Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik farmaceutyczny
Kwalifikacja: MED.09 - Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece
Data rozpoczęcia: 31 stycznia 2026 10:25
Data zakończenia: 31 stycznia 2026 11:00

Egzamin zdany!

Wynik: 29/40 punktów (72,5%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Jakie jest podłoże do wykonania maści siarkowej?

Sulfuri Unguentum wg FP
 Sulfur ad usum externum      30,0 cz.
 Adeps suillus                70,0 cz.

A. parafina stała.

B. wazelina żółta.

C. smalec.

D. lanolina.

Maść siarkowa, znana ze swoich właściwości leczniczych, jest przygotowywana na bazie smalcu, który w recepturze farmaceutycznej określany jest jako 'Adeps suillus'. Smalec odgrywa kluczową rolę jako podłoże, ponieważ jego właściwości emolientowe sprzyjają nawilżeniu skóry, a także wspomagają wchłanianie substancji czynnej, w tym przypadku siarki. Siarka sama w sobie ma działanie antybakteryjne oraz przeciwzapalne, a jej zastosowanie w dermatologii jest powszechnie uznawane. Przykładowe zastosowania maści siarkowej obejmują leczenie trądziku, łuszczycy oraz innych schorzeń skórnych, gdzie istotne jest zastosowanie skutecznych substancji czynnych w odpowiednim nośniku. W kontekście standardów branżowych, przygotowanie maści siarkowej powinno odbywać się zgodnie z wymogami farmakopei, co zapewnia jakość i bezpieczeństwo gotowego produktu.

Pytanie 2

Do kategorii inhibitorów pompy protonowej - IPP należy

A. cymetydyna

B. omeprazol

C. misoprostol

D. ranitydyna

Omeprazol jest jednym z najczęściej stosowanych inhibitorów pompy protonowej (IPP), które działają poprzez hamowanie enzymu H+/K+ ATPazy w komórkach okładzinowych żołądka. Dzięki temu zmniejsza się wydzielanie kwasu solnego, co jest szczególnie istotne w leczeniu chorób takich jak choroba refluksowa przełyku, wrzody żołądka oraz zespół Zollingera-Ellisona. Przykładem zastosowania omeprazolu jest profilaktyka i leczenie wrzodów żołądka związanych z terapią niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ). Omeprazol jest zalecany na podstawie wytycznych takich jak te opublikowane przez American Gastroenterological Association, które podkreślają jego skuteczność i bezpieczeństwo w długoterminowym stosowaniu. Warto również zwrócić uwagę na możliwość interakcji z innymi lekami, co wymaga staranności w ich przepisywaniu, a także na znaczenie monitorowania pacjentów w trakcie terapii, aby optymalizować dawki i unikać działań niepożądanych.

Pytanie 3

Oblicz koszt sporządzenia w aptece leku recepturowego zapisanego na przedstawionej recepcie (bez podatku VAT i marży detalicznej)

Ceny surowców za 1.0 g są następujące:

– Codeini phosphas           18,24 zł
– Pini sirupus                0,03 zł
– Aqua purificata            0,01 zł

Cena opakowania za 1szt.:

– butelka 125ml 0,56 zł

Rp
Codeini phosphatis          0,1
Pini sirupi                    10,0
Aquae pur.                100,0
M.f. mixt.
S. 3 x dz. łyżeczkę

Fragment Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2008 r. w sprawie (...) wysokości opłaty ryczałtowej za leki (...) recepturowe, ilości leku recepturowego, którego dotyczy opłata ryczałtowa (...) (Dz. U. 08. 56. 341)

§ 1. Ustala się wykaz leków, które mogą być traktowane jako surowce farmaceutyczne przy sporządzaniu leków recepturowych, stanowiący załącznik do rozporządzenia.

§ 2. Opłata ryczałtowa za lek podstawowy wynosi 3,20 zł.

§ 3. Opłata ryczałtowa za lek recepturowy wynosi 5 zł.

§ 4. 1. Opłata ryczałtowa, o której mowa w § 3, dotyczy:

1) proszków dzielonych do 20 szt.;
2) proszków niedzielonych (prostych i złożonych) do 80 g;
3) substancji stosowanych przy oznaczaniu krzywej cukrowej do 100 g;
4) czopków, globulek, pręcików do 12 szt.;
5) roztworów, mikstur, zawiesin, emulsji do 250 g;
6) płynnych leków do stosowania zewnętrznego (jeżeli zawierają spirytus, ilość spirytusu w przeliczeniu na spirytus 95% nie może przekroczyć 100 g) do 500 g;
7) maści, kremów, mazideł, past do 100 g;
8) kropli do użytku wewnętrznego do 40 g;
9) mieszanek ziołowych do 100 g;
10) pigułek do 30 szt.;
11) klein do 500 g;
12) kropli do oczu i uszu oraz maści ocznych sporządzanych w warunkach aseptycznych do 10 g.

2. Opłata ryczałtowa, o której mowa w § 3, dotyczy również postaci i ilości leków, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2, 5, 6 i 7 oraz w pkt. 6 w odniesieniu do leków recepturowych sporządzanych w warunkach aseptycznych.

§ 5. Koszt sporządzenia w aptece leku recepturowego obejmuje:

1) wartość użytych surowców farmaceutycznych dopuszczonych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zamieszczonych w Farmakopei Polskiej lub Farmakopei Europejskiej, w tym leków gotowych;
(...)
2) wartość opakowań;
3) koszt wykonania leku recepturowego (taksa laborum).(...)

§ 6. Koszt wykonania leku recepturowego ustala się w zależności od postaci leku i wynosi:

1) 12,33 zł - dla postaci leków wymienionych w § 4 ust. 1 pkt. 1 - 11;
2) 24,66 zł - dla postaci leków wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 12.

§ 8. Do kosztu sporządzenia leku recepturowego dolicza się marżę detaliczną w wysokości 25%.

A. 28,34 zł

B. 16,01 zł

C. 3,68 zł

D. 5,00 zł

Podczas analizowania kosztu sporządzenia leku recepturowego, niektóre błędne odpowiedzi mogą wynikać z nieporozumienia dotyczącego składników wchodzących w skład całkowitego kosztu. Na przykład, podanie kwoty 5,00 zł ignoruje istotne elementy, takie jak taksa recepturowa, która jest kluczowym składnikiem w procesie wyceny leku. Ujęcie tylko wartości surowców i opakowania prowadzi do rażąco niedoszacowanej kwoty, co jest fundamentalnym błędem w rozumieniu kosztów produkcji leków. Z kolei odpowiedzi w wysokości 3,68 zł oraz 28,34 zł ujawniają inne nieporozumienia: pierwsza z tych wartości nie uwzględnia taksy ani pełnej wartości surowców, natomiast druga raczej sugeruje błędne dodawanie lub pomyłkę w obliczeniach. W kontekście farmaceutycznym, kluczowe jest, aby farmaceuci rozumieli nie tylko wartość surowców, ale także związane z nimi taksy oraz inne opłaty, które są standardem w branży. Zrozumienie tych zasad jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania apteki oraz zapewnienia zgodności z przepisami prawa. Ważne jest, aby nie tylko znać zasady wyceny, ale także umieć je poprawnie zastosować w praktyce, co zapewnia właściwe podejście do pacjentów i odpowiedzialność zawodową.

Pytanie 4

Glibenklamid (Euclamid) to doustny środek przeciwcukrzycowy, będący pochodną sulfonylomocznika, który:

A. zwiększa wydzielanie insuliny z komórek beta wysp Langerhansa przy osłabionej ich funkcji

B. hamuje absorpcję glukozy z układu pokarmowego i zwiększa jej wykorzystanie przez tkankę obwodową

C. przyspiesza konwersję glukozy w glikogen

D. stymuluje aktywność komórek beta wysp Langerhansa w przypadku całkowitej ich niewydolności

Glibenklamid to lek z grupy sulfonylomocznika i działa głównie na komórki beta w trzustce, które odpowiadają za wydzielanie insuliny. To ważne szczególnie dla osób z cukrzycą typu 2, bo u nich produkcja insuliny może być osłabiona, ale jednak nie całkowicie wstrzymana. Dzięki temu glibenklamid pomaga obniżyć poziom glukozy we krwi, co jest kluczowe w terapii cukrzycy. W praktyce lekarze często łączą go z dietą i ćwiczeniami, co jest zgodne z tym, co mówi Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Ważne jest, aby każdy pacjent miał dawkę leku dobraną do swoich potrzeb, a lekarz powinien na bieżąco sprawdzać poziom glukozy i stan nerek. Warto też wspomnieć, że u pacjentów z bardziej zaawansowaną cukrzycą typu 2, gdzie komórki beta mogą być mocno uszkodzone, działanie glibenklamidu może być słabsze. Dlatego w takich sytuacjach czasem warto pomyśleć o innych opcjach leczenia, jak insulina czy leki wpływające na inne mechanizmy w cukrzycy.

Pytanie 5

W terapii choroby Parkinsona wykorzystywane są leki:

A. dopaminergiczne

B. cholinergiczne

C. dopaminolityczne

D. adrenolityczne

Leki dopaminergiczne są kluczowymi środkami stosowanymi w leczeniu choroby Parkinsona, ponieważ pomagają uzupełnić niedobór dopaminy w mózgu, który jest główną przyczyną objawów tej choroby. Dopamina jest neuroprzekaźnikiem odpowiedzialnym za koordynację ruchu, a jej brak prowadzi do typowych objawów, takich jak drżenie, sztywność mięśni czy problemy z równowagą. Leki dopaminergiczne, takie jak lewodopa, agoniści dopaminy czy inhibitory enzymów metabolizujących dopaminę, działają poprzez naśladowanie działania dopaminy lub zwiększanie jej stężenia w synapsach. Przykładem zastosowania lewodopy jest terapia, która często jest łączona z karbidopą, co pozwala na zmniejszenie działań niepożądanych, takich jak nudności. Dobrą praktyką w leczeniu jest stopniowe dostosowywanie dawek tych leków, co umożliwia uzyskanie optymalnej kontroli objawów przy minimalnych skutkach ubocznych. Warto również zauważyć, że aktualne wytyczne zalecają regularne monitorowanie stanu pacjenta oraz dostosowywanie terapii w zależności od postępu choroby oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.

Pytanie 6

W trakcie przygotowania leku zgodnie z recepturą występuje niezgodność

Rp.
Luminali                     1,0
Menthae pip. aquae    ad   200,0
M.f. sol.

A. chemiczna, której można zapobiec, zastępując luminal luminalem sodowym (uwzględniając różnicę w masach cząsteczkowych kwasu i soli sodowej).

B. fizyczna, której można zapobiec, zastępując luminal luminalem sodowym (uwzględniając różnicę w masach cząsteczkowych kwasu i soli sodowej).

C. chemiczna, której można zapobiec, zastępując wodę miętową wodą oczyszczoną.

D. fizyczna, której można zapobiec, zastępując wodę miętową wodą oczyszczoną.

Poprawna odpowiedź dotyczy niezgodności fizycznej, która może wystąpić, gdy substancje chemiczne nie mieszają się w odpowiedni sposób, co prowadzi do wytrącania osadów. Luminal, czyli fenobarbital, jest słabo rozpuszczalny w wodzie, co może skutkować problemami w formułowaniu leku. Zastąpienie go jego solą sodową, luminalem sodowym, jest kluczowe, ponieważ sól ta ma lepszą rozpuszczalność, co pozwala na uzyskanie jednorodnej mieszaniny. Uwzględnienie różnicy w masach cząsteczkowych podczas tego zastąpienia jest istotne dla zachowania odpowiednich proporcji i efektywności leku. W praktyce farmaceutycznej, unikanie niezgodności fizycznych jest kluczowe dla zapewnienia stabilności i skuteczności preparatów, co jest zgodne z wytycznymi Dobrej Praktyki Wytwarzania (GMP). Przykładem zastosowania tej wiedzy jest przygotowanie roztworów infuzyjnych, gdzie niezgodności fizyczne mogą prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych u pacjentów. Dlatego, stosując substancje o lepszej rozpuszczalności, możemy zwiększyć bezpieczeństwo i skuteczność terapii.

Pytanie 7

Zgodnie z Farmakopeą Polską VIII, gdy dawki maksymalne substancji z grupy A, B lub N dla osoby dorosłej zostaną przekroczone, farmaceuta wprowadza korektę do

A. najwyższej wartości dawki zazwyczaj stosowanej

B. do 3/4 wartości maksymalnej dawki

C. do wartości dawki maksymalnej wskazanej w FP

D. najniższej wartości dawki zazwyczaj stosowanej

Odpowiedź "do wartości dawki maksymalnej podanej w FP" jest prawidłowa, ponieważ Farmakopea Polska VIII precyzuje, że w przypadku przekroczenia maksymalnych dawek substancji z wykazu A, B lub N dla osoby dorosłej, farmaceuta ma obowiązek dostosować dawkowanie do wartości maksymalnej określonej w dokumentacji. W praktyce oznacza to, że farmaceuta powinien zawsze odnosić się do aktualnych wytycznych i regulacji, aby zapewnić bezpieczeństwo pacjentów. Na przykład, w przypadku pacjenta przyjmującego leki przeciwbólowe, które przekraczają dawki maksymalne, farmaceuta powinien zrewidować schemat dawkowania, aby nie tylko spełnić wymagania prawne, ale także zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Taka praktyka jest zgodna z zasadami farmakoterapii i zapewnia skuteczność leczenia, jednocześnie dbając o bezpieczeństwo pacjenta. Zawsze warto konsultować się z dokumentacją farmaceutyczną oraz regulacjami prawnymi, które określają maksymalne dawki dla różnych substancji czynnych, co jest fundamentalne dla odpowiedzialnego wykonywania zawodu farmaceuty.

Pytanie 8

Mikser recepturowy to urządzenie wykorzystywane do przygotowywania w aptece

A. kropli i czopków

B. mikstur i zawiesin

C. naparów i odwarów

D. maści i czopków

Mikser recepturowy jest kluczowym urządzeniem stosowanym w aptekach do sporządzania maści i czopków, które wymagają precyzyjnego łączenia składników aktywnych oraz substancji pomocniczych. Proces ten często wiąże się z koniecznością osiągnięcia jednorodnej konsystencji, co jest szczególnie istotne w przypadku maści, które muszą być odpowiednio homogenizowane, aby zapewnić równomierne rozkładanie się substancji czynnych na powierzchni skóry. Mikser umożliwia dokładne wymieszanie składników, co sprzyja ich lepszemu wchłanianiu oraz skuteczności terapeutycznej. Przykładem praktycznego zastosowania miksera recepturowego jest przygotowywanie maści na bazie tłuszczów lub emulgatorów, które wymagają szczególnej uwagi w procesie ich sporządzania. W kontekście czopków, mikser pomaga w uzyskaniu odpowiedniej konsystencji masy, co jest niezwykle istotne dla ich prawidłowego wprowadzenia i działania. Zgodnie z obowiązującymi standardami jakości w farmacji, takich jak Dobre Praktyki Wytwarzania (GMP), użycie miksera recepturowego w aptece zapewnia nie tylko efektywność, ale również bezpieczeństwo sporządzanych preparatów.

Pytanie 9

Produkt leczniczy apteczny to preparat medyczny

A. przygotowany, wydawany w aptece na lekarstwo na receptę

B. przygotowany w aptece zgodnie z normami farmakopealnymi

C. przygotowany w aptece na podstawie lekarstwa na receptę

D. przygotowany, wydawany w aptece bez lekarstwa na receptę

Lek apteczny, który jest sporządzony w aptece zgodnie z przepisem farmakopealnym, odnosi się do produktów leczniczych, które są przygotowywane na podstawie określonych norm i procedur określonych w farmakopei. Farmakopea to zbiór standardów dotyczących jakości, skuteczności i bezpieczeństwa leków, co zapewnia ich odpowiednią jakość. Przykładem mogą być leki indywidualnie przygotowywane dla pacjentów, które nie są dostępne w formie gotowej w aptekach. Te leki mogą być dostosowane do specyficznych potrzeb pacjenta, np. w przypadku alergii na składniki leku gotowego. Stosowanie farmakopealnych standardów jest kluczowe w praktyce aptecznej, ponieważ zapewnia, że leki są produkowane w kontrolowanych warunkach, co minimalizuje ryzyko błędów i zanieczyszczeń. Oprócz tego, leki sporządzane zgodnie z farmakopeą muszą być dokładnie dokumentowane, co ułatwia śledzenie ich historii i jakości, zgodnie z dobrymi praktykami w farmacji.

Pytanie 10

Jakie jest stężenie etakrydyny mleczanu w przygotowanym leku recepturowym zgodnie z przedstawioną receptą?

Rp.
Ethacridini lactatis                0,1
Ethanoli 96% v/v
Aquae                        aa ad 200,0
M. f. sol.

A. 0,1%o

B. 0,2%

C. 0,5%

D. 0,8%

Stężenie etakrydyny mleczanu w leku recepturowym wynoszące 0,5% jest prawidłowe, ponieważ zgodnie z receptą 0,1 g substancji aktywnej rozpuszcza się w 200 ml roztworu. Obliczenia wskazują, że: 0,1 g / 200 ml * 100% = 0,05%. Aby uzyskać 0,5% stężenie, wymagana byłaby większa ilość etakrydyny mleczanu w roztworze. W praktyce, stężenie to jest istotne w kontekście skuteczności terapeutycznej leku oraz bezpieczeństwa jego stosowania. Właściwe dawkowanie i przygotowanie leków recepturowych są zgodne z wytycznymi farmakopealnymi, które precyzują dopuszczalne stężenia substancji czynnych. Prawidłowe przygotowanie leku ma kluczowe znaczenie w farmacji, gdzie nawet niewielkie odchylenia od norm mogą prowadzić do nieefektywności lub działań niepożądanych. Zrozumienie tych zasad pozwala farmaceutom i lekarzom na skuteczne i bezpieczne stosowanie leków w terapii pacjentów.

Pytanie 11

Który z poniższych terminów nie jest synonimem Thiocolum?

A. Kalium Sulfoguaiacolum

B. Sulfaguanidinum

C. Kalii guaiacosulfonas

D. Sulfoguaiacolum

Wybór jednej z odpowiedzi jako synonimu Thiocolum może prowadzić do poważnych nieporozumień w kontekście farmakoterapii. Odpowiedzi, które wskazują na Kalii guaiacosulfonas, sulfoguaiacolum oraz Kalium Sulfoguaiacolum, są błędne, ponieważ są to substancje chemiczne o pokrewnym działaniu, ale nie są one synonimami Thiocolum. Kalii guaiacosulfonas jest substancją czynna wykorzystywaną w terapii mukolitycznej, zaś sulfoguaiacolum i Kalium Sulfoguaiacolum mają podobne właściwości, ale różnią się od Thiocolum w swoich składach chemicznych oraz mechanizmach działania. Zrozumienie tych różnic jest kluczowe, aby nie mylić ich zastosowania terapeutycznego, co mogłoby skutkować niewłaściwym leczeniem pacjentów. Często zdarza się, że studenci oraz osoby nowo wchodzące w dziedzinę farmacji mylą te pojęcia, co prowadzi do błędnych wniosków podczas analizowania składu leków. Kluczowe jest, aby w pracy farmaceuty czy lekarza wystrzegać się uproszczeń i zawsze odnosić się do rzetelnych źródeł informacji, takich jak farmakopee czy aktualne wytyczne kliniczne, co pomoże w podejmowaniu świadomych decyzji w zakresie terapii farmakologicznych.

Pytanie 12

Czym jest solvendum?

A. rozpuszczalnik

B. corrigens

C. substancja rozpuszczana

D. współrozpuszczalnik

Solvendum, w kontekście chemicznym, odnosi się do substancji rozpuszczanej, która ulega rozpuszczeniu w rozpuszczalniku. Proces ten jest kluczowy w wielu dziedzinach, takich jak chemia, farmacja oraz technologia materiałowa, gdzie zachodzi potrzeba przygotowania roztworów o określonych właściwościach. Przykładem może być rozpuszczanie soli w wodzie, gdzie sól działa jako substancja rozpuszczana, a woda jako rozpuszczalnik. Dobrą praktyką w laboratoriach jest stosowanie odpowiednich proporcji substancji rozpuszczanej i rozpuszczalnika, co wpływa na końcowe właściwości roztworu. Znajomość natury solwendów jest także istotna w kontekście standardów jakościowych w przemyśle chemicznym oraz farmaceutycznym, gdzie precyzyjne formuły mają kluczowe znaczenie dla efektywności produktów. Warto również zaznaczyć, że zrozumienie roli substancji rozpuszczanej jest niezbędne do oceny ich zachowania w różnych warunkach, co jest podstawą dla wielu procesów technologicznych.

Pytanie 13

Jakie leki używane są w chorobie wieńcowej, aby przerwać atak bólowy?

A. Sustonit prolongatum tabl. 0,015 g

B. Nitroglycerinum tabl. 0,5 mg

C. Nitrocard-maść 0,02 g/1 g

D. Nitraderm TTS 0,01 g

Nitroglycerinum, stosowane w postaci tabletek, jest lekiem o szybkim działaniu, który skutecznie łagodzi napady bólowe związane z chorobą wieńcową. Działa poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych, co zwiększa przepływ krwi do serca i jednocześnie obniża ciśnienie krwi, co prowadzi do zmniejszenia obciążenia serca. W praktyce, pacjenci z chorobą wieńcową często mają zalecane noszenie tabletek nitrogliceryny w celach doraźnych. Dawkowanie tych tabletek w przypadku napadu bólowego jest ustalane indywidualnie przez lekarza, jednak zazwyczaj stosuje się jedną tabletkę podjęzykowo, co umożliwia szybkie wchłonięcie substancji czynnej. Ponadto, nitrogliceryna jest częścią wytycznych dotyczących leczenia doraźnego w chorobie wieńcowej, co potwierdza jej znaczenie w terapii. Warto również zaznaczyć, że leki takie jak Sustonit czy Nitraderm TTS mają dłuższy czas działania, co czyni je mniej odpowiednimi do natychmiastowego łagodzenia objawów. Z tego względu nitrogliceryna pozostaje standardem w leczeniu ostrych epizodów.”

Pytanie 14

Na płytkę chromatograficzną naniesiono próbkę wyciągu z nieznanej substancji roślinnej. Po rozwinięciu chromatogramu oceniono, że droga migracji ekstraktu wyniosła 8 cm, natomiast czoło fazy ruchomej przebyło od linii startu dystans 20 cm. Ustal, na podstawie współczynnika opóźnienia Rf, z której substancji roślinnej przygotowano badany wyciąg.

Nazwa substancji czynnejWspółczynnik opóźnienia Rf
(stosunek drogi migracji substancji chromatografowanej do drogi przebytej przez czoło fazy ruchomej)
Reina0,3
Salicyna0,4
Hiperozyd0,65
Kumaryna0,8

A. Z ziela nostrzyka.

B. Z korzenia rzewienia.

C. Z ziela dziurawca.

D. Z kory wierzby.

Poprawna odpowiedź wskazuje, że wyciąg został przygotowany z kory wierzby, co jest zgodne z obliczonym współczynnikiem Rf wynoszącym 0,4. wg dostępnej tabeli substancji roślinnych, salicylina, znajdująca się w korze wierzby, jest znana ze swoich właściwości przeciwbólowych i przeciwzapalnych. W praktyce, to potwierdzenie, że kora wierzby zawiera składniki aktywne, które mogą być wykorzystywane w medycynie naturalnej, a także w preparatach farmaceutycznych. Salicylina działa jako prolek, który w organizmie przekształca się w kwas salicylowy, znany z działania przeciwzapalnego. Obliczenie współczynnika Rf jest kluczowym elementem analizy chromatograficznej, który pozwala na identyfikację substancji na podstawie ich zachowania w danej fazie ruchomej. Takie metody są stosowane w laboratoriach analitycznych do oceny składu chemicznego roślin oraz do badania ich potencjalnych zastosowań terapeutycznych.

Pytanie 15

Którego leku lekarz może wpisać na jednej recepcie wyłącznie jedną nazwę preparatu, a także musi określić słownie całkowitą ilość substancji psychotropowej oraz wskazać sposób dawkowania?

A. Acidum valproicum (np. Convulex)

B. Nimesulidum (np. Nimesil)

C. Tclmisartanum (np. Polsart)

D. Zopiclonum (np. Imovane)

Zopiclonum, znany na rynku jako Imovane, jest lekiem psychotropowym klasy nasennych, który wymaga szczególnego traktowania w kontekście przepisywania. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, lekarz musi na recepcie wypisać jedynie jedną nazwę preparatu oraz dokładnie określić ilość substancji psychotropowej słownie, co jest istotne dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta. Zopiclonum jest stosowane w leczeniu bezsenności, a jego dawkowanie powinno być ściśle przestrzegane, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz uzależnienia. W praktyce, lekarz powinien także uwzględnić indywidualne potrzeby pacjenta oraz potencjalne interakcje z innymi lekami. Takie podejście jest zgodne z wytycznymi dotyczącymi farmakoterapii i zapewnia właściwe wykorzystanie substancji psychotropowych. Dobrą praktyką jest również prowadzenie dokumentacji dotyczącej wydawania takich leków, aby umożliwić monitorowanie ich stosowania i ewentualnych efektów ubocznych, co jest kluczowe w kontekście bezpieczeństwa pacjentów.

Pytanie 16

Zgodnie z zasadami BHP, technik farmaceutyczny przed przygotowaniem leku recepturowego powinien upewnić się, że dysponuje wszystkimi potrzebnymi substancjami leczniczymi, a następnie

A. brać kolejno z półki każdą substancję, zważyć ją i odłożyć na półkę

B. zgromadzić obok wagi wszystkie substancje lecznicze i ważyć je kolejno

C. przy wadze proszkowej zgromadzić stałe substancje lecznicze i zważyć je

D. zbierać płynne substancje lecznicze przy wadze tarowej i zważyć je

Wybór odpowiedzi polegającej na braniu z półki po kolei każdej substancji, ważeniu i odkładaniu na półkę, jest zgodny z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz z ogólnie przyjętymi standardami w dziedzinie farmacji. Proces ten pozwala na dokładne i systematyczne sprawdzenie wszystkich wymaganych substancji przed przystąpieniem do ich łączenia w leku recepturowym. Ważenie substancji pojedynczo minimalizuje ryzyko pomyłek oraz kontaminacji, ponieważ każda substancja jest przetwarzana w sposób kontrolowany. W praktyce, taki sposób postępowania jest kluczowy dla zachowania integralności leku, zwłaszcza w kontekście substancji, które mogą mieć różne właściwości chemiczne i fizyczne. Dodatkowo, odstawianie zmierzonych substancji na półkę po ich zwałce pozwala utrzymać porządek w miejscu pracy, co jest niezbędne dla efektywności oraz bezpieczeństwa. Warto dodać, że zgodnie z wytycznymi prawa i regulacjami farmaceutycznymi, każdy etap przygotowania leku powinien być udokumentowany, co również ułatwia identyfikację ewentualnych błędów w procesie wytwarzania.

Pytanie 17

Jak brzmi łacińska nazwa owocu Coriandri fructus?

A. kminku

B. głogu

C. senesu

D. kolendry

Coriandri fructus to łacińska nazwa owoców kolendry, znanej również jako Coriandrum sativum. Kolendra jest rośliną przyprawową, której liście i nasiona są szeroko stosowane w kulinariach na całym świecie. Owoce kolendry mają charakterystyczny, aromatyczny zapach i smak, który często opisuje się jako cytrusowy i korzenny. W kuchniach azjatyckich, latynoamerykańskich oraz śródziemnomorskich kolendra odgrywa kluczową rolę. Nasiona kolendry są używane jako przyprawa do curry, marynat oraz jako składnik pieczywa i wypieków. Ponadto, kolendra ma właściwości lecznicze; tradycyjnie stosuje się ją w medycynie naturalnej do wspomagania trawienia, łagodzenia dolegliwości pokarmowych oraz jako środek przeciwzapalny. Znajomość łacińskich nazw roślin jest istotna w farmakologii i botanice, ponieważ pozwala na precyzyjne identyfikowanie gatunków, co jest kluczowe w badaniach naukowych oraz w praktykach medycznych.

Pytanie 18

Największą efektywność działania przeciwbakteryjnego uzyskuje roztwór etanolu o stężeniu

A. 700

B. 450

C. 950

D. 900

Roztwór etanolu o stężeniu 700 jest naprawdę skuteczny w działaniu przeciwbakteryjnym. Z tego, co czytałem, etanol działa jako dezynfekant, a badania pokazują, że zabija sporo rodzajów bakterii i wirusów. Najlepsze efekty osiąga się przy stężeniu 60-80%, bo w wyższych stężeniach, jak np. 90% czy 95%, etanol może szybko denaturować białka na powierzchni komórek, co z kolei utrudnia ich dalsze zniszczenie. To widać na przykład w szpitalach, gdzie używa się takich roztworów do sterylizacji narzędzi medycznych i walki z infekcjami. To ważne, żeby stosować odpowiednie stężenia w zależności od tego, jakie drobnoustroje chcemy zlikwidować, a 700 etanolu sprawdza się w większości przypadków, co potwierdzają organizacje jak CDC i WHO w swoich wytycznych.

Pytanie 19

Który z wymienionych leków powinien być przechowywany w szafce oznaczonej jako Wykaz A?

A. Methotrexatum

B. Chloramphenicolum

C. Chlordiazepoxidum

D. Diazepamum

Diazepamum, chloramphenicolum oraz chlordiazepoxidum, mimo że również są istotnymi lekami, nie znajdują się w wykazie A. Diazepamum jest lekiem anksjolitycznym stosowanym w leczeniu stanów lękowych, jednak jego przechowywanie nie wymaga tak restrykcyjnych norm, jak ma to miejsce w przypadku methotrexatum. Często jest on przechowywany w ogólnodostępnych aptekach, co może prowadzić do błędnego wniosku, że jest równie niebezpieczny jak leki z wykazu A. Chloramphenicolum, mimo że jest antybiotykiem o silnym działaniu, również nie jest klasyfikowany w tej samej kategorii co methotrexatum, co skutkuje innym podejściem do jego przechowywania. W przypadku chlordiazepoxidum, który jest lekiem z grupy benzodiazepin, jego klasyfikacja i potrzeba przechowywania w odpowiednich warunkach nie są tak rygorystyczne. Typowym błędem myślowym w tym przypadku może być utożsamianie wszystkich leków o znaczącym działaniu z tymi, które wymagają szczególnej kontroli. W praktyce klinicznej, różnice w klasyfikacji leków są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów oraz efektywności terapii. Dlatego ważne jest, aby zrozumieć, że tylko leki z wykazu A, takie jak methotrexatum, wymagają szczególnej staranności w zakresie przechowywania oraz stosowania.

Pytanie 20

Której substancji pomocniczej dotyczy przedstawiony opis w farmakopei? Wygląd: biała, tłusta, miękka masa o słabym, charakterystycznym zapachu. Nie powinna mieć zapachu zjełczałego.

A. Adeps lanae cum aqua

B. Adeps suillus

C. Adeps solidus

D. Adeps lanae

Odpowiedzi, które wskazują na adeps solidus, adeps lanae oraz adeps lanae cum aqua, nie są zgodne z opisem farmakopealnym. Adeps solidus to substancja, która charakteryzuje się twardą konsystencją i nie jest tłusta, co nie odpowiada opisanemu w pytaniu wyglądowi. Tłuszcz ten jest stosowany głównie w produktach, gdzie wymagana jest stabilność i solidność, a nie miękkość. Adeps lanae, znany jako lanolina, jest substancją pozyskiwaną z wełny owczej, która ma inną konsystencję i zapach - jest to substancja o charakterystycznym zapachu, który może być zjełczały, co narusza zasady opisane w pytaniu. Adeps lanae cum aqua, z kolei, jest emulsją lanoliny z wodą, co również nie pasuje do opisanego opisu, ponieważ ma inny wygląd oraz zapach. Kluczowym aspektem oceny substancji pomocniczych jest ich zgodność z normami jakościowymi oraz odpowiednie charakterystyki fizykochemiczne. Wybór właściwej substancji pomocniczej jest istotny dla końcowej formulacji, a błędne przypisanie może prowadzić do niewłaściwego działania leku lub kosmetyku. Zrozumienie różnic między tymi substancjami pomocniczymi jest kluczowe dla skutecznego projektowania formulacji w przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym.

Pytanie 21

Związanie leku z albuminami krwi sprawia, że lek

A. ma krótszy czas działania

B. może być usuwany z organizmu z moczem

C. nie wykazuje działania farmakologicznego

D. przenika przez barierę krew-mózg

Wybór odpowiedzi, że lek może być wydalany z moczem, jest mylny, ponieważ proces wydalania nie zależy bezpośrednio od jego związania z albuminami osocza. Leki, które wiążą się z białkami, mogą w rzeczywistości być wolniej eliminowane z organizmu, ponieważ tylko forma niewiązana jest zdolna do filtracji w nerkach. W praktyce, jeśli lek pozostaje w formie związanej, jego wydalanie jest ograniczone, co prowadzi do dłuższego czasu działania. Kolejną nieprawidłową koncepcją jest założenie, że połączenie leku z białkami osocza wpływa na jego czas działania w sposób, który sugeruje krótszą aktywność. W rzeczywistości, takie połączenie może prolongować efekt farmakologiczny, utrzymując lek w organizmie przez dłuższy czas. Odpowiedzi sugerujące przenikanie przez barierę krew-mózg również nie są trafne, gdyż wiele leków wiąże się z albuminami i nie przechodzi przez tę barierę, co ogranicza ich działanie w układzie nerwowym. Zrozumienie mechanizmów farmakokinetycznych oraz wpływu białek osocza na leki jest kluczowe dla praktyki klinicznej, a błędne wyciąganie wniosków może prowadzić do niewłaściwej aplikacji leków oraz nieoptymalnego leczenia pacjentów.

Pytanie 22

Przepuszczanie cieczy przez materiał o luźnej strukturze, np. watę lub płótno, to

A. cedzenie

B. sedymentacja

C. sączenie

D. ekstrakcja

Cedzenie to proces, w którym roztwór przechodzi przez materiał porowaty, taki jak tkanina o luźnej strukturze, co pozwala na oddzielenie ciał stałych od cieczy. W praktyce jest to technika szeroko stosowana w laboratoriach chemicznych, gastronomii oraz przemysłach spożywczym i farmaceutycznym. Na przykład, podczas przygotowywania soków owocowych, owoce są miażdżone, a następnie masa jest cedzona przez sito lub gazę, co pozwala na uzyskanie klarownego płynu. W kontekście standardów laboratoryjnych, cedzenie jest również kluczowym etapem w analizie próbek, gdzie odseparowanie osadu od cieczy umożliwia dalsze badania chemiczne. Ponadto, technika ta jest często wykorzystywana w procesach filtracji, gdzie stosuje się odpowiednie materiały filtracyjne, aby uzyskać pożądany stopień czystości roztworu. Cedzenie, w odróżnieniu od innych metod, takich jak sączenie czy sedymentacja, koncentruje się na mechanicznym oddzieleniu faz, co czyni je bardziej efektywnym w wielu zastosowaniach przemysłowych.

Pytanie 23

Topiramat (marki: TOPAMAX, TOPIRAMAT) posiada właściwości

A. psychoaktywne

B. przeciwpadaczkowe

C. uspokajające

D. antydepresyjne

Topiramat jest lekiem przeciwpadaczkowym, który wykazuje skuteczność w leczeniu różnych typów napadów padaczkowych, w tym napadów częściowych oraz toniczno-klonicznych. Jego mechanizm działania obejmuje blokowanie kanałów sodowych oraz modulację aktywności neuroprzekaźników, co przyczynia się do stabilizacji aktywności elektrycznej w mózgu. Topiramat jest również stosowany w profilaktyce migreny oraz w leczeniu otyłości. W praktyce klinicznej często jest wybierany ze względu na korzystny profil skutków ubocznych w porównaniu z innymi lekami przeciwpadaczkowymi. Lekarze zalecają monitorowanie pacjentów pod kątem ewentualnych skutków ubocznych, takich jak zmiany w masie ciała czy problemy z koncentracją, aby zapewnić bezpieczeństwo stosowania. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi terapeutycznymi, topiramat powinien być stosowany jako część kompleksowego planu leczenia, uwzględniającego również inne metody terapeutyczne i wsparcie psychologiczne.

Pytanie 24

Czopki doodbytnicze dla dziecka, jeśli nie zostanie to zmienione przez lekarza, powinny być przygotowane o masie

A. 3,0 g

B. 1,0 g

C. 0,5 g

D. 2,0 g

Czopki doodbytnicze dla dzieci, zgodnie z zaleceniami i standardami farmakoterapii, powinny mieć masę 1,0 g, chyba że lekarz zaleci inaczej. Przyjmuje się, że ta ilość substancji czynnej jest optymalna dla dzieci, co zapewnia skuteczność leczenia przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka działań niepożądanych. Przykładem zastosowania może być wprowadzenie leku przeciwgorączkowego lub przeciwbólowego w postaci czopków, kiedy dziecko nie jest w stanie przyjąć leków doustnych z powodu wymiotów. Ważne jest, aby przed zastosowaniem czopków, szczególnie u dzieci, skonsultować się z lekarzem, który dobierze odpowiednią dawkę oraz czas stosowania. Warto także pamiętać, że czopki powinny być przechowywane w odpowiednich warunkach, aby nie straciły swoich właściwości. Dostosowanie masy czopków do konkretnej grupy wiekowej i wagi dziecka jest kluczowe dla bezpieczeństwa i efektywności terapii oraz zgodności z zaleceniami farmakopealnymi.

Pytanie 25

Jakie formy leku są przygotowywane w aptece?

A. Kapsułki miękkie, pasty, maści

B. Wkładki do oczu, roztwory olejowe, czopki doodbytnicze

C. Aerozole terapeutyczne, krople do nosa, mieszanki ziołowe

D. Proszki dzielone, mazidła, emulsje W/O

Proszki dzielone, mazidła i emulsje W/O to przykłady postaci leku, które są sporządzane w aptece w oparciu o przepisy farmaceutyczne oraz standardy dobrych praktyk. Proszki dzielone są wielodawkowymi postaciami leku, które przygotowuje się poprzez podział jednego zsuchego składnika na mniejsze porcje, co pozwala na dokładne dawkowanie aktywnych substancji. Mazidła, jako postacie leku o konsystencji półstałej, są używane do aplikacji na skórę i mogą zawierać substancje czynne o działaniu lokalnym lub ogólnoustrojowym. Emulsje W/O (woda w oleju) są zaś formą leków, która umożliwia lepsze wchłanianie substancji czynnych przez skórę, co jest szczególnie korzystne w terapii dermatologicznej. Warto zauważyć, że sporządzanie tych postaci wymaga znajomości technologii farmaceutycznej oraz odpowiednich procedur, co podkreśla znaczenie apteki jako miejsca, w którym można dostosować leki do indywidualnych potrzeb pacjentów oraz zapewnić ich jakość i bezpieczeństwo.

Pytanie 26

Białe lub przezroczyste medium stosowane do utwardzania maści, pozyskiwane z ropy naftowej, to

A. parafina stała

B. olbrot

C. euceryna

D. plastibase

Parafina stała jest białym lub bezbarwnym podłożem, które jest wykorzystywane do utwardzania maści i innych preparatów farmaceutycznych oraz kosmetycznych. Otrzymywana jest z ropy naftowej i charakteryzuje się doskonałymi właściwościami emulgującymi, co czyni ją idealnym składnikiem w formulacjach maści. Parafina stała, w odróżnieniu od innych podłoży, takich jak euceryna czy plastibase, zapewnia lepszą stabilność i trwałość gotowych produktów, co jest kluczowe w kontekście przechowywania i użytkowania. Dzięki swoim właściwościom, parafina stała jest często stosowana w produktach do pielęgnacji skóry, w tym maściach ochronnych, emulsjach, a także w preparatach medycznych. W branży kosmetycznej i farmaceutycznej, stosowanie parafiny zgodnie z określonymi standardami, takimi jak GMP (Dobre Praktyki Wytwarzania), zapewnia bezpieczeństwo i skuteczność końcowych produktów. Jej zdolność do tworzenia okluzyjnej warstwy na skórze sprawia, że jest niezwykle ceniona w preparatach mających na celu nawilżenie i regenerację, co dodatkowo potwierdza jej znaczenie w różnych zastosowaniach praktycznych.

Pytanie 27

Kompleks flawolignanów, pozyskiwanych z owoców ostropestu plamistego, to

A. kurkumina, mająca działanie żółciotwórcze i żółciopędne

B. sylimaryna, o właściwościach hepatoprotekcyjnych

C. podofilotoksyna, charakteryzująca się działaniem cytotoksycznym

D. lecytyna, stanowiąca źródło choliny

Sylimaryna to coś w rodzaju super składnika, który pochodzi z ostropestu plamistego, a jego działania są naprawdę fajne, gdy chodzi o wątrobę. Chodzi o to, że ochroni ona komórki wątroby przed różnymi szkodliwymi rzeczami, jak toksyny czy alkohol. Z tego, co słyszałem, badania pokazują, że sylimaryna potrafi pomóc w regeneracji komórek wątroby i poprawić, jak one funkcjonują. Używa się jej na przykład przy stłuszczeniu wątroby albo wirusowym zapaleniu wątroby typu C, gdzie te jej właściwości ochronne naprawdę robią robotę. W praktyce bardzo dużo ludzi korzysta z sylimaryny w suplementach diety czy ziołach, co pokazuje, że ma swoje miejsce w medycynie naturalnej. Ważne jest też, by suplementy z sylimaryną były dobrze badane pod kątem czystości i skuteczności, bo to kluczowe dla bezpieczeństwa tych, którzy je przyjmują.

Pytanie 28

Riwastygmina oraz donepezil to preparaty, których działanie opiera się na inhibicji

A. monoaminooksydazy

B. acetylocholinoesterazy

C. fosfodiesterazy

D. konwertazy angiotensynowej

Wybór konwertazy angiotensynowej, fosfodiesterazy lub monoaminooksydazy jako odpowiedzi na pytanie dotyczące mechanizmu działania riwastygminy i donepezilu wynika z nieporozumienia dotyczącego klasyfikacji i funkcji tych enzymów. Konwertaza angiotensynowa jest enzymem zaangażowanym w regulację ciśnienia krwi poprzez przekształcanie angiotensyny I w angiotensynę II, co nie ma związku z neurologicznymi funkcjami leku. Z kolei fosfodiesteraza jest enzymem rozkładającym cykliczne nukleotydy, co wpływa na sygnalizację komórkową, ale nie na metabolizm acetylocholiny. Monoaminooksydaza natomiast to enzym odpowiedzialny za rozkład neurotransmiterów, takich jak serotonina, dopamina czy noradrenalina, co również nie jest związane z działaniem riwastygminy i donepezilu. Kluczowym aspektem, który prowadzi do takich błędnych odpowiedzi, jest niepełne zrozumienie roli i lokalizacji enzymów w kontekście układu nerwowego oraz ich specyficznych funkcji biochemicznych. Aby uniknąć takich pomyłek, ważne jest, aby mieć solidną wiedzę na temat neurofarmakologii i mechanizmów działania leków stosowanych w terapii chorób neurodegeneracyjnych.

Pytanie 29

Jakie objawy może wywołać chlorpromazyna?

A. nadkwaśność soku żołądkowego

B. objawy pozapiramidowe

C. bezsenność

D. zwiększone wydzielanie śliny oraz potu

Wybór odpowiedzi dotyczącej bezsenności, zwiększonego wydzielania śliny i potu, czy nadkwaśności soku żołądkowego w kontekście chlorpromazyny opiera się na niewłaściwych założeniach dotyczących działania tego leku. Bezsenność, mimo że jest istotnym problemem w psychiatrii, nie jest typowym działaniem niepożądanym chlorpromazyny, a wręcz przeciwnie, ten lek często stosowany jest w celu łagodzenia objawów psychotycznych, co może wpływać na poprawę jakości snu u pacjentów. Podobnie, zwiększone wydzielanie śliny i potu nie są klasycznymi efektami ubocznymi związanymi z chlorpromazyną; w rzeczywistości wiele leków neuroleptycznych może powodować suchość w ustach. Z kolei nadkwaśność soku żołądkowego jest związana z innymi lekami, jak inhibitorami pompy protonowej, a nie z działaniem chlorpromazyny. Typowe błędy myślowe, które prowadzą do takich pomyłek, obejmują mylenie objawów ubocznych różnych klas leków oraz brak zrozumienia specyfiki farmakologicznej chlorpromazyny, co może skutkować niewłaściwą interpretacją jej działania i efektów ubocznych.")

Pytanie 30

Gdzie można zweryfikować urzędowe ceny leków oraz ich limity?

A. w Wykazie Leków Refundowanych

B. w Farmakopei Polskiej

C. w Urzędowym Wykazie Produktów Leczniczych

D. w Lekach Współczesnej Terapii

Wykaz Leków Refundowanych to oficjalny dokument, który zawiera urzędowe ceny środków leczniczych oraz ich limity refundacji. Jest on publikowany przez Ministerstwo Zdrowia i stanowi kluczowe źródło informacji dla pacjentów, lekarzy oraz farmaceutów. Dzięki temu wykazowi można sprawdzić, które leki są objęte refundacją, co jest szczególnie istotne w kontekście rosnących kosztów leczenia. Wykaz ten jest regularnie aktualizowany, co pozwala na bieżąco śledzić zmiany w dostępności i cenach leków. W praktyce, korzystanie z tego wykazu umożliwia pacjentom podejmowanie lepszych decyzji dotyczących terapii oraz przyczynia się do efektywnego zarządzania budżetem zdrowotnym. Ponadto, znajomość Wykazu Leków Refundowanych jest niezbędna dla pracowników służby zdrowia, aby mogli prawidłowo informować pacjentów o dostępnych terapiach i ich kosztach. Przykładowo, lekarz przepisując lek, może odwołać się do tego wykazu, aby upewnić się, że pacjent ma dostęp do terapii w ramach refundacji.

Pytanie 31

Lek przygotowany według poniższej receptury to

Rp.
Zinci oxidi             3,0
Ureae                   2,0
Aquae                  15,0
Vaselini albi
Lanolini       aa ad  100,0
M.f.

A. zawiesina do użytku zewnętrznego.

B. maść zawiesina.

C. emulsja do użytku zewnętrznego.

D. maść wielofazowa.

Odpowiedź "maść wielofazowa" jest poprawna, ponieważ preparat sporządzony zgodnie z przedstawioną receptą zawiera składniki, które świadczą o jego charakterystyce. Zawartość tlenku cynku, mocznika, wody, wazeliny białej oraz lanoliny sugeruje, że mamy do czynienia z emulsją typu woda w oleju, co jest typowe dla maści wielofazowych. Tego rodzaju preparaty są często stosowane w dermatologii, szczególnie w terapii stanów zapalnych skóry oraz w leczeniu oparzeń. Maści wielofazowe łączą właściwości nawilżające i natłuszczające, co jest niezwykle istotne w przypadku skóry suchej lub uszkodzonej. Dodatkowo, stosując takie preparaty, warto zwrócić uwagę na ich skład i właściwości, aby odpowiednio dopasować je do potrzeb pacjenta. Należy również pamiętać, że odpowiednie przygotowanie maści zgodnie z farmakopeą zapewnia nie tylko skuteczność, ale także bezpieczeństwo stosowania, co jest kluczowe w praktyce farmaceutycznej.

Pytanie 32

Substancje wspomagające wchłanianie to dodatki stosowane w procesie produkcji

A. kapsułek

B. tabletek

C. granulatów

D. maści

Wybór tabletek, granulatów lub kapsułek jako formy, w której stosuje się promotory wchłaniania, opiera się na błędnym założeniu, że te postacie farmaceutyczne wymagają podobnego podejścia do wchłaniania jak maści. Tabletki i kapsułki są projektowane w celu uwolnienia substancji czynnej w przewodzie pokarmowym, a nie w skórze. W tych przypadkach biodostępność zależy głównie od procesów trawiennych i wchłaniania jelitowego, gdzie inne mechanizmy są zaangażowane. Granulaty również wymagają swoistego podejścia do formulacji, ale nie są one związane z promotorami wchłaniania stosowanymi w maściach. Często mogą wystąpić błędy w myśleniu, które polegają na utożsamianiu wszystkich form farmaceutycznych z tymi samymi właściwościami wchłaniania. Pominięcie różnic w mechanizmach działania substancji czynnych oraz ich interakcji z różnymi barierami biologicznymi prowadzi do mylnych wniosków. W kontekście farmaceutyków, kluczowe jest zrozumienie, że każda forma dawkowania wymaga indywidualnego podejścia, a kwestie związane z biodostępnością są złożone i wymagają precyzyjnej analizy w kontekście zastosowanej technologii produkcji i formulacji. Takie nieporozumienia mogą prowadzić do nieskutecznych terapii oraz niezadowolenia pacjentów, dlatego istotne jest, aby dobrze rozumieć procesy farmakokinetyczne oraz zastosowania różnych postaci leków.

Pytanie 33

Antybiotyki posiadające działanie przeciwnowotworowe (cytostatyczne) to:

A. mitomycyna, bleomycyna, doksorubicyna

B. gentamycyna, daunorubicyna, nystatyna

C. bleomycyna, daunorubicyna, gryzeofulwina

D. mitomycyna, natamycyna, nystatyna

Mitomycyna, bleomycyna oraz doksorubicyna to leki, które wykazują działanie przeciwnowotworowe, co czyni je cytostatykami. Mitomycyna jest stosowana w terapii nowotworów takich jak rak pęcherza moczowego czy rak żołądka. Działa poprzez uszkodzenie DNA komórek nowotworowych, co prowadzi do ich śmierci. Bleomycyna jest często używana w leczeniu chłoniaków oraz raka jądra, a jej działanie polega na indukcji fragmentacji DNA. Doksorubicyna, znana również jako Adriamycyna, jest szeroko stosowana w leczeniu różnych nowotworów, w tym raka piersi i białaczki, działając zarówno poprzez interkalację z DNA, jak i generowanie reaktywnych form tlenu, co również prowadzi do uszkodzenia komórek nowotworowych. Wszystkie te leki są kluczowymi elementami w terapii nowotworowej i ich stosowanie opiera się na dobrze udokumentowanych standardach terapii onkologicznej, co czyni je fundamentem w walce z nowotworami.

Pytanie 34

Czynnikiem, który uniemożliwia zastosowanie leków przeciwhistaminowych drugiej generacji, takich jak Loratadyna, jest:

A. uczulenie na te leki

B. jaskra oraz przerost prostaty

C. skurcz mięśni gładkich w drogach oddechowych

D. alergiczny nieżyt nosa

Przy rozważaniu przeciwwskazań do stosowania leków przeciwhistaminowych drugiej generacji, takich jak Loratadyna, ważne jest zrozumienie, że skurcz mięśni gładkich dróg oddechowych, jaskra, przerost gruczołu krokowego oraz alergiczny nieżyt nosa nie są bezpośrednimi przeciwwskazaniami do ich stosowania. Skurcz mięśni gładkich dróg oddechowych jest objawem astmy lub innych chorób płuc, które mogą być leczone innymi grupami leków, takimi jak beta-agonisty. Leki przeciwhistaminowe mogą być pomocne w łagodzeniu objawów alergicznych, które często współwystępują z tymi stanami. Jaskra i przerost gruczołu krokowego to schorzenia, które wymagają ostrożności w stosowaniu niektórych leków, jednak nie są one bezpośrednimi przeciwwskazaniami dla Loratadyny, która ma minimalny wpływ na napięcie mięśni gładkich w układzie moczowym. Alergiczny nieżyt nosa to wskazanie do stosowania leków przeciwhistaminowych, a nie przeciwwskazanie. W praktyce klinicznej pojawiają się typowe błędy myślowe związane z myleniem objawów chorób z działaniem leków, co prowadzi do błędnych wniosków o ich przeciwwskazaniach. Zrozumienie mechanizmów działania leków oraz ich właściwości jest kluczowe w podejmowaniu decyzji terapeutycznych.

Pytanie 35

Oblicz maksymalną dawkę jednorazową metronidazolu dla pacjenta w wieku 10 lat, jeżeli według FP XI maksymalna dawka jednorazowa tej substancji to 1,0 g, a maksymalna dawka dobowa – 2,0 g.
Wzór Younga – dla dzieci w wieku od 2 do 12 lat:
$$ \text{Dawka maksymalna dla dziecka} = \frac{\text{wiek dziecka [lata]} \times \text{maksymalna dawka dla dorosłych wg FP}}{\text{wiek dziecka [lata]} + 12} $$

A. 0,416 g

B. 0,454 g

C. 0,250 g

D. 0,142 g

Obliczenie maksymalnej dawki jednorazowej metronidazolu dla 10-letniego dziecka, które wynosi 0,454 g, jest zgodne z zastosowaniem wzoru Younga, który jest powszechnie używany w pediatrii do ustalania dawkowania leków. Wzór ten opiera się na proporcjonalnym dostosowaniu dawki leku do wieku dziecka, co jest kluczowe w kontekście bezpieczeństwa terapii farmakologicznej. W przypadku metronidazolu, maksymalna dawka jednorazowa wynosi 1,0 g, co oznacza, że nie możemy przekroczyć tej wartości, jednak przy obliczeniach musimy uwzględnić również maksymalną dawkę dobową, wynoszącą 2,0 g. Obliczona wartość 0,454 g mieści się w tych granicach, co potwierdza jej poprawność. Stosowanie wzoru Younga zapewnia właściwe dawkowanie, co jest nie tylko zgodne z praktykami klinicznymi, ale także kluczowe dla zmniejszenia ryzyka działań niepożądanych. Prawidłowe obliczenie dawki jest szczególnie istotne w przypadku dzieci, u których farmakokinetyka leków może różnić się od tej obserwowanej u dorosłych. Przykładowo, niewłaściwe dawkowanie leków może prowadzić do toksyczności lub braku skuteczności, co podkreśla znaczenie znajomości obowiązujących standardów w farmakoterapii pediatrycznej.

Pytanie 36

Zarówno w postaci podjęzykowej, jak i w systemie TTS wykorzystywane są:

A. hormony żeńskie oraz antybiotyki

B. benzokaina oraz tetracyklina

C. nitrogliceryna i izodinitrat sorbitolu

D. nikotyna oraz papaweryna

Nikotyna i papaweryna, benzokaina i tetracyklina oraz hormony żeńskie i antybiotyki nie są stosowane w formie podjęzykowej oraz w systemach TTS w taki sam sposób jak nitrogliceryna i izodinitrat sorbitolu. Nikotyna, choć może być stosowana w terapii uzależnień, nie jest lekiem, który wymaga podjęzykowego stosowania dla szybkiego efektu terapeutycznego. Papaweryna, będąca lekiem rozkurczowym, nie jest powszechnie stosowana w tej formie, a jej efekty mogą być mniej przewidywalne niż w przypadku nitrogliceryny. Z kolei benzokaina jest miejscowym anestetykiem, który nie jest przeznaczony do stosowania podjęzykowego, a tetracyklina to antybiotyk, który powinien być stosowany doustnie lub parenteralnie, co nie ma zastosowania w kontekście podjęzykowym. Hormony żeńskie, takie jak estrogeny, również nie są typowo podawane w formie podjęzykowej, a ich systemy transdermalne mają inne zastosowanie i mechanizm działania. Wybór niewłaściwej formy podania leku może prowadzić do obniżenia jego skuteczności oraz wystąpienia działań niepożądanych. Dlatego tak ważne jest, aby przy wyborze metody dostarczania leku kierować się nie tylko jego właściwościami farmakologicznymi, ale także standardami medycznymi oraz zaleceniami dotyczącymi specyficznych wskazań terapeutycznych.

Pytanie 37

Która substancja pomocnicza jest opisana w przedstawionym opisie farmakopealnym zgodnie z FP X?

Definicja: oczyszczona, bezwodna, woskowata substancja otrzymana z wełny owiec.
Wygląd: żółta, tłusta substancja.

A. Cacao butyrum.

B. Adeps lanae.

C. Adeps suillus.

D. Vaselinum album.

Adeps lanae, znany również jako lanolina, jest substancją uzyskiwaną z wełny owiec, co jest zgodne z opisem farmakopealnym. Charakteryzuje się ona żółtawą, woskowatą konsystencją i jest wysoce emolientna, co sprawia, że stosuje się ją szeroko w kosmetykach oraz farmaceutykach. Dzięki swoim właściwościom nawilżającym i ochronnym, lanolina jest szczególnie ceniona w produkcie do pielęgnacji skóry, w tym w maściach, balsamach i kremach, gdzie pełni rolę substancji czynnej oraz nośnika dla innych składników aktywnych. W kontekście dobrych praktyk wytwarzania, lanolina musi być oczyszczona, aby spełniać wymagania jakościowe i bezpieczeństwa, co jest zgodne z normami farmakopealnymi. Warto zauważyć, że jej zastosowanie nie ogranicza się jedynie do kosmetyków; jest także używana w formułach do pielęgnacji ran i w produktach przeznaczonych dla dzieci. Zrozumienie właściwości lanoliny oraz jej zastosowania w praktyce jest kluczowe dla farmaceutów i kosmetologów, co czyni tę substancję istotnym elementem zarówno w naukach przyrodniczych, jak i w branży kosmetycznej.

Pytanie 38

Podłoże maściowe lipofilowe bezwodne o niskiej zawartości wody, uzyskiwane w procesie destylacji ropy naftowej to

A. smalec wieprzowy

B. plastibase

C. wazelina biała

D. euceryna

Wazelina biała to produkt pochodzenia petroleum, otrzymywany w wyniku destylacji ropy naftowej. Charakteryzuje się niską liczbą wodną oraz brakiem wody, co czyni ją doskonałym podłożem lipofilowym. Jej główną zaletą jest zdolność do tworzenia okluzyjnej warstwy na skórze, co sprzyja zatrzymywaniu wilgoci i ochronie przed czynnikami zewnętrznymi. W medycynie i kosmetyce wazelina biała jest szeroko stosowana jako baza maści oraz kremów, zwłaszcza w preparatach przeznaczonych do ochrony i nawilżania skóry. Jej neutralność chemiczna sprawia, że jest dobrze tolerowana przez skórę, co pozwala na jej wykorzystanie w produktach dla osób z wrażliwą skórą. W kontekście standardów branżowych, wazelina biała spełnia normy jakościowe, co czyni ją niezawodnym składnikiem wielu formuł farmaceutycznych i kosmetycznych. Warto również zauważyć, że jej właściwości fizyczne, takie jak temperatura topnienia, a także lepsze rozpuszczalność w tłuszczach, sprawiają, że jest preferowanym wyborem w produkcji maści.

Pytanie 39

Jaki parametr pracy Unguatora^® powinien być ustawiony na urządzeniu podczas produkcji czopków?

A. Masa składników

B. Zakres obrotów

C. Ilość masy czopkowej

D. Ilość wytwarzanych czopków

Wybór innych parametrów, takich jak masa składników czy ilość sporządzanych czopków, nie odnosi się bezpośrednio do kluczowego aspektu technologicznego, jakim jest proces mieszania i emulgacji. Masa składników, chociaż ważna, jest bardziej związana z formułą receptury niż z samym procesem produkcji. Ustalenie masy składników jest konieczne dla określenia proporcji i zapewnienia, że każdy czopek zawiera odpowiednią ilość substancji czynnej, jednak nie wpływa to na dynamikę procesu mieszania w urządzeniu Unguator<sup>®</sup>. Podobnie, określenie ilości sporządzanych czopków wydaje się być istotne, jednak jest to bardziej kwestia planowania produkcji, a nie parametru pracy samego urządzenia. Ilość masy czopkowej odnosi się do końcowego produktu, ale ponownie nie dotyczy mechanizmu działania maszyny. W praktyce, nieodpowiednie skupienie się na tych aspektach może prowadzić do błędów w procesie produkcji, takich jak niewłaściwe połączenie składników, co w konsekwencji wpływa na jakość i efektywność terapeutyczną czopków. Dlatego kluczowe jest zrozumienie, że zdolność do kontrolowania zakresu obrotów wpływa na jakość procesu technologicznego, a nie tylko na jego wyniki końcowe.

Pytanie 40

Aminoglikozydowe antybiotyki, takie jak: streptomycyna, gentamycyna, wywołują

A. ból w rejonie klatki piersiowej

B. otoksyczność i nefrotoksyczność

C. uszkodzenie mięśni gładkich

D. utrata wzroku

Antybiotyki aminoglikozydowe, takie jak streptomycyna i gentamycyna, są znane ze swojej skuteczności w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-ujemne. Jednym z najważniejszych działań niepożądanych tych leków jest ototoksyczność, która może prowadzić do uszkodzenia słuchu oraz równowagi, i nefrotoksyczność, objawiająca się uszkodzeniem nerek. Z tego powodu, podczas stosowania aminoglikozydów, należy regularnie monitorować funkcje nerek oraz słuch pacjenta. Dobrym standardem praktycznym jest wykonywanie badań słuchu przed rozpoczęciem terapii oraz w trakcie jej trwania, szczególnie u pacjentów z chorobami nerek lub przyjmujących inne leki nefrotoksyczne. Należy również unikać stosowania aminoglikozydów przez dłuższy czas oraz w wysokich dawkach bez szczególnego nadzoru medycznego. Użycie aminoglikozydów powinno być ściśle zasadne i zgodne z aktualnymi wytycznymi leczenia, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia tych poważnych działań niepożądanych.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej