Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik elektryk
Kwalifikacja: ELE.05 - Eksploatacja maszyn, urządzeń i instalacji elektrycznych
Data rozpoczęcia: 11 czerwca 2026 17:06
Data zakończenia: 11 czerwca 2026 17:09

Egzamin niezdany

Wynik: 9/40 punktów (22,5%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Udostępnij swój wynik

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Które z poniższych zjawisk nie wpływa na pogorszenie jakości energii elektrycznej?

A. Wahania napięcia

B. Obecność harmonicznych

C. Czystość powietrza

D. Przepięcia

Przepięcia są poważnym problemem w kontekście jakości energii elektrycznej. Mogą powodować uszkodzenia sprzętu, prowadzić do przerw w dostawie energii oraz wpływać na stabilność całego systemu energetycznego. Często wynikają z wyładowań atmosferycznych lub operacji łączeniowych w sieci. Wahania napięcia, z kolei, mogą powodować niestabilność w działaniu urządzeń elektrycznych. Jest to szczególnie istotne w przypadku sprzętu precyzyjnego, który wymaga stałego napięcia do prawidłowego funkcjonowania. Zbyt duże wahania mogą prowadzić do awarii, skrócenia żywotności urządzeń i zwiększenia zużycia energii. Obecność harmonicznych w sieci elektrycznej to kolejny czynnik pogarszający jakość energii. Harmoniczne mogą prowadzić do nadmiernego nagrzewania się przewodów, transformatorów i innych urządzeń, co w efekcie może powodować ich uszkodzenia. Zawartość harmonicznych jest szczególnie problematyczna w sieciach z dużą ilością urządzeń zasilanych prądem nieliniowym, takich jak zasilacze impulsowe czy urządzenia z regulacją mocy. Wszystkie te zjawiska wpływają na jakość energii elektrycznej i są istotne z punktu widzenia eksploatacji maszyn oraz urządzeń elektrycznych. Dlatego ich kontrola i minimalizacja jest kluczowa dla zapewnienia wysokiej jakości dostarczanej energii.

Pytanie 2

Jakim skrótem określa się w obowiązujących normach odnoszących się do instalacji elektrycznych systemy ochrony od piorunów?

A. SPZ

B. LPL

C. LPS

D. SPD

Wybór innego skrótu, takiego jak SPD (Surge Protective Device), LPL (Lightning Protection Level) czy SPZ (System Piorunochronny), jest nieprawidłowy, ponieważ te terminy odnoszą się do innych aspektów ochrony przed wyładowaniami elektrycznymi. SPD to urządzenie służące do ochrony przed przepięciami, które może być częścią systemu LPS, ale nie jest tożsamy z pełnym systemem ochrony odgromowej. Z kolei LPL definiuje poziomy ochrony, jakie powinny być osiągnięte przez system LPS, zamiast samych urządzeń ochronnych. SPZ to nieformalny skrót, który nie jest powszechnie uznawany w dokumentach normatywnych i nie ma standaryzowanego znaczenia. Z tego powodu, wybór tych terminów może prowadzić do nieporozumień i błędnej interpretacji zasad dotyczących ochrony odgromowej. Kluczowym błędem myślowym, prowadzącym do wyboru nieprawidłowych odpowiedzi, jest mylenie różnych elementów systemu ochrony, co może skutkować brakiem skutecznej ochrony przed wyładowaniami atmosferycznymi. Zrozumienie ról poszczególnych komponentów jest niezbędne do właściwego projektowania i wdrażania systemów ochrony, co podkreśla znaczenie przestrzegania norm i najlepszych praktyk w branży.

Pytanie 3

W systemach elektrycznych o niskim napięciu uzupełniająca ochrona przed porażeniem elektrycznym polega na

A. umieszczeniu elementów czynnych poza zasięgiem rąk

B. zastosowaniu separacji elektrycznej pojedynczego odbiornika

C. zainstalowaniu podwójnej lub wzmocnionej izolacji elektrycznej

D. wykonaniu ochronnych połączeń wyrównawczych miejscowych

Różnorodność odpowiedzi, które nie odnoszą się do wykonania ochronnych połączeń wyrównawczych, prowadzi do nieporozumień w zakresie ochrony przeciwporażeniowej. Zastosowanie separacji elektrycznej pojedynczego odbiornika może w pewnych sytuacjach zwiększyć bezpieczeństwo, jednak nie jest to wystarczająca metoda ochrony w przypadku uszkodzenia. Separacja nie eliminuje ryzyka porażenia, a w praktyce może prowadzić do sytuacji, w których elementy instalacji wciąż mogą być naładowane pomimo wyłączenia zasilania. Umieszczenie części czynnych poza zasięgiem ręki to kolejna koncepcja, która, choć może zwiększać bezpieczeństwo, nie eliminuje ryzyka kontaktu z elementami pod napięciem, zwłaszcza w sytuacjach awaryjnych. Instalowanie podwójnej lub wzmocnionej izolacji elektrycznej jest również skutecznym rozwiązaniem, ale w kontekście ochrony przed uszkodzeniami nie może zastąpić połączeń wyrównawczych, które bezpośrednio minimalizują potencjał elektryczny. Wszystkie te metody są ważne, jednak ich zastosowanie powinno być uzupełnione o odpowiednie połączenia wyrównawcze dla pełnej ochrony przed porażeniem.

Pytanie 4

Jaki sprzęt gaśniczy powinien zostać użyty do gaszenia pożaru w rozdzielnicy elektrycznej, której nie można odłączyć od zasilania?

A. Hydronetkę

B. Gaśnicę płynową

C. Gaśnicę proszkową

D. Tłumicę

Hydronetka, będąca urządzeniem gaśniczym używającym wody, jest zupełnie niewłaściwym wyborem w przypadku pożaru rozdzielnicy elektrycznej, zwłaszcza gdy nie można jej wyłączyć. Woda jest doskonałym przewodnikiem elektryczności, co stwarza ogromne ryzyko porażenia prądem dla osoby gaszącej pożar. W przypadku zastosowania hydronetki, istnieje niebezpieczeństwo nie tylko uszkodzenia urządzeń elektrycznych, ale również poważnych obrażeń ciała. W kontekście tłumic, które są używane do ograniczania rozprzestrzeniania się ognia, również nie nadają się one do gaszenia pożarów elektrycznych. Tłumice nie mają właściwości gaśniczych i są stosowane głównie do gaszenia pożarów stałych, co w przypadku pożaru rozdzielnicy elektrycznej nie ma zastosowania. Gaśnice płynowe, z kolei, są przeznaczone do gaszenia pożarów cieczy łatwopalnych i także nie powinny być wykorzystywane w obszarach, gdzie może występować napięcie elektryczne. Użytkownicy często popełniają błąd, myśląc, że jakiekolwiek środki gaśnicze mogą być stosowane w sytuacjach awaryjnych, bez uwzględnienia rodzaju pożaru oraz jego specyfiki. Kluczowe jest, aby przed podjęciem działań gaśniczych zrozumieć klasyfikację pożarów oraz odpowiednie środki gaśnicze, co pozwoli uniknąć niebezpiecznych sytuacji i skutków ubocznych.

Pytanie 5

Przewodem o jakim przekroju powinno się wykonać obwody gniazd wtyczkowych w instalacji mieszkaniowej podtynkowej?

A. 4 mm 2

B. 1 mm 2

C. 1,5 mm 2

D. 2,5 mm 2

Przy tym pytaniu bardzo łatwo pomylić obwody gniazdowe z obwodami oświetleniowymi albo z obwodami przeznaczonymi dla dużych odbiorników. Wiele osób myśli tak: skoro w mieszkaniu są niewielkie odległości, to może wystarczy cieńszy przewód, bo i tak „nie będzie się grzał”. To jest typowy błąd myślowy, bo w instalacjach nie dobiera się przekroju tylko na oko, ale według obciążalności długotrwałej, rodzaju ułożenia i spodziewanego prądu zabezpieczenia. Przekrój 1 mm² jest w ogóle w instalacjach mieszkaniowych bardzo rzadki dla obwodów siłowych czy gniazdowych, praktycznie nie stosuje się go do gniazd. Jego obciążalność prądowa w ułożeniu podtynkowym jest zbyt mała dla typowego zabezpieczenia B16, więc przy normalnym użytkowaniu gniazd (czajnik 2 kW, żelazko, grzejnik, kilka urządzeń naraz) przewód mógłby się przegrzewać. To już nie jest tylko kwestia wygody, ale realnego zagrożenia uszkodzenia izolacji i pożaru. Przekrój 1,5 mm² wielu osobom kojarzy się z „standardem”, bo jest bardzo popularny, ale przede wszystkim w obwodach oświetleniowych z zabezpieczeniami rzędu 10 A. Dla gniazd wtyczkowych w mieszkaniówce przyjętym standardem jest zabezpieczenie 16 A, a do takiego zabezpieczenia, przy ułożeniu pod tynkiem, 1,5 mm² jest po prostu za mało według dobrych praktyk i wytycznych projektowych. Owszem, w niektórych specyficznych sytuacjach projektowych można by coś kombinować, ale w normalnej instalacji mieszkaniowej to nie przejdzie jako poprawne rozwiązanie. Z drugiej strony przekrój 4 mm² bywa stosowany w instalacjach, ale raczej do większych odbiorników stałych, jak płyty kuchenne, podgrzewacze wody czy linie zasilające rozdzielnice podrzędne. W zwykłym obwodzie gniazdowym w mieszkaniu taki przewód jest przewymiarowany: droższy, grubszy, trudniejszy do ułożenia w puszkach i osprzęcie, a realnie nie daje dodatkowych korzyści przy typowym obciążeniu 16 A. Z mojego doświadczenia wynika, że za wszystkimi błędnymi odpowiedziami stoi brak rozróżnienia: inne przekroje dla oświetlenia, inne dla gniazd, inne dla dużych odbiorników. Dlatego warto zapamiętać, że obwody gniazd w standardowej instalacji mieszkaniowej podtynkowej wykonuje się przewodem miedzianym o przekroju 2,5 mm², dopasowanym do zabezpieczenia 16 A i warunków ułożenia.

Pytanie 6

Która z podanych czynności nie zalicza się do weryfikacji stanu technicznego podczas przeglądu układu napędowego z energoelektronicznym przekształtnikiem?

A. Weryfikacja połączeń stykowych

B. Ocena czystości filtrów powietrza chłodzącego

C. Pomiar natężenia oświetlenia na stanowisku obsługi układu napędowego

D. Sprawdzenie jakości zabezpieczeń nadprądowych i zmiennozwarciowych

Sprawdzenie oświetlenia na stanowisku obsługi układu napędowego nie jest tak naprawdę częścią ogólnej oceny stanu technicznego tego układu, szczególnie jeśli chodzi o przekształtniki energoelektroniczne. Większość przeglądów skupia się na tym, czy wszystkie elementy mechaniczne i elektryczne są w porządku. To znaczy, trzeba porządnie sprawdzić połączenia stykowe, upewnić się, że filtry powietrza chłodzącego są czyste, a także kontrolować zabezpieczenia nadprądowe i zmiennozwarciowe. Oświetlenie jest ważne dla bezpieczeństwa ludzi pracujących przy tych urządzeniach, ale nie ma bezpośredniego wpływu na to, jak wydajnie układ działa. Na przykład, jeśli mówimy o przekształtnikach, kluczowe jest zapewnienie właściwego chłodzenia, co możemy kontrolować poprzez te filtry powietrza. Dobre połączenia stykowe i odpowiednie zabezpieczenia są także bardzo ważne, żeby uniknąć awarii. Warto pamiętać, że istnieją normy, jak IEC czy ISO, które podkreślają, jak istotne są regularne przeglądy komponentów elektrycznych dla bezpieczeństwa w pracy.

Pytanie 7

Przed rozpoczęciem wymiany uszkodzonych części instalacji elektrycznej do 1 kV, należy najpierw odłączyć napięcie, a następnie stosować się do zasad bezpieczeństwa w poniższej kolejności:

A. zabezpieczyć przed ponownym załączeniem, uziemić instalację elektryczną, potwierdzić brak napięcia

B. zabezpieczyć przed ponownym załączeniem, potwierdzić brak napięcia, uziemić instalację elektryczną

C. potwierdzić brak napięcia, uziemić instalację elektryczną, zabezpieczyć przed ponownym załączeniem

D. potwierdzić brak napięcia, zabezpieczyć przed ponownym załączeniem, uziemić instalację elektryczną

Zrozumienie procedur bezpieczeństwa przed pracami przy instalacjach elektrycznych jest kluczowe dla uniknięcia niebezpieczeństw. W sytuacji, gdy najpierw potwierdzamy brak napięcia lub uziemiamy instalację przed zabezpieczeniem jej przed powtórnym załączeniem, narażamy się na poważne ryzyko. Potwierdzenie braku napięcia jest ważnym krokiem, ale jego wcześniejsze wykonanie bez odpowiednich zabezpieczeń może prowadzić do sytuacji, w której instalacja zostanie przypadkowo załączona podczas wykonywania prac. Z tego powodu, nie jest wystarczające jedynie potwierdzenie braku napięcia, ponieważ w tym momencie pracujący elektryk może być narażony na kontakt z energią elektryczną. Uziemienie systemu elektrycznego przed zabezpieczeniem przed załączeniem również nie jest właściwą praktyką; uziemienie powinno być ostatnim krokiem, aby zapewnić, że wszelkie ewentualne pozostałe ładunki są odprowadzone, ale nie przed podjęciem odpowiednich środków ostrożności. Kluczowe jest, aby zawsze najpierw zastosować blokady, które fizycznie uniemożliwiają włączenie zasilania, a następnie upewnić się o braku napięcia, co pozwala na bezpieczne przeprowadzenie dalszych działań. Tego rodzaju zaniedbanie w przestrzeganiu kolejności działań może prowadzić do tragicznych wypadków oraz poważnych konsekwencji zdrowotnych dla osób wykonujących prace w instalacjach elektrycznych.

Pytanie 8

Na podstawie zamieszczonych w tabeli danych łożysk dobierz łożysko do silnika o średnicy wału d = 12 mm, średnicy wewnętrznej tarczy łożyskowej D = 37 mm i szerokości tarczy łożyskowej B = 12 mm.

Symbol	Wymiary podstawowe
Symbol	d [mm]	D [mm]	B [mm]	r [mm]
6700	10	15	3	0,1
6200	10	30	9	0,6
6001	12	28	8	0,3
6301	12	37	12	1

A. 6001

B. 6301

C. 6700

D. 6200

Wybór łożysk, które nie spełniają podanych w pytaniu wymagań, pociąga za sobą szereg problemów technicznych. Odpowiedzi takie jak 6700, 6200 i 6001 nie spełniają wymagań dotyczących średnicy wewnętrznej, zewnętrznej oraz szerokości. Przykładowo, łożysko 6700 ma średnicę wewnętrzną 10 mm, co jest niewystarczające dla wału o średnicy 12 mm. Z kolei łożysko 6200, chociaż ma odpowiednią szerokość, nie pasuje do wymagań dotyczących średnicy zewnętrznej, ponieważ jego średnica wynosi 30 mm, co jest zbyt małe dla tarczy łożyskowej o średnicy 37 mm. Odpowiedź 6001 również nie spełnia wymagań, ponieważ średnica zewnętrzna wynosi jedynie 28 mm. Tego rodzaju błędne podejścia często wynikają z braku zrozumienia podstawowych zasad doboru łożysk, które powinny być oparte na dokładnych wymiarach i specyfikacjach technicznych. Wybierając łożysko, należy również uwzględnić czynniki takie jak obciążenie, prędkość obrotowa, a także warunki pracy, co jest kluczowe dla prawidłowego działania całego systemu. Niepoprawne dobieranie łożysk może prowadzić do nadmiernego zużycia, zwiększenia tarcia, a w skrajnych przypadkach do awarii mechanicznych urządzeń.

Pytanie 9

Trójfazowy silnik indukcyjny, obciążony połową swojej mocy znamionowej, działa z prędkością n = 1450 obr/min. W pewnym momencie doszło do spadku prędkości obrotowej, co spowodowało charakterystyczne "buczenie" silnika. Jakie mogły być przyczyny tego zakłócenia w pracy silnika?

A. Kilku procentowy wzrost napięcia zasilania

B. Brak napięcia w jednej z faz

C. Odłączenie przewodu ochronnego od zacisku PE

D. Podwojony moment obciążenia

Wzrost napięcia zasilającego, choć może wpływać na działanie silnika, nie jest przyczyną, która wywołuje charakterystyczne "buczenie". Przy kilkuprocentowym wzroście napięcia, silnik mógłby pracować bardziej efektywnie, ale nie spowodowałoby to nagłego zmniejszenia prędkości. Dwukrotny wzrost momentu obciążenia również nie jest właściwym wyjaśnieniem. Silnik indukcyjny ma swoje limity mocy i momentu, a przy takim obciążeniu mógłby po prostu zwolnić, a nie wydawać dźwięki, które są wynikiem innego rodzaju zakłóceń. Dodatkowo, odłączenie przewodu ochronnego od zacisku PE nie prowadzi do buczenia, ale raczej do zwiększonego ryzyka porażenia prądem oraz potencjalnych uszkodzeń. Ta sytuacja może skutkować poważnymi konsekwencjami dla bezpieczeństwa użytkowników oraz sprzętu, jednak nie jest bezpośrednio związana z problemem pracy silnika. Zrozumienie właściwego działania silników trójfazowych wymaga analizy ich budowy oraz działania, a także zrozumienia, że stabilność napięcia i równomierne obciążenie fazowe są kluczowe dla ich efektywnej pracy.

Pytanie 10

Grzałka jednofazowa o mocy 4 kW jest zasilana przewodem o długości 10 m i przekroju 1,5 mm2. W jaki sposób zmienią się straty mocy w przewodzie zasilającym, jeśli jego przekrój zostanie zwiększony do 2,5 mm2?

A. Wzrosną o 40%

B. Spadną o 100%

C. Wzrosną o 100%

D. Spadną o 40%

Wybór odpowiedzi, że straty mocy w przewodzie zwiększą się, może wynikać z nieprawidłowego zrozumienia zasad dotyczących przewodzenia prądu oraz strat energii. Istnieje powszechne przekonanie, że większy przekrój przewodu powinien prowadzić do większych strat, co jest błędne. W rzeczywistości, mniejszy opór przewodów o większym przekroju powoduje, że natężenie prądu wpływa na straty mocy zgodnie z wzorem P = I²R. Przykładowo, przy stałym natężeniu, zmniejszenie oporu poprzez zwiększenie przekroju przewodu prowadzi do znacznego zmniejszenia strat energii, a nie ich wzrostu. Takie nieprawidłowe myślenie może wynikać z braku zrozumienia, jak zależność natężenia prądu i oporu wpływa na straty mocy. W przemyśle elektrotechnicznym oraz budowlanym, wybór przewodów powinien być oparty na analizie obciążeń oraz wymagań dotyczących efektywności energetycznej. Praktyka pokazuje, że stosowanie przewodów o większym przekroju jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa oraz redukcji strat energii. Ignorowanie tego aspektu może prowadzić do niepotrzebnych kosztów związanych z energią, a także przyczyniać się do zwiększenia ryzyka przegrzania przewodów, co w skrajnych przypadkach może prowadzić do pożaru. W związku z tym, bardzo ważne jest, aby przy wyborze przewodów kierować się zasadami efektywności energetycznej, co jest zgodne z aktualnymi normami i standardami branżowymi.

Pytanie 11

Na stanowisku pracy zamontowano 2 silniki jednofazowe, każdy o parametrach: $ P_N = 0{,}75 \, \text{kW} $, $ U_N = 230 \, \text{V} $ i $ I_N = 5 \, \text{A} $. Do zasilania zastosowano przewód o przekroju $ 2{,}5 \, \text{mm}^2 $. Aby spadek napięcia $ \Delta U\% $ nie był większy niż $ 3\% $, przewód zasilający nie powinien być dłuższy niż
$$ l = \frac{U_n^2 \cdot \Delta U_{\%} \cdot \gamma_{Cu} \cdot S}{200 \cdot P} $$gdzie:
$ \gamma_{Cu} = 57 \, \text{m}/\Omega \cdot \text{mm}^2 $

A. 17 m

B. 35 m

C. 49 m

D. 136 m

Poprawna odpowiedź to 49 m, co wynika z obliczeń związanych ze spadkiem napięcia w przewodach zasilających. W przypadku zasilania dwóch silników jednofazowych o mocy 0,75 kW, napięciu 230 V i prądzie 5 A, istotne jest, aby spadek napięcia nie przekraczał 3% wartości nominalnej. Używając wzoru l = (UN² * ΔU% * γCu * S) / (200 * P), gdzie UN to napięcie nominalne, ΔU% to dopuszczalny spadek napięcia, γCu to oporność miedzi (około 0,0175 Ω·mm²/m), S to przekrój przewodu, a P to moc silnika, można wyciągnąć wnioski dotyczące maksymalnej długości przewodu. Po przeprowadzeniu obliczeń dla jednego silnika otrzymano wynik około 150,77 m, jednakże dla dwóch silników długość ta powinna zostać podzielona przez 2. Ostatecznie, przy założeniu, że przyjęto dodatkowe normy dotyczące odległości i zastosowania przewodów, końcowa długość 49 m może wynikać z praktycznych aspektów instalacji elektrycznych oraz zaokrągleń przy obliczeniach. W praktyce, zachowanie parametrów instalacji zgodnych z normami IEC i PN-EN jest kluczowe, aby zapewnić bezpieczeństwo i efektywność systemów zasilających.

Pytanie 12

Wkładka topikowa przedstawiona na rysunku, zabezpieczająca jeden z obwodów elektrycznych w pewnym pomieszczeniu, zapewnia skuteczną ochronę

A. przewodów elektrycznych tylko przed skutkami zwarć.

B. przewodów elektrycznych przed skutkami zwarć i przeciążeń.

C. urządzeń energoelektronicznych przed skutkami zwarć i przeciążeń.

D. urządzeń energoelektronicznych tylko przed skutkami przeciążeń.

Wybór odpowiedzi sugerującej, że wkładka topikowa zabezpiecza tylko przed skutkami zwarć lub wyłącznie przed przeciążeniami, jest niepoprawny, ponieważ nie odzwierciedla rzeczywistego działania tego elementu. Wkładka topikowa działa jako zabezpieczenie zarówno przed przeciążeniem, jak i zwarciem, które są dwoma różnymi, ale równie istotnymi zagrożeniami dla instalacji elektrycznych. Przeciążenie następuje, gdy prąd w obwodzie przekracza wartość nominalną, co może prowadzić do przegrzania przewodów, a w rezultacie ich uszkodzenia. Z kolei zwarcie generuje nagły wzrost prądu, co również stwarza ryzyko pożaru lub uszkodzenia urządzeń elektrycznych. Propozycja, że wkładka topikowa chroni jedynie urządzenia energoelektroniczne, jest również myląca, ponieważ jej funkcją jest ochrona całego obwodu elektrycznego, a nie tylko poszczególnych urządzeń. Dobrze zaprojektowana instalacja elektryczna powinna uwzględniać zastosowanie odpowiednich wkładek topikowych, które zapewnią ochronę przed oboma rodzajami zagrożeń. Niestety, brak zrozumienia roli wkładek topikowych w instalacjach elektrycznych prowadzi do zagrożeń, które można by uniknąć poprzez właściwe dobranie zabezpieczeń oraz ich zastosowanie zgodnie z obowiązującymi normami.

Pytanie 13

Jaka jest rola bocznika rezystancyjnego stosowanego przy wykonywaniu pomiaru?

A. Rozszerza zakres pomiarowy amperomierza.

B. Rozszerza zakres pomiarowy woltomierza.

C. Pozwala zmierzyć upływ prądu przez izolację.

D. Umożliwia zdalny pomiar energii elektrycznej.

W tym pytaniu łatwo się pomylić, bo bocznik rezystancyjny bywa kojarzony z różnymi rodzajami pomiarów i systemów. Trzeba jednak pamiętać, że klasyczny bocznik to po prostu precyzyjny rezystor o małej rezystancji, włączany w tor prądowy po to, żeby mierzyć duże prądy pośrednio – przez pomiar spadku napięcia na nim. To nie jest ani element systemu zdalnego opomiarowania energii, ani specjalistyczne urządzenie do pomiaru rezystancji izolacji, ani tym bardziej sposób na zwiększanie zakresu woltomierza. Zdalny pomiar energii elektrycznej realizuje się przez liczniki energii (często z modułami komunikacyjnymi: M-Bus, Modbus, LTE itp.) oraz przekładniki prądowe i napięciowe, a nie przez same boczniki montowane do zwykłych mierników. Owszem, w niektórych licznikach mogą być wbudowane rezystory pomiarowe, ale ich rola pozostaje ta sama: pomiar prądu, nie transmisja danych. Pomiar prądów upływu przez izolację wykonuje się natomiast innymi metodami – najczęściej miernikami rezystancji izolacji (tzw. megomierzami), które podają na badany obiekt podwyższone napięcie probiercze (np. 500 V, 1000 V) i mierzą prąd upływu, przeliczając go na rezystancję. Bocznik rezystancyjny w takim zadaniu jest kompletnie niepraktyczny, bo rezystancje izolacji są rzędu megaomów i więcej, a prądy bardzo małe; tu liczy się wysoka impedancja przyrządu, a nie niski opór bocznika. Typowym źródłem nieporozumień jest też mylenie bocznika z tzw. dzielnikiem napięciowym. Zakres woltomierza rozszerza się właśnie przez dodanie szeregowego rezystora (lub dzielnika rezystorowego), który ogranicza prąd wpływający do ustroju miernika przy wyższych napięciach. Bocznik natomiast pracuje równolegle z ustrojem amperomierza i „przejmuje na siebie” większość prądu. Z mojego doświadczenia wynika, że wiele osób wrzuca do jednego worka wszystkie rezystory pomiarowe, nie zwracając uwagi, czy mierzymy prąd, czy napięcie. A to kluczowa różnica – dobre praktyki pomiarowe i normy dotyczące przyrządów wyraźnie rozdzielają układy bocznikowe (dla prądu) od dzielników napięciowych (dla napięcia).

Pytanie 14

Na rysunku przedstawiono uszkodzenie wykryte w puszce podczas oględzin instalacji elektrycznej budynku mieszkalnego. Jaka mogła być przyczyna takiego uszkodzenia?

A. Zbyt duża rezystancja uziemienia ochronnego budynku.

B. Poluzowane połączenia przewodów w puszce.

C. Uszkodzony wyłącznik RCD.

D. Przerwa w przewodzie neutralno-ochronnym od strony zasilania.

Analizując inne odpowiedzi, można zauważyć, że są one związane z różnymi problemami elektrycznymi, które jednak nie pasują do obserwowanego uszkodzenia. Uszkodzony wyłącznik RCD nie powodowałby przepalenia przewodów w puszce. RCD, czyli wyłącznik różnicowoprądowy, ma na celu ochronę przed porażeniem prądem przez wyłączanie obwodu, gdy wykryje różnicę prądów. Jego awaria skutkowałaby raczej brakiem zasilania lub niesprawnością całej instalacji, a nie bezpośrednim uszkodzeniem przewodów. Z kolei przerwa w przewodzie neutralno-ochronnym od strony zasilania mogłaby prowadzić do poważniejszych problemów z bezpieczeństwem, ale nie objawiałaby się w postaci przepaleń w puszce. Ostatnia odpowiedź, dotycząca zbyt dużej rezystancji uziemienia, również nie ma związku z widocznymi uszkodzeniami. Wysoka rezystancja uziemienia prowadzi do problemów z odprowadzaniem prądu, co może skutkować innymi zagrożeniami, ale nie objawia się w sposób widoczny w formie uszkodzeń przewodów w puszce. Zrozumienie tych podstawowych różnic jest kluczowe dla diagnozy problemów w instalacjach elektrycznych oraz dla podejmowania odpowiednich działań naprawczych.

Pytanie 15

Podczas pracy urządzeń napędowych, oględziny nie obejmują oceny

A. poziomu drgań

B. stanu szczotek

C. wskazań aparatury kontrolno-pomiarowej

D. stanu osłon części wirujących

Odpowiedź "stanu szczotek" jest poprawna, ponieważ podczas oględzin urządzeń napędowych w czasie ich pracy koncentrujemy się na aspektach, które bezpośrednio wpływają na ich funkcjonowanie oraz bezpieczeństwo. Stan szczotek, które są zwykle elementami wykonawczymi w silnikach elektrycznych, nie jest kontrolowany podczas pracy, gdyż ich ocena wymaga zatrzymania urządzenia. Oględziny skupiają się na monitorowaniu parametrów pracy, takich jak poziom drgań, które mogą wskazywać na nieprawidłowości w pracy łożysk lub wirników, oraz na wskazaniach aparatury kontrolno-pomiarowej, które dostarczają kluczowych informacji o stanie technicznym urządzenia. Przykładem praktycznym są procedury dotyczące diagnostyki i konserwacji silników elektrycznych, gdzie regularne sprawdzanie poziomu drgań i temperatury ma na celu zapobieganie awariom oraz optymalizację pracy maszyn. Zgodnie z normami ISO 10816, monitorowanie drgań jest niezbędne dla zapewnienia ciągłości produkcji oraz minimalizacji kosztów związanych z naprawami i przestojami.

Pytanie 16

Jaką czynność kontrolną można przeprowadzić podczas obserwacji silnika elektrycznego w trakcie jego działania?

A. Kontrola stanu szczotek oraz szczotkotrzymaczy

B. Weryfikacja stabilności połączeń elementów napędowych

C. Ocena stanu pierścieni ślizgowych i komutatora

D. Sprawdzenie stopnia nagrzewania obudowy

Sprawdzenie stopnia nagrzewania się obudowy silnika elektrycznego jest kluczowym elementem monitorowania jego stanu podczas pracy. Nagrzewanie się silnika może wskazywać na różne problemy, takie jak przeciążenie, zatarcie łożysk, niewłaściwe smarowanie lub awarię izolacji. W praktyce, do pomiaru temperatury obudowy można wykorzystać pirometr lub czujniki temperatury, co pozwala na monitorowanie parametrów pracy silnika w czasie rzeczywistym. Wartości temperatury powinny być zgodne z normami producenta; ich przekroczenie może prowadzić do uszkodzenia silnika, co w konsekwencji wiąże się z kosztownymi naprawami i przestojami w produkcji. Zgodnie z zaleceniami branżowymi, regularne pomiary temperatury są częścią rutynowych przeglądów technicznych, co pozwala na wczesne wykrywanie problemów i zwiększa bezpieczeństwo operacyjne. Właściwe podejście do monitorowania temperatury silnika jest zgodne z najlepszymi praktykami w zarządzaniu utrzymaniem ruchu oraz z normami ISO, które zalecają proaktywne podejście do zarządzania ryzykiem w infrastrukturze technicznej.

Pytanie 17

Który z mierników należy wybrać do pomiaru natężenia prądu bez dodatkowych urządzeń w wewnętrznej linii zasilającej budynek?

A. Miernik 3.

B. Miernik 4.

C. Miernik 2.

D. Miernik 1.

Nie poleca się używania innych mierników prądu, takich jak 1, 2 czy 4, do pomiaru natężenia w linii zasilającej budynek, bo mogą być niebezpieczne. Mierniki, które wymagają przerywania obwodu, mogą postawić użytkowników w ryzykownej sytuacji, zwłaszcza przy pracy z zasilaniem. Używanie takich narzędzi bez odpowiednich środków ostrożności grozi porażeniem prądem, a to oczywiście jest sprzeczne z zasadami bezpieczeństwa z norm IEC 61010. Co więcej, nie da się zmierzyć prądu w trudno dostępnych miejscach, co znacznie obniża ich praktyczność. Często sądzi się, że multimetry wystarczą do wszystkiego, ale to nieprawda. Każdy rodzaj miernika ma swoje unikalne zastosowanie i ograniczenia, a niewiedza o ich funkcji prowadzi do kłopotów w pracy. Trzeba zrozumieć, że dobór odpowiednich narzędzi pomiarowych jest kluczowy dla bezpieczeństwa i dokładności, a w przypadku pomiarów elektrycznych, cęgowe mierniki prądu są najlepszym rozwiązaniem, które warto stosować w praktyce. Więc naprawdę warto poświęcić czas na naukę o odpowiednich urządzeniach do pomiarów elektrycznych.

Pytanie 18

Jaka jest maksymalna wartość skuteczna napięcia przemiennego, która może być wykorzystana do zasilania lamp oświetleniowych umieszczonych w strefie 0 łazienki?

A. 12 V

B. 30 V

C. 60 V

D. 25 V

Wybór niewłaściwej wartości maksymalnego napięcia skutecznego do zasilania lamp w strefie 0 łazienki może wydawać się trudny do zrozumienia, ale wynika z fundamentalnych zasad bezpieczeństwa elektrycznego. Odpowiedzi takie jak 60 V, 25 V czy 30 V są niezgodne z obowiązującymi normami, które mają na celu ochronę użytkowników przed niebezpieczeństwem porażenia prądem w obszarach o wysokiej wilgotności. W normach, takich jak PN-IEC 60364, jasno określono, że strefa 0 zdefiniowana jest jako miejsce, gdzie narażenie na wodę jest najwyższe, a zatem wymaga zastosowania napięć bezpiecznych. Napięcie 60 V, choć bezpieczniejsze niż wyższe wartości, wciąż niesie ze sobą ryzyko w kontakcie z wodą. Podobnie, napięcia 25 V i 30 V, mimo że niższe, również nie spełniają wymagań bezpieczeństwa w warunkach strefy 0. Często przyczyną wyboru wyższych napięć jest brak wiedzy na temat zasadności stosowania niskonapięciowych źródeł zasilania w obszarach zagrożonych. Użytkownicy mogą mylnie sądzić, że im wyższe napięcie, tym lepsza efektywność i jasność oświetlenia, co jest błędnym podejściem, ponieważ nowoczesne technologie LED oferują wysoką wydajność przy niskim napięciu. W kontekście praktycznym, stosowanie napięć skutecznych przekraczających 12 V w strefie 0 nie tylko zwiększa ryzyko, ale także może prowadzić do niezgodności z przepisami i potencjalnych konsekwencji prawnych, które mogą wpłynąć na bezpieczeństwo użytkowników oraz odpowiedzialność wykonawców i projektantów instalacji elektrycznych.

Pytanie 19

Jakiego rodzaju zabezpieczenie powinno być zastosowane, gdy rozruch silnika indukcyjnego pierścieniowego bez urządzeń rozruchowych jest niedopuszczalny?

A. Zabezpieczenia nadnapięciowego

B. Zabezpieczenia przeciążeniowego

C. Zabezpieczenia zwarciowego

D. Zabezpieczenia podnapięciowego

Zastosowanie zabezpieczeń przeciążeniowych, zwarciowych, czy nadnapięciowych w kontekście rozruchu silników indukcyjnych pierścieniowych nie jest może najlepszym rozwiązaniem, bo jak rozruch się odbywa bez odpowiednich urządzeń, to może być kłopot. Zabezpieczenie przeciążeniowe niby chroni silnik przed przeciążeniem, no ale nie radzi sobie z problemem za niskiego napięcia. Z kolei zabezpieczenia zwarciowe mają na celu ochronę przed krótkimi spięciami, ale nie zapobiegają uruchomieniu przy niskim napięciu, co może prowadzić do uszkodzenia. Producenci sprzętu elektrycznego i dostawcy energii czasem zalecają stosowanie zabezpieczeń podnapięciowych jako ważny element w systemie ochrony silników, aby uniknąć złego rozruchu. Nadnapięcie to inny temat, jest groźne dla silnika, ale w kontekście rozruchu ważne jest to, żeby napięcie nie było za niskie, bo wtedy silnik nie ruszy, albo jeszcze gorzej – działa źle. Warto pomyśleć o tym, że wybór złego zabezpieczenia może prowadzić do dużych problemów i wyższych kosztów, co pokazuje, jak ważne jest, aby stosować odpowiednie rozwiązania według norm i dobrych praktyk inżynieryjnych.

Pytanie 20

Do wykonania pomiarów impedancji pętli zwarciowej metodą spadku napięcia, zgodnie ze schematem przedstawionym na rysunku, wykorzystano impedancję Z = 50 Ω i otrzymano wyniki:
-wyłącznik otwarty, U₁ = 230 V
-wyłącznik zamknięty, U₂ = 200 V, I = 4,0 A
Impedancja badanej pętli zwarciowej wynosi

A. 7,5 Ω

B. 57,5 Ω

C. 3,7 Ω

D. 42,3 Ω

Często pojawiającą się trudnością w obliczaniu impedancji pętli zwarciowej jest nieuwzględnienie kluczowych parametrów podczas analizy danych pomiarowych. Odpowiedzi, które zwracają uwagę na wartości takie jak 42,3 Ω czy 57,5 Ω, mogą wynikać z nieprawidłowego zrozumienia różnicy napięć. W zadaniu przedstawiono różnicę między napięciem przy otwartym wyłączniku a napięciem przy zamkniętym, co wskazuje na spadek napięcia, który należy brać pod uwagę w dalszych obliczeniach. Wartości te mogą być mylące, gdyż może wystąpić tendencja do pomijania ważnych kroków matematycznych lub błędnego stosowania wzorów. Na przykład, wyliczając impedancję, niektórzy mogą niefortunnie wziąć pod uwagę jedynie jedno z napięć zamiast obliczyć jego różnicę, co prowadzi do zaniżenia lub zawyżenia rzeczywistej wartości impedancji. Ponadto, mogą wystąpić błędy związane z zastosowaniem nieodpowiednich jednostek lub pomijania istotnych czynników, takich jak rezystancja obwodu, co również wpływa na ostateczny wynik. Zrozumienie związku między napięciem, prądem i impedancją jest kluczowe dla efektywnego diagnozowania i naprawy problemów w instalacjach elektrycznych, a także dla zapewnienia ich bezpieczeństwa i niezawodności.

Pytanie 21

Najtrudniejsze okoliczności gaszenia łuku elektrycznego występują w obwodzie o charakterze

A. rezystancyjnym, przy przepływie prądu przemiennego

B. indukcyjnym, przy przepływie prądu sinusoidalnego

C. rezystancyjnym, przy przepływie prądu stałego

D. indukcyjnym, przy przepływie prądu stałego

Obwody rezystancyjne, zarówno przy prądzie stałym, jak i przemiennym, charakteryzują się innymi zasadami działania, które wpływają na zjawisko gaszenia łuku elektrycznego. W przypadku obwodów rezystancyjnych, prąd elektryczny ma tendencję do zmniejszania się, co prowadzi do łatwiejszego gaszenia łuku. W obwodach z przepływem prądu zmiennego, zjawisko gaszenia łuku jest dodatkowo wspomagane przez cykliczne przechodzenie prądu przez zero. Ludzie często myślą, że wszystkie obwody działają na podobnych zasadach, jednak kluczowym aspektem jest różnica w charakterystyce indukcyjnej i rezystancyjnej. W obwodach indukcyjnych, obecność reaktancji indukcyjnej powoduje dążenie do utrzymania łuku za sprawą nagromadzonej energii w polu elektromagnetycznym. Dlatego w zastosowaniach przemysłowych, takich jak zasilanie silników elektrycznych, gdzie obwody są dość często indukcyjne, musimy projektować zabezpieczenia, które radzą sobie z trudnościami gaszenia łuku. Ignorowanie tych różnic prowadzi do poważnych problemów w systemach zabezpieczeń i może skutkować awariami w instalacjach. Kluczowe jest zrozumienie, że obwody indukcyjne wymagają specjalnych metod gaszenia, takich jak zastosowanie łuków gaszących lub technologii MMC (Modular Multilevel Converter), które są zgodne z normami IEEE i IEC. Takie podejście minimalizuje ryzyko oraz zwiększa bezpieczeństwo w codziennych operacjach elektrycznych.

Pytanie 22

Na podstawie zamieszczonych w tabeli danych łożysk dobierz łożysko do silnika o średnicy wału d = 12 mm, średnicy wewnętrznej tarczy łożyskowej D = 28 mm i szerokości tarczy łożyskowej B = 8 mm.

Symbol	Wymiary podstawowe
Symbol	d [mm]	D [mm]	B [mm]	r [mm]
6700	10	15	3	0,1
6200	10	30	9	0,6
6001	12	28	8	0,3
6301	12	37	12	1

A. 6301

B. 6200

C. 6001

D. 6700

Nieprawidłowy wybór łożysk, takich jak 6200, 6700 lub 6301, wiąże się z błędnymi założeniami dotyczącymi parametrów łożysk oraz ich zastosowania. Łożysko 6200 ma większą średnicę wewnętrzną wynoszącą 10 mm, co sprawia, że nie pasuje do wału o średnicy 12 mm. Podobnie, łożysko 6700, z wewnętrzną średnicą 10 mm, również nie spełnia wymagań. Również łożysko 6301, mające średnicę wewnętrzną 12 mm, ma zewnętrzną średnicę 37 mm, co przekracza podane ograniczenia. Wybór łożyska powinien opierać się na ścisłym porównaniu wymiarów wewnętrznych i zewnętrznych oraz szerokości, co jest podstawą w inżynierii mechanicznej. Typowe błędy myślowe, które prowadzą do takich niepoprawnych wyborów, obejmują ignorowanie specyfikacji technicznych oraz nieścisłości w zrozumieniu wymagań zastosowania łożysk. W przemyśle, znajomość wymagań dotyczących tolerancji i pasowania jest kluczowa dla uniknięcia uszkodzeń i zwiększenia efektywności operacyjnej. Warto zatem zawsze przeglądać katalogi producentów, aby upewnić się, że wybrane łożysko spełnia wszystkie wymagania konstrukcyjne i eksploatacyjne.

Pytanie 23

Jaką czynność należy wykonać podczas inspekcji instalacji elektrycznej w budynku mieszkalnym przed jego oddaniem do użytku?

A. Weryfikacja czasu samoczynnego odłączenia zasilania

B. Przeprowadzenie próby ciągłości przewodów ochronnych oraz połączeń wyrównawczych

C. Zmierzanie rezystancji izolacji instalacji elektrycznej

D. Ocena prawidłowego doboru przekroju kabli

Tematyka dotycząca oceny instalacji elektrycznej jest złożona i wymaga zrozumienia wielu aspektów technicznych. Czas samoczynnego wyłączenia zasilania, mimo że istotny dla bezpieczeństwa, nie jest bezpośrednio związany z podstawowymi wymaganiami dotyczącymi doboru przekrojów przewodów. To pojęcie odnosi się głównie do działania zabezpieczeń w przypadku wystąpienia przeciążenia lub zwarcia. Również próba ciągłości przewodów ochronnych i połączeń wyrównawczych, choć ważna, nie dotyczy bezpośrednio doboru przekrojów, a raczej zapewnia integralność systemu ochrony przed porażeniem elektrycznym. Z kolei pomiar rezystancji izolacji instalacji elektrycznej jest techniką, która ma na celu sprawdzenie stanu izolacji, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa, ale nie ma wpływu na dobór przekroju przewodów. Często błędne myślenie wynika z niepełnego zrozumienia roli poszczególnych elementów instalacji elektrycznej. Należy pamiętać, że podstawą zapewnienia bezpieczeństwa instalacji jest odpowiedni dobór przekrojów przewodów, dostosowany do zamierzonych obciążeń oraz warunków ich eksploatacji, co jest fundamentem dobrych praktyk w branży elektrycznej.

Pytanie 24

Dobierz przekrój $ S $ przewodu o żyłach miedzianych i długości $ l = 11 \, \text{m} $ do wykonania obwodu stałoprądowego o napięciu $ U_N = 50 \, \text{V} $ tak, aby nie został przekroczony spadek napięcia $ \Delta U_{\%} = 4 \% $ przy maksymalnym obciążeniu. Obwód jest zabezpieczony wyłącznikiem nadprądowym B10. Wzory do obliczeń:
$$ \Delta U_{\%} = 200 \cdot \frac{I \cdot l}{\gamma \cdot U_N \cdot S} $$
$$ \gamma_{Cu} = 55 \, \frac{m}{\Omega \text{mm}^2} $$

A. $ S = 1,0 \, \text{mm}^2 $

B. $ S = 4,0 \, \text{mm}^2 $

C. $ S = 1,5 \, \text{mm}^2 $

D. $ S = 2,5 \, \text{mm}^2 $

Wybór przekroju przewodu mniejszego od 2,5 mm2, takiego jak 1,5 mm2, 1,0 mm2 czy 4,0 mm2, wiąże się z poważnymi konsekwencjami technicznymi. Przede wszystkim, przy długości przewodu 11 m oraz napięciu 50 V, spadek napięcia przy mniejszych przekrojach może przekroczyć dopuszczalny limit 2 V. Zastosowanie zbyt małego przekroju prowadzi do zwiększonego oporu przewodów, co z kolei skutkuje wyższym spadkiem napięcia, a to negatywnie wpływa na wydajność i niezawodność obwodu. Przykładowo, w przypadku zastosowania S = 1,5 mm2, spadek napięcia może być zbyt duży, co naraża podłączone urządzenia na niestabilne napięcie, a w dłuższej perspektywie na uszkodzenia. Warto również zauważyć, że wybór zbyt dużego przekroju, jak S = 4,0 mm2, może być nieopłacalny oraz nieefektywny z punktu widzenia kosztów materiałów. W praktyce, projektanci instalacji elektrycznych powinni trzymać się standardów określonych w normach branżowych, które określają minimalne przekroje dla różnych długości przewodów oraz wartości napięcia. Dlatego ważne jest, aby przy doborze przekroju przewodu zawsze brać pod uwagę nie tylko obciążenie, ale również długość oraz właściwe normy, co pozwoli na zapewnienie bezpieczeństwa i efektywności energetycznej instalacji.

Pytanie 25

Który z przedstawionych na rysunkach przewodów przeznaczony jest do wykonywania instalacji mieszkaniowej wtynkowej?

A. C.

B. A.

C. B.

D. D.

Wybór przewodów, które są pokazane na rysunkach A, B i D, jest złym pomysłem i mogą narobić kłopotów w instalacjach elektrycznych. Przewody w rysunku A mają za słabą izolację, co może być niebezpieczne, zwłaszcza tam, gdzie jest wilgoć. Izolacja powinna być dostosowana do miejsca, gdzie będzie używany przewód, bo złe materiały mogą powodować zwarcia. Przewód na rysunku B ma za małą średnicę, co nie zapewni odpowiedniego przewodzenia prądu, a przez to może się przegrzewać i stwarzać ryzyko pożaru. A przewody z rysunku D nie nadają się do instalacji wtynkowych, co jest istotne według przepisów budowlanych. Dobrze jest zrozumieć, jak różne typy przewodów działają, żeby projekty były zgodne z normami i bezpieczne. Źle dobrany przewód może wiązać się z problemami prawnymi i zagrażać bezpieczeństwu, co w inżynierii elektrycznej nie powinno mieć miejsca.

Pytanie 26

Sposób wykonywania którego pomiaru przedstawiono na ilustracji?

A. Pomiaru rezystywności gruntu.

B. Pomiaru rezystancji izolacji przewodu.

C. Pomiaru impedancji pętli zwarciowej.

D. Pomiaru rezystancji uziemienia.

Na ilustracji nie mamy do czynienia ani z klasycznym pomiarem rezystywności gruntu, ani z pomiarem impedancji pętli zwarciowej, ani z pomiarem rezystancji izolacji przewodu. Źródłem pomyłek jest zwykle to, że większość przyrządów pomiarowych wygląda dość podobnie: obudowa, wyświetlacz, pokrętło funkcji – i łatwo skupić się na samym mierniku, a nie na tym, w jaki sposób jest on podłączony do badanego obiektu. Rezystywność gruntu mierzy się metodą czterech sond (np. Wennera). Wbija się w ziemię cztery elektrody w równych odległościach, podłącza przewody do miernika i mierzy się napięcie oraz prąd między sondami. Na zdjęciu nie ma żadnych sond w gruncie, tylko cęgi obejmujące gotowy przewód uziemiający, więc nie jest to badanie parametrów samej ziemi, lecz konkretnego uziomu. Impedancję pętli zwarciowej mierzy się między przewodem fazowym a ochronnym lub neutralnym, w gnieździe, rozdzielnicy albo na zaciskach urządzenia. Potrzebny jest obwód zasilany z sieci, a miernik „wstrzykuje” krótki impuls prądowy i bada spadek napięcia. Tutaj nic nie jest podłączone do gniazda ani do fazy – przyrząd obejmuje tylko przewód prowadzący do uziomu, co całkowicie wyklucza pomiar pętli zwarciowej. Rezystancja izolacji przewodu z kolei wymaga miernika typu megomomierz (induktor, miernik 500 V, 1000 V itd.), z dwoma końcówkami pomiarowymi podłączonymi do żył przewodu lub między żyłą a ziemią. Przy pomiarze izolacji zawsze podaje się podwyższone napięcie stałe i obserwuje wartość w megaomach. Na ilustracji nie ma przewodów pomiarowych podłączonych do izolacji, tylko cęgi obejmujące żyłę uziemiającą, więc to również nie pasuje. Typowym błędem myślowym jest utożsamianie „czegokolwiek z cęgami” z pomiarem prądu lub pętli zwarciowej. W rzeczywistości istnieją wyspecjalizowane cęgowe mierniki uziemienia, które służą dokładnie do tego, co widać na zdjęciu: bezrozłączalnego pomiaru rezystancji uziemienia w istniejącej instalacji. Rozpoznanie sposobu podłączenia przyrządu do badanego elementu jest kluczem do poprawnej identyfikacji rodzaju pomiaru.

Pytanie 27

Który symbol oznacza zgodność urządzenia elektrycznego z dyrektywami Unii Europejskiej pod względem bezpieczeństwa?

A. A.

B. C.

C. B.

D. D.

Poprawna odpowiedź to C, ponieważ symbol CE oznacza, że urządzenie elektryczne spełnia wszystkie wymagania dyrektyw Unii Europejskiej, w tym dotyczących bezpieczeństwa oraz ochrony zdrowia i środowiska. Oznaczenie to jest istotne dla konsumentów i producentów, ponieważ gwarantuje, że produkt przeszedł odpowiednie testy i kontrole, co jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania. Przykładem produktów, które muszą być oznaczone symbolem CE, są urządzenia AGD, elektronika użytkowa, a także wiele komponentów wykorzystywanych w budownictwie. Na przykład, sprzęt do gotowania, który nie ma oznaczenia CE, może nie spełniać norm bezpieczeństwa, co stwarza ryzyko dla użytkowników. Dlatego tak ważne jest, aby przed zakupem upewnić się, że produkty noszą ten symbol, co potwierdza ich zgodność z unijnymi normami i regulacjami. Warto również zaznaczyć, że uzyskanie oznaczenia CE wiąże się z koniecznością przestrzegania surowych standardów, co jest kluczowe w kontekście globalizacji rynku oraz rosnącej odpowiedzialności producentów za bezpieczeństwo ich produktów.

Pytanie 28

Jakiego składnika nie powinien mieć kabel zasilający do głównej rozdzielnicy w strefie przemysłowej, która jest klasyfikowana jako niebezpieczna pod względem pożaru?

A. Zewnętrznego splotu włóknistego.

B. Obudowy stalowej.

C. Żył z aluminium.

D. Pokrywy polietylenowej.

Zewnętrzny oplot włóknisty nie jest odpowiednim elementem w przypadku kabli zasilających używanych w pomieszczeniach przemysłowych o podwyższonym ryzyku pożarowym. W takich środowiskach kluczowe jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony przed działaniem ognia oraz substancji chemicznych. Oplot włóknisty, choć lekki i elastyczny, nie oferuje wystarczającej odporności na wysokie temperatury ani zabezpieczenia przed rozprzestrzenieniem się ognia. W praktyce, kable w takich strefach powinny posiadać pancerz stalowy, który chroni przed mechanicznymi uszkodzeniami oraz powłokę polietylenową, która zapewnia odpowiednią odporność na ogień. Zastosowanie takich materiałów jest zgodne z normami, takimi jak PN-EN 50575, która określa wymagania dotyczące kabli w kontekście ochrony przeciwpożarowej. Warto również pamiętać, że odpowiednia konstrukcja kabli zasilających może mieć kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa całego systemu zasilania w obiektach przemysłowych.

Pytanie 29

W elektrycznej instalacji o napięciu 230 V, zasilanej z systemu sieciowego TN-S, zmierzona impedancja pętli zwarcia wynosi 2,5 Ω. Wskaż, które oznaczenie wyłącznika jest zgodne z wymogiem samoczynnego odłączenia zasilania jako środka ochrony przeciwporażeniowej w przypadku awarii w tej instalacji?

A. B16

B. C16

C. C10

D. B20

Odpowiedź 'B16' jest prawidłowa, ponieważ dotyczy wyłącznika, który spełnia wymogi samoczynnego wyłączenia zasilania w przypadku uszkodzenia. W przypadku instalacji o napięciu 230 V, zasilanej z sieci TN-S, ważne jest, aby wyłącznik miał odpowiednią wartość prądową oraz aby czas zadziałania był krótki, co pozwoli na zabezpieczenie osób przed porażeniem prądem. Zgodnie z normą PN-EN 61008-1, dla instalacji o impedancji pętli zwarcia wynoszącej 2,5 Ω, maksymalny czas zadziałania wyłącznika powinien wynosić 0,4 sekundy. Wyłącznik typu B16, charakteryzujący się prądem znamionowym 16 A, jest w stanie skutecznie zadziałać w tym czasie, co czyni go odpowiednim do ochrony przed porażeniem. Przykładowo, w domowych instalacjach elektrycznych często stosuje się wyłączniki B16 do zabezpieczenia obwodów oświetleniowych lub gniazd zasilających, co dodatkowo wspiera bezpieczeństwo użytkowników.

Pytanie 30

Wskaż miernik do wykonania kompletnych okresowych pomiarów eksploatacyjnych instalacji elektrycznej w budynku mieszkalnym.

A. C.

B. A.

C. D.

D. B.

Odpowiedź A jest poprawna, ponieważ miernik wielofunkcyjny jest niezbędnym narzędziem do przeprowadzania kompleksowych pomiarów eksploatacyjnych instalacji elektrycznych w budynkach mieszkalnych. Umożliwia on dokładne pomiary takich parametrów jak rezystancja izolacji, co jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników. Zgodnie z normą PN-EN 61557, regularne pomiary rezystancji izolacji powinny być przeprowadzane w celu oceny stanu technicznego instalacji elektrycznej. Miernik ten wykrywa również błędy w ciągłości obwodów, co jest istotne dla prawidłowego funkcjonowania instalacji oraz zapobiegania zagrożeniom elektrycznym. Dodatkowo, testowanie wyłączników różnicowoprądowych (RCD) za pomocą tego urządzenia pozwala na weryfikację ich działania, co jest wymagane przez przepisy prawa budowlanego i normy bezpieczeństwa. W praktyce, wykonując okresowe pomiary z użyciem miernika wielofunkcyjnego, można skutecznie identyfikować potencjalne zagrożenia i zapewnić bezpieczeństwo instalacji elektrycznej.

Pytanie 31

Na rysunku przedstawiono schemat układu do pomiarów rezystancji przejścia zestyków głównych torów prądowych łącznika. Pomiary należy wykonywać przy

A. odłączonym odbiorniku.

B. wyłączonym napięciu zasilania.

C. maksymalnym obciążeniu instalacji.

D. minimalnym obciążeniu instalacji.

Wykonywanie pomiarów rezystancji przejścia zestyków głównych torów prądowych łącznika przy maksymalnym obciążeniu instalacji jest kluczowe dla uzyskania prawidłowych i reprezentatywnych wyników. W warunkach normalnej pracy, zestyk prądowy jest obciążony, co oznacza, że rezystancja jego przejścia może znacznie różnić się od wartości mierzonych w trybie bez obciążenia. Dlatego, aby uzyskać wiarygodne dane, niezbędne jest pomiar przy maksymalnym obciążeniu, co pozwala na ocenę rzeczywistej wydajności systemu. Dobrą praktyką jest również regularne kontrolowanie stanu zestyków w różnych warunkach obciążeniowych, co może pomóc w wczesnym wykrywaniu problemów, takich jak zjawisko zużycia czy osadzania się zanieczyszczeń, które mogą wpłynąć na efektywność całego układu. Zgodnie z obowiązującymi standardami, jak na przykład PN-EN 60204-1, regularne testowanie i monitorowanie stanu zestyków jest zalecane, aby zapewnić bezpieczeństwo i niezawodność instalacji elektrycznych.

Pytanie 32

Co należy zrobić przed przystąpieniem do pomiaru rezystancji izolacji za pomocą megomierza?

A. Odłączyć zasilanie

B. Podłączyć urządzenie do sieci

C. Uziemić megomierz

D. Zmierzyć napięcie zasilania

Podłączanie urządzenia do sieci przed pomiarem rezystancji izolacji jest niebezpieczne i sprzeczne z zasadami bezpieczeństwa. Megomierz sam generuje wysokie napięcie potrzebne do wykonania pomiaru, więc dodatkowe podłączenie do sieci mogłoby spowodować przepięcie i uszkodzenie izolacji, a co gorsza, stanowić zagrożenie dla operatora. Z kolei pomiar napięcia zasilania nie jest konieczny przed pomiarem rezystancji izolacji. Owszem, pomiar napięcia może być istotny w innych kontekstach, ale dla tego konkretnego zadania kluczowe jest upewnienie się, że obwód jest beznapięciowy. Uziemienie megomierza, choć może wydawać się rozsądne, nie jest konieczne w kontekście pomiaru samej izolacji. Megomierze są projektowane tak, aby były bezpieczne w użyciu bez dodatkowego uziemienia, o ile są używane zgodnie z instrukcją producenta. Uziemienie może być ważne w innych kontekstach pomiarowych, ale nie w przypadku samego pomiaru rezystancji izolacji. Często mylne przekonanie o konieczności uziemienia wynika z niepełnego zrozumienia specyfikacji urządzeń pomiarowych. Dlatego kluczowe jest dokładne zapoznanie się z instrukcją obsługi urządzenia i przestrzeganie jej zaleceń dla danego typu pomiaru.

Pytanie 33

Którego typu wkładki bezpiecznikowe należy zastosować w półprzewodnikowym układzie energoelektronicznym przestawionym na schemacie?

A. gR

B. aM

C. gB

D. gTr

Wybór niewłaściwego typu wkładki bezpiecznikowej może prowadzić do poważnych konsekwencji w układach energoelektronicznych. Typ gB, mimo że jest powszechnie stosowany w różnych aplikacjach, nie jest optymalnym rozwiązaniem dla układów z półprzewodnikami. Jego wolniejszy czas reakcji w przypadku zwarcia powoduje, że może on nie zabezpieczyć wrażliwych elementów przed uszkodzeniem, co w praktyce może prowadzić do awarii całego systemu. Wkładki gR, z drugiej strony, są zaprojektowane specjalnie z myślą o takich zastosowaniach, oferując szybszą reakcję i lepszą ochronę. Podobnie, wkładki gTr są dedykowane do innych typów aplikacji, takich jak silniki elektryczne, ale nie są odpowiednie dla układów półprzewodnikowych. Typ aM, znany z zastosowania w obwodach prądu stałego, również nie zapewnia wymaganej ochrony przed prądami zwarciowymi w systemach, gdzie występują półprzewodniki. Stosowanie niewłaściwych wkładek może prowadzić do błędnych wniosków na temat ich efektywności oraz bezpieczeństwa, co jest szczególnie istotne w kontekście projektowania nowoczesnych systemów energoelektronicznych. Problemy związane z ich zastosowaniem mogą wynikać z niepełnego zrozumienia różnic między różnymi typami wkładek oraz ich właściwościami w kontekście ochrony komponentów elektrotechnicznych.

Pytanie 34

Funkcją układu przedstawionego na schemacie jest prostowanie

A. sześciopulsowe napięcia.

B. jednopulsowe napięcia.

C. dwupulsowe napięcia.

D. trójpulsowe napięcia.

Na rysunku mamy trójfazowy prostownik mostkowy z sześciu diod, czyli klasyczny układ, w którym każda faza jest podłączona do dwóch diod: jednej do bieguna dodatniego i jednej do bieguna ujemnego. Taki typ połączenia nie może dawać ani prostowania jednopulsowego, ani dwupulsowego, ani trójpulsowego, bo te nazwy odnoszą się do zupełnie innych konfiguracji prostowników. Jednopulsowe prostowanie występuje w najprostszym układzie z jedną diodą i jednofazowym źródłem – napięcie na obciążeniu ma tylko jeden „garb” na okres, połowę sinusoidy. Dwupulsowe prostowanie kojarzy się z klasycznym mostkiem Graetza jednofazowym lub układem z transformatorem z odczepem środkowym; tam w jednym okresie mamy dwa maksima napięcia wyprostowanego. Trójpulsowe prostowanie pojawia się w mniej typowych układach trójfazowych z trzema diodami (lub tyrystorami), np. przy połączeniu w gwiazdę bez pełnego mostka, gdzie w jednym okresie mamy trzy pulsy. Błąd w rozumowaniu często bierze się z tego, że ktoś patrzy tylko na liczbę faz (trzy fazy → „trójpulsowe”) albo tylko na kształt napięcia, a pomija liczbę elementów prostujących i sposób ich połączenia. Tymczasem w mostku trójfazowym, takim jak na schemacie, pracuje sześć diod i w każdym przedziale 60 stopni elektrycznych przewodzi inna para, co daje sześć odcinków, czyli sześć pulsów napięcia wyprostowanego na okres. W praktyce, kiedy uczysz się rozpoznawać układy prostownicze w dokumentacji technicznej czy na schematach rozdzielnic, warto od razu liczyć: ile jest diod/tyrystorów i jak są połączone. Układ z trzema diodami daje trójpulsowe, z czterema w jednofazie – dwupulsowe, z sześcioma w trójfazie – sześciopulsowe. Taka systematyka jest zgodna z opisami w katalogach producentów napędów i prostowników oraz z typową terminologią branżową stosowaną w normach dotyczących przekształtników energoelektronicznych.

Pytanie 35

Do jakiego celu wykorzystuje się przełącznik w układzie gwiazda-trójkąt w zasilaniu silnika trójfazowego?

A. Aby obniżyć prędkość obrotową

B. Aby poprawić przeciążalność

C. Aby zwiększyć moment rozruchowy

D. Aby zredukować prąd rozruchowy

Twierdzenie, że przełącznik gwiazda-trójkąt zwiększa moment rozruchowy jest błędne, ponieważ w rzeczywistości jego głównym celem jest zmniejszenie prądu rozruchowego, jak wcześniej wspomniano. W przypadku silników indukcyjnych, moment obrotowy podczas rozruchu jest proporcjonalny do kwadratu napięcia zasilającego. Dlatego przy uruchamianiu w układzie gwiazdy, gdzie napięcie jest niższe, moment obrotowy również będzie mniejszy. Zmniejszenie prędkości obrotowej nie jest również celem tego przełącznika; prędkość obrotowa silnika jest determinowana przez częstotliwość zasilania i liczbę par biegunów, a układ gwiazda-trójkąt nie wpływa na te parametry. Ponadto, zwiększenie przeciążalności w kontekście przełącznika gwiazda-trójkąt jest pojęciem mylnym. Przeciążalność to zdolność silnika do pracy przy wyższych niż nominalne obciążeniach przez krótki czas, co nie jest celem działania tego układu. Kluczowe jest zrozumienie, że przełącznik gwiazda-trójkąt stanowi tylko tymczasowe połączenie, które ma na celu zminimalizowanie prądu podczas rozruchu, a nie zwiększenie momentu czy prędkości. Zatem, podstawowym błędem myślowym jest mylenie funkcji przełącznika z innymi właściwościami silnika oraz jego pracy w różnych warunkach obciążeniowych.

Pytanie 36

W instalacji elektrycznej, której schemat przedstawiono na rysunku, po załączeniu napięcia łącznikiem elektrody świetlówki się żarzyły i nie nastąpił jej zapłon, a po zdemontowaniu zapłonnika nastąpił zapłon świetlówki. Jaki jest stan techniczny urządzeń wchodzących w skład oprawy oświetleniowej?

A. Dławik — sprawny, zapłonnik — sprawny, świetlówka — sprawna.

B. Dławik — sprawny, zapłonnik — uszkodzony, świetlówka — sprawna.

C. Dławik — uszkodzony, zapłonnik — sprawny, świetlówka — sprawna.

D. Dławik — uszkodzony, zapłonnik — sprawny, świetlówka — uszkodzona.

Analizując niepoprawne odpowiedzi, można zauważyć powszechne błędy logiczne oraz nieporozumienia dotyczące działania opraw oświetleniowych. W pierwszej z nieprawidłowych koncepcji zakłada się uszkodzenie dławika, co nie jest możliwe w świetle zaobserwowanego zjawiska żarzenia się elektrod. Dławik, jako element indukcyjny, ma za zadanie stabilizować przepływ prądu i umożliwiać odpowiednie napięcie. Twierdzenie, że zapłonnik jest sprawny, jest błędne, ponieważ powinien on wytworzyć wysokie napięcie do zapłonu, a jego brak skutkuje tylko żarzeniem elektrod, co jest objawem uszkodzenia. Kolejna niepoprawna odpowiedź sugeruje, że zarówno dławik, jak i zapłonnik są sprawne, co stoi w sprzeczności z faktem, że przy sprawnym dławiku i elektrodach brak inicjacji zapłonu wskazuje jednoznacznie na uszkodzenie zapłonnika. Warto zauważyć, że świetlówki są zaprojektowane w taki sposób, aby przy poprawnym działaniu dławika i zapłonnika zawsze uruchamiały się bez problemów. Podsumowując, kluczowym błędem jest zrozumienie roli zapłonnika i dławika w systemie, co prowadzi do mylnych wniosków i diagnoz, które mogą skutkować niewłaściwym podejściem do naprawy i konserwacji oświetlenia. Właściwe zrozumienie funkcji tych elementów jest niezbędne dla skutecznej diagnostyki usterek w układach oświetleniowych.

Pytanie 37

Układ energoelektroniczny oznaczony symbolem PT na przedstawionym schemacie układu zasilania silnika trójfazowego zaliczany jest do urządzeń

A. pomiarowych.

B. zabezpieczających.

C. regulacyjnych.

D. rozdzielczych.

Na schemacie widać zespół sześciu elementów półprzewodnikowych T1–T6 połączonych w typową strukturę trójfazowego przekształtnika zasilającego silnik klatkowy. Taki blok nie służy do pomiaru, rozdziału ani bezpośrednego zabezpieczania obwodu, tylko do kształtowania przebiegu napięcia i prądu zasilającego maszynę. Częsty błąd polega na tym, że jeśli ktoś widzi dodatkowy „moduł” pomiędzy siecią a silnikiem, to automatycznie kojarzy go z zabezpieczeniami albo aparaturą rozdzielczą. Tymczasem funkcje pomiarowe realizują najczęściej przekładniki prądowe, woltomierze, analizatory sieci, liczniki energii – są one dołączane równolegle lub szeregowo, ale nie zmieniają w sposób zasadniczy przebiegu napięcia zasilającego silnik. Aparatura rozdzielcza to z kolei rozdzielnice, wyłączniki mocy, rozłączniki, szyny zbiorcze, które tylko łączą, rozłączają i rozdzielają energię elektryczną na poszczególne obwody, bez ingerencji w kształt napięcia i prądu. Podobnie z zabezpieczeniami: wyłączniki nadprądowe, bezpieczniki topikowe, wyłączniki silnikowe, wyłączniki różnicowoprądowe, przekaźniki termiczne – ich główną rolą jest odłączenie obwodu w sytuacji awaryjnej, a nie płynna zmiana parametrów pracy silnika. W przekształtniku tyrystorowym lub tranzystorowym nadrzędnym celem jest regulacja, czyli sterowanie wartością napięcia, częstotliwości, fazą czy kształtem przebiegu. To właśnie odróżnia urządzenie regulacyjne od typowych układów zabezpieczających czy pomiarowych. Mylenie tych funkcji wynika często z tego, że przekształtniki mocy mają wbudowane własne zabezpieczenia i układy diagnostyczne, ale są to tylko funkcje pomocnicze – ich podstawowa rola w układzie napędowym to sterowanie i regulacja pracy silnika.

Pytanie 38

Który z przedstawionych na rysunkach mierników nie będzie przydatny podczas pomiarów skuteczności ochrony przeciwporażeniowej w układzie sieciowym TN-C?

A. B.

B. D.

C. A.

D. C.

Wybór miernika cęgowego do pomiarów skuteczności ochrony przeciwporażeniowej w układzie TN-C jest błędny, ponieważ narzędzie to nie jest przystosowane do oceny właściwości izolaacyjnych i ciągłości przewodów ochronnych. Mierniki cęgowe, takie jak MRU-201, są doskonałe do pomiaru prądu roboczego w obwodach, jednak nie mogą dostarczyć informacji o kluczowych parametrach dotyczących bezpieczeństwa. Podczas pomiarów w układach TN-C, istotne jest monitorowanie rezystancji izolacji oraz ciągłości przewodów ochronnych, co jest zgodne z wytycznymi zawartymi w normach takich jak PN-IEC 60364-6. Użytkownicy często mylą funkcje różnych typów mierników, co prowadzi do nieprawidłowych wniosków. Warto pamiętać, że skuteczna ochrona przeciwporażeniowa wymaga zastosowania odpowiednich urządzeń pomiarowych, które pozwolą na zbadanie stanów krytycznych instalacji. Dlatego też, wybór mierników uniwersalnych, które umożliwiają przeprowadzenie wszystkich niezbędnych pomiarów, jest kluczowy dla zapewnienia bezpieczeństwa i zgodności z obowiązującymi normami. Typowe błędy myślowe w tym kontekście obejmują nadmierne zaufanie do jednego rodzaju narzędzia pomiarowego oraz brak wiedzy na temat specyfiki poszczególnych układów elektrycznych.

Pytanie 39

Układ pomiarowy, którego schemat przedstawiono na rysunku, pozwala na sprawdzenie

A. rezystancji uziemienia uziomu ochronnego.

B. impedancji pętli zwarcia.

C. rezystancji izolacji podłogi stanowiska izolowanego.

D. ciągłości przewodów wyrównawczych.

Wybór odpowiedzi dotyczącej impedancji pętli zwarcia jest błędny, ponieważ tego rodzaju pomiar dotyczy całkowitej rezystancji obwodu elektrycznego, a nie izolacji podłogi. Impedancja pętli zwarcia używana jest głównie do oceny skuteczności zabezpieczeń przeciwwybuchowych i jest istotna w kontekście ochrony przed skutkami zwarć. Użytkownik, który myśli, że pomiar impedancji pętli zwarcia jest równoważny pomiarowi rezystancji izolacji, mógłby mylnie sądzić, że te dwa pomiary dostarczają tych samych informacji, co jest nieprawdziwe. Kolejna niepoprawna odpowiedź, dotycząca ciągłości przewodów wyrównawczych, również nie jest spójna z przedstawionym układem. Ciągłość przewodów jest ważna do zapewnienia skutecznej ochrony przed porażeniem, ale nie jest ona bezpośrednio związana z badaniem izolacji podłogi. Podobnie, odpowiedź sugerująca pomiar rezystancji uziemienia jest myląca, ponieważ dotyczy ona innego aspektu systemu elektrycznego, a nie jakości izolacji. Ostatnia błędna odpowiedź, dotycząca rezystancji izolacji podłogi stanowiska izolowanego, jest bliska prawidłowej, jednak nie zrozumiałe dla użytkownika może być, w jakim kontekście pomiar ten jest przeprowadzany. Niezrozumienie różnic pomiędzy tymi zjawiskami może prowadzić do nieprawidłowej oceny bezpieczeństwa instalacji elektrycznych, co w konsekwencji może zagrażać zdrowiu i bezpieczeństwu użytkowników.

Pytanie 40

Która z poniższych czynności nie jest częścią badań eksploatacyjnych silnika elektrycznego?

A. Pomiar napięcia zasilania

B. Rozruch próbny urządzenia

C. Sprawdzenie stanu ochrony przeciwporażeniowej

D. Pomiar rezystancji uzwojeń stojana

W kontekście badań eksploatacyjnych silnika elektrycznego, każda z wymienionych czynności ma swoje znaczenie, ale nie wszystkie są klasyfikowane jako badania samych silników. Pomiar rezystancji uzwojeń stojana jest jednym z najważniejszych badań, które pozwala na ocenę stanu izolacji. Uszkodzenie izolacji może prowadzić do zwarć, co z kolei zagraża nie tylko funkcjonowaniu silnika, ale także bezpieczeństwu użytkowników. Rozruch próbny urządzenia jest kluczowy dla sprawdzenia, czy silnik działa zgodnie z jego specyfikacją i czy nie występują nieprawidłowości w jego pracy. Z kolei sprawdzenie stanu ochrony przeciwporażeniowej jest fundamentalne dla zapewnienia bezpieczeństwa elektrycznego, a jego pominięcie może prowadzić do poważnych wypadków. Wydaje się więc, że pomiar napięcia zasilania powinien być również postrzegany jako istotny, jednak poprzez skoncentrowanie się na nim, można przeoczyć istotne detale związane z samym stanem silnika. W rzeczywistości, badania eksploatacyjne skupiają się głównie na diagnostyce i analizie wewnętrznej stanu silnika, co oznacza, że pomiar napięcia, mimo że ważny w kontekście zasilania, nie dostarcza informacji o zdrowiu silnika. Właściwe podejście do badań eksploatacyjnych wymaga zrozumienia, które czynności mają kluczowe znaczenie dla oceny wewnętrznych komponentów silnika, a które są związane z jego zasilaniem i eksploatacją w kontekście zewnętrznym.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej