Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik elektroradiolog
Kwalifikacja: MED.08 - Świadczenie usług medycznych w zakresie diagnostyki obrazowej, elektromedycznej i radioterapii
Data rozpoczęcia: 9 sierpnia 2026 16:23
Data zakończenia: 9 sierpnia 2026 16:32

Egzamin zdany!

Wynik: 25/40 punktów (62,5%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Koronarografia jest radiologicznym zabiegiem diagnostycznym pozwalającym ocenić drożność

A. żył wieńcowych.

B. tętnic wieńcowych.

C. żył obwodowych.

D. tętnic obwodowych.

Koronarografia bywa mylona z różnymi innymi badaniami naczyń, dlatego łatwo o skojarzenie jej z żyłami albo z tętnicami obwodowymi. Tymczasem jej główny, bardzo konkretny cel to ocena drożności tętnic wieńcowych, czyli naczyń wieńcowych zaopatrujących serce. Już sama nazwa podpowiada kierunek: „korona” odnosi się do wieńca naczyń otaczających serce, a nie do żył czy naczyń kończyn. Żyły wieńcowe istnieją i są istotne dla odpływu krwi z mięśnia sercowego, ale ich ocena odbywa się innymi metodami obrazowania, a w praktyce klinicznej rzadko są one głównym celem badań inwazyjnych. Koronarografia nie służy też do oceny żył obwodowych – do tego używa się najczęściej USG Doppler żylnego, flebografii czy tomografii komputerowej z kontrastem. W codziennej pracy błąd myślowy polega często na uproszczeniu: skoro jest cewnik, kontrast i RTG, to „pewnie bada się wszystkie naczynia”. Niestety tak to nie działa. Procedury angiograficzne są wyspecjalizowane: mamy koronarografię dla tętnic wieńcowych, angiografię obwodową dla tętnic kończyn, angiografię nerkową, mózgową itd. Każda z nich ma inne wskazania, inne projekcje, trochę inną technikę pracy. Tętnice obwodowe, np. w kończynach dolnych, bada się za pomocą klasycznej angiografii obwodowej, TK-angio lub MR-angio, ale to są odrębne procedury, choć też wykorzystują kontrast i promieniowanie (z wyjątkiem MR). Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: jeśli mówimy o chorobie wieńcowej, zawale, dławicy piersiowej czy stentach w sercu – chodzi o tętnice wieńcowe i badaniem jest koronarografia. Jeśli mówimy o żylakach, zakrzepicy, obrzękach nóg – wchodzimy w świat żył obwodowych i zupełnie innych badań. Takie rozróżnienie pomaga nie mieszać pojęć i lepiej rozumieć, dlaczego lekarz zleca akurat tę, a nie inną procedurę obrazową.

Pytanie 2

Na obrazie TK klatki piersiowej w przekroju poprzecznym strzałką oznaczono

A. aortę wstępującą.

B. oskrzele główne prawe.

C. oskrzele główne lewe.

D. aortę zstępującą.

Na przedstawionym przekroju poprzecznym TK klatki piersiowej strzałka wskazuje lewe oskrzele główne. W tomografii pamiętamy, że obrazy standardowo oglądamy w tzw. projekcji radiologicznej: tak jakby pacjent leżał na plecach, a my patrzymy od jego stóp w stronę głowy. Czyli prawa strona pacjenta jest po lewej stronie ekranu (oznaczona literą R), a lewa strona pacjenta – po prawej. To jest pierwszy klucz do poprawnego rozpoznawania struktur anatomicznych na TK. Lewe oskrzele główne odchodzi od tchawicy bardziej poziomo, jest dłuższe i przebiega pod łukiem aorty, kierując się w stronę lewego wnęki płuca. Na obrazie widać je jako strukturę o powietrznej gęstości (ciemną), otoczoną cienką ścianą, zlokalizowaną po stronie przeciwnej do oznaczenia R, tuż przy rozwidleniu tchawicy. Z mojego doświadczenia to jedno z klasycznych miejsc, które każdy technik i lekarz musi umieć „z marszu” zidentyfikować, bo od poprawnej orientacji w okolicy wnęk płucnych zależy m.in. prawidłowe ocenianie węzłów chłonnych śródpiersia, zmian nowotworowych czy ocena szerzenia się procesu zapalnego. W praktyce klinicznej, przy planowaniu bronchoskopii, zabiegów torakochirurgicznych albo przy ocenie naciekania guza płuca na oskrzele, dokładna znajomość przebiegu lewego oskrzela głównego jest absolutnie podstawowa. Dobre praktyki w diagnostyce obrazowej mówią, żeby zawsze zaczynać analizę TK klatki od ustalenia orientacji (R/L, przód/tył), potem identyfikować główne naczynia (aorta wstępująca, łuk, aorta zstępująca, pień płucny) i dopiero na tym tle lokalizować tchawicę i oskrzela. Dzięki temu dużo łatwiej odróżnić lewe oskrzele główne od struktur naczyniowych czy od prawego oskrzela, które jest krótsze, szersze i bardziej pionowe. W praktyce egzaminacyjnej takie zadania bardzo dobrze sprawdzają, czy ktoś naprawdę rozumie anatomię w obrazowaniu, a nie tylko „zgaduje z kształtu”.

Pytanie 3

Na obrazie rezonansu magnetycznego głowy strzałką wskazano zatokę

A. czołową.

B. szczękową.

C. klinową.

D. strzałkową.

Prawidłowo rozpoznałeś zatokę czołową. Na strzałkowym (sagittalnym) obrazie MR głowy zatoka czołowa leży najbardziej do przodu, nad nasadą nosa, w obrębie kości czołowej. W badaniu T1-zależnym, takim jak na tym obrazku, jej światło jest zwykle ciemne (hipointensywne), bo wypełnia je powietrze, a ściany zatoki mają sygnał zbliżony do kości i tkanek miękkich. Charakterystyczne jest to, że zatoka czołowa „siedzi” nad oczodołami i ma kształt mniej więcej trójkątny lub nieregularny, z przegrodą pośrodku.
Moim zdaniem znajomość topografii zatok przynosowych na MR jest bardzo praktyczna, bo w codziennej pracy technika czy lekarza opisującego badania łatwo wychwycić np. zapalenie zatok, torbiel śluzową, poziom płynu albo masę guzowatą. W typowym opisie zgodnie z dobrymi praktykami (np. wytyczne neuroradiologiczne ESNR) zawsze warto krótko odnieść się do zatok przynosowych, nawet jeśli badanie było zlecane z innego powodu, bo zmiany zapalne są częste i nierzadko przypadkowo wykrywane.
Na MR zatoka czołowa będzie leżeć powyżej jamy nosowej i zatok szczękowych, przed przednim dołem czaszki. W projekcjach czołowych i osiowych dobrze widać, że jest ona parzysta, ale bywa asymetryczna – to jest normalny wariant anatomiczny. W praktyce klinicznej lokalizacja tej zatoki ma znaczenie np. przy planowaniu zabiegów endoskopowych laryngologicznych, dostępu chirurgicznego do przedniego dołu czaszki czy ocenie pourazowych złamań kości czołowej. Na MR, w porównaniu z TK, lepiej oceniamy tkanki miękkie wokół zatoki i ewentualne szerzenie się procesu zapalnego lub nowotworowego wewnątrzczaszkowo. Dlatego taka, wydawałoby się prosta identyfikacja na obrazie, jest fundamentem dalszej, bardziej zaawansowanej diagnostyki obrazowej.

Pytanie 4

Rutynowe badanie koronarografii prawej tętnicy wieńcowej wykonywane jest w rzucie skośnym przednim

A. prawym pod kątem 45°.

B. prawym pod kątem 60°.

C. lewym pod kątem 45°.

D. lewym pod kątem 60°.

W koronarografii bardzo łatwo się pomylić w kwestii kątów i stron, bo LAO/RAO i różne stopnie odchylenia wydają się na początku trochę abstrakcyjne. W tym pytaniu chodzi o rutynowe, standardowe ujęcie dla prawej tętnicy wieńcowej. Kluczowe jest słowo „rutynowe” i „skośne przednie”. W praktyce klinicznej przyjęło się, że do oceny prawej tętnicy wieńcowej podstawą jest projekcja skośna przednia lewa (LAO), a nie prawa. Ujęcia RAO oczywiście też się stosuje, ale raczej jako uzupełniające – do innego spojrzenia na naczynie, na łuk i dystalne odcinki, a nie jako główną projekcję wyjściową. Odpowiedzi, które wskazują na rzut prawoskośny (RAO) pod 45° lub 60°, odzwierciedlają typowy błąd: intuicja podpowiada, że „prawa tętnica” to „prawy rzut”. Niestety anatomia przestrzenna i przebieg naczyń wieńcowych są bardziej złożone. W RAO cień prawej tętnicy wieńcowej często nakłada się niekorzystnie na inne struktury i nie daje tak czytelnego obrazu segmentów proksymalnych jak LAO przy większym kącie. Z kolei wybór zbyt małego kąta w projekcji LAO, na przykład 45°, to też częsty skrót myślowy: „skoro lewe skośne, to pewnie standardowe 30–45°”. Tymczasem dla dobrej ekspozycji RCA preferuje się zwykle większe odkręcenie ramienia C, w okolice 60°, co pozwala lepiej „rozwinąć” przebieg naczynia na ekranie i uniknąć nałożenia segmentów na siebie. W literaturze i w szkoleniach z kardiologii inwazyjnej podkreśla się, że dobór kąta projekcji ma bezpośredni wpływ na jakość diagnostyczną badania: w niewłaściwym rzucie zwężenie może wyglądać na mniejsze albo w ogóle być niewidoczne, bo schowa się w zarysie ściany naczynia lub na tle struktur kostnych. Dlatego przy nauce koronarografii nie wystarczy znać tylko nazw naczyń, trzeba też kojarzyć typowe kombinacje: dla lewej tętnicy wieńcowej inne kąty, dla prawej inne, a do tego różne modyfikacje czaszkowe i ogonowe. Błędne odpowiedzi w tym pytaniu wynikają głównie z mieszania tych schematów i zbyt mechanicznego dopasowywania „prawej tętnicy” do „prawego rzutu”, co po prostu nie odpowiada obowiązującym standardom obrazowania.

Pytanie 5

Na obrazie uwidoczniono złamanie kompresyjne kręgu

A. Th11

B. Th12

C. L1

D. L2

W tym zadaniu łatwo się pomylić, bo przejście piersiowo‑lędźwiowe bywa na obrazach dość mylące, zwłaszcza jeśli ktoś patrzy głównie na kształt kręgu, a nie na jego położenie względem sąsiednich struktur. Błędne odpowiedzi zwykle wynikają z założenia, że każdy bardziej masywny trzon od razu musi być lędźwiowy, albo z mechanicznego liczenia "od góry obrazu w dół", bez odniesienia do kości krzyżowej i typowych punktów orientacyjnych. Kręgi L1 i L2 są rzeczywiście masywne, mają duże trzony i brak przyczepów żeber, ale leżą już poniżej przejścia piersiowo‑lędźwiowego. Jeżeli na obrazie widzimy wyraźne przejście z węższych, bardziej klinowatych kręgów piersiowych na szersze kręgi lędźwiowe, to pierwszy wyraźnie lędźwiowy trzon poniżej tego przejścia to L1, a nie Th12. Błędne oznaczenie złamania Th12 jako L1 lub L2 to dość typowy błąd u osób początkujących, bo skupiają się na samej deformacji trzonu, a nie na jego numeracji. W praktyce opisowej według dobrych standardów radiolog powinien zawsze zacząć od lokalizacji kości krzyżowej, odliczyć kręgi lędźwiowe do góry (L5–L1), i dopiero nad L1 umieścić Th12. Kręgi Th11 i Th12 są ostatnimi kręgami piersiowymi, ale różnią się położeniem: Th11 leży wyżej, nad Th12, i nie jest bezpośrednio sąsiadem z L1. Próba nazwania widocznego złamania Th11 wynika zwykle z mylenia liczby kręgów piersiowych lub nieuwzględniania segmentu przejściowego. Dodatkowo trzeba pamiętać o ewentualnych wariantach anatomicznych (np. przejściowy krąg lędźwiowo‑krzyżowy), ale nawet wtedy zasada systematycznego liczenia od dołu obrazu w górę pozostaje złotym standardem. Moim zdaniem dobra praktyka to zawsze ocena całej sekwencji, porównanie wysokości trzonów, kształtu wyrostków i relacji do żeber, a dopiero potem stawianie ostatecznej etykietki typu Th12, L1 itd. Dzięki temu można uniknąć właśnie takich pomyłek w numeracji poziomu złamania.

Pytanie 6

Na obrazie rezonansu magnetycznego strzałką oznaczono patologiczny kręg

A. TH10

B. L1

C. L3

D. TH8

Na obrazie widoczny jest rezonans magnetyczny odcinka piersiowo‑lędźwiowego kręgosłupa w projekcji strzałkowej. Strzałka wskazuje na pierwszy kręg lędźwiowy – L1. Identyfikacja poziomu opiera się na kilku prostych, ale ważnych zasadach. Najpierw lokalizujemy przejście piersiowo‑lędźwiowe: ostatni kręg z wyraźnie zaznaczonymi żebrami to TH12, a tuż poniżej zaczyna się odcinek lędźwiowy. Pierwszy kręg bez przyczepionych żeber, położony zaraz pod TH12, to właśnie L1. Na typowych sekwencjach MR w płaszczyźnie strzałkowej dobrze widać różnicę w kształcie trzonów oraz zmianę krzywizny – przejście z kifozy piersiowej w lordozę lędźwiową. L1 leży dokładnie w tym „punkcie przełamania”. Moim zdaniem w praktyce technika obrazowania warto sobie to zawsze „odhaczyć”: liczymy od góry (od TH12) w dół i świadomie zaznaczamy poziom L1, bo od tego zależy poprawne opisanie patologii – np. złamania kompresyjnego, naczyniaka trzonu, przerzutu czy zmian zapalnych. W standardach opisu badań MR kręgosłupa (zarówno w radiologii, jak i w ortopedii) podkreśla się konieczność jednoznacznej identyfikacji poziomu, żeby chirurg, neurolog czy rehabilitant wiedzieli dokładnie, na którym segmencie pracują. W codziennej pracy w pracowni MR przydaje się też porównanie z przeglądowym RTG lub sekwencją lokalizacyjną, ale sama znajomość anatomii w obrazowaniu – tak jak tutaj przy rozpoznaniu L1 – to absolutna podstawa i dobra praktyka zawodowa.

Pytanie 7

Którą kość zaznaczono strzałką na radiogramie stopy?

A. Kość łódkowatą.

B. Kość klinowatą boczną.

C. Kość skokową.

D. Kość sześcienną.

Brak odpowiedzi na to pytanie.

Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na radiogramie stopy w projekcji AP strzałka wskazuje kość sześcienną, czyli jedną z kości stępu położoną po stronie bocznej. Kość sześcienna leży dystalnie w stosunku do kości piętowej, a proksymalnie do IV i V kości śródstopia, częściowo także sąsiaduje z III kością śródstopia. Od strony przyśrodkowej łączy się z kością klinowatą boczną oraz z kością łódkowatą. Na prawidłowo wykonanym RTG łatwo ją zlokalizować właśnie jako boczną kość stępu, tworzącą jakby „kostkę” pomiędzy piętą a bocznymi kośćmi śródstopia. Moim zdaniem kluczowe jest tu świadome „czytanie” obrazu: zaczynamy od kości piętowej, idziemy dystalnie po stronie bocznej i pierwsza wyraźna kość stępu przed piętą to właśnie kość sześcienna. W praktyce technika radiologii często musi ocenić tę kość pod kątem złamań zmęczeniowych, urazów w obrębie stawu Choparta, a także przy deformacjach stopy, np. w stopie końsko‑szpotawej. W dobrych praktykach opisowych zwraca się uwagę na ciągłość zarysów korowych kości, szerokość szpar stawowych z sąsiednimi kośćmi śródstopia oraz ewentualne odłamy awulsyjne przy przyczepach więzadeł. W badaniach kontrolnych po unieruchomieniu gipsowym technik powinien zadbać o identyczne lub bardzo zbliżone pozycjonowanie, żeby lekarz mógł wiarygodnie porównać zrost w obrębie kości sześciennej. To z pozoru mała kość, ale w biomechanice stopy odgrywa dość istotną rolę, stabilizując boczny filar stopy i przenosząc obciążenia przy chodzeniu i bieganiu.

Pytanie 8

Co zostało uwidocznione na zamieszczonym radiogramie?

A. Zwichnięcie stawu skokowego.

B. Ostroga kości piętowej.

C. Złamanie kostki bocznej.

D. Złamanie kości skokowej.

Na radiogramie widoczna jest typowa ostroga kości piętowej, czyli wyrośl kostna zlokalizowana na dolno-przyśrodkowej powierzchni guza piętowego, w okolicy przyczepu rozcięgna podeszwowego. W obrazie RTG wygląda to jak haczykowate lub dziobowate uwypuklenie kości skierowane ku przodowi stopy. Moim zdaniem to jedno z bardziej charakterystycznych znalezisk radiologicznych – jeśli raz się je dobrze obejrzy, trudno je potem pomylić. W praktyce technika i lekarze radiolodzy zwracają szczególną uwagę na tę okolicę u pacjentów zgłaszających ból pięty, zwłaszcza nasilający się przy pierwszych krokach rano. Standardowo wykonuje się projekcje boczne stopy lub stawu skokowo-piętowego, bo w tej projekcji ostroga jest najlepiej uwidoczniona. W dobrych praktykach opisowych podkreśla się lokalizację (przyczep rozcięgna podeszwowego vs przyczep ścięgna Achillesa), wielkość wyrośli kostnej i ewentualne towarzyszące zmiany zwyrodnieniowe stawu skokowo-piętowego. Trzeba też pamiętać, że sama obecność ostrogi na RTG nie zawsze koreluje z nasileniem dolegliwości bólowych – czasem pacjent ma dużą ostrogę i minimalne objawy, a innym razem odwrotnie. W praktyce klinicznej wynik badania obrazowego łączy się z badaniem fizykalnym i wywiadem. Radiogram pełni tu rolę potwierdzającą i różnicującą – pomaga odróżnić ostrogę od złamań zmęczeniowych guza piętowego, zmian pourazowych czy rzadziej zmian guzowatych. W pracy technika elektroradiologii ważne jest prawidłowe ułożenie stopy, brak rotacji oraz dobranie takich parametrów ekspozycji, żeby struktury gąbczaste kości piętowej nie były ani przepalone, ani zbyt niedoświetlone – wtedy krawędzie ostrogi są wyraźne i łatwe do oceny.

Pytanie 9

Które badanie zostało zarejestrowane na przedstawionym radiogramie?

A. Płuc wykonane metodą Przybylskiego.

B. Jamy brzusznej wykonane poziomą wiązką promieniowania.

C. Dróg żółciowych metodą cholangiografii śródoperacyjnej.

D. Układu moczowego z użyciem środka kontrastującego.

Prawidłowo rozpoznano, że na radiogramie przedstawiono badanie jamy brzusznej wykonane poziomą wiązką promieniowania, w pozycji leżącej na boku (projekcja pozioma – tzw. boczna z poziomą wiązką). Świadczy o tym charakterystyczny układ pętli jelitowych i obecność poziomów powietrze–płyn, które bardzo dobrze uwidaczniają się właśnie przy poziomej (horyzontalnej) wiązce promieniowania. W takiej technice promień centralny biegnie równolegle do podłoża, dzięki czemu różnice gęstości pomiędzy gazem a płynem układają się w wyraźne poziomy, co jest kluczowe np. przy podejrzeniu niedrożności jelit czy perforacji przewodu pokarmowego.
Moim zdaniem to jedno z bardziej praktycznych badań w stanach ostrych brzucha. W standardach radiologii doraźnej (tzw. „acute abdomen series”) zaleca się wykonanie zdjęcia jamy brzusznej na stojąco, a jeśli pacjent nie może wstać – właśnie w projekcji bocznej z poziomą wiązką. Dzięki temu można ocenić obecność wolnego powietrza pod przeponą, ilość gazu w przewodzie pokarmowym, rozdęcie pętli jelitowych czy poziomy płynów w jelitach. W codziennej pracy technika RTG musi umieć prawidłowo ułożyć pacjenta (najczęściej leżenie na lewym boku, LLD – left lateral decubitus), dobrać odpowiednie parametry ekspozycji oraz zadbać, żeby wiązka była rzeczywiście pozioma względem podłoża, bo od tego zależy jakość diagnostyczna obrazu.
W praktyce klinicznej takie zdjęcie często wykonuje się u pacjentów z silnymi bólami brzucha, wzdęciem, zatrzymaniem gazów i stolca, podejrzeniem niedrożności mechanicznej albo po zabiegach operacyjnych w obrębie jamy brzusznej. Dobre rozpoznanie projekcji i techniki jest tu bardzo ważne, bo pozwala odróżnić klasyczne zdjęcie przeglądowe od bardziej ukierunkowanego badania na wykrycie powietrza wolnego lub poziomów płynowych. To jest dokładnie ten przypadek.

Pytanie 10

Na obrazie rentgenowskim strzałką zaznaczono

A. tętnik aorty piersiowej.

B. rozwarstwienie aorty piersiowej.

C. tętnik aorty brzusznej.

D. rozwarstwienie aorty brzusznej.

Na przedstawionym obrazie kontrastowej angiografii widoczny jest odcinek aorty przebiegający w jamie brzusznej, czyli aorta brzuszna – i to właśnie ją zaznaczono strzałką. Świadczy o tym kilka elementów: położenie struktur mniej więcej na wysokości trzonów kręgów lędźwiowych, przebieg naczynia w linii pośrodkowej ciała oraz obecność rozdętego workowatego poszerzenia typowego dla tętniaka aorty brzusznej poniżej odejścia tętnic trzewnych. W badaniach obrazowych, zwłaszcza przy klasycznej angiografii czy angio-TK, kluczowe jest zawsze odniesienie się do orientacji anatomicznej: od przepony w dół mówimy o aorcie brzusznej, a powyżej – o piersiowej. W praktyce technika radiologiczna powinna zwracać uwagę na prawidłowe wypełnienie światła naczynia kontrastem, odpowiedni czas ekspozycji i projekcję (najczęściej AP), tak aby wyraźnie uwidocznić aortę i ewentualne patologie, jak tętniaki czy zwężenia. Moim zdaniem warto wyrobić sobie nawyk „czytania” obrazu od góry do dołu: najpierw łuk aorty, potem zstępująca piersiowa, przejście przez rozwór aortowy przepony i dalej aorta brzuszna aż do jej rozdwojenia na tętnice biodrowe wspólne. W codziennej pracy technika i lekarza radiologa poprawne rozpoznanie odcinka aorty ma ogromne znaczenie, bo od tego zależy np. kwalifikacja do zabiegu endowaskularnego (EVAR), dobór długości stent-graftu czy planowanie zakresu skanowania w angio-TK. Dobre praktyki mówią też, żeby zawsze oceniać nie tylko sam tętniak, ale cały przebieg aorty brzusznej – od tętnic nerkowych aż do rozwidlenia – bo zmiany często są wielopoziomowe.

Pytanie 11

Badanie gęstości mineralnej kości metodą DXA należy wykonać

A. z dalszego końca kości udowej.

B. z bliższego końca kości strzałkowej.

C. z bliższego końca kości udowej.

D. z dalszego końca kości strzałkowej.

Prawidłowa odpowiedź „z bliższego końca kości udowej” odnosi się do standardowego miejsca pomiaru gęstości mineralnej kości (BMD) w badaniu DXA w obrębie kończyny dolnej. W praktyce klinicznej za złoty standard uznaje się pomiar w okolicy szyjki kości udowej oraz w obrębie bliższego końca kości udowej, bo to właśnie tam najczęściej dochodzi do złamań osteoporotycznych biodra. Ten rejon zawiera dużo istotnej klinicznie kości beleczkowej, która szybko reaguje na ubytek masy kostnej, leczenie czy zmiany hormonalne. Dzięki temu wynik jest czuły na wczesne zmiany osteoporotyczne i dobrze koreluje z ryzykiem złamania. Z mojego doświadczenia, jeśli ktoś w diagnostyce osteoporozy pamięta tylko dwa miejsca do pomiaru DXA, to powinni to być: bliższy koniec kości udowej (biodro) i odcinek lędźwiowy kręgosłupa. W zaleceniach międzynarodowych (ISCD, IOF) właśnie biodro jest kluczowym obszarem do oceny BMD, szczególnie u osób starszych. Ważne jest też prawidłowe pozycjonowanie: kończyna dolna powinna być ułożona w lekkiej rotacji wewnętrznej, tak aby szyjka kości udowej była dobrze uwidoczniona, a pomiar powtarzalny w kolejnych badaniach kontrolnych. W praktyce technik radiologii zwraca uwagę na ustawienie miednicy, symetrię, brak artefaktów (np. metalowe implanty, zagięte ubranie), bo każdy taki szczegół może zafałszować wynik T-score i Z-score. Warto też wiedzieć, że na podstawie BMD z bliższego końca kości udowej obliczane jest ryzyko złamania w kalkulatorach typu FRAX, co jeszcze bardziej podkreśla wagę tego miejsca pomiaru. Moim zdaniem to jedno z tych pytań, które dobrze utrwalają, że DXA to nie „jakiekolwiek zdjęcie kości”, tylko bardzo ściśle zdefiniowane, powtarzalne pomiary w określonych lokalizacjach anatomicznych.

Pytanie 12

Strzałką na schemacie oznaczono

A. lewą odnogę pęczka Hisa.

B. węzeł zatokowo-przedsionkowy.

C. prawą odnogę pęczka Hisa.

D. węzeł przedsionkowo-komorowy.

Strzałka na schemacie pokazuje strukturę położoną w ścianie prawego przedsionka, przy ujściu żyły głównej górnej – to klasyczna lokalizacja węzła zatokowo‑przedsionkowego (SA). Ten węzeł to fizjologiczny rozrusznik serca: generuje impulsy elektryczne, które następnie szerzą się przez mięsień przedsionków i dalej trafiają do węzła przedsionkowo‑komorowego. Moim zdaniem warto to sobie skojarzyć tak: wszystko „zaczyna się” w prawym przedsionku, wysoko, przy żyle głównej górnej. W praktyce diagnostyki elektromedycznej znajomość położenia SA ma znaczenie np. przy interpretacji EKG – rytm zatokowy oznacza, że bodźce powstają właśnie w tym węźle. Na zapisie widzimy wtedy prawidłowe załamki P dodatnie w odprowadzeniach kończynowych (np. II, aVF), z równym odstępem między kolejnymi załamkami R. W badaniach obrazowych (echo serca, TK, MR) węzła nie widać tak ładnie jak na schemacie, ale orientacja anatomiczna jest ta sama: górna część prawego przedsionka, grzebień graniczny. W praktyce klinicznej zaburzenia funkcji węzła zatokowo‑przedsionkowego prowadzą do tzw. choroby węzła zatokowego, bradykardii zatokowej czy naprzemiennych okresów tachy‑ i bradykardii. Wtedy często konieczne jest wszczepienie stymulatora serca, który przejmuje rolę naturalnego rozrusznika. W technice EKG i przy analizie zabiegów elektroterapii (ablacje, implantacje stymulatorów) rozumienie, skąd fizjologicznie startuje impuls, jest absolutną podstawą i pomaga unikać błędów interpretacyjnych. Dlatego dobrze, że kojarzysz ten mały „guzek” przy żyle głównej górnej właśnie z węzłem zatokowo‑przedsionkowym.

Pytanie 13

Do zdjęcia prawych otworów międzykręgowych kręgosłupa szyjnego pacjent stoi w skosie

A. lewym tylnym.

B. lewym przednim.

C. prawym tylnym.

D. prawym przednim.

W tym zadaniu cała trudność polega na zrozumieniu logiki projekcji skośnych kręgosłupa szyjnego, a nie tylko na zapamiętaniu skrótu. Typowy błąd polega na myleniu, po której stronie widoczne są otwory międzykręgowe w zależności od tego, czy wybieramy skos przedni czy tylny i z której strony pada promień. W odpowiedziach z określeniem „prawy tylny” oraz „prawy przedni” często kryje się intuicyjne myślenie: skoro badamy prawe otwory, to wybiorę projekcję „prawą”. Niestety w kręgosłupie szyjnym tak to nie działa. W projekcjach skośnych szyi otwory międzykręgowe najlepiej uwidaczniają się po stronie przydetektorowej, czyli tej bliżej kasety. Jeśli pacjent stoi w prawym tylnym skosie (RPO), to bliżej detektora znajduje się lewa strona szyi, a promień wchodzi od strony prawej tylnej. Efekt jest taki, że lepiej uwidocznimy LEWE otwory międzykręgowe, a nie prawe. Analogicznie, przy prawym przednim skosie (RAO) promień wchodzi od przodu po prawej stronie, ale nadal strona bliższa detektorowi będzie lewa, więc diagnostycznie wyraźniejsze będą lewe otwory. To jest bardzo typowe złudzenie: skupiamy się na tym, skąd pada promień, a nie na tym, która strona jest przy detektorze. Odpowiedź z „lewym przednim” też jest myląca, bo ktoś może założyć, że skoro lewa, to będzie widoczna prawa strona, ale przy projekcjach przednich (LAO/RAO) otwory oglądamy z innej geometrii wiązki, i standardowo do oceny szyjnych otworów międzykręgowych preferuje się projekcje tylne skośne, właśnie LPO i RPO. W praktyce klinicznej przyjęło się, że: LPO – oglądamy prawe otwory, RPO – oglądamy lewe otwory. Jeżeli wybierzemy niewłaściwy skos, obraz będzie mało przydatny diagnostycznie, a pacjent niepotrzebnie dostanie kolejną dawkę promieniowania przy powtórce badania. Dobra praktyka to zawsze myśleć: którą stronę chcę przyłożyć do detektora, a dopiero potem dobierać projekcję i kierunek wiązki, zamiast kierować się tylko intuicyjną nazwą skosu.

Pytanie 14

Przy ułożeniu do zdjęcia kręgów szyjnych CIII-CVII w projekcji przednio-tylnej lampa może być odchylona o kąt

A. 10-15° doogonowo.

B. 40-45° doogonowo.

C. 40-45° dogłowowo.

D. 10-15° dogłowowo.

Prawidłowe jest ustawienie lampy na kąt około 10–15° dogłowowo, bo właśnie takie ukierunkowanie promieniowania pozwala „wyjść” wiązką spod żuchwy i potylicy oraz lepiej uwidocznić trzony kręgów szyjnych CIII–CVII w projekcji przednio‑tylnej. W praktyce chodzi o to, żeby promień centralny padł możliwie prostopadle do przestrzeni międzykręgowych, a nie „wcinał się” w nie pod ostrym kątem. Jeśli kąt dogłowowy jest niewielki, rzędu 10–15°, to dochodzi do kompensacji naturalnej lordozy szyjnej i zgrywamy się z geometrią odcinka szyjnego. Dzięki temu na zdjęciu lepiej widać wysokość trzonów, zarysy blaszek granicznych i szerokość szpar międzykręgowych, co ma znaczenie np. przy ocenie zmian zwyrodnieniowych czy pourazowych. W wielu podręcznikach do techniki RTG i w zaleceniach szkoleniowych dla techników elektroradiologii właśnie taki zakres kąta (około 10–15° cranial) jest podawany jako standard dla AP C‑spine C3–C7 u dorosłych. W praktyce klinicznej często dodatkowo dostosowuje się go minimalnie do budowy pacjenta (np. bardziej zaznaczona lordoza, masywna obręcz barkowa), ale punkt wyjścia to właśnie ok. 10–15° dogłowowo. Moim zdaniem warto to sobie skojarzyć: odcinek szyjny – projekcja AP – lekki kąt dogłowowy, a nie doogonowy, bo chcemy „podejść” wiązką spod barków i żuchwy, a nie z góry przez potylicę. Dobra praktyka to też kontrola ustawienia głowy (brak rotacji) i barków (opuszczone), bo nawet idealny kąt lampy nie pomoże, jeśli pacjent jest źle ułożony.

Pytanie 15

Celiakografia jest badaniem kontrastowym

A. układu żylnego.

B. pnia trzewnego.

C. układu tętniczego.

D. pnia płucnego.

Brak odpowiedzi na to pytanie.

Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Celiakografia to klasyczne badanie angiograficzne, w którym kontrast podaje się do pnia trzewnego (łac. truncus coeliacus). Jest to główne naczynie tętnicze odchodzące z aorty brzusznej, zaopatrujące w krew m.in. wątrobę, śledzionę i żołądek. Dlatego poprawna odpowiedź to pień trzewny. W praktyce badanie wykonuje się najczęściej w pracowni angiografii: przezskórnie nakłuwa się tętnicę (zwykle udową), wprowadza cewnik i pod kontrolą fluoroskopii kieruje go do ujścia pnia trzewnego. Następnie szybko podaje się środek cieniujący i wykonuje serię zdjęć lub zapis cyfrowy (DSA – cyfrowa angiografia subtrakcyjna). Moim zdaniem warto tu zapamiętać, że nazwy badań angiograficznych zwykle biorą się od tętnicy: celiakografia – pień trzewny, mezenterikografia – tętnice krezkowe itd. Celiakografia ma znaczenie w ocenie unaczynienia wątroby, śledziony, trzustki, wykrywaniu tętniaków, zwężeń, malformacji naczyniowych czy guzów bogato unaczynionych. Dawniej była też ważna przed zabiegami chirurgicznymi w obrębie górnego odcinka jamy brzusznej, obecnie często zastępowana jest przez angio-TK lub angio-MR, ale zasada pozostaje ta sama: kontrast podajemy do tętniczego pnia trzewnego i obrazujemy tętnicze unaczynienie narządów górnej części jamy brzusznej. W dobrych praktykach radiologicznych kładzie się nacisk na odpowiednie przygotowanie pacjenta, kontrolę parametrów hemodynamicznych i ścisłe przestrzeganie zasad aseptyki, bo jest to badanie inwazyjne, mimo że wykonywane stosunkowo rutynowo w wyspecjalizowanych ośrodkach.

Pytanie 16

Przy ułożeniu do zdjęcia kręgów szyjnych CIII-CVII w projekcji przednio-tylnej lampa może być odchylona o kąt

A. 40°-45° dogłowowo.

B. 10°-15° dogłowowo.

C. 40°-45° doogonowo.

D. 10°-15° doogonowo.

Prawidłowa odpowiedź 10°–15° dogłowowo wynika z geometrii promienia centralnego i ułożenia kręgosłupa szyjnego w projekcji przednio-tylnej. Szyja ma naturalną lordozę, a wyrostki kolczyste i trzony kręgów CIII–CVII nie leżą idealnie prostopadle do kasety. Gdybyśmy ustawili lampę bez kąta, promień padałby bardziej na wyrostki kolczyste i barki, a trzony kręgów byłyby częściowo zasłonięte i zniekształcone. Odchylenie lampy dogłowowo o 10°–15° pozwala „wycelować” promień centralny w przestrzenie międzykręgowe i lepiej uwidocznić trzony kręgów szyjnych, minimalizując nakładanie się struktur i skrócenie rzutowe. W praktyce technik celuje zwykle na poziom C4–C5, przy ustabilizowanej głowie, barkach opuszczonych możliwie nisko i brodzie lekko uniesionej, tak aby podnieść żuchwę z pola obrazowania. Moim zdaniem warto zapamiętać tę wartość kąta jako standard dla AP kręgosłupa szyjnego w pozycji stojącej lub siedzącej, szczególnie gdy barki są masywne. W wielu podręcznikach do techniki RTG podkreśla się, że kąt powyżej 15° może już powodować nienaturalne rozciągnięcie obrazowanych struktur, a zbyt mały kąt pogarsza widoczność przestrzeni międzykręgowych. W codziennej pracy dobrze jest porównać zdjęcie z opisem technicznym: czy widoczne są wszystkie trzony CIII–CVII, czy linia krawędzi trzonów jest gładka, bez dużych deformacji perspektywicznych. Jeżeli obraz jest „spłaszczony” lub przestrzenie międzykręgowe się zlewają, to jednym z pierwszych podejrzeń jest właśnie niewłaściwy kąt odchylenia lampy. Dlatego stosowanie 10°–15° dogłowowo uważa się za dobrą praktykę i standardowe ustawienie w klasycznej projekcji AP kręgów szyjnych.

Pytanie 17

Na prawidłowo wykonanym zdjęciu zatok w projekcji PA górny zarys piramid rzutuje się

A. powyżej zatok szczękowych.

B. poniżej dolnego brzegu oczodołu.

C. poniżej zatok szczękowych.

D. na dolny brzeg oczodołu.

W tym zadaniu kluczowe jest zrozumienie zależności między ułożeniem głowy pacjenta a położeniem piramid kości skroniowych względem zatok szczękowych na zdjęciu w projekcji PA. Błędne odpowiedzi najczęściej wynikają z mylenia zasad projekcji czaszki ogólnej z zasadami typowymi dla celowanego obrazowania zatok. Jeśli ktoś uważa, że górny zarys piramid powinien rzutować się poniżej dolnego brzegu oczodołu lub dokładnie na dolny brzeg oczodołu, to zwykle miesza kryteria jakościowe dla innych projekcji czaszki, gdzie faktycznie relacja piramid do oczodołów jest elementem oceny poprawności ułożenia. W klasycznej projekcji PA czaszki patrzy się m.in. na to, czy piramidy nie nachodzą nadmiernie na oczodoły, ale w projekcjach zatok główny nacisk kładzie się na odsłonięcie światła zatok, szczególnie szczękowych. Dlatego ustawienie, w którym piramidy kończą się na poziomie dolnego brzegu oczodołu, nie jest pożądane – część struktury może wtedy wchodzić w rzut zatok i utrudniać ocenę ich przejaśnienia. Z kolei odpowiedź, że piramidy rzutują się powyżej zatok szczękowych, jest wprost sprzeczna z techniką wykonywania zdjęcia zatok. Gdyby piramidy znalazły się powyżej zatok, to praktycznie cała ich masa kostna nachodziłaby na zatoki szczękowe, co powoduje nakładanie się struktur i utratę czytelności granic patologii. To typowy błąd myślowy: ktoś zakłada, że „powyżej” znaczy lepiej, bo nie będzie zasłaniać, ale w geometrii projekcji rentgenowskiej jest odwrotnie – to, co jest bardziej dogłowowo, częściej będzie rzutowane na struktury leżące poniżej na detektorze. Dobra praktyka w radiologii zatok mówi jasno: piramidy trzeba „ściągnąć” w dół, poniżej zatok szczękowych, poprzez odpowiednie pochylenie głowy i uniesienie brody. Jeżeli na obrazie widzisz, że piramidy pokrywają się z zatokami lub z oczodołami, oznacza to błędne ułożenie, a nieprawidłowe parametry projekcji. Z mojego doświadczenia wynika, że zapamiętanie jednego prostego kryterium – zatoki szczękowe muszą być wolne od nakładania się piramid – bardzo pomaga unikać takich pomyłek przy egzaminach i w realnej pracy na pracowni.

Pytanie 18

Podczas teleradioterapii piersi lewej narządem krytycznym jest

A. serce.

B. wątroba.

C. nerka.

D. trzustka.

Prawidłowo wskazano serce jako narząd krytyczny podczas teleradioterapii piersi lewej. W planowaniu radioterapii pojęcie „narząd krytyczny” oznacza strukturę, której przekroczenie dawki tolerancji może prowadzić do poważnych, często nieodwracalnych powikłań. W napromienianiu piersi lewej serce znajduje się bardzo blisko objętości tarczowej, szczególnie jego przednie ściany, koniuszek i gałąź międzykomorowa przednia. Dlatego w standardach planowania (np. wytyczne ESTRO, QUANTEC) ustala się konkretne ograniczenia dawki dla serca i tętnic wieńcowych, np. średnia dawka dla serca Dmean < 4–5 Gy, ograniczenie objętości serca otrzymującej 20 Gy (V20), a w nowocześniejszych planach także ograniczenia dla lewej tętnicy zstępującej (LAD). Z mojego doświadczenia to jest jeden z kluczowych tematów na praktykach w radioterapii: fizyk i lekarz bardzo dokładnie oglądają rozkład izodoz w okolicy serca i płuca lewego, bo to właśnie tam najłatwiej „przestrzelić” dopuszczalne wartości. W praktyce klinicznej stosuje się różne techniki, żeby serce jak najbardziej oszczędzić: pozycja na brzuchu (prone), technika DIBH (głębokiego wdechu z zatrzymaniem oddechu), IMRT/VMAT czy odpowiedni dobór kątów pól w klasycznej 3D-CRT. Podczas głębokiego wdechu klatka piersiowa się powiększa, serce oddala się od ściany klatki i dzięki temu dawka na serce spada, co ma realny wpływ na zmniejszenie ryzyka późnej kardiotoksyczności, np. choroby wieńcowej, niewydolności serca, zaburzeń rytmu. W dobrych ośrodkach radioterapii kontrola dawki na serce jest traktowana jako standard jakości planu, a nie tylko „dodatek”, bo pacjentka ma żyć wiele lat po zakończeniu leczenia i nie ma sensu leczyć raka, a jednocześnie powoli uszkadzać serce.

Pytanie 19

Na ilustracji przedstawiono ułożenie pacjenta do zdjęcia rentgenowskiego

A. dłoniowo-grzbietowego kciuka.

B. grzbietowo-dłoniowego kości śródręcza.

C. bocznego kości śródręcza.

D. bocznego kciuka.

Prawidłowo rozpoznano ułożenie do projekcji dłoniowo‑grzbietowej kciuka. Na zdjęciu widać, że pacjent ma dłoń ułożoną na detektorze (kaseta / płyta obrazowa) powierzchnią dłoniową do dołu, czyli w stronę lampy rentgenowskiej, a promień centralny pada z kierunku dłoniowego na grzbiet ręki. To właśnie jest klasyczna projekcja dłoniowo‑grzbietowa (PA) dla kciuka. W standardach radiologicznych (również w opisach projekcji wg praktyki szpitalnej i podręczników techniki obrazowania kończyn) przy badaniu kciuka najczęściej wykonuje się dwie podstawowe projekcje: dłoniowo‑grzbietową oraz boczną. Projekcja dłoniowo‑grzbietowa pozwala dobrze ocenić stawy międzypaliczkowe, śródręczno‑paliczkowy, trzeszczki oraz ustawienie kości kciuka względem I kości śródręcza i nadgarstka. Moim zdaniem to jest taka „projekcja wyjściowa” – daje ogólny przegląd osi kciuka i porównywalność badań w czasie. W praktyce technik musi zwrócić uwagę na prawidłową rotację: paznokieć kciuka powinien być w przybliżeniu w płaszczyźnie kasety, bez nadmiernej pronacji czy supinacji, tak żeby nie nakładały się struktury. Częstym patentem jest lekkie odwiedzenie kciuka od pozostałych palców, co też widać na zdjęciu – chodzi o to, żeby wyizolować kości kciuka i uniknąć nałożenia cieni II promienia dłoni. Takie pozycjonowanie stosuje się rutynowo przy urazach (podejrzenie złamania podstawy kciuka, np. Bennetta), przy zmianach zwyrodnieniowych stawu CMC I, a także przy kontroli zrostu po zaopatrzeniu operacyjnym. W dobrze wykonanej projekcji dłoniowo‑grzbietowej możliwa jest też ocena osi obciążenia, co ma znaczenie np. u osób pracujących fizycznie lub sportowców, gdzie biomechanika kciuka jest kluczowa.

Pytanie 20

Na ilustracji przedstawiono pozycjonowanie pacjentki do badania mammograficznego w projekcji

A. stycznej.

B. dolinowej.

C. skośnej.

D. kleopatry.

W mammografii nazewnictwo projekcji jest dość precyzyjne i ma swoje uzasadnienie w anatomii oraz geometrii wiązki promieniowania. Na ilustracji widoczne jest ustawienie aparatu pod kątem, z wyraźnym „wciągnięciem” tkanki piersi oraz fałdu pachowego na detektor. To klasyczny obraz pozycjonowania do projekcji skośnej MLO, a nie projekcji stycznej ani żadnych bardziej potocznych czy rzadkich ujęć. Częsty błąd polega na myleniu każdego ustawienia pod kątem z tzw. projekcją styczną. Projekcje styczne w mammografii stosuje się głównie jako dodatkowe, celowane ujęcia, na przykład do oceny zmian zlokalizowanych przy skórze, przy ścianie klatki piersiowej lub w pobliżu brodawki. W takich zdjęciach promień centralny biegnie niemal stycznie do powierzchni piersi, żeby „rozciągnąć” zmianę wzdłuż skóry i lepiej ją zobrazować. Na rysunku natomiast widać raczej dążenie do maksymalnego objęcia objętości piersi i do pokazania mięśnia piersiowego, co jest typowe właśnie dla standardowej projekcji skośnej, a nie stycznej. Odpowiedzi typu projekcja kleopatry czy dolinowa to określenia potoczne, niesystemowe albo po prostu błędne z punktu widzenia formalnej terminologii radiologicznej. W profesjonalnej dokumentacji, w opisach badań i w wytycznych jakości stosuje się głównie nazwy CC (cranio-caudal), MLO (mediolateral oblique) oraz ewentualnie nazwy dodatkowych projekcji celowanych, ale zawsze w sposób jasny i powtarzalny. Używanie fantazyjnych nazw może prowadzić do chaosu komunikacyjnego między technikiem a lekarzem i utrudniać ocenę jakości badania. Typowym błędem myślowym jest też skupienie się wyłącznie na pozycji ramienia pacjentki albo samym kierunku patrzenia i na tej podstawie wymyślanie nazwy projekcji, zamiast odnieść się do położenia detektora, kierunku wiązki i tego, jaki obszar anatomiczny ma być rutynowo zobrazowany. W praktyce zawodowej warto trzymać się standardowych, podręcznikowych nazw, bo to ułatwia zarówno naukę, jak i późniejszą pracę w zespole.

Pytanie 21

Zamieszczony obraz został wykonany metodą

A. PET

B. USG

C. MRI

D. TK

To jest klasyczny przykład obrazu z tomografii komputerowej (TK) głowy w projekcji poprzecznej (axialnej). Widać charakterystyczny przekrój czaszki z bardzo wyraźnie odgraniczoną, jasną (hiperdensyjną) kością oraz różnicą gęstości pomiędzy mózgowiem, płynem mózgowo-rdzeniowym a zatokami powietrznymi. W TK skala szarości odpowiada jednostkom Hounsfielda (HU), dzięki czemu kość wychodzi prawie biała, powietrze prawie czarne, a tkanki miękkie przyjmują odcienie szarości – dokładnie tak jak na tym obrazie. To nie jest typowy wygląd ani USG, ani MRI, ani PET. W USG mielibyśmy obraz w czasie rzeczywistym, z ziarnistą strukturą i bez widocznej kości w takim przekroju – czaszka praktycznie uniemożliwia obrazowanie mózgu ultrasonografią u dorosłych. W MRI kość jest zwykle bardzo ciemna, a kontrast między tkankami miękkimi jest dużo większy, z innym „charakterem” obrazu (brak typowej białej obwódki kostnej). PET z kolei pokazuje rozkład metabolizmu (aktywności radioznacznika), a nie szczegółową anatomię kości. Tomografia komputerowa wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie i rekonstrukcję komputerową wielu projekcji, co pozwala uzyskać serię cienkich przekrojów. W praktyce TK głowy stosuje się m.in. w diagnostyce urazów czaszkowo-mózgowych, krwawień wewnątrzczaszkowych, udarów niedokrwiennych (szczególnie w ostrej fazie, żeby wykluczyć krwotok), a także w ocenie kości skroniowych czy zatok przynosowych. Standardem jest dobór odpowiednich "okien" (np. okno mózgowe, okno kostne), które modyfikują zakres wyświetlanej gęstości, co jeszcze bardziej podkreśla typowy wygląd TK. Z mojego doświadczenia warto od razu kojarzyć: jasna, bardzo wyraźna czaszka, przekrój poprzeczny, jednorodny szum – to prawie na pewno tomografia komputerowa, szczególnie w badaniach głowy.

Pytanie 22

Na scyntygramie strzałką oznaczono

A. trzustkę.

B. wątrobę.

C. śledzionę.

D. nerkę.

Na przedstawionym obrazie widzisz klasyczne badanie medycyny nuklearnej – scyntygrafię nerek. Strzałka wskazuje prawą nerkę, która gromadzi podany dożylnie radiofarmaceutyk i dlatego świeci intensywnie na żółto‑pomarańczowo. Nerki leżą w górnej części jamy brzusznej, po obu stronach kręgosłupa, i na scyntygramie są zwykle widoczne jako dwa symetryczne, fasolowate ogniska wychwytu, mniej więcej na poziomie dolnych żeber. Dolne ognisko poniżej to pęcherz moczowy wypełniony radioznacznikiem wydalanym z moczem – to też jest typowy obraz w badaniach nerkowych. W praktyce klinicznej takie badanie wykonuje się głównie z użyciem technetu‑99m (np. 99mTc‑DTPA, 99mTc‑MAG3, 99mTc‑DMSA). Pozwala ono ocenić perfuzję, funkcję wydalniczą i miąższ nerek, a także podzieloną funkcję każdej nerki osobno. Z mojego doświadczenia to jedno z najczęściej spotykanych badań w pracowni medycyny nuklearnej, szczególnie u pacjentów z nadciśnieniem naczyniowo‑nerkowym, podejrzeniem zwężenia tętnicy nerkowej, wadami wrodzonymi układu moczowego czy po przebytych odmiedniczkowych zapaleniach nerek. Dobre praktyki mówią, żeby zawsze łączyć ocenę kształtu i położenia ognisk wychwytu z wiedzą anatomiczną oraz z innymi metodami obrazowania (USG, TK), bo dopiero wtedy interpretacja jest wiarygodna. Warto też pamiętać o prawidłowym przygotowaniu pacjenta: odpowiednie nawodnienie, opróżnienie pęcherza przed badaniem i unikanie leków zaburzających perfuzję nerek. Dzięki temu obraz jest czytelny, a ocena funkcji – bardziej miarodajna.

Pytanie 23

Którą metodą zostało wykonane badanie kręgosłupa zobrazowane na zdjęciu?

A. Rezonansu magnetycznego.

B. Tomografii komputerowej.

C. Radiologii klasycznej.

D. Scyntygrafii statycznej.

Zdjęcie przedstawia obraz kręgosłupa, który na pierwszy rzut oka może kojarzyć się z klasycznym zdjęciem RTG w projekcji bocznej, ale po dokładniejszym przyjrzeniu widać, że to tomografia komputerowa. Typowym błędem jest ocenianie wyłącznie „kształtu” kręgosłupa, bez zwracania uwagi na strukturę obrazu, poziom szczegółowości i sposób odwzorowania tkanek. W klasycznej radiologii (RTG) dostajemy projekcję sumacyjną – wszystkie struktury na danej drodze promienia nakładają się na siebie. Tu natomiast mamy wyraźny przekrój warstwowy, bez nakładania się żeber, narządów klatki piersiowej czy miednicy, co jest charakterystyczne właśnie dla TK.
Rezonans magnetyczny wygląda zupełnie inaczej: nie opiera się na promieniowaniu jonizującym, tylko na sygnale z jąder wodoru w polu magnetycznym. Na obrazach MR kość zbita jest zwykle ciemna, a najwięcej informacji pochodzi z tkanek miękkich, krążków międzykręgowych, rdzenia kręgowego, więzadeł. Kontrast między tkankami zależy od typu sekwencji (T1, T2, STIR itd.), a obraz nie ma tak „ostrej” ziarnistości kostnej jak w TK. Jeśli ktoś widząc przekrój w jednej płaszczyźnie automatycznie myśli „rezonans”, to jest to typowy skrót myślowy – trzeba patrzeć na charakter sygnału, nie tylko na orientację.
Scyntygrafia statyczna to w ogóle inna bajka: to badanie medycyny nuklearnej, gdzie podaje się radiofarmaceutyk, a gammakamera rejestruje rozkład jego wychwytu w kośćcu. Obraz jest bardzo mało szczegółowy anatomicznie, widzimy raczej „gorące” i „zimne” ogniska metabolizmu kostnego, a nie drobne detale beleczkowe. Nie zobaczymy tam tak ostrych krawędzi trzonów kręgów, ani wyraźnej struktury tkanek miękkich wokół.
Radiologia klasyczna natomiast, mimo że używa promieniowania rentgenowskiego jak TK, nie pozwala na tak precyzyjne różnicowanie gęstości w skali Hounsfielda, nie daje rekonstrukcji wielopłaszczyznowych i nie ma możliwości oglądania pojedynczych cienkich warstw. Moim zdaniem kluczową dobrą praktyką w diagnostyce obrazowej jest nauczenie się rozpoznawania typowego „charakteru” obrazu dla każdej metody: TK – warstwowy, ostry, świetny do kości; MR – bogaty w tkanki miękkie; RTG – projekcja sumacyjna; scyntygrafia – obraz czynnościowy o niskiej rozdzielczości. Pomijanie tych różnic prowadzi właśnie do takich pomyłek w rozpoznaniu metody badania.

Pytanie 24

Zaznaczona strzałką struktura anatomiczna na obrazie rezonansu magnetycznego to

A. komora.

B. szyszynka.

C. sierp mózgu.

D. móżdżek.

Na tym obrazie rezonansu magnetycznego mózgowia w projekcji strzałkowej łatwo wpaść w pułapkę i pomylić zaznaczoną strukturę z innymi elementami linii środkowej. Strzałka nie wskazuje jednak ani sierpa mózgu, ani szyszynki, ani móżdżku, tylko światło komory wypełnione płynem mózgowo‑rdzeniowym. Sierp mózgu jest wypustką opony twardej, biegnie wzdłuż szczeliny podłużnej mózgu i na MR ma charakterystyczny, cienki, sierpowaty kształt przylegający do wewnętrznej powierzchni kości czaszki, między półkulami. Leży wyraźnie bardziej obwodowo, przy sklepistości, a nie centralnie w obrębie miąższu mózgowia. Typowym błędem jest utożsamianie każdej „linii pośrodku” z sierpem, bez analizy położenia względem kości i kory mózgu. Szyszynka natomiast to mały gruczoł dokrewny, położony nad pokrywą śródmózgowia, za komorą III. Na obrazach MR ma raczej punktowy, owalny kształt i często zawiera zwapnienia lepiej widoczne w TK niż w MR. Nie zajmuje tak rozległego obszaru jak komory i nie ma postaci podłużnej jamy z płynem. Z kolei móżdżek lokalizuje się w dole tylnym czaszki, pod płatem potylicznym, za pniem mózgu. Na przekroju strzałkowym widać jego charakterystyczną, pofałdowaną strukturę i robaka móżdżku, ale zdecydowanie nie w tej okolicy, gdzie znajduje się układ komorowy. Częstym schematem myślowym jest patrzenie tylko na „kształt” bez uwzględnienia topografii – a w diagnostyce obrazowej, zgodnie ze standardami, zawsze analizujemy położenie względem kości, pnia mózgu, ciała modzelowatego oraz osi czaszki. Komora jest jamą z płynem, położoną centralnie, wzdłuż linii środkowej i to właśnie ten zestaw cech pozwala ją pewnie odróżnić od opon, gruczołów czy struktur tylnego dołu czaszki.

Pytanie 25

Na przekroju poprzecznym TK mózgu strzałką wskazano obszar

A. hypodensyjny w móżdżku.

B. hyperdensyjny w móżdżku.

C. hypodensyjny w płacie czołowym.

D. hyperdensyjny w płacie czołowym.

Na przedstawionym przekroju poprzecznym TK głowy widoczny jest obraz w projekcji osiowej na poziomie tylnego dołu czaszki. Strzałka wyraźnie wskazuje strukturę położoną w obrębie móżdżku, poniżej półkul mózgowych i powyżej otworu wielkiego. Z mojego doświadczenia w opisywaniu takich badań najczęstszy błąd to pomylenie tego poziomu z płatami potylicznymi, ale tutaj widać typowy układ półkul móżdżku i robaka móżdżku. Zaznaczony obszar jest jaśniejszy niż prawidłowa tkanka móżdżku, czyli ma większą gęstość w jednostkach Hounsfielda – mówimy więc, że jest hyperdensyjny. W TK bez kontrastu taka hyperdensyjna zmiana w móżdżku najczęściej sugeruje świeży krwotok śródmózgowy lub krwotok do guza. W praktyce klinicznej rozpoznanie hyperdensyjnego ogniska w móżdżku ma duże znaczenie, bo krwotok w tej lokalizacji może szybko dawać wzrost ciśnienia śródczaszkowego i ucisk pnia mózgu. Standardowo, zgodnie z dobrymi praktykami radiologicznymi, opisując taki obraz, zwraca się uwagę na lokalizację (półkula móżdżku, robak), gęstość zmiany, obecność obrzęku, przemieszczenie struktur pośrodkowych i ewentualne poszerzenie układu komorowego. Warto też pamiętać, że hyperdensyjny obszar w TK może wynikać nie tylko z krwi, ale też z zwapnień, materiału kontrastowego lub ciała obcego, dlatego zawsze ocenia się kontekst kliniczny i porównuje z innymi warstwami oraz z wcześniejszymi badaniami. Moim zdaniem to pytanie dobrze uczy podstawowego odruchu: najpierw lokalizacja anatomiczna (tu móżdżek), dopiero potem charakter densyjny (hyper- czy hypodensyjny).

Pytanie 26

Na obrazie radiologicznym nadgarstka uwidoczniono złamanie nasady

A. bliższej kości promieniowej.

B. bliższej kości łokciowej.

C. dalszej kości łokciowej.

D. dalszej kości promieniowej.

Prawidłowo wskazana została dalsza nasada kości promieniowej. Na typowym zdjęciu RTG nadgarstka w projekcji AP lub PA kość promieniowa leży bocznie (od strony kciuka), a jej dalsza nasada tworzy główną powierzchnię stawową dla kości nadgarstka. W przedstawionym obrazie linia złamania przebiega właśnie w obrębie tej dalszej części kości promieniowej, tuż powyżej powierzchni stawowej, co jest klasycznym obrazem złamania nasady dalszej. W praktyce klinicznej bardzo często mamy do czynienia ze złamaniami dalszej nasady kości promieniowej typu Collesa lub Smitha – różnią się one głównie kierunkiem przemieszczenia odłamów, ale lokalizacja pozostaje ta sama: dystalna część kości promieniowej. Moim zdaniem warto od razu wyrabiać sobie nawyk orientowania się na zdjęciu: po pierwsze określamy, gdzie jest promień (strona kciuka), gdzie łokieć (strona palca małego), a dopiero potem analizujemy nasady – bliższą (od strony stawu łokciowego) i dalszą (od strony nadgarstka). W standardach opisów radiologicznych zaleca się zawsze podanie, której kości dotyczy złamanie, w jakim jej segmencie (nasada bliższa, trzon, nasada dalsza) oraz czy dochodzi do zajęcia powierzchni stawowej. W tym przypadku zmiana lokalizuje się w dalszej nasadzie kości promieniowej, w bezpośrednim sąsiedztwie powierzchni stawowej, co ma znaczenie dla dalszego leczenia – unieruchomienia, ewentualnej repozycji czy kwalifikacji do leczenia operacyjnego. W praktyce technika RTG nadgarstka wymaga prawidłowego ułożenia kończyny: dłoń płasko na detektorze, palce wyprostowane, oś trzeciego palca w przedłużeniu przedramienia. Dopiero przy takim ułożeniu anatomia jest czytelna, a identyfikacja nasady dalszej kości promieniowej – jednoznaczna. To jest taka podstawowa, ale bardzo ważna umiejętność w diagnostyce obrazowej kończyny górnej.

Pytanie 27

Na radiogramie stawu barkowego strzałką wskazano

A. guzek większy kości ramiennej.

B. wyrostek kruczy łopatki.

C. wyrostek barkowy łopatki.

D. guzek mniejszy kości ramiennej.

Na tym zdjęciu barku łatwo się pomylić, bo kilka struktur leży bardzo blisko siebie i nakłada się w projekcji AP. Strzałka jednak nie wskazuje ani wyrostka kruczego łopatki, ani guzków kości ramiennej. Wyrostek kruczy łopatki ma charakterystyczny, haczykowaty kształt i jest położony bardziej ku przodowi i nieco niżej niż wyrostek barkowy. Na klasycznym RTG barku w projekcji AP często rzutuje się on nad głową kości ramiennej jako krótsza, bardziej stromo opadająca struktura, zwykle nie biegnie tak poziomo jak acromion. Pomyłka polega zwykle na tym, że patrzymy tylko na końcówkę kości, a nie śledzimy jej przebiegu do trzonu łopatki i do stawu barkowo‑obojczykowego. Guzek większy kości ramiennej to część bliższego końca kości ramiennej, leżąca bocznie i nieco ku górze od guzka mniejszego, ale zawsze jest „przyklejona” do głowy kości ramiennej. Na radiogramie ma zaokrąglony, masywniejszy kształt i nie tworzy wyraźnego stawu z obojczykiem. Jeśli strzałka wskazuje strukturę, która wyraźnie kontynuuje się w stronę obojczyka i tworzy z nim staw AC, to nie może to być guzek większy. Guzek mniejszy leży bardziej przyśrodkowo i ku przodowi, na klasycznym RTG barku bywa słabo widoczny lub zlewa się z głową kości ramiennej; na pewno nie wystaje tak bocznie i tak poziomo jak wyrostek barkowy. Typowy błąd myślowy przy takich zadaniach polega na tym, że zdający koncentruje się tylko na końcówce kości zaznaczonej strzałką i próbuje dopasować nazwę „po kształcie”, zamiast prześledzić całą oś kości: skąd wychodzi, z czym się łączy, jaki staw tworzy. Dobra praktyka w diagnostyce obrazowej jest taka, żeby zawsze szukać punktów odniesienia – tutaj jest to połączenie z obojczykiem (staw AC) oraz przebieg łopatki. Jeżeli struktura tworzy górny dach nad głową kości ramiennej i biegnie w linii do stawu barkowo‑obojczykowego, to zgodnie z anatomią w obrazowaniu będzie to wyrostek barkowy łopatki, a nie wyrostek kruczy ani guzki kości ramiennej.

Pytanie 28

Na skanie rezonansu magnetycznego serca oznaczono

A. przedsionek prawy.

B. przedsionek lewy.

C. komorę lewą.

D. komorę prawą.

W tym zadaniu kluczowe jest poprawne zorientowanie się w przekroju poprzecznym klatki piersiowej w badaniu MR. Na ekranie urządzenia prawa strona pacjenta jest po lewej stronie obrazu, a lewa po prawej, co często wprowadza w błąd osoby zaczynające przygodę z diagnostyką obrazową serca. Jeśli tego się nie uwzględni, łatwo pomylić komory z przedsionkami lub zamienić stronami cały obraz. Przedsionki leżą bardziej ku górze i tyłowi w stosunku do komór oraz mają cieńsze ściany i mniejszą objętość w tej płaszczyźnie. Na typowym przekroju poprzecznym serca, takim jak na tym MR, przedsionki nie dominują obrazowo; zwykle widzimy je raczej w wyższych poziomach przekroju, często częściowo zasłonięte przez duże naczynia żylne. Dlatego wskazanie przedsionka prawego lub lewego wynika zazwyczaj z prostego założenia: „jamy po stronie prawej to przedsionki, a po lewej komory”, co jest myśleniem zbyt uproszczonym i po prostu mylnym. Pomyłki pojawiają się też, gdy ktoś kieruje się wyłącznie wielkością jamy – zakładając, że większa i bardziej okrągła przestrzeń to prawa komora, a mniejsza to lewa. W rzeczywistości lewa komora ma grubszy mięsień i częściej wygląda na bardziej zwartą, masywną strukturę położoną bliżej kręgosłupa, natomiast prawa komora jest wysunięta do przodu, ma cieńszą ścianę i kształt półksiężyca otaczającego część lewej komory. W dobrych praktykach interpretacji MR serca podkreśla się konieczność równoczesnej oceny położenia względem mostka i kręgosłupa, grubości ściany, kształtu jamy oraz relacji do dużych naczyń, a nie opierania się na jednym, przypadkowym wrażeniu. Z mojego doświadczenia wynika, że dopiero świadome stosowanie tych zasad pozwala unikać typowych błędów, takich jak zamiana przedsionka z komorą czy pomylenie strony prawej z lewą, co ma realne konsekwencje przy opisie kardiomiopatii, wad zastawkowych czy nadciśnienia płucnego.

Pytanie 29

Podczas którego badania zostały zarejestrowane przedstawione obrazy?

A. Scyntygrafii nerek.

B. Scyntygrafii tarczycy.

C. Tomografii nerek.

D. Ultrasonografii tarczycy.

Prawidłowo wskazana została scyntygrafia nerek. Na przedstawionych obrazach widać typowy, barwny rozkład radioaktywności w obrębie obu nerek, uzyskany gammakamerą po dożylnym podaniu radiofarmaceutyku (najczęściej 99mTc‑DTPA, 99mTc‑MAG3 albo 99mTc‑EC). Charakterystyczne jest to, że obrazy są „plamiste”, kolorowe (skala pseudokolorów: czerwony, żółty, niebieski) i pokazują głównie funkcję narządu – czyli jak szybko znacznik jest wychwytywany i wydalany przez nerki – a nie ich dokładną anatomię. Moim zdaniem to jedna z najważniejszych różnic między scyntygrafią a TK czy USG: tu patrzymy przede wszystkim na czynność, a dopiero w drugiej kolejności na kształt. W praktyce klinicznej scyntygrafia nerek służy do oceny przesączania kłębuszkowego, drenażu z miedniczek nerkowych, udziału każdej nerki w całkowitej funkcji (tzw. funkcja rozdzielcza), diagnostyki zwężeń połączenia miedniczkowo‑moczowodowego, kontroli po przeszczepie nerki czy oceny blizn pozapalnych u dzieci. Standardem jest wykonywanie serii dynamicznych obrazów w kolejnych minutach po podaniu radiofarmaceutyku, co dokładnie pasuje do układu kafelków widocznych na ilustracji. Zgodnie z zasadami medycyny nuklearnej zapis taki uzyskuje się w projekcji tylnej lub przedniej, z pacjentem leżącym, a następnie analizuje się krzywe czas–aktywność. Z mojego doświadczenia w nauce do egzaminów warto zapamiętać, że „kolorowe, ziarniste nerki” w układzie dwóch symetrycznych ognisk po bokach kręgosłupa prawie zawsze oznaczają scyntygrafię nerek, a nie TK czy USG.

Pytanie 30

Na obrazie MR kręgosłupa lędźwiowego strzałką wskazano

A. przepuklinę na poziomie L4-L5

B. osteofit na poziomie L4-L5

C. przepuklinę na poziomie L2-L3

D. osteofit na poziomie L2-L3

Na zaznaczonym obrazie MR w projekcji strzałkowej widać typowy obraz przepukliny krążka międzykręgowego na poziomie L4–L5. Strzałka pokazuje ogniskowe uwypuklenie materiału jądra miażdżystego poza granice prawidłowego zarysu krążka, w kierunku kanału kręgowego. W MR wygląda to jak ognisko o sygnale zbliżonym do krążka, ciągłe z dyskiem, które wchodzi do kanału i modeluje worek oponowy lub korzenie ogona końskiego. To właśnie odróżnia przepuklinę od osteofitu – osteofit jest zbudowany z tkanki kostnej, ma ostry, twardy zarys, wychodzi z krawędzi trzonu, a nie z obwodu krążka. Na tym zdjęciu kształt zmiany jest „miękki”, półkolisty, typowo dyskowy. Poziom L4–L5 rozpoznajemy po liczeniu trzonów od góry (L1 nad stożkiem rdzeniowym) i po położeniu względem kości krzyżowej – segment nad L5–S1. W praktyce klinicznej taka przepuklina L4–L5 bardzo często odpowiada za bóle krzyża z promieniowaniem do kończyny dolnej w przebiegu ucisku korzenia L5. Standardem jest opisanie w badaniu MR: poziomu, typu przepukliny (protruzja, ekstruzja, sekwestr), stopnia zwężenia kanału i otworów międzykręgowych. Moim zdaniem warto od razu w głowie kojarzyć obraz z objawami pacjenta, bo to potem ułatwia rozmowę z lekarzem prowadzącym i udział w planowaniu leczenia – od fizjoterapii, przez blokady, aż po ewentualny zabieg neurochirurgiczny. Dobra praktyka w diagnostyce obrazowej kręgosłupa to zawsze: poprawne zidentyfikowanie poziomu, ocena wysokości i sygnału krążków, kształtu tylnej krawędzi dysku oraz relacji do worka oponowego i korzeni nerwowych – tutaj wszystkie te elementy wskazują jednoznacznie na przepuklinę krążka na poziomie L4–L5.

Pytanie 31

Na zamieszczonym obrazie TK strzałką zaznaczono zatokę

A. szczękową w przekroju czołowym.

B. szczękową w przekroju strzałkowym.

C. czołową w przekroju czołowym.

D. czołową w przekroju strzałkowym.

Na obrazie TK widzisz klasyczny przekrój czołowy (koronalny) przez okolice zatok przynosowych. Świadczy o tym układ struktur: symetrycznie położone oczodoły po obu stronach, przegroda nosa biegnąca pionowo pośrodku oraz charakterystyczny kształt małżowin nosowych. Strzałka wskazuje dużą, powietrzną jamę położoną bocznie i nieco poniżej jamy nosowej – to właśnie zatoka szczękowa. Zatoki czołowe leżałyby znacznie wyżej, nad oczodołami, w obrębie kości czołowej, a tutaj ich po prostu nie widać. W praktyce technik i lekarz radiolog muszą bardzo dobrze rozpoznawać takie przekroje, bo od poprawnej identyfikacji zależy opis zmian zapalnych, torbieli, polipów czy poziomów płynu. W badaniach TK zatok standardem jest wykonywanie serii przekrojów koronalnych, bo najlepiej pokazują drożność kompleksu ujściowo-przewodowego i relacje między zatoką szczękową a jamą nosową. Moim zdaniem warto się „oswoić” z obrazem tej zatoki: położenie bocznie od jamy nosowej, cienka kostna ściana dolna sąsiadująca z korzeniami zębów trzonowych i przedtrzonowych, przyśrodkowa ściana granicząca z małżowinami nosowymi. W praktyce laryngologicznej i stomatologicznej to ma duże znaczenie – np. przy planowaniu podniesienia dna zatoki, implantów czy ocenie powikłań zapaleń okołowierzchołkowych. Dobre rozpoznanie, że jest to zatoka szczękowa w przekroju czołowym, jest więc zgodne z typowym standardem interpretacji badań TK zatok i pokazuje, że prawidłowo orientujesz się w anatomii w obrazowaniu.

Pytanie 32

Które kolejne sekwencje badania kręgosłupa lędźwiowego uwidoczniono na przedstawionych obrazach?

A. Sag T2, Sag STIR, Sag T1

B. Sag T1, Sag STIR, Sag T2

C. Sag T2, Sag T1, Sag STIR

D. Sag STIR, Sag T2, Sag T1

Brak odpowiedzi na to pytanie.

Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prawidłowo rozpoznałeś sekwencje: od lewej Sag STIR, w środku Sag T2, po prawej Sag T1. Kluczem jest sposób, w jaki wyglądają tkanka tłuszczowa, płyn mózgowo‑rdzeniowy i trzonów kręgów. W sekwencji STIR tłuszcz jest wyraźnie wygaszony – tkanka podskórna i szpik tłuszczowy w trzonach kręgów robią się ciemne, a obrzęk, zapalenie czy zmiany pourazowe stają się bardzo jasne. To właśnie widzimy na obrazie po lewej: stłumiony sygnał tłuszczu, mocno podkreślone struktury o podwyższonej zawartości wody. To jest typowy obraz STIR w badaniu kręgosłupa lędźwiowego, bardzo przydatny np. przy podejrzeniu świeżych złamań kompresyjnych, zmian zapalnych, przerzutów w trzonach kręgów. W sekwencji T2 płyn mózgowo‑rdzeniowy w kanale kręgowym jest bardzo jasny, a tłuszcz nadal ma wysoki sygnał. Trzony kręgów są pośrednie, dyski zwykle dość jasne, szczególnie u młodszych pacjentów. Na środkowym obrazie dokładnie to widać: jasny CSF wokół nici ogona końskiego i wyraźne różnice pomiędzy dyskami a trzonami – to klasyczny obraz Sag T2. Tę sekwencję wykorzystuje się rutynowo do oceny przepuklin dysków, zwężenia kanału kręgowego, konfliktu korzeniowego, bo elementy płynowe i obrzęk są najlepiej uwidocznione. Na sekwencji T1 tłuszcz świeci najjaśniej – szpik tłuszczowy w trzonach kręgów i tkanka podskórna są wyraźnie jasne, a płyn mózgowo‑rdzeniowy jest ciemny. Tak wygląda prawa część obrazu: kanał kręgowy jest stosunkowo ciemny, a trzon kręgu ma wysoki sygnał. Moim zdaniem T1 w sagitalnej projekcji jest szczególnie cenna do oceny budowy szpiku, starzenia się krążków międzykręgowych, a także do porównania po podaniu kontrastu (wtedy patologiczne ogniska wzmacniają się na tle jasnego tłuszczu). Z punktu widzenia praktyki technika obrazowania kręgosłupa lędźwiowego prawie zawsze obejmuje dokładnie ten zestaw: Sag T1, Sag T2, Sag STIR, często uzupełniony o sekwencje osiowe. Twoje rozpoznanie kolejności pokazuje, że dobrze rozróżniasz typowe cechy obrazów MR w podstawowych sekwencjach, co jest absolutnie kluczowe przy codziennej pracy w pracowni rezonansu.

Pytanie 33

Na radiogramie żuchwy uwidoczniono złamanie w okolicy

A. prawego wyrostka kłykciowego.

B. lewego wyrostka kłykciowego.

C. lewej gałęzi żuchwy.

D. prawej gałęzi żuchwy.

Prawidłowo wskazano „prawą gałąź żuchwy”. Na zdjęciu w projekcji czołowej (AP/PA) trzeba pamiętać o zasadzie lustrzanego odbicia: prawa strona pacjenta znajduje się po lewej stronie obrazu, a lewa po prawej. Dlatego, analizując złamania żuchwy, zawsze najpierw orientujemy się na znaczniku strony (tu literka L po prawej stronie zdjęcia oznacza lewą stronę pacjenta). Z mojego doświadczenia to najczęstsze źródło pomyłek u początkujących – patrzą „intuicyjnie” zamiast na oznaczenia. Gałąź żuchwy to pionowy odcinek kości między kątem żuchwy a wyrostkiem kłykciowym i dziobiastym. Na prawidłowo opisanym radiogramie widać przerwanie ciągłości zarysu właśnie w obrębie prawej gałęzi – linia złamania przebiega przez jej wysokość, z lekkim przemieszczeniem fragmentów. W praktyce technika obrazowania żuchwy zakłada wykonanie co najmniej dwóch rzutów wzajemnie prostopadłych (np. projekcja PA i skośna), ale w testach często pokazuje się jedną projekcję, żeby sprawdzić umiejętność orientacji anatomicznej. Dobra praktyka to systematyczne „skanowanie” obrazu: zaczynamy od wyrostków kłykciowych i dziobiastych, potem przechodzimy przez gałęzie, kąty, trzon i symfizę. W stanach pourazowych, zgodnie z zaleceniami m.in. AO CMF, bardzo ważne jest właśnie świadome rozróżnienie złamań gałęzi od uszkodzeń wyrostka kłykciowego, bo wpływa to później na plan leczenia (zachowawcze vs operacyjne, dobór płyt i śrub, unieruchomienie międzyzębowe). Umiejętność poprawnego rozpoznania lokalizacji złamania na prostym RTG jest też podstawą do dalszej diagnostyki TK, która jest złotym standardem przy złamaniach twarzoczaszki, ale i tak zaczynasz od takiej właśnie analizy jak tutaj.

Pytanie 34

Na przedstawionym radiogramie TK głowy strzałką zaznaczono

A. przegrodę nosową.

B. zatokę klinową.

C. zatokę sitową.

D. zbiornik wielki.

Na tym obrazie TK kluczowe jest poprawne rozpoznanie położenia i kształtu struktur anatomicznych w płaszczyźnie poprzecznej. Strzałka nie wskazuje ani zatoki sitowej, ani zbiornika wielkiego, ani przegrody nosowej, tylko zatokę klinową położoną centralnie w trzonie kości klinowej. Mylenie jej z zatoką sitową jest dość typowym błędem. Zatoki sitowe to zespół licznych drobnych komórek powietrznych położonych bardziej do przodu, pomiędzy jamą nosową a oczodołami. Na TK wyglądają jak „plaster miodu” po obu stronach linii pośrodkowej, a nie jak jedna większa, symetryczna jama pośrodkowa. W standardowej ocenie obrazowej łatwo je odróżnić właśnie po tym, że sitowie jest bocznie i segmentowane, a zatoka klinowa – pojedyncza i centralna. Z kolei zbiornik wielki (cisterna magna) nie ma nic wspólnego z zatokami przynosowymi. Jest to przestrzeń płynowa tylnego dołu czaszki, wypełniona płynem mózgowo-rdzeniowym, położona za móżdżkiem i nad otworem wielkim. Na TK głowy w typowych oknach kostnych i na tym poziomie cięć raczej nie będzie wyglądać jak powietrzna jama, tylko jak obszar o gęstości zbliżonej do płynu mózgowo-rdzeniowego, położony daleko ku tyłowi, a nie przy jamie nosowej. Przegroda nosowa natomiast to cienka struktura kostno-chrzęstna oddzielająca prawą i lewą jamę nosa. Na przekroju poprzecznym widzimy ją jako cienką linię w linii pośrodkowej w przedniej części twarzoczaszki, a nie jako dużą jamę powietrzną. Częsty błąd polega na patrzeniu tylko na kształt ciemnego pola i pomijaniu jego położenia względem innych punktów orientacyjnych, takich jak oczodoły, piramidy kości skroniowych czy tylna ściana zatok szczękowych. W dobrej praktyce diagnostyki obrazowej zawsze zaczynamy od identyfikacji poziomu cięcia (przód–tył, wysokość) i dopiero potem przyporządkowujemy widoczne struktury. Dzięki temu łatwiej uniknąć takich pomyłek jak zamiana zatoki klinowej z sitową czy mylenie struktur czaszki z przestrzeniami płynowymi OUN.

Pytanie 35

Które zdjęcie RTG stawu łokciowego zostało wykonane w projekcji skośnej w rotacji zewnętrznej?

A. Zdjęcie 4.

B. Zdjęcie 1.

C. Zdjęcie 3.

D. Zdjęcie 2.

Prawidłowo – zdjęcie 1 przedstawia projekcję skośną stawu łokciowego w rotacji zewnętrznej. W tej projekcji ramię i przedramię są zazwyczaj w lekkim wyproście, a kończynę obraca się na zewnątrz (rotacja zewnętrzna) o ok. 35–45°. Efekt na obrazie jest taki, że kłykcie kości ramiennej nie nakładają się osiowo jak w projekcji AP, tylko widoczna jest wyraźna separacja struktur po stronie promieniowej. Głowa kości promieniowej i wcięcie promieniowe kości łokciowej są lepiej uwidocznione, a przestrzeń stawowa między głową kości promieniowej a bloczkiem i główką kości ramiennej jest bardziej czytelna. Moim zdaniem to właśnie ten charakterystyczny układ promieniowej strony stawu pomaga najszybciej rozpoznać tę projekcję. W praktyce klinicznej projekcja skośna w rotacji zewnętrznej jest bardzo przydatna przy podejrzeniu złamań głowy kości promieniowej, szyjki promieniowej, uszkodzeń wyrostka dziobiastego czy drobnych złamań awulsyjnych po stronie bocznej. W standardach wykonywania RTG stawu łokciowego (np. wg typowych protokołów radiologicznych) obok projekcji AP i bocznej zaleca się właśnie dodatkowe skośne projekcje, żeby uniknąć nakładania się struktur i nie przeoczyć subtelnych linii złamania. Warto pamiętać, że poprawne pozycjonowanie – stabilne ułożenie pacjenta, właściwa rotacja i kontrola osi kończyny – ma bezpośredni wpływ na jakość diagnostyczną takiego zdjęcia. Dobrą praktyką jest zawsze ocena, czy obraz odpowiada spodziewanemu wyglądowi anatomicznemu dla danej projekcji, zanim opisze się badanie.

Pytanie 36

Którą strukturę anatomiczną zaznaczono strzałką na rentgenogramie?

A. Kość krzyżową.

B. Staw krzyżowo-biodrowy.

C. Talerz biodrowy.

D. Kość kulszową.

Na obrazie RTG strzałka wskazuje staw krzyżowo‑biodrowy, czyli połączenie pomiędzy kością krzyżową a talerzem kości biodrowej. Na klasycznym zdjęciu miednicy jest on widoczny jako wąska, nieregularna szczelina stawowa biegnąca skośnie, mniej więcej od góry‑przyśrodkowo ku dołowi‑bocznie. Właśnie taki zarys widzisz na przedstawionym rentgenogramie. Moim zdaniem to jest jedno z tych miejsc, które na początku "zlewają się" z tłem, ale jak już raz dobrze je zlokalizujesz, potem rozpoznajesz je automatycznie. Staw krzyżowo‑biodrowy jest stawem o bardzo ograniczonej ruchomości, o budowie mieszanej (częściowo włóknistej, częściowo maziowej). W praktyce radiologicznej ocenia się go rutynowo na standardowym zdjęciu miednicy w projekcji AP, zwłaszcza u pacjentów z bólem dolnego odcinka kręgosłupa, urazem miednicy, podejrzeniem zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK) albo innych spondyloartropatii. W dobrych praktykach opisowych zwraca się uwagę na szerokość szczeliny stawowej, zarysy powierzchni stawowych, obecność nadżerek, sklerotyzacji podchrzęstnej, zwapnień czy zrostów kostnych. W zmianach zapalnych (np. sakroiliitis) klasycznie pojawia się poszerzenie lub zwężenie szczeliny, nieregularność zarysu i sklerotyzacja, czasem całkowite zesztywnienie stawu. W urazach możemy szukać przemieszczenia, poszerzenia lub asymetrii stawów krzyżowo‑biodrowych, co ma duże znaczenie przy podejrzeniu niestabilnych złamań miednicy. Z mojego doświadczenia warto zawsze porównywać obie strony – symetria jest tutaj jednym z kluczowych elementów prawidłowej interpretacji. Umiejętność szybkiego rozpoznania lokalizacji stawu krzyżowo‑biodrowego jest podstawą dalszej, bardziej zaawansowanej oceny w TK czy MR, gdzie dokładniej analizuje się chrząstkę, więzadła i otaczające tkanki miękkie.

Pytanie 37

Rozpoczęcie badania TK nerek po 20-30 sekundach od początku podania środka kontrastowego umożliwia diagnostykę

A. dróg moczowych.

B. żył nerkowych.

C. kory i rdzenia nerek.

D. tętnic nerkowych.

Prawidłowa odpowiedź odnosi się do tzw. fazy tętniczej badania TK po dożylnym podaniu środka kontrastowego. Mniej więcej 20–30 sekund od rozpoczęcia iniekcji kontrastu to moment, kiedy środek jest maksymalnie obecny w tętnicach, w tym w tętnicach nerkowych, a jeszcze w niewielkim stopniu w żyłach i drogach moczowych. Dlatego właśnie w tym przedziale czasowym najlepiej oceniamy anatomię tętnic nerkowych, ich przebieg, liczbę, ewentualne zwężenia, tętniaki, malformacje naczyniowe. W praktyce klinicznej ta faza jest kluczowa np. przy kwalifikacji do angioplastyki, ocenie nadciśnienia naczyniowo-nerkowego, przed przeszczepieniem nerki albo przy podejrzeniu zatoru tętnicy nerkowej. W nowoczesnych protokołach wielofazowego TK jamy brzusznej bardzo często wykonuje się kilka serii: fazę tętniczą (ok. 20–30 s), fazę miąższową/korowo-rdzeniową (ok. 30–70 s) oraz fazę wydalniczą (kilka minut po podaniu kontrastu). Każda z nich służy do czego innego. Moim zdaniem warto to mieć w głowie jak prostą oś czasu, bo pomaga to potem „czytać” protokoły badań. Dobra praktyka jest taka, że technik ustawia automatyczny bolus tracking albo sztywny timing oparty na masie ciała i wydolności krążenia, żeby rzeczywiście trafić w prawdziwą fazę tętniczą. Właśnie wtedy wizualizacja tętnic nerkowych na rekonstrukcjach MIP czy 3D VR jest najczytelniejsza i najbardziej diagnostyczna.

Pytanie 38

Jakie struktury anatomiczne uwidoczniono na obrazie USG?

A. Pęcherzyk żółciowy z kamieniami.

B. Nerka lewa ze złogami.

C. Ciężarna macica z czterema płodami.

D. Pęcherz moczowy z kamieniami.

Na obrazie USG widoczny jest typowy obraz pęcherzyka żółciowego z kamieniami – jest to podłużna, bezechowa struktura (czarna, wypełniona żółcią) z wyraźnie hiperechogenicznymi ogniskami przy jego ścianie. Te jasne „kulki” dają za sobą cienioowanie akustyczne, czyli ciemny cień w głąb obrazu, bo fala ultradźwiękowa nie przechodzi przez złogi. To właśnie ten akustyczny cień jest jednym z najważniejszych kryteriów rozpoznania kamicy pęcherzyka w standardach ultrasonograficznych (m.in. zalecenia PTU i EFSUMB). W praktyce klinicznej, jeśli widzimy: bezechowy pęcherzyk, ruchome lub zalegające przy ścianie hiperechogeniczne złogi z cieniem, do tego dodatni objaw zmiany położenia przy zmianie pozycji pacjenta – myślimy w pierwszej kolejności o kamicy. Z mojego doświadczenia, w opisie badania warto zawsze zaznaczyć: liczbę złogów (pojedyncze vs mnogie), ich wielkość, obecność zgrubienia ściany pęcherzyka, płynu okołopęcherzykowego oraz ewentualny dodatni objaw Murphy’ego w USG (ból przy uciśnięciu głowicą w rzucie pęcherzyka). To pomaga lekarzowi prowadzącemu ocenić, czy mamy tylko niepowikłaną kamicę, czy już ostre zapalenie pęcherzyka. W dobrych praktykach technik wykonujący badanie zawsze optymalizuje głębokość, wzmocnienie (gain) i ognisko tak, żeby ściana pęcherzyka i cień za złogami były jak najbardziej czytelne. Dobrze jest też pamiętać o projekcjach: badamy pęcherzyk w przekrojach podłużnych i poprzecznych, zwykle w pozycji na wznak, czasem dodatkowo w leżeniu na lewym boku, żeby ocenić ruchomość kamieni. Taka systematyka bardzo ułatwia pewne rozpoznanie i odróżnienie kamieni od np. polipów czy zagęszczeń żółci.

Pytanie 39

Który narząd widoczny jest na wydruku badania ultrasonograficznego?

A. Nerka.

B. Śledziona.

C. Tarczyca.

D. Pęcherzyk żółciowy.

Na obrazie z badania USG widoczna jest nerka, co można rozpoznać po bardzo charakterystycznym układzie warstw echogeniczności. W prawidłowym badaniu nerka ma kształt zbliżony do fasolki, z wyraźnie odgraniczoną korą i rdzeniem. Kora nerkowa jest zazwyczaj umiarkowanie hypoechogeniczna w stosunku do wątroby, natomiast wnęka i zatoka nerkowa dają silnie echogeniczny obraz z powodu obecności tkanki tłuszczowej, naczyń i układu kielichowo‑miedniczkowego. W przekroju podłużnym, tak jak na typowym wydruku, dobrze widać podział na biegun górny, biegun dolny i ciągłość miąższu. Moim zdaniem to jest jeden z łatwiejszych do zapamiętania obrazów, bo ta „fasolka” z jasnym środkiem naprawdę się wyróżnia. W praktyce klinicznej ultrasonografia nerek jest podstawowym, nieinwazyjnym badaniem pierwszego rzutu przy bólach w okolicy lędźwiowej, podejrzeniu kamicy, wad wrodzonych układu moczowego czy monitorowaniu przewlekłej choroby nerek. Standardy opisowe zalecają ocenę wielkości nerek, grubości kory, zarysu torebki, echostruktury miąższu oraz obecności poszerzenia układu kielichowo‑miedniczkowego (np. wodonercze). Dodatkowo, w trybie dopplerowskim ocenia się przepływy w tętnicach nerkowych, co ma znaczenie w nadciśnieniu naczyniowo‑nerkowym. Dobra praktyka w pracowni USG to skanowanie nerki w co najmniej dwóch płaszczyznach: podłużnej i poprzecznej, z porównaniem obu stron. W technikum i w pracy warto wyrobić sobie nawyk: jak widzę strukturę fasolowatą, z jasną zatoką w środku i ciemniejszą korą dookoła – najpierw myślę o nerce, a dopiero potem rozważam inne narządy.

Pytanie 40

Który obraz MR mózgu został wykonany w sekwencji DWI?

A. Obraz 1

B. Obraz 2

C. Obraz 3

D. Obraz 4

Wybór innego obrazu niż Obraz 2 wynika zwykle z mylenia charakterystycznych cech sekwencji DWI z typowym wyglądem sekwencji T1-, T2- czy FLAIR-zależnych. W klasycznych sekwencjach anatomicznych patrzymy głównie na różnice w czasie relaksacji T1 i T2 oraz na zawartość płynu, natomiast w DWI kluczowa jest dyfuzja cząsteczek wody w tkankach. To zupełnie inny kontrast fizyczny. Obraz 1 prezentuje typowy obraz T1-zależny po kontraście: istotne jest dobre odwzorowanie struktur anatomicznych, jasne zarysy zakrętów, wyraźne wzmocnienie naczyń i opon, a płyn mózgowo-rdzeniowy jest ciemny. Wiele osób bierze taki obraz za „bardziej zaawansowany” i przez to kojarzy go z DWI, ale to błąd – DWI rzadko daje tak czytelny, kontrastowy obraz anatomiczny. Obraz 3 ma cechy sekwencji FLAIR: płyn mózgowo-rdzeniowy jest wygaszony (ciemny), istota biała i szara mają odwrócone kontrasty względem T1, a zmiany naczyniopochodne i demielinizacyjne są jasne w istocie białej. To bardzo użyteczna sekwencja w diagnostyce SM czy przewlekłych zmian naczyniowych, ale nie pokazuje wprost ograniczenia dyfuzji. Obraz 4 odpowiada sekwencji T2-zależnej: płyn jest bardzo jasny, istota biała ciemniejsza od szarej, a granice komór są dobrze podkreślone. T2 jest świetna do oceny obrzęku, guzów, zmian zapalnych, ale świeży udar może być tu jeszcze mało widoczny albo niespecyficzny. W DWI najważniejsze jest właśnie to, że zmiany z ograniczoną dyfuzją są bardzo jasne na tle relatywnie ciemnego mózgowia, a sam obraz bywa ziarnisty, z artefaktami EPI. Typowym błędem jest kierowanie się wyłącznie „ładnością” obrazu lub jasnością płynu w komorach zamiast świadomie rozpoznawać typ kontrastu i fizykę sekwencji. Dobra praktyka w pracowni MR to zawsze łączenie wyglądu obrazu z opisem parametrów na konsoli (b-wartości, EPI, DWI/ADC), żeby nie mylić DWI z T2 czy FLAIR, które też potrafią pokazywać jasne ogniska, ale z zupełnie innych przyczyn fizycznych.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej