Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Pszczelarz
Kwalifikacja: ROL.03 - Prowadzenie produkcji pszczelarskiej
Data rozpoczęcia: 19 stycznia 2026 23:05
Data zakończenia: 19 stycznia 2026 23:17

Egzamin zdany!

Wynik: 29/40 punktów (72,5%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Typowym szkodnikiem miodu jest

A. trojszyk ciemny.

B. roztoczek suszowy.

C. mącznik młynarek.

D. motylica mniejsza.

Roztoczek suszowy (Acarus siro) faktycznie uchodzi za jeden z najbardziej typowych szkodników miodu oraz produktów pszczelich przechowywanych w magazynach i pasiekach. Ten mikroskopijny pajęczak świetnie radzi sobie w środowisku o podwyższonej wilgotności i temperaturze, szczególnie gdy miód nie jest odpowiednio zabezpieczony. W praktyce, z mojego doświadczenia, najczęściej spotyka się go w słabo wentylowanych miejscach lub tam, gdzie miód stoi długo w nieprzystosowanych pojemnikach. Roztoczek suszowy żywi się nie tylko miodem, ale i woskiem, pyłkiem czy nawet resztkami martwych owadów, co sprawia, że może znacząco pogorszyć zarówno smak, jak i jakość przechowywanych produktów. Branżowe standardy wskazują na konieczność stosowania pojemników szczelnych i higienicznych oraz regularnej kontroli magazynów jako podstawowe środki zapobiegawcze. Warto wiedzieć, że takie roztocze są trudne do dostrzeżenia gołym okiem, ale ich obecność zdradza charakterystyczny, nieprzyjemny zapach i pojawienie się grudek lub nalotu na powierzchni miodu. Osobiście uważam, że świadomość zagrożenia ze strony roztoczka suszowego to podstawa dla każdego, kto chce się profesjonalnie zajmować przechowywaniem produktów pszczelich. Dobrze jest też zadbać o utrzymanie odpowiedniej wilgotności w magazynie – poniżej 60% – bo to już znacznie utrudnia rozwój tego szkodnika. Wreszcie, regularne przeglądy stanu magazynów i szybka reakcja na pierwsze oznaki inwazji to najlepsza praktyka, bo zwalczanie roztoczy bywa żmudne i czasochłonne.

Pytanie 2

Po stwierdzeniu której choroby stosuje się zabieg podwójnego przesiedlenia rodziny?

A. Zatrucia nektarem.

B. Choroby sporowcowej.

C. Zaziębienia czerwiu.

D. Zgnilca złośliwego.

Zabieg podwójnego przesiedlenia rodziny pszczelej to klasyczne i według mnie bardzo skuteczne działanie, które stosuje się przede wszystkim w przypadku wykrycia zgnilca złośliwego (czyli amerykańskiego zgnilca czerwiu). Ta choroba bakteryjna jest szczególnie trudna do zwalczenia, bo zarodniki Paenibacillus larvae potrafią przetrwać przez wiele lat w środowisku pasiecznym, na plastrach, ulach i sprzęcie, więc standardowe metody dezynfekcji nie zawsze działają. W praktyce, podwójne przesiedlenie polega na dwustopniowym przeniesieniu rodziny do czystego ula, z jednoczesnym całkowitym usunięciem i utylizacją skażonych plastrów i wyposażenia – najpierw przesiedla się pszczoły bez czerwiu, a po kilku dniach jeszcze raz na kolejne czyste ramki. Dzięki temu radykalnie ogranicza się ryzyko przetrwania zarodników i rozprzestrzeniania się choroby w pasiece. Takie działanie jest zgodne z zaleceniami Inspekcji Weterynaryjnej i podręczników branżowych, bo pozwala uratować zdrowe pszczoły, a jednocześnie nie narażać reszty rodzin. Warto też pamiętać, że w przypadku zgnilca złośliwego niezbędne jest ścisłe przestrzeganie procedur bioasekuracji i ścisły nadzór weterynaryjny – bez tego ryzyko nawrotów i strat w pasiece jest naprawdę wysokie. Z własnego doświadczenia mogę powiedzieć, że to czasochłonne, ale naprawdę skuteczne. Dobrze rozumieć, że w innych chorobach – np. sporowcowej czy zatruciu – tego typu radykalne przesiedlenie nie ma takiego uzasadnienia praktycznego.

Pytanie 3

Na rysunku przedstawiono kwiaty

A. głogu.

B. berberysu.

C. lipy.

D. wierzby.

Prawidłowo wskazałeś kwiaty lipy. Kwiaty tego drzewa są bardzo charakterystyczne – mają drobne, żółtawe płatki zebrane w baldachogrona, a do tego zawsze występuje tzw. podkwiatowa podsadka, którą łatwo rozpoznać jako wydłużony, jasnozielony listek przyczepiony do szypułki kwiatostanu. W praktyce to właśnie ta podsadka jest jednym z najważniejszych wyróżników kwiatu lipy spośród innych drzew liściastych w Polsce. W branży zielarskiej i farmaceutycznej kwiat lipy jest wysoko ceniony za właściwości napotne, uspokajające i łagodzące objawy przeziębienia – nie bez powodu napary z lipy znajdują się w apteczkach domowych. Moim zdaniem, warto znać ten gatunek również w kontekście miejskich nasadzeń, bo lipa nie tylko daje cień, ale także przyciąga owady zapylające i poprawia mikroklimat. Jeśli chodzi o standardy rozpoznawania roślin, zawsze warto zwracać uwagę na szczegóły morfologiczne – kształt liści, obecność podsadek, strukturę kwiatostanów. Z mojego doświadczenia wynika, że te detale nieraz ratują przed pomyłką, szczególnie podczas terenowych prac dendrologicznych czy zielarskich. Osobiście uważam, że rozpoznanie lipy to podstawa dla każdego technika związanej z ochroną środowiska lub ogrodnictwem.

Pytanie 4

Które z wymienionych osobników pszczelich są w normalnych warunkach karmione tylko czystym mleczkiem pszczelim?

A. Trutnie przez całe życie.

B. Robotnice przez całe życie.

C. Larwy robotnic i trutni do 16 dnia życia.

D. Larwy robotnic i trutni do 3 dnia życia.

To właśnie larwy robotnic i trutni są przez pierwsze trzy dni swego życia intensywnie karmione czystym mleczkiem pszczelim. Takie postępowanie wynika z biologii rozwoju pszczół: mleczko ma niesamowicie bogaty skład, pełen białka, witamin, hormonów i innych substancji odżywczych, co przyspiesza wzrost zarodków i umożliwia prawidłowe kształtowanie się przyszłych osobników. Później ich dieta się zmienia – dostają mieszankę pyłku, miodu i nieco mniej wartościowego mleczka. Co ciekawe, tylko larwy potencjalnych matek (królowych) są karmione wyłącznie czystym mleczkiem od początku do końca rozwoju, stąd ich unikalne właściwości i odmienna fizjologia. Hodowcy pszczół wykorzystują tę wiedzę m.in. przy produkcji mateczników czy pobieraniu mleczka pszczelego do celów handlowych. Z mojego doświadczenia w pasiece wynika, że precyzyjne rozróżnienie okresów karmienia jest kluczowe dla skutecznej gospodarki pasiecznej – gdy pszczelarz nie pilnuje tych etapów, może mieć problem np. z wychowem matek czy zdrowotnością rodziny pszczelej. Warto o tym pamiętać praktykując, bo to podstawa dobrych praktyk w branży pszczelarskiej, potwierdzona w każdym podręczniku czy nowoczesnych wytycznych.

Pytanie 5

W jakiej formie należy zastosować lek widoczny na ilustracji?

A. Ułożyć tabletkę na powałce ula.

B. Podać tabletkę rozpuszczoną w syropie.

C. Zawiesić tabletkę między plastrami z czerwiem.

D. Wprowadzić tlącą się tabletkę przez wylot.

Apiwarol to lek weterynaryjny przeznaczony do zwalczania warrozy u pszczół w formie tabletek fumigacyjnych. Kluczowe jest to, że jego skuteczność wynika ze sposobu aplikacji – tabletka musi się tlić, a powstały dym przenika przez ul, eliminując roztocza Varroa destructor. Cała procedura polega na tym, że tlącą się tabletkę umieszcza się na specjalnej płytce lub druciku i wprowadza przez wylot ula. I to nie jest tylko instrukcja producenta – większość doświadczonych pszczelarzy zgadza się, że dym najlepiej przenika, gdy podamy go bezpośrednio przez wylot, bo wtedy dociera do wszystkich zakamarków ula, gdzie przebywają zarówno dorosłe pszczoły, jak i czerw. Zamykając wylot na kilka minut, uzyskujemy pełne rozprzestrzenienie dymu. Z mojego doświadczenia, nie ma lepszego sposobu niż ten opisany w instrukcji, bo inne metody są albo nieefektywne, albo mogą prowadzić do skażenia miodu. Warto pamiętać też o standardach branżowych – w Polsce Apiwarol jest zarejestrowany wyłącznie do fumigacji i nie należy go stosować inaczej, zwłaszcza żeby nie zaszkodzić rodzinie pszczelej czy nie dopuścić do pozostałości w produktach pszczelich. W praktyce dobre przygotowanie ula, odpowiednia pogoda (temperatura powyżej 10°C) i zachowanie środków ostrożności to podstawa skutecznej i bezpiecznej kuracji.

Pytanie 6

Na podstawie przedstawionej normy spożycia pokarmów przez jedną rodzinę pszczelą w ciągu roku oblicz, ile kilogramów pokarmu pyłkowego potrzebuje rodzina pszczela w okresie od początku lutego do końca czerwca w danym roku.

Produkt	Miesiące roku												Razem
Produkt	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	Razem
Miód, kg	1	1	3	8	15	20	15	13	8	3	2	1	90
Pyłek, kg	-	0,3	1,8	3,6	6,6	8,1	5,4	3,6	0,6	-	-	-	30

A. 10,2 kg

B. 12,0 kg

C. 18,3 kg

D. 20,4 kg

Dobry wybór, bo odpowiedź 20,4 kg jest zgodna z normą spożycia pyłku przez rodzinę pszczelą w podanym okresie. Jeśli popatrzysz na tabelę, to od początku lutego (miesiąc 2) do końca czerwca (miesiąc 6) trzeba zsumować wartości: 0,3 kg (luty), 1,8 kg (marzec), 3,6 kg (kwiecień), 6,6 kg (maj) i 8,1 kg (czerwiec). To daje razem 0,3 + 1,8 + 3,6 + 6,6 + 8,1 = 20,4 kg. W praktyce takie szczegółowe wyliczenia przydają się przy planowaniu gospodarki pasiecznej, zwłaszcza gdy pasieka ma ograniczony dostęp do pożytków pyłkowych. Warto wiedzieć, że pyłek jest kluczowym źródłem białka dla rozwoju czerwiu i siły rodziny, szczególnie na wiosnę, kiedy rodzina się rozwija. Moim zdaniem, jeśli pszczelarz nie przewidzi odpowiedniej ilości pyłku na początku sezonu, może to skutkować osłabieniem rodziny i niższą produkcją miodu w szczycie sezonu. Dobrym nawykiem jest też obserwowanie, czy rodziny magazynują pyłek i czy czasem nie potrzebują dodatkowego wsparcia – na przykład podkarmiania ciastem pyłkowym, gdy natura zawodzi. Takie wyliczenia uczą skrupulatności, a skrupulatność to podstawa w zawodzie pszczelarza. Standardy branżowe podkreślają, że planowanie zapasów pyłku i monitorowanie jego spożycia przekłada się bezpośrednio na zdrowotność i produktywność rodzin pszczelich.

Pytanie 7

Której rasy pszczół dotyczy zamieszczony opis?

Osobniki należące do tej rasy są najmniejsze spośród występujących w Polsce pszczół. Ciało mają pokryte szarobiałym owłosieniem. Są łagodne, mają najmniejszą skłonność do rojenia, miód sklepią na mokro, silnie klują gniazdo, ul trzymają niezbyt czysto. Cechuje je duża skłonność do rabunku. Posiadają najdłuższe języczki dzięki czemu są cenione jako dobre zapylaczki.

A. Środkowoeuropejskiej.

B. Włoskiej.

C. Kaukaskiej.

D. Krainskiej.

Opis, który został przedstawiony, jednoznacznie wskazuje na pszczołę rasy kaukaskiej. To właśnie pszczoły kaukaskie są znane z tego, że mają najmniejsze rozmiary spośród ras występujących w Polsce oraz szarobiałe owłosienie. Cechą bardzo charakterystyczną dla tej rasy jest wyjątkowo długi języczek – to dzięki temu pszczoły te świetnie radzą sobie z zapylaniem roślin o głębokich kwiatach, na przykład koniczyny czerwonej czy lucerny. Praktyka pokazuje, że w sadach czy na plantacjach lucerny kaukaskie są często wybierane właśnie ze względu na tę cechę – lepiej niż inne rasy wykorzystują pożytki trudniej dostępne. Jeśli chodzi o zachowanie, rzadko się rojają i są dość łagodne, chociaż trzeba liczyć się z ich dużą skłonnością do rabunku – to czasem bywa problematyczne w gospodarstwach, gdzie jest większe zagęszczenie uli. Z mojego doświadczenia wynika, że niewłaściwa higiena uli oraz miód sklepiony na mokro (czyli z wyższą wilgotnością) są często wskazywane jako minusy przy prowadzeniu pasieki – miód taki jest mniej trwały. To pokazuje, że wybór rasy pszczół powinien być świadomy i dostosowany do specyficznych potrzeb gospodarstwa. W literaturze branżowej, jak np. poradniki Polskiego Związku Pszczelarskiego, te cechy rasy kaukaskiej są uznawane za typowe i stanowią ważne kryterium w codziennej praktyce pszczelarza.

Pytanie 8

Zaraźliwą chorobą bakteryjną atakującą starszy czerw pszczeli jest

A. posocznica bakteryjna.

B. chroniczny paraliż pszczół.

C. zgnilec złośliwy.

D. choroba sporowcowa.

Odpowiedź jest prawidłowa, bo zgnilec złośliwy, znany też jako zgnilec amerykański, to właśnie ta najgroźniejsza i najbardziej zaraźliwa bakteryjna choroba czerwiu pszczelego, szczególnie tego starszego. Wywołuje ją bakteria Paenibacillus larvae. Typowe objawy to rozpadnięty, galaretowaty czerw, nieprzyjemny zapach i charakterystyczne zapadnięcie wieczek komórek. W praktyce hodowlanej nawet jedna zakażona komórka może stanowić ryzyko dla całej pasieki, bo bakteria tworzy oporne na warunki środowiskowe przetrwalniki – mogą one przetrwać w ulach, sprzęcie czy miodzie latami. Dlatego właśnie dobre praktyki branżowe nakazują regularne kontrole rodzin, szczególnie w okresie intensywnego rozwoju czerwiu, a także dezynfekcję sprzętu i w razie wykrycia zgnilca – bezwzględną likwidację chorej rodziny oraz sprzętu, zgodnie z wytycznymi PIWet. Z mojego doświadczenia najważniejsze jest szybkie rozpoznanie pierwszych objawów, bo szybka izolacja pozwala ograniczyć straty. Ciekawostką jest, że zgnilec złośliwy występuje w całej Europie i jest chorobą zwalczaną z urzędu. Wiedza o nim to absolutna podstawa dla każdego, kto na serio myśli o prowadzeniu pasieki.

Pytanie 9

Który typ użytkowy świń przedstawiono na rysunku?

A. Tłuszczowo-mięsny.

B. Smalcowy.

C. Mięsny.

D. Słoninowy.

Bardzo często spotyka się mylenie typu mięsnego z tłuszczowo-mięsnym lub wręcz ze słoninowym, co wynika z nieznajomości szczegółów anatomii i przeznaczenia poszczególnych linii użytkowych świń. Typ słoninowy wyróżnia się znacznie grubszą warstwą tłuszczu podskórnego i cięższą sylwetką – takie zwierzęta mają krótszy, głębszy tułów, a całe ciało jest bardziej masywne i szerokie. W praktyce hodowlanej świnie słoninowe są wybierane głównie tam, gdzie produkcja tłuszczu jest ważniejsza niż ilość mięsa – choć obecnie ten kierunek traci na znaczeniu, bo rynek oczekuje raczej wartościowych, odtłuszczonych tusz. Typ tłuszczowo-mięsny to pośredni wariant, gdzie uzyskuje się zarówno przyzwoitą ilość mięsa, jak i tłuszczu, ale proporcja tych składników nie spełnia najwyższych wymagań zakładów mięsnych. Często wydaje się, że taki kompromis jest najlepszy, jednak z mojego doświadczenia – to podejście nie sprawdza się tam, gdzie najważniejsza jest specjalizacja i wysokie parametry jakościowe mięsa. Typ smalcowy natomiast jest już praktycznie nieobecny w nowoczesnej produkcji; kiedyś takie świnie hodowano dla smalcu i tłuszczu, mają one bardzo krótkie, szerokie i głębokie ciało, a mięso schodzi na dalszy plan. Typowe błędy to ocenianie wyłącznie po wielkości zwierzęcia albo masywności, podczas gdy w praktyce najważniejsze są proporcje tułowia, umięśnienie i linia grzbietu. Prawidłowa identyfikacja typu wymaga zrozumienia nie tylko wyglądu zewnętrznego, ale i całego kontekstu użytkowego oraz oczekiwań przemysłu spożywczego – a to już nie jest takie oczywiste na pierwszy rzut oka.

Pytanie 10

Wilgotność optymalna w pomieszczeniach dla bydła wynosi

A. od 60% do 80%

B. od 40% do 60%

C. od 80% do 90%

D. od 30% do 40%

Wilgotność w granicach 60–80% w pomieszczeniach dla bydła to taki złoty środek, który się naprawdę sprawdza w praktyce hodowlanej. Właściwy poziom wilgotności wpływa na komfort zwierząt, ich zdrowie oraz wyniki produkcyjne. Gdy powietrze nie jest ani zbyt suche, ani przesadnie wilgotne, minimalizuje się ryzyko schorzeń układu oddechowego i stresu cieplnego. Zbyt sucha atmosfera (poniżej 60%) prowadzi do wysuszania błon śluzowych, co ułatwia wnikanie patogenów, a nadmierna wilgotność (powyżej 80%) podnosi ryzyko rozwoju grzybów i bakterii. Standardy branżowe, np. wytyczne Polskiej Federacji Hodowców Bydła czy Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, jasno podkreślają, że 60–80% to optymalny zakres. Spotkałem się też z opiniami rolników, że przy tej wilgotności bydło jest spokojniejsze, lepiej przyrasta i rzadziej choruje. W praktyce, kontrola tego parametru często łączy się z odpowiednią wentylacją i zarządzaniem mikroklimatem w oborze – to naprawdę robi różnicę, nawet jeśli na pierwszy rzut oka wydaje się mało istotne. Sam kiedyś bagatelizowałem ten aspekt, ale po kontroli zootechnika musiałem zmienić podejście. Warto inwestować w higrometry i wentylatory, bo to przekłada się na realne korzyści w hodowli.

Pytanie 11

Według W. Ostrowskiej najlepiej zimują pszczoły, które wygryzają się

A. do połowy lipca.

B. na przełomie sierpnia i września.

C. na przełomie lipca i sierpnia.

D. około połowy października.

Według W. Ostrowskiej pszczoły, które wygryzają się na przełomie sierpnia i września, najlepiej znoszą zimowlę. Wynika to z tego, że w tym okresie warunki środowiskowe sprzyjają prawidłowemu rozwojowi młodych robotnic, a jednocześnie nie są one jeszcze narażone na przeciążenie pracami polowymi, które mocno wyczerpują starsze pszczoły letnie. Z mojego doświadczenia wynika, że takie pszczoły mają dużo więcej czasu na odpowiednie nagromadzenie zapasów białka w ciele tłuszczowym, co potem przekłada się na ich większą odporność na stresy zimowe i choroby, zwłaszcza nosemozę. Pszczoły wychodzące z komórek w tym czasie lepiej znoszą zimowe bezloty, bo mają jeszcze stosunkowo świeżą fizjologię i są mniej „zużyte” w porównaniu do robotnic późniejszych lub wcześniejszych. W praktyce pszczelarze starają się tak prowadzić rodziny, by szczyt wychowu pszczół zimowych przypadał właśnie na przełom sierpnia i września – to jest kluczowy element udanej zimowli według standardów i dobrych praktyk. Dobrym przykładem jest opóźnianie ostatnich miodobrań oraz wczesne dokarmianie, żeby matka miała warunki do czerwiu właśnie w tym najważniejszym terminie. To, moim zdaniem, takie trochę złote minimum, jeżeli chce się mieć silną rodzinę na wiosnę.

Pytanie 12

Ile czystego azotu znajduje się w 30 tonach obornika, zawierającego średnio 0,5% azotu?

A. 300 kg

B. 50 kg

C. 150 kg

D. 500 kg

Obliczenie ilości czystego azotu w oborniku to wbrew pozorom bardzo praktyczna umiejętność, szczególnie jeśli zarządzasz nawożeniem w gospodarstwie rolnym. Poprawna odpowiedź, czyli 150 kg, wynika bezpośrednio z prostego działania: 30 ton obornika to 30 000 kg, a przy zawartości 0,5% azotu robimy tak: 30 000 kg × 0,5% = 30 000 × 0,005 = 150 kg. To właśnie tyle czystego azotu trafi na pole z taką dawką obornika. Z mojego doświadczenia gospodarczego wynika, że świadomość rzeczywistej ilości składników w nawozach naturalnych pomaga uniknąć zarówno niedoborów, jak i przenawożenia, co przekłada się na lepsze plonowanie, ale też oszczędności i ekologię. Zwróć uwagę, że normy i dobre praktyki nawożenia, na przykład według zaleceń IUNG, zawsze wskazują na potrzebę precyzyjnego określania dawek azotu. Nawet niewielkie pomyłki w oszacowaniach mogą prowadzić do marnowania pieniędzy lub nadmiernego obciążenia środowiska. Praktyka pokazuje, że czasem rolnicy zawyżają lub zaniżają zawartość azotu w oborniku, nie znając dokładnych proporcji — tu właśnie liczy się umiejętność takich obliczeń. Co ciekawe, w zależności od sposobu przechowywania i rodzaju obornika, zawartość azotu może się nieco różnić, ale warto bazować na uśrednionych wartościach, zwłaszcza w planowaniu nawożenia na większych areałach. Podsumowując, taka wiedza to podstawa nowoczesnego, świadomego rolnictwa.

Pytanie 13

Obszar porośnięty maliną leśną zajmuje 2% obszaru lasu o powierzchni 50 ha. Oblicz zasób surowca miodowego, jeśli wydajność miodowa maliny wynosi 100 kg/ha.

A. 200 kg

B. 150 kg

C. 50 kg

D. 100 kg

Wiele osób podczas rozwiązywania tego typu zadań popełnia dość podobne błędy, których źródłem są głównie nieścisłości w liczeniu procentów lub niewłaściwe zrozumienie, jak przekłada się wydajność na powierzchnię. Przykładowo, wybierając 150 kg lub 200 kg, można było założyć, że malina zajmuje większy niż rzeczywisty fragment lasu – a wystarczyło poprawnie policzyć 2% z 50 ha, co daje tylko 1 ha. W przypadku 50 kg pojawia się inny, również typowy problem: czasem ktoś po prostu zapomina pomnożyć przez wydajność lub myli kolejność działań, dzieląc zamiast mnożyć. Branżową dobrą praktyką jest zawsze rozbijanie zadania na etapy – najpierw wyliczamy, ile hektarów faktycznie zajmuje dana roślina, potem dopiero przeliczamy to na jednostki produkcyjne, czyli kilogramy, litry miodu czy inne surowce. W pracy technika czy leśnika te podstawowe umiejętności matematyczne są wręcz niezbędne. Moim zdaniem, gdy pojawiają się wyniki powyżej 100 kg, zwykle ktoś z rozpędu mnoży przez całą powierzchnię lasu lub dodaje jakieś „rezerwy na oko”, co nie jest zgodne z branżowym podejściem. Przypomnę, że w tego typu zadaniach nie chodzi o zgadywanie, tylko o rzetelne przełożenie danych liczbowych na rzeczywistą wartość. Dobre praktyki zalecają tu cierpliwość i dokładność – najlepiej krok po kroku, żeby nie pogubić się między hektarami a kilogramami. Takie zadania są też świetnym treningiem logicznego myślenia, bo pokazują, jak prosta matematyka przekłada się na skuteczne planowanie w gospodarce leśnej i pszczelarskiej.

Pytanie 14

Nostrzyk biały jest pożytkiem

A. jesiennym.

B. późnoletnim.

C. wiosennym.

D. wczesnoletnim.

Wiele osób myli okres kwitnienia nostrzyku białego, bo rzeczywiście w polskich warunkach kalendarz pożytkowy potrafi być zagmatwany. Często popełnianym błędem jest utożsamianie nostrzyku białego z pożytkiem jesiennym lub późnoletnim – być może przez to, że nostrzyk żółty kwitnie później, a oba gatunki bywają ze sobą mylone. Jednak nostrzyk biały zaczyna kwitnąć już w czerwcu i szczyt tego procesu przypada właśnie na początek lata, czyli typowy pożytek wczesnoletni. Błędne zakwalifikowanie go jako pożytku wiosennego też nie jest prawidłowe, bo wtedy w terenie królują zupełnie inne rośliny, głównie mniszek lekarski i rzepak ozimy. Natomiast jesień w pszczelarstwie to okres, kiedy praktycznie nie ma już większych pożytków, a kwitnienie nostrzyku białego do tego czasu dawno się kończy. Bardzo często osoby, które nie miały praktyki w prowadzeniu pasieki lub nie śledziły kalendarza pożytkowego, mylą się w tej kwestii, sugerując się ogólną dostępnością rośliny w krajobrazie, a nie realnym okresem jej kwitnienia. Warto też zauważyć, że nostrzyk biały jako roślina dwuletnia może mieć różne terminy zakwitu zależnie od stanowiska, ale według zaleceń wielu polskich pszczelarzy z doświadczeniem, to właśnie przełom czerwca i lipca jest okresem największej wydajności nektarowej. Jeżeli ktoś planuje gospodarkę pasieczną, to zdecydowanie powinien rozróżniać nostrzyk biały od innych pożytków i właściwie uzupełniać nim ubogie okresy wczesnego lata, dbając o ciągłość dostępu do nektaru dla pszczół. To nie tylko zgodne z dobrą praktyką branżową, ale wręcz niezbędne dla utrzymania zdrowej i dobrze rozwijającej się rodzinie pszczelej.

Pytanie 15

Której rasy koni dotyczy zamieszczony opis?

Jest rodziną, prymitywną rasą koni, wywodzącą się od dzikich koni, zwanych tarpanami, odporną na choroby i trudne warunki utrzymania.

A. Konika polskiego.

B. Konia śląskiego.

C. Konia małopolskiego.

D. Konia huculskiego.

Opis konika polskiego doskonale wpisuje się w charakterystykę podaną w pytaniu. Konik polski to jedna z nielicznych ras koni, która bezpośrednio wywodzi się od dawnych dzikich tarpanów, żyjących niegdyś na terenach Europy Środkowo-Wschodniej. Jest to rasa bardzo prymitywna, co oznacza, że przez setki lat była selekcjonowana głównie przez naturę, a nie człowieka. Moim zdaniem to właśnie ta naturalna selekcja sprawiła, że konik polski stał się niezwykle odporny na choroby, a także na trudne warunki klimatyczne – świetnie znosi zarówno mrozy, jak i niedobór jedzenia. Z mojego doświadczenia wynika, że w praktyce koniki polskie są bardzo popularne w hodowlach ekologicznych, gdzie nie stosuje się intensywnej opieki weterynaryjnej czy specjalistycznych pasz. Często wykorzystuje się je też do ekstensywnego wypasu, np. w rezerwatach przyrody, bo świetnie radzą sobie na uboższych pastwiskach. Branżowe dobre praktyki zalecają właśnie tę rasę wszędzie tam, gdzie ważna jest samodzielność zwierząt i minimalizacja kosztów utrzymania. Warto też zauważyć, że koniki polskie są cenione w rekreacji, hipoterapii oraz jako konie robocze przy lżejszych pracach. Nie bez powodu mówi się, że to koń „do zadań specjalnych”, szczególnie w trudniejszym klimacie czy w terenie, gdzie inne rasy mogłyby nie przetrwać.

Pytanie 16

Pszczelarz wykonując główny przegląd jesienny oszacował zgromadzony miód w gnieździe na 2 kg.
Z ilu kg cukru musi wykonać syrop 3:2, aby uzupełnić żelazny zapas?

A. 7 kg

B. 3 kg

C. 6 kg

D. 2 kg

Wielu początkujących pszczelarzy mylnie zakłada, że każda ilość cukru zamieniona w syrop niemal w całości zamienia się w zapas pokarmowy dla pszczół, co niestety nie jest prawdą. Za mała ilość cukru, na przykład 2 lub 3 kg, nie wystarczy do uzupełnienia żelaznego zapasu, bo po pierwsze – część masy znika podczas fermentacji, parowania czy przerabiania przez pszczoły, po drugie – syrop o za małym stężeniu może być źle pobierany lub nie zasklepiony w całości, przez co nie będzie się nadawał jako długoterminowy pokarm zimowy. Warto wiedzieć, że normy branżowe (np. zalecenia PZP czy doświadczonych instruktorów) mówią wyraźnie, że na zimę rodzina musi mieć minimum około 8 kg zapasu – to zapewnia szansę przeżycia nawet przy trudniejszych warunkach pogodowych i opóźnionej wiośnie. Częsty błąd to przeliczanie cukru na gotowy zapas 1:1, co prowadzi do niedoszacowania potrzeb. Z drugiej strony, podanie 7 kg lub więcej może się wydawać przesadą, ale praktyka pokazuje, że nadmiar pszczoły po prostu zostawią na wiosnę i wcale nie jest to dla nich problemem. Kluczowa jest jednak nie tyle sama ilość, co właściwe oszacowanie tego, ile już jest miodu w plastrach oraz ile jeszcze trzeba podać. Warto też pamiętać o odpowiedniej konsystencji syropu – właśnie 3:2, bo rzadszy szybko fermentuje, a gęstszy jest trudny do pobrania. Najczęściej błędne odpowiedzi biorą się z mylenia masy cukru z objętością syropu albo zbyt dosłownego traktowania wagowych proporcji. W praktyce zawsze lepiej lekko zawyżyć ilość dodawanego cukru niż zaryzykować głodówkę rodziny zimą. Takie bezpieczeństwo to podstawa dobrej gospodarki pasiecznej.

Pytanie 17

Jakie urządzenie przedstawiono na rysunku?

A. Szarpak kiszonki.

B. Chwytak do bel.

C. Kopaczka elewatorowa.

D. Wycinak kiszonki.

Wybór innej odpowiedzi niż wycinak kiszonki to dość częsty błąd, bo na pierwszy rzut oka te urządzenia mogą wyglądać podobnie, ale ich zastosowanie w praktyce rolniczej różni się znacząco. Kopaczka elewatorowa to maszyna przeznaczona do wykopywania i transportu głównie warzyw korzeniowych, takich jak ziemniaki czy buraki – jej praca opiera się na podbieraniu ziemi i oddzielaniu plonów przez specjalne przenośniki, nie jest więc przystosowana do pracy z kiszonką. Szarpak kiszonki natomiast służy do rozluźniania i rozdrabniania warstwy kiszonki już w silosie, ale nie wycina on bloków, a raczej pozwala na 'rozgrabienie' materiału – moim zdaniem nie daje takiej kontroli nad ilością wybieranej paszy jak wycinak i nie ogranicza dostępu powietrza do pryzmy. Chwytak do bel został zaprojektowany z myślą o transporcie i załadunku okrągłych lub prostokątnych bel siana, słomy albo sianokiszonki; jego budowa jest dużo prostsza, najczęściej opiera się na dwóch ramionach obejmujących belę, nie ma żadnego mechanizmu tnącego. Błędne rozpoznanie urządzenia wynika najczęściej z nieznajomości specyficznych funkcji tych narzędzi – wycinak kiszonki wyróżnia się właśnie masywną, ruchomą szczęką i ząbkowaną krawędzią tnącą, co gwarantuje precyzję i efektywność w codziennej obsłudze silosów. Branżowe standardy podkreślają, że tylko dobrze dobrane narzędzie zapewnia ochronę jakości paszy i wygodę pracy – a w tym zakresie wycinak kiszonki zdecydowanie nie ma konkurencji wśród innych wymienionych urządzeń.

Pytanie 18

Na których z wymienionych użytkach rolnych stosowanie płynnych nawozów naturalnych stwarza zagrożenie chorobotwórcze i obniża smakowitość paszy?

A. Na łąkach.

B. Na uprawach wieloletnich.

C. Na pastwiskach.

D. Na gruntach ornych.

Według mnie, jednym z najpowszechniejszych nieporozumień przy tym zagadnieniu jest utożsamianie wszystkich użytków rolnych jako jednakowo narażonych na skutki stosowania płynnych nawozów naturalnych. Grunty orne i uprawy wieloletnie, jak na przykład sady albo plantacje krzewów, są dużo mniej podatne na bezpośrednie zagrożenia dla zwierząt, bo przecież nie wypasa się na nich bydła, a rośliny przeznaczone są do zbioru po dłuższym czasie od nawożenia. Nawet na łąkach sytuacja wygląda inaczej – siano z łąk przechodzi przez etap suszenia, co z praktyki obniża ryzyko przeniesienia patogenów czy obniżenia walorów smakowych. Błąd wynika często z pomylenia łąk z pastwiskami, a to dwie zupełnie różne rzeczy w kontekście użytkowania i zagrożeń. Na pastwiskach zwierzęta mają bezpośredni kontakt z roślinami tuż po nawożeniu, co znacznie zwiększa ryzyko skażenia mikrobiologicznego i pogorszenia jakości paszy. Niestety, niektórzy sugerują się tym, że płynne nawozy są naturalne i ekologiczne, zapominając o tym, że mogą być siedliskiem czynników chorobotwórczych. Dobre praktyki rolnicze, zalecane przez doradztwo rolnicze i normy krajowe, kategorycznie odradzają stosowanie takich nawozów na pastwiskach w okresie wypasu. Użytkowanie płynnych nawozów na innych typach użytków nie wywołuje takiego ryzyka, a odpowiednio zastosowane – mogą nawet poprawić strukturę gleby i plonowanie. Warto pamiętać, że klucz do bezpieczeństwa to zrozumienie, jak różne sposoby użytkowania ziemi wpływają na całą produkcję rolniczą i zdrowie zwierząt. Właśnie dlatego odpowiedzi inne niż pastwiska nie oddają istoty problemu.

Pytanie 19

W gospodarstwie o powierzchni 15 ha prowadzona jest hodowla bydła o następującej strukturze stada:
- 10 szt. krów,
- 5 szt. cieląt w wieku 0–6 m-cy,
- 5 szt. jałówek i byczków w wieku 6–12 m-cy,
- 5 szt. jałówek i byczków w wieku 12–24 m-cy.
Ile obornika produkuje stado?

Grupa zwierząt	obornik				gnojowica
Grupa zwierząt	masa ton	azot kg	fosfor kg	potas kg	masa ton	azot kg	fosfor kg	potas kg
Cielęta 0 – 6 m-cy	2,6	20,8	5,2	15,6	-	-	-	-
Jałówki, byczki 6 – 12 m-cy	2,9	15,4	8,1	19,1	7,0	23,1	7,7	29,4
Jałówki, byczki 12 – 24 m-cy	4,8	25,0	15,4	3,2	12,1	42,3	15,7	58,1
Krowy	12,0	66,0	38,3	64,8	23,2	97,4	39,4	107,0

A. 173,97 t

B. 171,50 t

C. 327,50 t

D. 211,50 t

Prawidłowa odpowiedź wynika z dokładnych obliczeń opartych o tabele produkcji obornika dla poszczególnych grup zwierząt. Dla każdej kategorii zwierząt liczymy ilość obornika poprzez przemnożenie liczby sztuk przez wartość roczną z tabeli. Dla krów to 10 sztuk × 12,0 t = 120 t. Cielęta 0–6 m-cy: 5 × 2,6 t = 13 t. Jałówki i byczki 6–12 m-cy: 5 × 2,9 t = 14,5 t. Jałówki i byczki 12–24 m-cy: 5 × 4,8 t = 24 t. Sumując te wartości: 120 + 13 + 14,5 + 24 = 171,5 t. To właśnie ta suma stanowi roczną produkcję obornika w gospodarstwie przy danej strukturze stada. Takie obliczenia są podstawą do dalszego planowania nawożenia, przechowywania oraz zagospodarowania nawozów naturalnych zgodnie z przepisami, np. programem azotanowym czy zasadami integrowanej produkcji. Przy planowaniu nawożenia warto pamiętać, że ilość obornika wpływa bezpośrednio na bilans azotu i innych składników pokarmowych w glebie, a tym samym na plony i ochronę środowiska. W praktyce często o takich rzeczach się zapomina albo zaokrągla się wartości, ale moim zdaniem lepiej trzymać się wyliczeń, bo to potem rzutuje na całą gospodarkę nawozami. To też pokazuje, jak istotna jest znajomość takich tabel i umiejętność stosowania ich w realnych sytuacjach – pozwala to uniknąć kłopotów podczas kontroli czy wypełniania dokumentacji. Takie obliczenia są wymagane przy wszelkich wnioskach o płatności czy raportach środowiskowych. Warto więc umieć je robić, nawet jeśli wydają się trochę żmudne.

Pytanie 20

Plaster z jednodniowymi larwami należy podać rodzinie, gdy stwierdzono w niej

A. mateczniki ratunkowe.

B. brak czerwiu otwartego.

C. brak czerwiu krytego.

D. mateczniki rojowe.

Wybrałeś prawidłową odpowiedź – plaster z jednodniowymi larwami podaje się rodzinie pszczelej, kiedy stwierdzony jest brak czerwiu otwartego. To właśnie czerw otwarty, czyli larwy w początkowych stadiach rozwoju – do 3 dni, są kluczowe dla zachowania możliwości wychowu nowej matki przez rodzinę. Jeżeli w ulu zabraknie czerwiu otwartego, pszczoły nie są już w stanie same wyhodować matki, bo tylko z młodszych larw mogą wyciągnąć mateczniki ratunkowe. Taka sytuacja często ma miejsce po utracie matki i wtedy, zgodnie z podręcznikową praktyką, należy przynieść plaster z bardzo młodym czerwiem z innej rodziny. To jest taki klasyczny zabieg ratunkowy w pszczelarstwie – zresztą chyba każdy praktyk miał z tym do czynienia. Ja uważam, że warto mieć zawsze pod ręką ramki z młodym czerwiem, bo czasami nawet doświadczeni pszczelarze przeoczą brak matki, a wtedy chodzi przecież o uratowanie rodziny. Plaster z jednodniowymi larwami umożliwia pszczołom podjęcie naturalnego procesu wychowu nowej matki. To też pokazuje, jak ważne jest regularne przeglądanie rodzin, bo w praktyce nie zawsze od razu widać brak czerwiu otwartego. Warto też pamiętać, że zbyt późne podanie takiego plastra może doprowadzić do osłabienia lub śmierci rodziny, bo bez matki i możliwości wychowu nowej, pszczoły nie przeżyją długo. Takie działanie jest zgodne z dobrymi praktykami pszczelarskimi i stanowi fundament ratowania rodziny bez matki.

Pytanie 21

Po ilu dniach nakrop zostaje zasklepiony i jest już dojrzałym miodem?

A. 8-10

B. 5-7

C. 11-13

D. 2-4

Odpowiedź 5-7 dni jest jak najbardziej poprawna, bo właśnie w tym przedziale czasowym nakrop, czyli świeżo przyniesiony przez pszczoły nektar, zostaje przez nie odparowany i zagęszczony do odpowiedniego poziomu wilgotności (zwykle poniżej 18%), a potem zasklepiony cienką warstwą wosku. To właśnie zasklepienie jest jasnym sygnałem dla pszczelarza, że miód jest już dojrzały i nadaje się do wirowania. Moim zdaniem każdy, kto zajmuje się pasieką, powinien dobrze znać ten przedział czasowy, bo zbyt wczesne odebranie miodu (czyli przed zasklepieniem) może prowadzić do fermentacji przez zbyt wysoką zawartość wody, a tego nikt nie chce. W praktyce, jeśli zerkniesz rano do ula i widzisz, że miód jest zasklepiony, możesz być praktycznie pewny, że nadaje się do odbioru. Oczywiście na to, czy będzie to bliżej 5 czy 7 dni, wpływa pogoda, wilgotność powietrza i siła rodziny pszczelej. W dobrych warunkach już po 5 dniach większość komórek może być zasklepiona, ale czasem wszystko się rozciąga do tygodnia. Według dobrych praktyk branżowych najlepiej wybierać miód właśnie po pełnym zasklepieniu, bo wtedy mamy pewność co do jego jakości i trwałości. Niektórzy pszczelarze używają nawet refraktometru do sprawdzenia zawartości wody, ale moim zdaniem obserwacja stopnia zasklepienia to już sprawdzona, stara szkoła. Takie podejście daje najlepsze efekty i minimalizuje ryzyko problemów podczas przechowywania miodu.

Pytanie 22

Która roślina uprawna toleruje następstwo po sobie?

A. Kukurydza.

B. Słonecznik.

C. Lucerna.

D. Peluszka.

Kukurydza jest uznawana za jedną z niewielu roślin uprawnych, która całkiem nieźle radzi sobie przy następowaniu po sobie na tym samym polu przez kilka lat. Wynika to z jej stosunkowo niskiej podatności na choroby specyficzne dla monokultury i mniejszego nagromadzenia patogenów glebowych w porównaniu do innych upraw, jak np. zboża czy rośliny bobowate. Oczywiście nie jest to rozwiązanie idealne i w praktyce nadal zaleca się rotację, ale w warunkach intensywnej produkcji – zwłaszcza przy ograniczonych areałach i dużym zapotrzebowaniu na paszę czy biomasę – kukurydza bywa uprawiana po sobie nawet przez kilka sezonów. Dobrą praktyką jest wtedy stosowanie głębokiej orki, odpowiedniego nawożenia zwłaszcza azotem, a także precyzyjne monitorowanie stanu zdrowotnego roślin. Moim zdaniem, jeśli ktoś musi praktykować monokulturę, to właśnie kukurydza jest jednym z bezpieczniejszych wyborów, choć wiadomo, że na dłuższą metę każda monokultura wyjaławia glebę. Warto też pamiętać, że takie rozwiązania są stosowane głównie w dużych gospodarstwach specjalizujących się w produkcji kukurydzy na ziarno albo kiszonkę, gdzie korzyści ekonomiczne przeważają nad ryzykiem agrotechnicznym.

Pytanie 23

Na ile stanowisk uwięziowych przeznaczone jest 1 poidło indywidualne u krów?

A. Na dwa.

B. Na pięć.

C. Na trzy.

D. Na cztery.

Poidło indywidualne dla krów powinno być montowane w taki sposób, aby przypadało maksymalnie na dwa stanowiska uwięziowe. To wynika z przepisów i wytycznych dotyczących dobrostanu zwierząt, ale też z czystej praktyki. Krowy często piją wodę równocześnie, zwłaszcza po zadaniu paszy lub podczas upałów – wtedy dostępność poidła dla każdej sztuki ma kluczowe znaczenie. Jeśli jedno poidło obsługiwałoby więcej niż dwa stanowiska, mogłoby dojść do walk o dostęp, a niektóre krowy, szczególnie te niższe w hierarchii, mogłyby mieć utrudniony dostęp do wody. Z mojego punktu widzenia, takie rozwiązanie wpływa korzystnie nie tylko na produkcję mleka, ale i ogólny dobrostan. Normy branżowe, jak choćby zalecenia Instytutu Zootechniki w Balicach, czy wytyczne praktyczne do rozporządzenia w sprawie minimalnych warunków utrzymania bydła, też jasno to określają. Warto też pamiętać, że czysta i świeża woda jest jednym z najważniejszych składników diety krowy mlecznej – dorosła sztuka potrafi wypić nawet 80 litrów wody dziennie! Dlatego zbyt duże "obciążenie" jednego poidła to niepotrzebne ryzyko – zarówno zdrowotne, jak i organizacyjne. Dobrze zaprojektowany system pojenia to często mniej problemów z chorobami, lepsze przyrosty i wyższa wydajność. Takie drobiazgi robią różnicę na dobrze prowadzonym gospodarstwie.

Pytanie 24

Na których z wymienionych pól zabrania się stosowania nawozów naturalnych, zgodnie z zaleceniami Zwykłej Dobrej Praktyki Rolniczej?

A. Na glebach lekkich.

B. Na wieloletnich uprawach polowych.

C. Na użytkach zielonych.

D. Na glebach przykrytych śniegiem.

Najlepszym wyborem jest zakaz stosowania nawozów naturalnych na glebach przykrytych śniegiem. Wynika to bezpośrednio ze Zwykłej Dobrej Praktyki Rolniczej, a także z przepisów dotyczących ochrony środowiska. Gdy gleba jest pokryta śniegiem, istnieje bardzo wysokie ryzyko spływu powierzchniowego i utraty składników pokarmowych, które zamiast wnikać w glebę, mogą po prostu spłynąć razem z topniejącą wodą. To nie tylko marnotrawstwo nawozu, ale też poważne zagrożenie dla wód gruntowych i powierzchniowych – azot i fosfor mogą trafić do rzek i jezior, powodując eutrofizację. Moim zdaniem, stosowanie nawozów w takich warunkach to nie tylko nieodpowiedzialność, ale i marnowanie pieniędzy. Zawsze lepiej poczekać, aż śnieg zniknie i gleba się rozmarznie – wtedy składniki odżywcze mają szansę być pobrane przez rośliny. Z praktyki wiem, że czasem rolnicy chcą wykorzystać każdą możliwość nawożenia, ale w tym przypadku to wyłącznie strata. Standardy europejskie i krajowe są tutaj jednoznaczne i mają sens – ochrona środowiska i efektywność produkcji idą w parze. Jeżeli chcesz uniknąć problemów, trzymaj się tej zasady, bo konsekwencje mogą być odczuwalne zarówno ekonomicznie, jak i środowiskowo.

Pytanie 25

Który typ aparatu gębowego występuje u pszczół?

A. Gryzący.

B. Ssący.

C. Gryząco-ssący.

D. Kłująco-ssący.

Aparat gębowy gryząco-ssący to prawdziwy majstersztyk ewolucji, szczególnie u pszczół. Właśnie taki typ uzębienia pozwala im być tak skutecznymi zapylaczami, co przekłada się na realne korzyści w rolnictwie czy sadownictwie. Pszczoła wykorzystuje żuwaczki do gryzienia i formowania np. plastrów wosku, a jednocześnie ssawkę – czyli część gębową przekształconą w rurkę – do pobierania nektaru. To taka jakby funkcja 2w1; dla mnie to zawsze było fascynujące, jak natura potrafi pogodzić różne potrzeby w jednym organizmie. Typ aparatu gryząco-ssącego znajdziemy także u trzmieli, ale już nie u większości motyli czy much. To doskonały przykład rozwiązania, gdzie sprzężenie funkcji mechanicznego rozdrabniania i pobierania płynnych pokarmów zapewnia przewagę konkurencyjną. W praktyce, kiedy ktoś pyta w terenie, dlaczego pszczoła może jednocześnie budować woskowe plastry i pić nektar, odpowiedź to właśnie ten aparat gębowy. Standardy nauczania branży pszczelarskiej podkreślają tę cechę jako kluczową dla rozpoznawania i zrozumienia biologii owadów zapylających. Co ciekawe, to również wpływa na wybór środków ochrony roślin – pszczoły przez swoją unikatową budowę są szczególnie wrażliwe na pyły i płynne preparaty. Moim zdaniem, warto to rozumieć, bo przekłada się na ochronę środowiska i efektywność pracy w zawodzie.

Pytanie 26

Który z wymienionych nawozów azotowych najmniej uszkadza liście i dlatego można go stosować w postaci roztworu do nawożenia dolistnego roślin?

A. Mocznik.

B. Saletrę amonową.

C. Saletrzak.

D. Siarczan amonu.

Mocznik to rzeczywiście nawóz, który najłagodniej oddziałuje na liście podczas zabiegów dolistnych – i to nie jest przypadek. Jego cząsteczki dobrze się rozpuszczają w wodzie, a roztwory mają względnie niską przewodność, więc ryzyko poparzenia czy nekroz praktycznie nie występuje przy rozsądnych stężeniach. Wielu praktyków rolnictwa i sadownictwa potwierdzi, że mocznik jest podstawą nawożenia dolistnego, szczególnie przy nawożeniu interwencyjnym czy w okresie intensywnego wzrostu. Ciekawostka – mocznik może być też stosowany jako nośnik dla różnych preparatów mikroelementowych, bo poprawia ich wchłanianie przez blaszki liściowe. Podczas zabiegów dolistnych z mocznikiem łatwiej kontrolować stężenie, a ewentualny delikatny osad nie wpływa negatywnie na fotosyntezę. Stosowanie mocznika w zalecanych przez producentów dawkach, zwykle 5-8%, świetnie się sprawdza nawet na wrażliwych gatunkach. Moim zdaniem, jeśli ktoś zaczyna przygodę z nawożeniem dolistnym, to właśnie mocznik powinien być pierwszym wyborem – najbezpieczniej i najefektywniej. Warto pamiętać, że reszta nawozów azotowych, szczególnie saletra amonowa, może powodować fitotoksyczność nawet przy niewielkich przekroczeniach stężenia. To dlatego tak wyraźnie w zaleceniach doradczych podkreśla się przewagę mocznika w nawożeniu dolistnym.

Pytanie 27

Widoczny na ilustracji sprzęt zalicza się do typu miodarek

A. kasetowych.

B. hordialnych.

C. promienistych.

D. radialnych.

Kiedy analizujemy typy miodarek, bardzo łatwo pomylić niektóre rozwiązania, zwłaszcza radialne i promieniste, bo to nazewnictwo bywa stosowane zamiennie. Jednak w praktyce miodarka radialna różni się konstrukcyjnie od hordialnej. W radialnej ramki są ustawione promieniście względem osi bębna, co pozwala na odwirowanie miodu z obu stron plastra jednocześnie, ale jest to rozwiązanie rekomendowane raczej przy cieńszych ramkach i mniejszych pasiekach – w dużych gospodarstwach często okazuje się mniej wydajne ze względu na gęstość plastra i ryzyko deformacji. Promienista to właściwie termin synonimiczny do radialnej, stąd wybór tej odpowiedzi wynika często z nieporozumienia lub automatycznego łączenia wyglądu sprzętu z nazwą, która w rzeczywistości nie odpowiada prezentowanemu układowi. Kasetowe miodarki natomiast to konstrukcje, gdzie każda ramka trafia do osobnej kasety, umożliwiającej precyzyjne obrócenie ramki podczas wirowania. Rozwiązanie bardzo wygodne, ale dużo droższe i bardziej złożone technicznie, przez co stosowane raczej w nowoczesnych, największych pasiekach, gdzie każda ramka wymaga indywidualnego traktowania. W przypadku widocznej na zdjęciu miodarki widać wyraźnie układ ramek równoległy do ścian bębna, co jednoznacznie klasyfikuje ją jako hordialną. Typowym błędem jest sugerowanie się liczbą ramek lub ich ułożeniem bez dokładnego zwrócenia uwagi na mechanizm obrotu i sposób mocowania. Dobre praktyki w branży podkreślają konieczność właściwego doboru sprzętu do skali produkcji i rodzaju plastrów, a nie tylko wyglądu urządzenia. Z mojego punktu widzenia, kluczowe jest rozumienie, jak konkretna konstrukcja wpływa na efektywność pracy i bezpieczeństwo pszczół.

Pytanie 28

Który z wymienionych nawozów naturalnych ma najniższą zawartość fosforu?

A. Gnojowica.

B. Obornik.

C. Kompost.

D. Gnojówka.

To jest bardzo dobre rozróżnienie, bo w praktyce rolniczej gnojówka faktycznie ma najniższą zawartość fosforu spośród wymienionych nawozów naturalnych. Wynika to głównie z jej charakteru – to w zasadzie rozcieńczony płyn powstały z moczu zwierząt i niewielkiej ilości ściółki, bez znacznych ilości stałych resztek organicznych, które są nośnikiem fosforu. Gnojówka zawiera głównie łatwo dostępny azot i potas, a fosfor występuje w niej w ilościach śladowych. To sprawia, że świetnie się nadaje do szybkiego dokarmiania roślin w okresie intensywnego wzrostu, ale nie rozwiąże problemu niedoboru fosforu w glebie. Inaczej niż np. obornik, który fosforu ma sporo i przez dłuższy czas go uwalnia do gleby. Moim zdaniem, w planowaniu nawożenia warto mieć świadomość tych różnic i nie traktować wszystkich nawozów naturalnych jak jednego worka. Wielu początkujących rolników myśli, że gnojówka to "wszystko w jednym", a to trochę za duże uproszczenie. W gospodarstwach ekologicznych często łączy się stosowanie gnojówki z kompostem lub obornikiem, żeby zbilansować składniki pokarmowe. Praktyka pokazuje, że świadome dobieranie nawozów naturalnych daje najlepszy długofalowy efekt dla gleby i plonów.

Pytanie 29

Której orki dotyczy opis?

Jest to orka głęboka (20-30 cm), wykonywana jesienią na polach przeznaczonych pod roślinę jarą. Umożliwia uzyskanie sprawności roli w okresie siewu tych roślin.

A. Ziębli.

B. Razówki.

C. Siewnej.

D. Odwrotki.

Opis dotyczy orki ziębli, co faktycznie jest zgodne z praktyką rolniczą stosowaną pod uprawy roślin jarych. Orka ziębna, nazywana też orką zimową, polega na głębokim odwróceniu i spulchnieniu warstwy gleby na głębokość około 20-30 cm, zwykle wykonywanym jesienią. Dzięki temu zabiegowi gleba przez zimę jest dobrze przewietrzona, a także zachodzą w niej korzystne procesy fizyczne i chemiczne, takie jak przemarzanie i rozmrażanie, co wpływa na poprawę jej struktury. Moim zdaniem, z perspektywy praktyka, wartościowa jest właśnie ta zimowa przerwa, bo gleba się "regeneruje" – lepiej się sieje i uprawia wiosną. Ziębiel to właściwy sposób przygotowania roli pod rzepak jary, pszenicę jarą czy jęczmień jary. Warto pamiętać, że taka orka pozwala lepiej magazynować wodę opadową i ogranicza rozwój chwastów oraz szkodników. Branżowe zalecenia – np. z podręczników agronomicznych – jednoznacznie wskazują, że orka ziębna to najlepszy zabieg uprawowy przed roślinami sianymi wiosną, szczególnie na średnich i ciężkich glebach. W wielu gospodarstwach wciąż stawia się na ten rodzaj orki jako jedną z podstawowych operacji agrotechnicznych. Bardzo często praktyczne doświadczenie pokazuje, że dobrze przeprowadzona orka ziębna zdecydowanie ułatwia późniejszą uprawę i zwiększa plonowanie roślin jarych.

Pytanie 30

Temperatura w tuczarni trzody chlewnej powinna wynosić

A. 15-18°C

B. 10-12°C

C. 19-21°C

D. 13-14°C

Prawidłowe określenie zakresu temperatury w tuczarni trzody chlewnej jest kluczowe nie tylko ze względu na komfort zwierząt, ale przede wszystkim na ich zdrowie, przyrost masy oraz efektywność produkcji. Często popełnianym błędem jest założenie, że świnie poradzą sobie w niższych temperaturach, jak np. 10-12°C czy nawet 13-14°C. Moim zdaniem takie myślenie bierze się z porównywania trzody do innych zwierząt gospodarskich o niższych wymaganiach cieplnych lub z prób oszczędzania na ogrzewaniu w budynkach inwentarskich. Niestety, przy zbyt niskiej temperaturze świnie będą marnowały więcej energii na utrzymanie prawidłowej temperatury ciała, co prowadzi do wolniejszego przyrostu, większego zużycia paszy, a czasem nawet do wychłodzenia i chorób układu oddechowego. Z drugiej strony, podanie zakresu 19-21°C jako właściwego wynika często z przekonania, że „im cieplej, tym lepiej”, ale to też poważny błąd. W zbyt wysokich temperaturach świnie ograniczają pobieranie paszy, są ospałe, a nawet mogą dostać udaru cieplnego. Stosuje się wówczas czasem dodatkową wentylację czy chłodzenie, ale to generuje kolejne koszty, a i tak nie zawsze jest skuteczne. W praktyce, zgodnie z zaleceniami Instytutu Zootechniki czy normami branżowymi, najlepsze efekty tuczu osiąga się właśnie w przedziale 15-18°C. To złoty środek między komfortem cieplnym a efektywnością produkcji. Warto pamiętać, że utrzymywanie nieprawidłowej temperatury może skutkować nie tylko stratami finansowymi, ale też pogorszeniem dobrostanu zwierząt, co jest coraz częściej kontrolowane przez odpowiednie służby i instytucje. Dobrze jest więc przyjrzeć się jeszcze raz ustawieniom wentylacji i ogrzewania w swojej tuczarni, bo ma to naprawdę realny wpływ na opłacalność produkcji.

Pytanie 31

Która część żołądka młodych cieląt rozwija się podczas trawienia siana z traw?

A. Księgi.

B. Czepiec.

C. Żwacz.

D. Trawieniec.

Żwacz to zdecydowanie najważniejsza część żołądka w procesie trawienia siana i pasz objętościowych u młodych cieląt, gdy zaczynają one przyjmować pokarmy stałe. W praktyce hodowlanej dużo mówi się o tzw. stymulacji rozwoju żwacza właśnie przez podawanie siana lub dobrej jakości traw, bo to one aktywują mikroflorę bakteryjną w żwaczu. Bakterie te są odpowiedzialne za fermentację celulozy, czego cielęta nie potrafią zrobić same – i to jest kluczowe dla ich późniejszego wzrostu. Warto wiedzieć, że gdy cielęta piją tylko mleko, główną rolę odgrywa trawieniec, ale już przy pierwszych próbach pobierania siana czy nawet starterów, żwacz zaczyna się rozwijać – ścianki stają się grubsze, wzrasta liczba brodawek, a pH się stabilizuje. Z mojego punktu widzenia, to taki naturalny „trening” dla przyszłej krowy mlecznej – im lepiej zadbasz o rozwój żwacza, tym szybciej przejdzie ona na paszę objętościową i będzie lepiej wykorzystywać pasze gospodarskie. Na każdym kursie z chowu bydła powtarza się, że rozwój żwacza jest jednym z głównych celów w odchowie cieląt. Moim zdaniem, bez zrozumienia tej zależności trudno mówić o efektywnym żywieniu cieląt i późniejszej wysokiej wydajności.

Pytanie 32

Którą roślinę miododajną przedstawiono na rysunku?

A. Koniczynę.

B. Nostrzyk.

C. Mniszek.

D. Wrzos.

Na ilustracji widać mniszka lekarskiego (Taraxacum officinale). To roślina, którą bardzo łatwo rozpoznać – charakterystyczne mocno powcinane liście, żółte kwiatostany i puszyste owocostany po przekwitnięciu są wręcz ikoną polskich łąk i trawników. Mniszek jest nie tylko niezwykle wartościowy dla pszczół i innych owadów zapylających, ale też świetnie sprawdza się w miejskich pasiekach, gdzie często brakuje innych pożytków na początku sezonu. Moim zdaniem to wręcz podręcznikowy przykład rośliny miododajnej, bo kwitnie wcześnie – już w kwietniu i maju – zapewniając pierwsze, solidne źródło nektaru i pyłku. Z punktu widzenia branży pszczelarskiej szczególnie istotne jest, że miód mniszkowy wyróżnia się jasną barwą, delikatnym smakiem i dużą zawartością związków bioaktywnych. No i nie trzeba mieć wielkiej pasieki, żeby zobaczyć, jak pszczoły dosłownie obsiadają mniszka – sam nie raz widziałem, jak na jednym kwiecie potrafi krążyć kilka robotnic naraz. Warto pamiętać, że mniszek jest też wykorzystywany w ziołolecznictwie i produkcji kosmetyków, co tylko potwierdza jego uniwersalność. W branżowych opracowaniach, np. w normach dotyczących planowania pożytków pszczelich, mniszek wymieniany jest jako jedna z podstawowych roślin poprawiających stan bazy pokarmowej dla owadów zapylających.

Pytanie 33

Zadaniem pracy hodowlanej w pszczelarstwie jest

A. tworzenie odkładów na sprzedaż.

B. doskonalenie pogłowia pszczół.

C. zapobieganie rójkom w pasiece.

D. zwiększenie liczebności pogłowia pszczół w pasiece.

Wielu początkujących pszczelarzy myli istotę pracy hodowlanej z zadaniami typowo zarządczymi w pasiece, co prowadzi do nieporozumień w zakresie celów tej działalności. Na przykład, zapobieganie rójkom, choć bardzo ważne przy prowadzeniu pasieki, nie jest celem hodowli, lecz elementem prawidłowego gospodarowania rodziną pszczelą. Zarządzanie nastrojem rojowym polega raczej na odpowiedniej gospodarce ulowej, kontroli siły rodzin, zapewnianiu wystarczającej ilości miejsca na czerw i miód, a także regularnym przeglądzie plastrów. Zwiększenie liczebności pogłowia pszczół w pasiece również nie jest typową pracą hodowlaną, tylko wynika z rozmnażania rodzin i tworzenia odkładów, najczęściej w celu powiększenia własnej pasieki lub sprzedaży. To ważne, ale nie polega na poprawie cech użytkowych czy selekcji – tu chodzi bardziej o ilość niż o jakość. Z kolei tworzenie odkładów na sprzedaż to działalność komercyjna, która może korzystać z efektów pracy hodowlanej, ale sama nie jest jej istotą. Kluczowy błąd polega na myleniu produkcji czy zarządzania z procesem selekcji i doskonalenia genetycznego. Praca hodowlana to długofalowy proces polegający na identyfikacji i rozmnażaniu rodzin o pożądanych cechach – tak, aby każda kolejna generacja prezentowała wyższy poziom jakościowy. W nowoczesnym pszczelarstwie, szczególnie w kontekście walki z chorobami i zmianami klimatycznymi, doskonalenie pogłowia jest uznawane za priorytet. Bez tego pasieka zatrzymuje się w rozwoju, a jej wydajność i zdrowotność mogą systematycznie spadać.

Pytanie 34

Przedstawiona na ilustracji owca rasy czarnogłówka nadaje się najbardziej do produkcji

A. mięsa.

B. kożuchów.

C. mleka.

D. wełny.

Owca rasy czarnogłówka to naprawdę ciekawy przypadek w hodowli. Przede wszystkim ta rasa jest typowym przedstawicielem owiec mięsnych – co ciekawe, często wykorzystuje się ją do produkcji wysoko cenionego jagnięciny. W praktyce hodowlanej, czarnogłówki znane są ze swojej bardzo dobrej wydajności rzeźnej, szybko przybierają na masie i łatwo dostosowują się do różnych warunków środowiskowych, co jest bardzo ważne w polskich gospodarstwach. Z mojego doświadczenia wynika, że rolnicy szczególnie doceniają mięso tych owiec za jego delikatność, soczystość oraz niską zawartość tłuszczu. W branży często mówi się, że jeżeli ktoś chce mieć naprawdę dobry surowiec do produkcji mięsa jagnięcego, to czarnogłówka jest właściwym wyborem – nie bez powodu. Zgodnie ze standardami hodowlanymi, ta rasa ma zwartą sylwetkę, umięśnioną łopatkę i dobrze rozbudowane części tuszy wartościowe rzeźnie. Chociaż czasem spotyka się osoby, które sądzą, że czarnogłówki nadają się do produkcji wełny czy mleka, to jednak w praktyce branżowej ich wełna jest raczej przeciętna, a wydajność mleczna nie wyróżnia się na tle ras mlecznych. Moim zdaniem naprawdę warto poświęcić chwilę, żeby poznać charakterystykę tej rasy, bo jej wykorzystanie w kierunku mięsnym daje najbardziej wymierne efekty ekonomiczne i jakościowe.

Pytanie 35

Który z wymienionych zabiegów może skutecznie przyczynić się do rozładowania nastroju rojowego?

A. Zakratowanie wylotu.

B. Likwidacja mateczników rojowych.

C. Zamiana plastrów z czerwiem na wygryzieniu na plastry z czerwiem otwartym.

D. Zmniejszenie pojemności gniazda.

Wiele osób, zwłaszcza na początku drogi z pszczelarstwem, myśli, że proste ograniczenie przestrzeni czy mechaniczne utrudnianie wyjścia pszczołom powstrzyma nastrój rojowy. To jednak duże uproszczenie i w praktyce mało skuteczne, a czasem wręcz szkodliwe. Zmniejszenie pojemności gniazda prowadzi najczęściej do wzmożenia nastroju rojowego, bo pszczoły czują się jeszcze bardziej stłoczone – to klasyczna pułapka myślowa! Zakratowanie wylotu z kolei, choć wydaje się rozsądne jako sposób zatrzymania roju, nie rozładowuje napięcia w rodzinie. Może to nawet doprowadzić do uduszenia pszczół lub osłabienia wentylacji, a sama chęć rojenia wcale nie znika, tylko się nawarstwia. Likwidacja mateczników rojowych wydaje się logiczna, bo przecież to one prowadzą do wyrojenia, ale w praktyce często pszczoły po prostu odbudowują je z jeszcze większą determinacją. Takie mechaniczne usuwanie mateczników to walka z objawem, a nie z przyczyną. Często obserwuję, że osoby, które skupiają się tylko na wycinaniu mateczników, nie rozumieją szerszych mechanizmów rządzących zachowaniem rodziny pszczelej. Główny błąd myślowy to przekonanie, że przemocą i ograniczeniami da się „przemóc” pszczoły. Tymczasem praktyka i literatura branżowa jasno pokazują, że najlepsze efekty daje praca z naturalnymi instynktami rodziny pszczelej – czyli zaangażowanie pszczół w wychów młodego czerwiu. To nie sztuczki ani siłowe rozwiązania, tylko świadome kierowanie energii rodziny na właściwe tory.

Pytanie 36

Który z wymienionych parametrów materiału siewnego należy zbadać przygotowując go do siewu?

A. Wielkość nasion/ziarniaków.

B. Skład chemiczny ziarna.

C. Zdolność pochłaniania wilgoci.

D. Siłę kiełkowania.

Siła kiełkowania to absolutnie kluczowy parametr, który trzeba zbadać przed siewem materiału nasiennego. Badanie tej cechy pozwala ocenić, jaki procent nasion rzeczywiście wykiełkuje w warunkach polowych, czyli czy faktycznie opłaca się wysiewać dany materiał. Z praktyki wiem, że nawet nasiona bardzo dorodne i wyglądające na zdrowe mogą mieć niską siłę kiełkowania, na przykład przez niewłaściwe przechowywanie czy uszkodzenia mechaniczne. Niską siłę kiełkowania wykazują często nasiona stare lub źle zakonserwowane, co może skutkować dużymi stratami na polu, bo zwyczajnie nie wyrosną z nich rośliny. Zgodnie z wymaganiami branżowymi oraz normami ISTA (International Seed Testing Association) i polskimi przepisami, test siły kiełkowania to podstawa oceny jakości nasion przeznaczonych do siewu. W praktyce rolniczej wykonuje się go na przykład przez wysianie próbki nasion na wilgotną bibułę i sprawdzenie po określonym czasie, ile z nich wykiełkuje. Na podstawie tej wartości ustala się normę wysiewu, żeby uzyskać odpowiednią obsadę roślin. Moim zdaniem, pominięcie tego badania to duże ryzyko i strata pieniędzy – nawet jeśli inne parametry wydają się w porządku. Bezpośredni wpływ na plonowanie i efektywność uprawy mają właśnie nasiona, które skutecznie wykiełkują, a nie tylko te, które ładnie wyglądają czy mają dobry skład chemiczny.

Pytanie 37

Najbardziej energetyczny składnik paszy to

A. skrobia.

B. białka.

C. tłuszcze.

D. węglowodany.

Węglowodany to podstawowe źródło energii w paszach, szczególnie w żywieniu zwierząt gospodarskich takich jak bydło, trzoda czy drób. Są one najłatwiej dostępne i zwykle stanowią największy udział masowy w codziennych dawkach pokarmowych. Chociaż tłuszcze mają większą wartość energetyczną na jednostkę masy, to jednak w praktycznym żywieniu to właśnie węglowodany, głównie skrobia i celuloza, odpowiadają za dostarczenie największej ilości kalorii, bo są podawane w dużo większych ilościach. Moim zdaniem, patrząc na typowe receptury paszowe i zalecenia Instytutu Zootechniki czy podręczniki dla technikum rolniczego, widać wyraźnie, że węglowodany są podstawą energetyczną diety. Przykład – zboża (pszenica, kukurydza, owies) to prawie w całości źródła węglowodanów i to one budują główną część energetyczną jadłospisu u większości gatunków. Co ciekawe, zbyt duża ilość tłuszczu czy białka w diecie może nawet zaszkodzić, a zwierzęta nie są do tego ewolucyjnie przystosowane. Z praktyki wiem, że dobór odpowiedniego poziomu węglowodanów pozwala na lepsze wykorzystanie paszy i uzyskanie wyższych przyrostów masy ciała, co przekłada się na opłacalność produkcji. Warto pamiętać, że właściwe bilansowanie energii, zwłaszcza pod kątem węglowodanów, to podstawa skutecznego żywienia w nowoczesnej hodowli.

Pytanie 38

Który zabieg walki ze zgnilcem złośliwym jest najbardziej radykalny?

A. Podwójne przesiedlenie rodzin.

B. Siarkowanie pszczół.

C. Usunięcie plastrów z chorym czerwiem.

D. Poddanie głodówce pszczół.

Siarkowanie pszczół to zdecydowanie najbardziej radykalny sposób zwalczania zgnilca złośliwego i niestety jest to metoda ostateczna, stosowana wyłącznie w sytuacjach, gdy inne działania nie dają efektu lub ryzyko rozprzestrzenienia choroby jest zbyt duże. Takie działanie polega po prostu na całkowitym zniszczeniu rodziny pszczelej poprzez użycie siarki, co powoduje śmierć wszystkich osobników znajdujących się w ulu. Moim zdaniem, to brutalna, ale czasem konieczna praktyka, szczególnie kiedy inspektor weterynarii uzna, że nie da się uratować ani rodziny, ani sprzętu. Przepisy weterynaryjne i normy branżowe (np. zalecenia PIWet) jasno wskazują, że siarkowanie stosuje się w przypadkach skrajnych, by przerwać cykl rozprzestrzeniania się patogenu i nie dopuścić do zakażenia kolejnych pasiek. Ciekawostka – po takim zabiegu ul i sprzęt trzeba starannie odkazić lub nawet spalić, żeby żadna forma przetrwalnikowa bakterii Paenibacillus larvae nie przetrwała. Na co dzień pszczelarze raczej unikają tego rozwiązania, bo przecież szkoda rodzin i ogromu włożonej pracy, ale bezpieczeństwo całej populacji pszczół w okolicy jest tu priorytetem. W praktyce, zanim sięgniemy po siarkę, stosuje się inne metody ratowania rodzin, jednak gdy występuje silny zgnilec złośliwy, nie ma miejsca na wahanie – trzeba działać radykalnie. Takie drastyczne posunięcie uczy pokory do chorób zakaźnych w pszczelarstwie i pokazuje, jak ważna jest profilaktyka i szybka reakcja na pierwsze objawy.

Pytanie 39

Którą roślinę uprawną pożytkową przedstawiono na ilustracji?

A. Koniczynę białą.

B. Seradelę pastewną.

C. Ogórecznik lekarski.

D. Gorczycę białą.

Przy rozpoznawaniu roślin pożytkowych na ilustracjach nietrudno o pomyłkę, bo sporo gatunków ma kwiaty w odcieniach fioletu, różu czy bieli, a liście bywają podobnie owłosione. Jednak każda z wymienionych w pytaniu roślin ma kilka wyraźnych cech botanicznych, które pozwalają ją odróżnić od ogórecznika lekarskiego. Koniczyna biała to roślina motylkowa, o drobnych, białych, kulistych kwiatostanach i charakterystycznych, trójlistkowych liściach – zupełnie nie przypomina kształtem ani kolorem prezentowanego kwiatu. Seradela pastewna też jest motylkowa, jej kwiaty są znacznie mniejsze, zebrane w luźne grona, najczęściej białoróżowe, o bardzo delikatnej budowie, a liście są pierzaste, nie owłosione w taki sposób jak u ogórecznika. Gorczyca biała – roślina z rodziny kapustowatych – kwitnie na żółto, kwiatki są drobne, czteropłatkowe, a liście mają zupełnie inną strukturę i nie są tak wyraźnie pokryte włoskami. Typowym błędem jest sugerowanie się samym kolorem kwiatów lub ogólnym pokrojem rośliny, co prowadzi do mylnej identyfikacji. W branży rolniczej i pszczelarskiej podkreśla się, żeby zawsze zwracać uwagę na detale – kształt płatków, owłosienie, barwę łodygi oraz sposób ułożenia kwiatostanów. Moim zdaniem najlepiej przyjąć zasadę, że rozpoznawanie pożytków wymaga praktyki i obserwacji w terenie – z książek czy zdjęć w internecie można się nauczyć podstaw, ale prawdziwa pewność przychodzi dopiero, gdy samemu zobaczy się dane rośliny na polu. Warto też korzystać z dobrych atlasów, bo błędna identyfikacja skutkuje potem złym doborem upraw czy błędami przy planowaniu pożytków dla pszczół.

Pytanie 40

Którego produktu pszczelego pszczoły używają do dezynfekcji ula?

A. Kitu pszczelego.

B. Jadu owadów.

C. Pyłku kwiatowego.

D. Mleczka pszczelego.

Kit pszczeli, inaczej zwany propolisem, to coś naprawdę ciekawego w pszczelarstwie. Pszczoły produkują go głównie z żywic drzewnych zebranych z pąków i kory, a następnie mieszają z własnymi enzymami ślinowymi. Efekt? Substancja o silnych właściwościach bakteriobójczych i grzybobójczych, którą pszczoły wykorzystują do dezynfekcji całego ula. Smarują nim szczeliny, pokrywają martwe owady, których nie mogą usunąć, i zabezpieczają gniazdo przed rozwojem patogenów. Moim zdaniem, propolis to taki naturalny środek odkażający, trochę jak domowy środek czystości w świecie pszczół – bez niego kolonia byłaby o wiele bardziej podatna na choroby i pleśnie. W praktyce pszczelarskiej propolis jest też bardzo ceniony przez ludzi – nie tylko dezynfekuje ul, ale też świetnie sprawdza się w medycynie naturalnej (maści, nalewki, pastylki do ssania). W branży pszczelarskiej wręcz standardem jest dbanie o to, by pszczoły miały dostęp do roślin bogatych w żywice, bo wtedy ich ul naturalnie jest zdrowszy. Chyba nie wszyscy wiedzą, że kit pszczeli czasem nawet ogranicza dostęp powietrza, jak pszczoły „kitują” zbyt szczelnie, ale lepiej za dużo niż za mało – zwłaszcza w walce z bakteriami i pleśnią.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej