), który jest nieunikniony w praktyce. Poślizg 4% (czyli s=0,04) to taki standard dla mocno obciążonych silników – można to spotkać w wielu zakładach przemysłowych, gdzie silniki napędzają np. przenośniki taśmowe czy wentylatory. W branży raczej nie stosuje się silników, w których poślizg jest dużo większy, bo to oznaczałoby straty energii i gorszą sprawność, a tego zdecydowanie trzeba unikać. Moim zdaniem, umiejętność szybkiego czytania takich danych z tabeli bardzo się przydaje na produkcji, bo pozwala lepiej dobrać silnik do zadania. Warto pamiętać, że różnica pomiędzy prędkością synchroniczną a roboczą to nie jest jakiś błąd konstrukcyjny, tylko naturalny efekt działania maszyn tego typu. Polecam jeszcze samodzielnie policzyć, jak ten poślizg wpływa na prędkość przy innych liczbach biegunów – to całkiem uczy logicznego myślenia technicznego.

Pytanie 24

Element przedstawiony na ilustracji służy do zamocowania

A. prowadnic.

B. przeciwwagi.

C. lin do kabiny.

D. zderzaków kabiny.

To, co widzisz na ilustracji, to typowy uchwyt montażowy stosowany do zamocowania prowadnic w szybie windy. W branży dźwigowej, szczególnie podczas montażu nowych urządzeń, taki element nazywany bywa potocznie konsolą lub wspornikiem prowadnicy. Element ten odpowiada za utrzymanie prowadnic w odpowiedniej pozycji oraz za przejęcie sił bocznych, które mogą wystąpić podczas ruchu kabiny lub przeciwwagi. Jest to bardzo ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa eksploatacji windy – prowadnice muszą być zamocowane sztywno, żeby nie dopuścić do ich przesunięć, co mogłoby zagrozić stabilności całego układu. Z mojego doświadczenia wynika, że dobór i montaż konsoli prowadnicowej to jeden z tych etapów, gdzie nie można iść na skróty. Liczy się tu dokładność wymiarowa, zgodność ze specyfikacją techniczną i oczywiście zachowanie zgodności z normami, zwłaszcza PN-EN 81-20. W praktyce spotyka się różne typy takich uchwytów, ale ich zasada działania jest taka sama – mają trzymać prowadnice pewnie i bez jakichkolwiek luzów. Jeśli kiedyś trafisz na szyb z prowadnicami zamocowanymi "na sztukę", od razu widać, że ktoś nie zastosował się do dobrych praktyk branżowych. Taki element, jak na zdjęciu, to podstawa solidnego montażu prowadnic.

Pytanie 25

Przed rozpoczęciem montażu dźwigu, wystarczający sposób zabezpieczenia otworów drzwiowych zapewniają

A. przezroczysta folia o grubości 0,2 [mm], zamocowana listwami do obrzeży otworu i do dolnej krawędzi.

B. płyta gipsowo-kartonowa o grubości 17 [mm] zamocowana do obrzeży otworu i do dolnej krawędzi.

C. trzy deski zamocowane do bocznych ścian na wysokości 1,1 [m], 0,5 [m] i do dolnej krawędzi otworu.

D. dwie deski zamocowane na krzyż do bocznych ścian po przekątnych otworu.

Właściwym zabezpieczeniem otworów drzwiowych przed montażem dźwigu jest zastosowanie trzech desek zamocowanych do bocznych ścian na różnych wysokościach: 1,1 metra, 0,5 metra oraz przy samej dolnej krawędzi otworu. Takie rozwiązanie wynika nie tylko z wymagań bezpieczeństwa pracy, ale też z praktycznych doświadczeń ekip montażowych. Chodzi o to, by skutecznie zapobiec przypadkowemu wpadnięciu do szybu i zabezpieczyć zarówno pracowników, jak i osoby postronne. Moim zdaniem, to naprawdę jedno z tych rozwiązań, które są solidne i proste jednocześnie – nie ma tu wielkiej filozofii, tylko sprawdzona technika. Te trzy deski tworzą barierę fizyczną, która jest widoczna i wyczuwalna nawet wtedy, gdy ktoś jest zmęczony czy zamyślony. Zauważ, że według przepisów BHP oraz norm branżowych (np. PN-EN 81-20 dotyczącej dźwigów osobowych i towarowych) bariery takie powinny mieć określoną wysokość, a deski na 1,1 m i 0,5 m to typowe „poręcz i listwa pośrednia”, które stosuje się właściwie na wszystkich budowach. Dzięki temu rozwiązaniu zapobiega się też przypadkowemu zsunięciu się narzędzi czy materiałów do szybu. Praktyka pokazuje, że prowizoryczne osłony z folii czy płyt są często niewystarczające – deski się sprawdzają, są łatwe do montażu i można je szybko zdemontować, gdy przychodzi czas na dalsze prace. W skrócie: stare, dobre i sprawdzone zabezpieczenie, które nie zawodzi.

Pytanie 26

Na podstawie rysunku określ, jaka jest odległość pomiędzy ścianą kabiny a ścianą szybu po prawej stronie przy założeniu, że grubość ściany kabiny wynosi 35 mm.

A. 120 mm

B. 155 mm

C. 505 mm

D. 470 mm

Prawidłowo określona odległość – 120 mm – wynika z analizy rysunku technicznego i uwzględnienia grubości ściany kabiny. Patrząc na przekrój poziomy, można zauważyć, że odległość od zewnętrznej krawędzi ściany kabiny do ściany szybu po prawej stronie to dokładnie 120 mm, pod warunkiem odjęcia grubości tej ściany (35 mm) od wymiaru całkowitego (155 mm). To bardzo ważne, bo w praktyce montażowej właśnie takie szczegóły stanowią o bezpieczeństwie oraz wygodzie serwisu i eksploatacji windy. Moim zdaniem często zapomina się o pozornie niewielkich wartościach, a to one decydują, czy kabina będzie działała w szybie bez ryzyka ocierania się czy problemów z instalacją prowadnic. Dodatkowo, zgodnie z normą PN-EN 81-20, należy zapewnić minimalne prześwity dla bezpieczeństwa pracowników serwisu i ratownictwa – dlatego tak precyzyjne rozliczenia są kluczowe. Warto też zwrócić uwagę, że te milimetry mają realny wpływ na koszt i trudność wykonania montażu. Może na pierwszy rzut oka wydawać się, że to drobiazg, ale z doświadczenia wiem, że dokładność w takich pomiarach przekłada się na jakość całej instalacji windy. Pamiętaj też, że w praktyce branżowej takie „szczeliny” powinny być starannie dokumentowane i uwzględnione w projektach wykonawczych, żeby uniknąć nieporozumień na budowie.

Pytanie 27

Do montażu dźwigu należy użyć liny 8 x 19 SEAL + FC (z rdzeniem włókiennym) przedstawionej na rysunku

A. Rysunek 1

B. Rysunek 2

C. Rysunek 3

D. Rysunek 4

Wybór liny 8 x 19 SEAL + FC, czyli tej z rysunku 4, jest moim zdaniem absolutnie trafiony do montażu dźwigów. To rozwiązanie spełnia wyśrubowane wymagania branżowe – liczba splotek (osiem) oraz specjalny układ SEAL, gdzie druty warstwy zewnętrznej są grubsze, a wewnętrzne drobniejsze, zapewniają nie tylko wysoką wytrzymałość, ale i odporność na ścieranie. Rdzeń włókienny (FC - fibre core) sprawia, że lina jest bardziej elastyczna i lepiej znosi wielokrotne zginanie na bębnach czy bloczkach – to naprawdę istotne w pracy dźwigu, gdzie linę często nawija się i rozwija. Standardy takie jak PN-EN 12385-4 czy wytyczne UDT wręcz zalecają wybór lin w tej konstrukcji do zastosowań dźwigowych, bo gwarantują one bezpieczeństwo pracy i przedłużają żywotność całego systemu. W praktyce – spotkałem się z sytuacjami, gdzie użycie innej liny prowadziło do szybszego zużycia lub nawet awarii urządzenia. Poza tym, lina SEAL z rdzeniem włókiennym jest łatwiejsza w serwisowaniu, lepiej absorbuje smary i mniej naraża na rdzenie korozji. Jeśli ktoś myśli o pracy w dźwigach na serio, to tylko taka konstrukcja. Warto też wiedzieć, że jej parametry są szczegółowo opisane w katalogach producentów, więc łatwo można dobrać linę pod konkretny model dźwigu. Zdecydowanie, praktyka pokazuje, że to po prostu dobry wybór – zarówno pod względem bezpieczeństwa, jak i ekonomii eksploatacji.

Pytanie 28

Na podstawie fragmentu instrukcji montażu określ, którą czynność powinien wykonać wyłącznie drugi monter.

Fazy	Etapy instalacji	Monterzy
Prace przygotowawcze	1Próba haków do podnoszenia	X
	2Montaż lin bezpieczeństwa		X
	3Zabezpieczenie szybu	X	X
	4Przeniesienie sprzętu do podnoszenia na najwyższy przystanek	X	X
	5Przeniesienie narzędzi na najwyższy przystanek	X
	6Przymocowanie sprzętu do podnoszenia do spocznika ostatniego piętra		X
#1 - monter pierwszy #2 - monter drugi		#1	#2

A. Zabezpieczenie szybu.

B. Próba haków do podnoszenia.

C. Przeniesienie sprzętu do podnoszenia na najwyższy przystanek.

D. Przymocowanie sprzętu do podnoszenia do spocznika ostatniego piętra.

Wybór czynności „Przymocowanie sprzętu do podnoszenia do spocznika ostatniego piętra” jako zadania wyłącznie dla drugiego montera jest jak najbardziej słuszny. Tak naprawdę wynika to z podziału obowiązków przedstawionego w tabeli. W praktyce, takie rozgraniczenie ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i precyzji całego procesu instalacyjnego, zwłaszcza przy pracy na wysokościach czy w strefach szczególnego ryzyka. Przymocowanie sprzętu do podnoszenia to czynność wymagająca dużego skupienia, doświadczenia oraz znajomości procedur – chodzi przecież o to, żeby nie dopuścić do żadnych luzów, błędów montażowych czy wręcz katastrofalnych pomyłek. Często w ekipach montażowych to właśnie drugi monter posiada odpowiednie przeszkolenie albo uprawnienia konieczne do wykonania tej czynności. W branży dźwigowej czy ogólnie przy montażach ciężkich elementów bardzo często stosuje się zasadę rozdzielności zadań, żeby zminimalizować ryzyko rutynowych pomyłek. Moim zdaniem, dobrze że coraz częściej w instrukcjach montażowych pojawiają się takie wyraźne rozgraniczenia, bo to wyraźny sygnał, żeby nie traktować procedur po macoszemu. Pamiętaj też, że w realnych warunkach konstrukcyjnych czasem jeden błąd na tym etapie prowadzi do bardzo kosztownych awarii albo wypadków. W praktyce, wykonanie tej czynności przez właściwą osobę jest zgodne z dobrymi praktykami BHP i standardami branżowymi, np. normą PN-EN 81 dla instalacji dźwigowych. Poziom odpowiedzialności przy takim zadaniu jest naprawdę wysoki – nie ma miejsca na półśrodki czy domysły.

Pytanie 29

Na podstawie tabeli minimalne wymiary szybu dla dźwigu o udźwigu Q = 1275 [kg] powinny wynosić

Lp.	UDŹWIG Q [kg]	SZEROKOŚĆ KABINY Sk [mm]	GŁĘBOKOŚĆ KABINY Gk [mm]	WYSOKOŚĆ KABINY Wk [mm]	SZEROKOŚĆ DRZWI Sd [mm]	SZEROKOŚĆ SZYBU Sk [mm]	GŁĘBOKOŚĆ SZYBU Gk [mm]
1.	320	1000	900	2150	700	1600	1550
2.	630	1400	1100	2150	800-900	1800-2000	1750
3.	800	1400	1350	2150	800-1000	1800-2200	2000
4.	1000	1600	1400	2150	900-1100	2000-2400	2050
5.	1275	2000	1400	2150	1100	2400	2050
6.	1600	2100	1600	2150	1200	2600	2250

A. 800 x 1800 mm

B. 1800 x 2000 mm

C. 1800 x 2200 mm

D. 2400 x 2050 mm

Dokładnie taki wymiar szybu, czyli 2400 x 2050 mm, jest przewidziany dla dźwigu o udźwigu Q = 1275 kg według tabeli. To nie jest przypadkowa wartość – wynika z praktycznych wymagań, które mają zagwarantować zarówno bezpieczeństwo użytkowników, jak i wygodę montażu oraz późniejszego serwisu windy. Z mojego doświadczenia wynika, że wymiary szybu muszą uwzględniać nie tylko samą kabinę, ale też odpowiednią ilość miejsca na prowadnice, drzwi, instalacje i przestrzeń serwisową. W praktyce, jeżeli projektujesz windę dla większego udźwigu, to minimalny wymiar szybu zawsze idzie w górę, bo kabina jest szersza i głębsza, a mechanizmy potrzebują więcej miejsca. Warto pamiętać, że trzymanie się tych wytycznych pomaga uniknąć poważnych problemów podczas odbioru windy przez UDT i spełnia aktualne normy branżowe, np. PN-EN 81-20. Czasem ktoś może próbować „oszczędzić” na miejscu, ale to szybko się mści – albo nie przejdzie odbioru, albo codzienne użytkowanie będzie uciążliwe. Lepiej już na etapie projektu stosować się do sprawdzonych standardów. Taki wymiar zapewni też łatwiejszy dostęp dla ekip konserwacyjnych i ewentualnie osób niepełnosprawnych, bo przy takich windach to też jest istotne.

Pytanie 30

Prawidłowo przygotowane do montażu dźwigu wnętrze szybu może zawierać

A. rury kanalizacyjne.

B. rury wodociągowe.

C. przewody elektryczne nienależące do dźwigu.

D. elementy wykonawcze elektrycznego ogrzewania szybu.

Dobrze wybrana odpowiedź! W praktyce instalacyjnej i montażowej szybu dźwigu elementy wykonawcze elektrycznego ogrzewania szybu są jednymi z nielicznych instalacji, które mogą się w nim znajdować i to tylko pod określonymi warunkami. Wynika to z faktu, że ogrzewanie szybu zapobiega kondensacji pary wodnej i oblodzeniu, szczególnie w budynkach, gdzie szyby są narażone na działanie niskich temperatur (np. szyby zewnętrzne). Z mojego doświadczenia takie ogrzewanie często instaluje się w starszych obiektach lub w nowych inwestycjach, gdzie dźwig przebiega przy ścianie zewnętrznej. Ważne jest, że elementy wykonawcze tych systemów muszą być zaprojektowane i zamontowane zgodnie z wymaganiami norm PN-EN 81-20 i 81-50, które precyzyjnie określają, co może znaleźć się w szybie i pod jakimi warunkami. Przewody do ogrzewania muszą być odpowiednio oznakowane, odporne na działanie ognia i prowadzone tak, by nie kolidowały z ruchem kabiny czy przeciwwagi. Wbrew pozorom, obecność tej instalacji to nie tylko kwestia komfortu, ale przede wszystkim bezpieczeństwa i trwałości całego systemu dźwigowego. Warto wiedzieć, że każda dodatkowa instalacja w szybie wymaga akceptacji jednostki notyfikowanej lub organu dozoru technicznego, dlatego zawsze trzeba konsultować takie rozwiązania ze specjalistami.

Pytanie 31

Po zakończonym montażu automatycznych drzwi przystankowych i kabinowych sprawdzana jest strefa odryglowania, która powyżej poziomu przystanku powinna maksymalnie wynosić

A. 0,20 m

B. 0,30 m

C. 0,35 m

D. 0,40 m

Prawidłowo! Strefa odryglowania powyżej poziomu przystanku dla automatycznych drzwi przystankowych i kabinowych powinna maksymalnie wynosić 0,35 m. Wynika to z wymagań norm europejskich, a konkretnie PN-EN 81-20 i PN-EN 81-50, gdzie jasno określono, że zbyt duża strefa odryglowania może prowadzić do potencjalnie niebezpiecznych sytuacji, na przykład nieautoryzowanego otwarcia drzwi, zanim kabina będzie odpowiednio zrównana z poziomem przystanku. Taki wymóg pozwala ograniczyć ryzyko upadku pasażera do szybu czy zaklinowania podczas wsiadania lub wysiadania. W praktyce, gdy wykracza się poza tę wartość, automatyka drzwi nie powinna dopuścić do ich odryglowania. Moim zdaniem, to logiczne – nawet niewielkie przekroczenie tych 35 cm potrafi zaskakująco wpłynąć na bezpieczeństwo użytkowników. W codziennej pracy serwisanta wind wielokrotnie spotykałem się z sytuacjami, gdzie niedopilnowanie tej odległości skutkowało reklamacjami lub wręcz interwencją Urzędu Dozoru Technicznego. Zawsze warto więc pamiętać o tej wartości, bo to nie tylko wymóg formalny, ale realna ochrona ludzi. Warto też zwrócić uwagę na rolę regularnych kontroli i kalibracji systemów sterowania drzwiami – czasami nawet drobna usterka czujników prowadzi do przekroczenia tej granicy. To taki niby drobiazg, ale w branży dźwigowej często właśnie detale decydują o bezpieczeństwie.

Pytanie 32

W zespole silnika wciągarki reduktorowej cyfrą 2 oznaczono

A. wentylator.

B. enkoder.

C. ogranicznik prędkości.

D. hamulec elektromagnetyczny.

Enkoder w silniku wciągarki reduktorowej to naprawdę kluczowy element, jeśli chodzi o nowoczesne sterowanie i bezpieczeństwo. Oznaczony cyfrą 2 na rysunku, odpowiada za precyzyjne przekazywanie informacji o położeniu czy prędkości obrotowej wału silnika. Z mojego doświadczenia wynika, że bez enkodera trudno byłoby realizować zaawansowane algorytmy sterowania, na przykład łagodny rozruch lub hamowanie, a także wykrywanie nieprawidłowości czy awarii. Właściwie każda profesjonalna instalacja dźwigowa czy przemysłowa dziś wykorzystuje enkodery, bo to się po prostu opłaca – szybka diagnostyka i większa niezawodność. Branżowe normy (np. PN-EN 81-20 dotycząca wind) wręcz zalecają stosowanie takich rozwiązań dla poprawy bezpieczeństwa. Czasem ludzie mylą enkoder z czujnikiem krańcowym, ale tu chodzi właśnie o płynną i ciągłą informację z wału, a nie tylko sygnał typu włącz/wyłącz. Moim zdaniem warto pamiętać, że enkoder bywa też wykorzystywany do monitoringu zużycia mechanicznego przez analizę drgań. W skrócie – niepozorne urządzenie, a potrafi zrobić różnicę w całym systemie.

Pytanie 33

Do pomiaru rezystancji cewki przeznaczonej do zamontowania należy wykorzystać

A. stoper.

B. multimetr.

C. mikrometr.

D. woltomierz.

Multimetr to zdecydowanie podstawowe narzędzie każdego, kto zajmuje się elektryką, zarówno w warsztacie, jak i w terenie. Z jego pomocą można nie tylko zmierzyć rezystancję cewki, czyli opór elektryczny, ale także napięcie czy prąd. Z mojego doświadczenia, większość profesjonalistów po prostu nie wyobraża sobie pracy bez cyfrowego lub nawet analogowego multimetru. Pomiar rezystancji cewki przed jej zamontowaniem to wręcz obowiązek – pozwala od razu wychwycić ewentualne zwarcia, przerwy w uzwojeniu czy nieprawidłowości wynikające z wad produkcyjnych lub transportowych. Praktyka pokazuje, że nawet nowa cewka potrafi mieć uszkodzenie, więc szybki pomiar multimetrem potrafi zaoszczędzić mnóstwo nerwów i czasu. Branżowe standardy, takie jak normy PN-EN dotyczące bezpieczeństwa instalacji, jasno wskazują na konieczność sprawdzania elementów przed montażem – właśnie multimetr daje tu najwięcej informacji. Warto dodać, że multimetry mają różne zakresy pomiarowe, więc bez problemu można dobrać odpowiedni zakres do przewidywanej wartości rezystancji. Z mojego punktu widzenia, jeśli ktoś serio myśli o pracy z elektroniką czy elektrotechniką, to inwestycja w dobry multimetr to podstawa – bez tego pomiar rezystancji cewki jest w zasadzie niemożliwy albo bardzo nieprecyzyjny.

Pytanie 34

Na rysunku przedstawiono symbol graficzny siłownika

A. wahliwego.

B. teleskopowego.

C. dwustronnego działania.

D. jednostronnego działania ze sprężyną.

Symbol na rysunku faktycznie przedstawia siłownik teleskopowy, co wynika z obecności kilku współosiowych tłoczysk wysuwających się jedno z drugiego. W praktyce taki siłownik jest stosowany tam, gdzie potrzebny jest bardzo duży skok przy ograniczonej długości całkowitej urządzenia – typowe zastosowania to na przykład podnośniki samochodowe, wywrotki czy niektóre manipulatory przemysłowe. Siłowniki teleskopowe pozwalają na osiągnięcie dużej długości wysuwu przy minimalizacji zabudowy, co znacznie zwiększa ich uniwersalność. Osobiście, spotkałem się z nimi najczęściej w branży transportowej – na przykład w śmieciarkach lub cysternach, gdzie trzeba podnosić bardzo ciężkie elementy na dużą wysokość, ale nie ma miejsca na pełnowymiarowy, klasyczny siłownik. Warto pamiętać, że zgodnie z normami ISO 1219 dotyczących oznaczeń elementów hydraulicznych i pneumatycznych, układ kilku tłoczysk, jedno w drugim, to właśnie siłownik teleskopowy. Charakterystyczną cechą symbolu jest kilka prostych odcinków różnej długości wpisanych jeden w drugi. To odróżnia go od pozostałych typów siłowników i pomaga uniknąć błędnej identyfikacji podczas czytania schematów.

Pytanie 35

Którą czynność należy wykonać przed rozpoczęciem prac montażowych urządzenia dźwigowego?

A. Sprawdzenie księgi rewizyjnej.

B. Przeprowadzenie badań doraźnych.

C. Wyznaczenie strefy niebezpiecznej.

D. Przeprowadzenie badania rezystancji.

Wyznaczenie strefy niebezpiecznej przed rozpoczęciem prac montażowych urządzenia dźwigowego to absolutna podstawa bezpiecznej roboty na budowie czy w zakładzie. No bo wyobraź sobie, że ruszasz z montażem, a wokół swobodnie kręcą się inni pracownicy albo nawet osoby postronne – katastrofa murowana. Przepisy BHP i wytyczne Urzędu Dozoru Technicznego (UDT) jasno mówią o konieczności fizycznego zabezpieczenia miejsca pracy przy dźwigach, żeby nikt przypadkowo nie wszedł w zasięg urządzenia. Chodzi tutaj o to, żeby wyznaczyć widoczną barierkę, taśmę albo inną strefę, która ostrzega, że tu naprawdę może być niebezpiecznie. Z mojego doświadczenia, jeśli od początku nie zadbasz o strefę niebezpieczną, to pojawia się naprawdę duże ryzyko poważnych urazów, szczególnie przy ciężkich elementach i ruchomych częściach dźwigu. Poza tym, kontrole z UDT bardzo zwracają na to uwagę – jeśli strefa nie jest oznaczona, mogą nawet wstrzymać montaż. Dobrą praktyką jest też regularne sprawdzanie, czy oznaczenia są widoczne i czy nikt ich nie przesunął. Zresztą, samo wyznaczenie strefy pokazuje profesjonalne podejście do roboty i buduje zaufanie w zespole. W praktyce, najlepiej od razu wyznaczyć strefę na minimum szerokość pracy urządzenia i jeszcze trochę zapasu, szczególnie w miejscach o dużym natężeniu ruchu. To trochę jak ustawianie buforu bezpieczeństwa – nigdy nie wiadomo, kto się zagapi. Podsumowując, bez tej czynności nie ma mowy o bezpiecznym montażu dźwigu według standardów branżowych.

Pytanie 36

Na ilustracji przedstawiono środek ochrony indywidualnej niezbędny podczas wykonywania

A. spawania gazowego.

B. otworów w stropie z żelbetonu.

C. połączeń elementów instalacji hydraulicznej.

D. przecinania elementów szlifierką kątową.

To są gogle ochronne przeznaczone do spawania gazowego – niby prosta sprawa, ale mało kto pamięta, że przy spawaniu gazowym chronimy oczy przede wszystkim przed silnym światłem łuku i promieniowaniem UV, a nie tylko przed mechanicznymi odpryskami. Te ciemne szkła mają specjalny filtr, dzięki któremu spawacz nie oślepnie od jasnego płomienia acetylenowo-tlenowego. To nie jest taki zwykły kawałek plastiku – muszą mieć certyfikaty, jak np. norma EN 166 czy ANSI Z87.1, a nawet czasem określony stopień zaciemnienia. Moim zdaniem, bez tego sprzętu nawet nie ma co zaczynać roboty przy spawaniu, bo można zrujnować sobie wzrok w kilka minut. Gogle do spawania mają też szczelność, żeby nie dostawał się dym czy gorący pył. W praktyce, na budowie czy w warsztacie, nikt rozsądny nie weźmie zwykłych okularów do spawania gazowego – to po prostu za duże ryzyko. Warto też zaznaczyć, że inne metody spawania, np. elektryczne, wymagają jeszcze mocniejszych filtrów lub nawet masek spawalniczych z automatycznym zaciemnianiem. Ale do gazowego – coś takiego jak na zdjęciu to absolutny must-have, zgodnie ze wszystkimi instrukcjami BHP.

Pytanie 37

Przedstawiony na ilustracji znak jest przeznaczony do umieszczania w miejscach

A. wykonywania prac na wysokości.

B. bezpiecznego składowania narzędzi.

C. zakazu używania narzędzi w czasie pracy na wysokości.

D. gdzie nie ma możliwości wykonywania prac na wysokości.

Ten znak ostrzegawczy jest typowym elementem infrastruktury na placach budowy, szczególnie tam, gdzie wykonywane są prace na wysokości. Moim zdaniem bardzo ważne jest, żeby pracownicy umieli go rozpoznać – to nie jest tylko formalność, a realna wskazówka dotycząca zagrożenia. Znak przedstawia spadające przedmioty, co bezpośrednio wiąże się z sytuacjami, gdy nad głowami pracowników prowadzone są roboty na rusztowaniach, drabinach czy konstrukcjach stalowych. Przykładowo, jeśli ekipa montuje instalacje dachowe albo układa cegły na wyższych kondygnacjach, istnieje spore ryzyko, że coś może spaść na dół. Właśnie wtedy obowiązkowe są kaski ochronne i odpowiednie wygrodzenie terenu. Takie oznaczenia są zgodne z normą PN-EN ISO 7010 oraz wytycznymi BHP, które wręcz nakazują czytelne informowanie o zagrożeniach. Z mojego doświadczenia wynika, że dobrym nawykiem jest zwracanie szczególnej uwagi na takie znaki – one naprawdę mogą uratować życie albo przynajmniej zapobiec poważnym urazom. Znak ten nie pojawia się przypadkowo, tylko tam, gdzie prace na wysokości są prowadzone regularnie lub incydentalnie, a zagrożenie upadkiem przedmiotów jest realne. Warto o tym pamiętać i nie bagatelizować takich ostrzeżeń.

Pytanie 38

Od jakiej wysokości rozpoczynają się prace wykonywane na wysokości, podczas których pracownik musi być wyposażony w środki ochrony indywidualnej przeznaczone do tego typu prac?

A. Od 1 m

B. Od 2 m

C. Od 3 m

D. Od 4 m

Odpowiedź jest prawidłowa, bo zgodnie z polskimi przepisami prace na wysokości zaczynają się już od 1 metra nad poziomem podłogi lub ziemi. To dużo niżej, niż wydaje się wielu osobom, ale tak już jest zapisane w rozporządzeniu w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Według § 105 ust. 1 tego rozporządzenia, jeśli pracujesz powyżej 1 m, musisz być wyposażony w odpowiednie środki ochrony indywidualnej, czyli np. szelki bezpieczeństwa, uprząż, linki, kaski, a czasem nawet specjalistyczne obuwie antypoślizgowe. Często w firmach spotykam się z mylnym przeświadczeniem, że te wymagania dotyczą dopiero poważniejszych wysokości, na przykład 2 czy 3 metrów – a to błąd. W praktyce, nawet jeśli wchodzisz na niewysoką drabinę w magazynie, czy montujesz coś na podestach, powinieneś myśleć o zabezpieczeniach już od tego pierwszego metra. To logiczne, bo upadek z pozoru niewielkiej wysokości potrafi skończyć się bardzo groźnie, szczególnie jeśli upadniesz na twardą powierzchnię albo trafisz na jakieś przeszkody. Moim zdaniem, warto przestrzegać tych przepisów nie tylko dlatego, że wymaga tego prawo, ale zwyczajnie – dla własnego bezpieczeństwa. Przede wszystkim chodzi o zdrowie, a nie tylko o papiery czy kontrole BHP. Nawet doświadczeni pracownicy potrafią się zagapić, poślizgnąć czy potknąć, dlatego środki ochrony indywidualnej są po prostu standardem na każdej budowie, w magazynach czy przy pracach instalacyjnych. Warto to sobie zapamiętać, nawet jeśli wydaje się to przesadą – bezpieczeństwo jest najważniejsze.

Pytanie 39

Na stanowisku pracy oznaczonym przedstawionym na rysunku znakiem nakazu należy stosować środki ochrony indywidualnej w postaci

A. czapki i okularów spawalniczych.

B. kasku i okularów spawalniczych.

C. czapki i okularów ochronnych.

D. kasku i okularów ochronnych.

Znak przedstawiony na ilustracji to klasyczny przykład znaku nakazu stosowania środków ochrony indywidualnej wskazujący na konieczność używania kasku ochronnego oraz okularów ochronnych. Takie oznaczenie jest bardzo często spotykane na placach budowy, w zakładach przemysłowych czy podczas różnego rodzaju prac montażowych i remontowych. Moim zdaniem, bardzo wielu pracowników bagatelizuje znaczenie tego znaku, a to jest konkretnie poważny błąd. Kask chroni głowę użytkownika przed spadającymi przedmiotami, uderzeniami czy elementami konstrukcyjnymi, które łatwo mogą wyrządzić poważne obrażenia. Okulary ochronne natomiast zabezpieczają oczy przed odpryskami, kurzem, pyłem, a także działaniem substancji chemicznych lub drobnych ciał obcych mogących dostać się do oka podczas pracy. W praktyce – na przykład przy wierceniu w betonie albo cięciu metalu – bez tych środków nietrudno o wypadek, a konsekwencje bywają bardzo poważne. Wszelkie normy BHP, w tym rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej, oraz europejskie normy (np. EN 397 dla kasków czy EN 166 dla okularów ochronnych) jasno określają obowiązek stosowania tych środków. Dobre praktyki branżowe zawsze kładą nacisk na pełne zabezpieczenie głowy i oczu w środowisku, gdzie istnieje ryzyko urazu. Z mojego doświadczenia wynika, że konsekwencja w używaniu tych środków naprawdę robi różnicę i nieraz już uchroniła kogoś przed poważnymi kłopotami zdrowotnymi.

Pytanie 40

Zgodnie z danymi zamieszczonymi w tabeli cena netto niezbędnej do prowadzenia modernizacji urządzenia dźwigowego liny stalowej o długości 8,5 m wyniesie

Lp.	Nazwa części	Jm.	Cena netto [zł]	Cena brutto [zł]
1	Prowadnik drzwi	1 szt.	25,00	30,75
2	Linia stalowa	1 m	80,00	98,40
3	Wkładka prowadnika	1 szt.	17,50	21,53

A. 640,00 zł

B. 680,00 zł

C. 720,00 zł

D. 760,00 zł

Wybrałeś prawidłową odpowiedź, bo cena netto liny stalowej o długości 8,5 m wyniesie dokładnie 680,00 zł. Wynika to z prostego przeliczenia na podstawie danych z tabeli – cena jednostkowa za 1 metr liny stalowej to 80,00 zł netto. Pomnóżmy więc: 8,5 m × 80,00 zł/m = 680,00 zł. Takie podejście to w branży absolutny standard, niezależnie czy zamawiasz linę do dźwigu osobowego, czy towarowego – za każdy metr płacisz stawkę z cennika. Moim zdaniem to jasny przykład, jak ważne jest czytanie jednostek i dokładne analizowanie danych, bo czasem najprostszy rachunek może zaważyć o powodzeniu całej wyceny projektu. Stosując praktykę codzienną, zawsze zaokrąglamy do pełnych metrów tylko wtedy, gdy dokumentacja techniczna tego wymaga – tutaj nie ma takiej potrzeby, bo wyraźnie podana jest długość 8,5 m. W branży dźwigowej takie kalkulacje wykonuje się niemal codziennie, zarówno przy modernizacji, jak i podczas konserwacji i wymianie zużytych części. Dobrze wiedzieć też, że ceny netto używa się do porównań ofertowych i wszelkich kalkulacji kosztów wstępnych – brutto liczy się dopiero na końcowym etapie oferty dla klienta. Moim zdaniem opanowanie takiego sposobu liczenia bardzo ułatwia pracę i minimalizuje ryzyko błędnych wycen. Z mojego doświadczenia wynika, że dużo osób myli się, nie uwzględniając jednostki miary – tu właśnie cena była za metr, nie za odcinek! Takie szczegóły czasem decydują o sukcesie całego projektu.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej