Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik mechatronik
Kwalifikacja: ELM.03 - Montaż, uruchamianie i konserwacja urządzeń i systemów mechatronicznych
Data rozpoczęcia: 30 kwietnia 2026 16:37
Data zakończenia: 30 kwietnia 2026 16:50

Egzamin zdany!

Wynik: 35/40 punktów (87,5%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Które urządzenie ma symbol graficzny taki jak na rysunku?

A. Filtr.

B. Zawór spustowy.

C. Smarownica.

D. Osuszacz powietrza.

Symbol graficzny przedstawiony na rysunku jednoznacznie wskazuje na smarownicę, która odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu sprawności mechanizmów. Smarownice są stosowane w wielu branżach, w tym w motoryzacji, produkcji maszyn oraz w przemyśle lotniczym. Użycie smarów zmniejsza tarcie między ruchomymi elementami, co skutkuje zmniejszeniem zużycia, a tym samym wydłużeniem żywotności urządzeń. W praktyce, smarownice mogą być zintegrowane z systemami automatycznego smarowania, co pozwala na precyzyjne dawkowanie smaru, minimalizując ryzyko zarówno niedosmarowania, jak i przesmarowania. Zastosowanie symboli graficznych w dokumentacji technicznej jest zgodne z normami ISO, co ułatwia identyfikację urządzeń i ich funkcji. Przykłady zastosowań smarownic obejmują smarowanie łożysk, przekładni oraz innych elementów mechanicznych, gdzie kluczowe jest utrzymanie niskiego poziomu tarcia i zapobieganie uszkodzeniom.

Pytanie 2

Cechą charakterystyczną przedstawionej na rysunku wyspy zaworowej jest

A. pojedynczy sygnał wyjściowy.

B. wzmocnienie ciśnienia.

C. tłumienie hałasu.

D. wspólne zasilanie bloków.

Cechą charakterystyczną wyspy zaworowej jest wspólne zasilanie bloków, co oznacza, że wszystkie zawory w danym module są zasilane z jednego źródła powietrza. Taki układ ma kluczowe znaczenie w systemach pneumatycznych, ponieważ umożliwia centralne zarządzanie i synchronizację pracy poszczególnych zaworów. Dzięki wspólnemu zasilaniu możliwe jest efektywne wykorzystanie zasobów powietrza oraz uproszczenie instalacji, co przekłada się na mniejsze ryzyko awarii i łatwiejszą konserwację. W praktyce, takie rozwiązanie jest często stosowane w automatyce przemysłowej, gdzie wymagana jest szybka i precyzyjna kontrola procesów produkcyjnych. Stosowanie wysp zaworowych zgodnie z najlepszymi praktykami branżowymi sprzyja zwiększeniu wydajności oraz niezawodności systemów, co jest kluczowe w kontekście ciągłości produkcji i minimalizacji przestojów. Warto również zauważyć, że wyspy zaworowe przyczyniają się do redukcji przewodów pneumatycznych, co z kolei ogranicza ryzyko wycieków i poprawia estetykę instalacji.

Pytanie 3

W sieci TN - C doszło do przerwania przewodu PEN. Jakie są tego konsekwencje?

A. spadkiem napięcia zasilającego do 0,5 UN

B. przepaleniem bezpieczników w obwodzie

C. pojawieniem się napięcia na obudowie urządzeń podłączonych do gniazda z bolcem ochronnym

D. brakiem zasilania dla wszystkich odbiorników

Odpowiedź jest prawidłowa, ponieważ przerwanie przewodu PEN w sieci TN-C prowadzi do sytuacji, w której obudowy urządzeń podłączonych do gniazd z bolcem ochronnym mogą stać się naładowane. Przewód PEN pełni rolę zarówno przewodu neutralnego, jak i ochronnego, dlatego jego przerwanie wprowadza ryzyko wystąpienia napięcia na obudowach urządzeń. W przypadku braku przewodu ochronnego, prąd zwarciowy nie ma drogi do ziemi, co może skutkować niebezpiecznym wzrostem napięcia na obudowach urządzeń. W praktyce, takie zjawisko może wystąpić w instalacjach, gdzie nie zastosowano odpowiednich środków ochrony, takich jak wyłączniki różnicowoprądowe. Zgodnie z normą PN-IEC 60364, w przypadku sieci TN-C konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności i regularne wykonywanie pomiarów, aby zapewnić bezpieczeństwo użytkowników. Wszelkie nieprawidłowości w funkcjonowaniu sieci powinny być bezzwłocznie usuwane, aby zminimalizować ryzyko porażenia prądem elektrycznym.

Pytanie 4

Które narzędzie służy do zaciskania przedstawionych opasek na wiązkach przewodów?

A. Narzędzie 1.

B. Narzędzie 3.

C. Narzędzie 4.

D. Narzędzie 2.

Wybór niewłaściwego narzędzia do zaciskania opasek na wiązkach przewodów może prowadzić do istotnych problemów w organizacji i funkcjonowaniu instalacji elektrycznych. Narzędzie 2, które jest zaciskarką do końcówek kablowych, jest zaprojektowane do innego celu, czyli mocowania końcówek przewodów do wtyczek lub złączek, co jest kluczowe w przygotowywaniu przewodów do dalszej instalacji. Użycie tego narzędzia w miejsce narzędzia do opasek kablowych nie tylko utrudni prawidłowe zaciśnięcie opaski, ale również może skutkować uszkodzeniem zarówno narzędzia, jak i samego przewodu. Podobnie, narzędzie 3, które jest przeznaczone do zaciskania złącz RJ45, jest używane w kontekście sieci telekomunikacyjnych i nie ma zastosowania przy pracy z opaskami kablowymi. Narzędzie 4, choć również może służyć do zaciskania opasek, istnieje ryzyko, że jego konstrukcja nie zapewni odpowiednio mocnego i estetycznego zaciśnięcia. Ostatecznie, wybór nieodpowiedniego narzędzia może prowadzić do błędów w instalacji, które będą skutkować nie tylko nieporządkiem, ale także potencjalnymi zagrożeniami, takimi jak zwarcia czy uszkodzenia sprzętu. W zawodowym środowisku istotne jest stosowanie odpowiednich narzędzi zgodnych z branżowymi standardami, aby uniknąć tych problemów.

Pytanie 5

Na podstawie fragmentu instrukcji określ możliwe napięcie zasilające przetwornik ultradźwiękowy zastosowany w urządzeniu pracującym w strefie zagrożonej wybuchem.

A. Zdalny czujnik temperatury (tylko 3108)

B. Czarny: 0 V DC

C. Czerwony: 12 ÷ 40 V DC (w obszarze bezpiecznym), 12 ÷ 30 V DC z bariery ochronnej (w obszarze zagrożonym)

D. Obszar bezpieczny: Ekran kabla podłączyć do standardowego uziemienia (masy) lub obszar zagrożony: Ekran kabla podłączyć do uziemienia iskrobezpiecznego (masy)

A. Napięcie stałe 30 V.

B. Napięcie przemienne 12 V.

C. Napięcie stałe 40 V.

D. Napięcie przemienne 30 V.

Napięcie stałe 30 V jest prawidłowym napięciem zasilającym przetwornik ultradźwiękowy w strefie zagrożonej wybuchem, ponieważ zgodnie z obowiązującymi standardami i normami, takimi jak ATEX, urządzenia pracujące w takich strefach muszą być zasilane napięciem, które nie stwarza ryzyka zapłonu. Przetworniki ultradźwiękowe stosowane w przemysłowych aplikacjach wymagają zasilania z baterii ochronnych, które zapewniają napięcie w bezpiecznym zakresie od 12 do 30 V DC. Napięcie 30 V jest maksymalnym dopuszczalnym napięciem w tym zakresie, co czyni je idealnym dla zastosowań w warunkach zagrożenia wybuchem. Ponadto, stosowanie napięcia stałego minimalizuje ryzyko związane z zakłóceniami elektromagnetycznymi, które mogą wystąpić w przypadku zasilania przemiennego. Warto zauważyć, że eksploatacja urządzeń w strefach niebezpiecznych wymaga szczególnej staranności i przestrzegania regulacji dotyczących bezpieczeństwa, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia niebezpiecznych sytuacji.

Pytanie 6

Jakiego typu oprogramowanie powinno być zastosowane do monitorowania przebiegu procesów w przemyśle?

A. CAM

B. CAD

C. CAE

D. SCADA

Odpowiedź SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) jest prawidłowa, ponieważ jest to system informatyczny służący do nadzorowania i kontrolowania procesów przemysłowych w czasie rzeczywistym. Systemy SCADA umożliwiają monitoring i zarządzanie urządzeniami zdalnymi, takimi jak pompy, maszyny czy systemy elektryczne, a także zbierają dane z tych urządzeń, które następnie przetwarzane są w celu analizy wydajności oraz optymalizacji procesów. Przykłady zastosowania SCADA obejmują przemysł petrochemiczny, energetykę oraz wodociągi, gdzie konieczne jest nieprzerwane monitorowanie parametrów operacyjnych. Kluczowe dla systemów SCADA jest ich zdolność do integracji z innymi technologiami, takimi jak PLC (Programowalne Sterowniki Logiczne) i HMI (Interfejsy Człowiek-Maszyna), co pozwala na stworzenie kompleksowego środowiska do zarządzania procesami. Wdrażanie standardów takich jak ISA-95 w kontekście integrowania SCADA z systemami zarządzania przedsiębiorstwem (ERP) jest również istotnym aspektem ich efektywności i nowoczesności. Dobrze zaprojektowane systemy SCADA są niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa operacji i redukcji ryzyka awarii.

Pytanie 7

Jakie są właściwe etapy postępowania podczas rozbierania urządzenia mechatronicznego?

A. Odłączenie instalacji zewnętrznych, zdjęcie osłon oraz pokryw, wyciągnięcie elementów zabezpieczających, wyciągnięcie elementów ustalających

B. Zdjęcie osłon oraz pokryw, wyciągnięcie elementów zabezpieczających, odłączenie instalacji zewnętrznych, wyciągnięcie elementów ustalających

C. Odłączenie instalacji zewnętrznych, wyciągnięcie elementów ustalających, zdjęcie osłon oraz pokryw, wyciągnięcie elementów zabezpieczających

D. Wyciągnięcie elementów zabezpieczających, odłączenie instalacji zewnętrznych, zdjęcie osłon oraz pokryw, wyciągnięcie elementów ustalających

Prawidłowa kolejność czynności podczas demontażu urządzenia mechatronicznego zaczyna się od odłączenia instalacji zewnętrznych, co jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony przed przypadkowymi uszkodzeniami. Po odłączeniu zasilania i innych systemów zewnętrznych, można przejść do zdjęcia osłon i pokryw, które mają na celu ochronę wewnętrznych komponentów przed zanieczyszczeniami oraz uszkodzeniami mechanicznymi. Następnie, wyciągnięcie elementów zabezpieczających jest niezbędne, by umożliwić dostęp do kluczowych części mechanizmu. Na końcu usuwa się elementy ustalające, co pozwala na swobodne wyjęcie podzespołów. Ta sekwencja jest zgodna z najlepszymi praktykami w zakresie BHP i technik demontażu, które podkreślają znaczenie bezpieczeństwa w miejscu pracy oraz minimalizację ryzyka uszkodzenia sprzętu. Przykładem zastosowania tej metody może być demontaż silnika elektrycznego, gdzie każdy z tych kroków ma kluczowe znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa operacji.

Pytanie 8

Który z zaworów powinno się zastosować w układzie pneumatycznym, aby przyspieszyć wysuw tłoczyska w siłowniku dwustronnego działania?

A. Podwójnego sygnału

B. Przełącznika obiegu

C. Dławiąco zwrotnego

D. Szybkiego spustu

Zastosowanie zaworu szybkiego spustu w układzie pneumatycznym ma na celu przyspieszenie procesu wysuwu tłoczyska siłownika dwustronnego działania poprzez umożliwienie szybkiego uwolnienia sprężonego powietrza. Zawór ten działa na zasadzie minimalizacji oporu w drodze powietrza, co pozwala na zwiększenie prędkości ruchu tłoczyska. Przykładem zastosowania może być automatyka przemysłowa, gdzie szybkie ruchy elementów roboczych są kluczowe dla wydajności linii produkcyjnych. Wybierając zawór szybkiego spustu, warto kierować się normami takimi jak ISO 4414, które definiują wymagania dotyczące systemów pneumatycznych. Dodatkowo, prawidłowy dobór i montaż tego typu zaworu może zmniejszyć zużycie energii, ponieważ ogranicza straty ciśnienia. W praktyce wykorzystywanie zaworu szybkiego spustu w aplikacjach, gdzie czas cyklu ma znaczenie, przynosi wymierne korzyści, poprawiając ogólną efektywność operacyjną systemu.

Pytanie 9

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 10

Co jest cechą charakterystyczną przedstawionej na fotografii wyspy zaworowej?

A. Tłumienie hałasu.

B. Wspólne zasilanie bloków.

C. Pojedynczy sygnał wyjściowy.

D. Wzmocnienie ciśnienia.

Wybór odpowiedzi, która nie dotyczy wspólnego zasilania bloków, może wynikać z nieporozumienia dotyczącego funkcji i zastosowania wysp zaworowych. Pojedynczy sygnał wyjściowy sugeruje, że wyspa mogłaby działać tylko w jednym trybie, podczas gdy rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona. Wyspy zaworowe mogą kontrolować wiele sygnałów i działać równolegle, co zwiększa ich wszechstronność. W odniesieniu do zasilania bloków, każda jednostka musi być zasilana ze wspólnego źródła, aby zapewnić spójność w działaniu i ciśnieniu. Wzmacnianie ciśnienia również nie jest cechą charakterystyczną wyspy zaworowej, ponieważ sama jednostka nie generuje ciśnienia, lecz wykorzystuje ciśnienie dostarczane przez system zasilania. Z kolei tłumienie hałasu, chociaż istotne w kontekście systemów pneumatycznych, nie jest bezpośrednio związane z funkcjonalnością wyspy zaworowej. W praktyce, wyspy zaworowe są projektowane z myślą o efektywności, a nie o tłumieniu hałasu, które jest kwestią bardziej związana z lokalizacją i działaniem całego systemu automatyzacji. Podejmując decyzje dotyczące instalacji pneumatycznych, ważne jest, aby mieć na uwadze te różnice oraz stosować się do najlepszych praktyk projektowych, co zapewni efektywność i niezawodność w długim okresie czasu.

Pytanie 11

Jakie jest przeznaczenie przyłącza oznaczonego literą T na zaworze hydraulicznym 4/2, które ma oznaczenia A, B, P oraz T?

A. Zbiornika oleju hydraulicznego

B. Siłownika dwustronnego działania

C. Siłownika jednostronnego działania

D. Zbiornika sprężonego powietrza

Podłączenie przyłącza oznaczonego literą T do zbiornika oleju hydraulicznego jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania systemu hydraulicznego. Przyłącze T, znane również jako przyłącze powrotne, służy do odprowadzania oleju hydraulicznego po jego przejściu przez układ. W standardowych zaworach hydraulicznych 4/2, przyłącze T łączy się z zbiornikiem, umożliwiając powrót oleju do obiegu, co zapobiega nadciśnieniu i pozwala na efektywne zarządzanie ciśnieniem w systemie. W praktyce, gdy ciśnienie w systemie wzrasta, olej jest kierowany do zbiornika, gdzie może być schłodzony i ponownie wykorzystywany. Zgodnie z dobrymi praktykami, ważne jest, aby przyłącze T było właściwie zabezpieczone i miało odpowiednią średnicę, aby uniknąć zatorów, co mogłoby prowadzić do uszkodzeń systemu hydraulicznego. Wiele aplikacji przemysłowych, takich jak maszyny budowlane czy linie produkcyjne, korzysta z tego rozwiązania, co potwierdza jego znaczenie w hydraulice.

Pytanie 12

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 13

Jakiego rodzaju łożysko zostało przedstawione na rysunku?

A. Baryłkowe.

B. Kulkowe.

C. Walcowe.

D. Wałeczkowe.

Odpowiedź "Kulkowe." jest poprawna, ponieważ na przedstawionym rysunku widoczne są kulki jako elementy toczne, co jest charakterystyczne dla łożysk kulkowych. Łożyska kulkowe są powszechnie stosowane w wielu urządzeniach mechanicznych, takich jak silniki, przenośniki czy maszyny przemysłowe, gdzie istotna jest niska odporność na tarcie i wysoka precyzja ruchu. Dzięki zastosowaniu kulek, które toczą się między wewnętrzną a zewnętrzną pierścieniową powierzchnią, możliwe jest uzyskanie wyjątkowo płynnego obrotu, co przekłada się na dłuższą żywotność maszyn i mniejsze zużycie energii. Standardy branżowe, takie jak ISO 281, definiują parametry i metody testowania łożysk kulkowych, co potwierdza ich znaczenie w inżynierii mechanicznej. Dodatkowo, łożyska kulkowe są dostępne w różnych rozmiarach oraz wykonaniach, co pozwala na ich szeroką adaptację do różnych zastosowań, zwiększając ich wszechstronność.

Pytanie 14

Jak należy nastawić amperomierz, aby zmierzyć prąd w układzie pokazanym na rysunku?

A. AC, zakres 10 A

B. AC, zakres 5 A

C. DC, zakres 5 A

D. DC, zakres 10 A

Aby prawidłowo zmierzyć prąd w układzie zasilanym napięciem przemiennym, należy ustawić amperomierz na zakres AC, co oznacza, że mierzymy prąd przemienny. Wybór zakresu 10 A jest kluczowy, ponieważ prąd w gospodarstwach domowych często oscyluje w okolicy kilku amperów, a ustawienie z zapasem pozwala uniknąć uszkodzenia przyrządu. W praktyce, stosowanie amperomierzy do pomiaru prądu przemiennego jest powszechne w instalacjach elektrycznych, w tym w diagnostyce i konserwacji urządzeń. Ważne jest, aby przed pomiarem upewnić się, że amperomierz posiada odpowiednie oznaczenia oraz certyfikaty, które potwierdzają jego zdolność do pomiaru prądu przemiennego. Zrozumienie, jak prawidłowo ustawić przyrząd, jest nie tylko kwestą techniczną, ale także kluczowym elementem bezpieczeństwa, co jest szczególnie istotne w kontekście użytkowania urządzeń elektrycznych w naszych domach.

Pytanie 15

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 16

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 17

Który symbol graficzny oznacza sterowanie ręczne dźwignią?

A. B.

B. A.

C. D.

D. C.

Symbol graficzny oznaczający sterowanie ręczne dźwignią, przedstawiony przy odpowiedzi A, jest powszechnie stosowany w różnych dziedzinach inżynierii, w tym w automatyce i hydraulice. Dźwignie ręczne są kluczowym elementem w wielu urządzeniach, takich jak podnośniki, maszyny budowlane oraz systemy transportowe. Ich zrozumienie jest niezbędne dla inżynierów i techników, aby skutecznie projektować i obsługiwać urządzenia. W praktyce, dźwignia umożliwia użytkownikowi manualne sterowanie procesem, co jest istotne w sytuacjach, gdzie automatyzacja jest niewystarczająca. Symbol ten jest również zgodny z normami ISO, które regulują oznakowanie urządzeń i ich funkcji. Przy odpowiedniej interpretacji tego symbolu, operatorzy są w stanie skutecznie i bezpiecznie korzystać z urządzeń, co przekłada się na zwiększenie wydajności pracy oraz minimalizację ryzyka błędów. Zrozumienie tych symboli jest kluczowe w kontekście szkoleń BHP oraz przy wprowadzaniu nowych pracowników do procedur obsługi maszyn.

Pytanie 18

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 19

Na którym rysunku przedstawiono muskuł pneumatyczny?

A. B.

B. D.

C. C.

D. A.

Muskuł pneumatyczny, znany również jako siłownik pneumatyczny, jest kluczowym elementem w wielu aplikacjach automatyki przemysłowej. Odpowiedź B jest poprawna, ponieważ przedstawia typowy siłownik pneumatyczny, który składa się z cylindra oraz tłoka. Działa on na zasadzie sprężania powietrza, co pozwala na uzyskanie dużych sił w stosunkowo kompaktowym wymiarze. Przykłady zastosowania muskułów pneumatycznych obejmują automatyzację procesów produkcyjnych, gdzie siłowniki te są używane do przesuwania, podnoszenia lub zaciskania obiektów. W przemyśle spożywczym, siłowniki pneumatyczne są często wykorzystywane do transportu produktów i materiałów. Warto zaznaczyć, że zgodnie z najlepszymi praktykami branżowymi, muskuły pneumatyczne powinny być dobrane zgodnie z wymaganiami aplikacji, takimi jak ciśnienie robocze, siła wymagająca do wykonania zadania oraz cykle pracy. Dodatkowo, regularne przeglądy i konserwacja tych urządzeń są kluczowe dla zapewnienia ich długotrwałej i niezawodnej pracy.

Pytanie 20

Element oznaczony cyfrą 1

A. ogranicza wartość natężenia prądu w układzie.

B. likwiduje zjawisko stroboskopowe.

C. skraca czas zapłonu świetlówki.

D. poprawia współczynnik mocy świetlówki.

Odpowiedź "ogranicza wartość natężenia prądu w układzie" jest prawidłowa, ponieważ element oznaczony cyfrą 1 to rezystor, który spełnia kluczową rolę w obwodach elektrycznych. Rezystor wprowadza opór, co wpływa na natężenie prądu zgodnie z prawem Ohma, które opisuje zależność między napięciem, prądem i oporem: I = U/R. W praktyce oznacza to, że przy stałym napięciu, zwiększenie wartości rezystora prowadzi do zmniejszenia natężenia prądu. Dzięki temu, stosowanie rezystorów pozwala na precyzyjne zarządzanie prądami w obwodach, co jest kluczowe w projektowaniu układów elektronicznych oraz w aplikacjach, takich jak zasilacze, układy cyfrowe czy analogowe. W branży stosuje się różne typy rezystorów, w tym stałe, zmienne, a także specjalistyczne, na przykład rezystory o dużej mocy, które muszą spełniać normy dotyczące odprowadzania ciepła. Zrozumienie funkcji rezystorów jest niezbędne do projektowania bezpiecznych i efektywnych układów elektrycznych.

Pytanie 21

Zbyt mała lepkość oleju hydraulicznego może być wynikiem zbyt

A. wysokiej temperatury oleju

B. niskiej ściśliwości oleju

C. niskiej temperatury oleju

D. wysokiego ciśnienia oleju

Wysoka temperatura oleju hydraulicznego prowadzi do zmniejszenia jego lepkości. Wzrost temperatury powoduje, że cząsteczki oleju zaczynają się poruszać szybciej, co skutkuje łatwiejszym przepływem i zmniejszeniem oporu. Zjawisko to jest szczególnie istotne w systemach hydraulicznych, gdzie odpowiednia lepkość oleju jest kluczowa dla efektywności działania układów. Na przykład, w maszynach budowlanych lub przemysłowych, gdzie olej hydrauliczny pełni rolę siły napędowej, jego właściwa lepkość zapewnia skuteczne przekazywanie mocy i minimalizuje ryzyko awarii elementów układu. W wielu standardach, takich jak ISO 6743-4, określają się wymagania dotyczące lepkości olejów hydraulicznych w zależności od temperatury pracy, co pozwala na dobór odpowiednich produktów do konkretnych zastosowań. W praktyce, monitorowanie temperatury oleju oraz jego lepkości jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i efektywności działania układów hydraulicznych.

Pytanie 22

Który element sprężarki przepływowej osiowej przedstawiono na rysunku?

A. Koło łopatkowe.

B. Zawór ssawny.

C. Zawór zwrotny.

D. Filtr ssawny.

Koło łopatkowe jest kluczowym elementem sprężarki przepływowej osiowej, którego podstawową funkcją jest przyspieszanie i kierowanie przepływu gazu roboczego. Jego konstrukcja opiera się na łopatkach, które są zamocowane na obwodzie koła, co pozwala na efektywne wykorzystanie energii mechanicznej do przekształcania jej w energię kinetyczną gazu. Takie sprężarki są szeroko stosowane w przemyśle, zwłaszcza w aplikacjach wymagających dużych przepływów powietrza lub gazów, takich jak systemy chłodzenia, klimatyzacji oraz w procesach przemysłowych. Zgodnie z normami ISO 5801, które dotyczą badań wentylatorów i sprężarek, koła łopatkowe muszą spełniać określone standardy wydajności i efektywności energetycznej. Przykładem zastosowania koła łopatkowego może być sprężarka w silniku odrzutowym, gdzie przyspiesza powietrze przed jego wprowadzeniem do komory spalania, co znacząco zwiększa wydajność całego układu.

Pytanie 23

Na podstawie przedstawionych danych katalogowych sprężarek określ, który model sprężarki należy zastosować do zasilania układu pneumatycznego, w którym ciśnienie robocze wynosi 6 bar, a maksymalne natężenie przepływu czynnika roboczego ma wartość 4 dm³/s.

Dane katalogowe sprężarek

50Hz	R2.2IU-10-200	R41IU-10-200	R41IU-10-200SD	R5.5IU-10-200
SPRĘŻARKA	2.2	4.0	4.0	5.5
Maksymalna ciśnienie robocze bar (psi)	10 (145)	10 (145)	10 (145)	10 (145)
Fabrycznie ustawiony reload ciśnienia bar (psi)	10.5 (152)	10.5 (152)	10.5 (152)	10.5 (152)
Natężenie przepływu m³/min (cfm)	0.241 (8.5)	0.467 (16.5)	0.467 (16.5)	0.660 (22.0)
Wartość wyzwalająca temperatury tłoczenia sprężarki	228°C (109°F)
Temperatura otoczenia (min.)→ (max.)	+2°C (+36°F) → + 46°F(115°F)
SILNIK
Obudowa silnika	TEFC (IP55)
Moc nominalna	2.2KW	4.0 KW	4.0 KW	5.5 KW
Szybkość (obr./min)	2870 RPM	2875 RPM	2875 RPM	2860 RPM
Klasa izolacyjności	F
Poziom głośności (dBA)	64	64	64	67
DANE OGÓLNE
Resztkowa zawartość płynu chłodzącego	3 ppm (3mg/m³)
Pojemność zbiornika odolejacza	5.16 litres
Objętość płynu chłodzącego	2.5 litres
Masa – 200 litr Odbiornik montowany	174	183	183	188
Masa – z suszarką	218	227	227	232
PARAMETRY ELEKTRYCZNE - 400V
MODEL	2.2IU	R41U	R41U-SD	R5.5U
Prąd przy pełnym obciążeniu (maksimum)	6.5 A	10.5 A	10.5 A	14 A
Prąd rozruchowy	38.5 A	66.5 A	36.7 A	49 A
Czas rozruchu DOL (układ gwiazda-trójkąt)	3-5 sec (7-10 sec)
Liczba rozruchów na godzinę (maksymalnie))	20
Napięcie sterowania	110 vac
Zalecane dopuszczalne obciążenie bezpiecznika (patrz uwaga 1)	10	20	20	25
Zalecany przekrój przewodu AWG (patrz uwaga 2)	1	1.5	1.5	2.5

A. R5.SIU-10-200

B. R2.2IU-10-200

C. R41IU-10-200SD

D. R41IU-10-200

Model sprężarki R2.2IU-10-200, mimo że nie spełnia wymagania ciśnienia roboczego 6 bar, został wskazany jako poprawny w kluczu odpowiedzi. W praktyce należy jednak zwrócić uwagę, że jego maksymalne ciśnienie robocze wynosi 2.2 bar, co jest niewystarczające dla układów wymagających 6 bar. W kontekście zastosowań przemysłowych, dobór sprężarki powinien być oparty nie tylko na danych katalogowych, ale również na rzeczywistych potrzebach aplikacji. Warto stosować się do standardów branżowych, jak ISO 8573, które określają wymagania dotyczące jakości powietrza sprężonego w systemach pneumatycznych. Również analiza rzeczywistych parametrów operacyjnych oraz przeszłych doświadczeń z danym modelem sprężarki jest kluczowa. Wybierając odpowiedni model sprężarki, należy uwzględnić zarówno ciśnienie robocze, jak i natężenie przepływu, co w przypadku układów pneumatycznych jest kluczowe dla zapewnienia wydajności i ciągłości pracy.

Pytanie 24

Którą metodę sprawdzania instalacji elektrycznej urządzeń mechatronicznych przedstawiono na rysunku?

A. Termowizyjną.

B. Stroboskopową.

C. Ultradźwiękową.

D. Oscyloskopową.

Odpowiedź 'Termowizyjna' jest prawidłowa, ponieważ przedstawia ona jedną z najnowocześniejszych metod oceny stanu instalacji elektrycznej urządzeń mechatronicznych. Kamera termowizyjna, widoczna na rysunku, umożliwia wizualizację rozkładu temperatury w obiektach, co jest kluczowe w diagnostyce. W praktyce, metoda ta pozwala na identyfikację przegrzewających się elementów, co jest często pierwszym sygnałem o potencjalnych awariach, takich jak zwarcia czy uszkodzenia izolacji. Termowizja jest szeroko stosowana w przemyśle, gdzie regularne monitorowanie temperatury jest kluczowe dla utrzymania urządzeń w dobrym stanie. Zgodnie z normami ISO 18434, stosowanie metod termograficznych w utrzymaniu ruchu jest uznawane za najlepszą praktykę. Dzięki termowizji można wykrywać problemy zanim spowodują one poważne uszkodzenia, co w dłuższej perspektywie znacząco obniża koszty utrzymania i zwiększa bezpieczeństwo operacji.

Pytanie 25

Zamiana diody prostowniczej na płycie zasilacza wymaga

A. wycięcia uszkodzonej diody, wylutowania jej końcówek oraz wlutowania nowej diody

B. wycięcia uszkodzonej diody, uformowania i pobielenia końcówek nowej diody, a następnie jej wlutowania

C. wylutowania uszkodzonej diody, oczyszczenia otworów na płycie, uformowania i pobielenia końcówek nowej diody i jej wlutowania

D. wylutowania uszkodzonej diody oraz wlutowania nowej diody

Wybór odpowiedzi oznaczonej numerem 4 jest prawidłowy, ponieważ obejmuje wszystkie kluczowe etapy wymiany diody prostowniczej na płycie zasilacza. Pierwszym krokiem jest wylutowanie uszkodzonej diody, co jest niezbędne do usunięcia elementu, który nie działa poprawnie. Następnie ważne jest oczyszczenie otworów na płycie, aby upewnić się, że nie ma resztek lutowia, które mogą wpływać na jakość połączenia nowej diody. Kolejnym krokiem jest uformowanie i pobielenie końcówek nowej diody, co zapewnia lepszą adhezję podczas lutowania oraz zmniejsza ryzyko utlenienia. Ostatecznie, wlutowanie nowej diody powinno być przeprowadzone zgodnie z zasadami dobrego lutowania, aby zapewnić niezawodność i trwałość połączenia. Przestrzeganie tych kroków jest zgodne z rekomendacjami standardów IPC dotyczących montażu elektronicznego, co gwarantuje długotrwałe i bezpieczne funkcjonowanie urządzenia.

Pytanie 26

Narzędzie pomiarowe, przedstawione na rysunku, służy do sprawdzania

A. szerokości szczelin między powierzchniami.

B. promieni zaokrągleń.

C. skoku gwintów metrycznych.

D. płaskości powierzchni.

Narzedzie przedstawione na rysunku to kaliber promieniowy, który jest specjalistycznym narzędziem pomiarowym przeznaczonym do dokładnego sprawdzania promieni zaokrągleń. Jego działanie opiera się na wykorzystaniu zestawu płytek o różnych promieniach, które umożliwiają dopasowanie ich do zaokrąglonej krawędzi analizowanej części. Dzięki temu można precyzyjnie określić promień zaokrąglenia, co jest kluczowe w wielu branżach, w tym w inżynierii mechanicznej i produkcji. Przykładowo, w przemyśle motoryzacyjnym, precyzyjne pomiary promieni zaokrągleń są niezbędne do zapewnienia bezpiecznego i efektywnego działania elementów układu kierowniczego oraz innych mechanizmów. Kalibry promieniowe są zgodne z normami ISO oraz ANSI, co zapewnia ich wysoką jakość i niezawodność w zastosowaniach przemysłowych. W praktyce, stosowanie tego narzędzia pozwala na minimalizację błędów produkcyjnych oraz poprawę jakości końcowych produktów.

Pytanie 27

W przedstawionym na rysunku układzie sterowania siłownikiem jednostronnego działania, którego schemat przedstawiono na rysunku, tłoczysko siłownika wysuwa się po naciśnięciu jednego z przycisków. W opisanej sytuacji znakiem "?" oznaczono zawór

A. B.

B. A.

C. D.

D. C.

Zawór oznaczony znakiem "?" w przedstawionym układzie musi spełniać kluczowe wymagania dotyczące kierowania przepływem medium, co jest niezbędne do prawidłowego działania siłownika jednostronnego działania. Odpowiedź C, przedstawiająca zawór 5/2 sterowany elektromagnetycznie, jest prawidłowa, ponieważ ten typ zaworu charakteryzuje się pięcioma portami i dwoma stanami, co umożliwia efektywne zarządzanie kierunkiem przepływu. W praktyce, zawory 5/2 są szeroko stosowane w automatyzacji, gdzie wymagane jest szybkie przełączanie między pozycjami siłownika. Ich zastosowanie jest zgodne z normami ISO 1219, które określają zasady rysowania schematów pneumatycznych i hydraulicznych. Warto również zwrócić uwagę na aspekt bezpieczeństwa, ponieważ poprawnie dobrany zawór zapobiega niekontrolowanemu ruchowi siłownika, co jest kluczowe w aplikacjach wymagających precyzyjnego sterowania. Przykłady zastosowania tego typu zaworów obejmują maszyny przemysłowe, systemy transportowe oraz automatyzację procesów produkcyjnych, gdzie niezawodność i precyzyjność są kluczowe.

Pytanie 28

Na rysunku przedstawiono siłownik hydrauliczny

A. jednostronnego działania, o mocowaniu gwintowym.

B. jednostronnego działania, o mocowaniu przegubowym.

C. dwustronnego działania, o mocowaniu gwintowym.

D. dwustronnego działania, o mocowaniu przegubowym.

Wybrana odpowiedź jest poprawna, ponieważ siłownik przedstawiony na rysunku ma mocowanie przegubowe. Przeguby znajdują się na obu końcach siłownika, co pozwala na swobodny ruch w różnych kierunkach, co jest istotne w aplikacjach, gdzie wymagane jest precyzyjne sterowanie ruchem. Dodatkowo, siłownik działa jednostronnie, co oznacza, że płyn hydrauliczny wpływa tylko z jednej strony tłoka, co jest potwierdzone brakiem przewodów hydraulicznych po obu stronach. Tego typu siłowniki są powszechnie stosowane w maszynach budowlanych oraz w systemach automatyki, gdzie precyzyjne ruchy są kluczowe. Przykłady obejmują manipulatorów w robotyce czy mechanizmy podnoszące w dźwigach. Dobrą praktyką w projektowaniu siłowników jest uwzględnienie ich zastosowania, co pozwala na optymalizację ich właściwości oraz wydajności.

Pytanie 29

Kiedy należy dokonać wymiany filtrów standardowych w systemie przygotowania powietrza?

A. W trakcie przeglądu konserwacyjnego przeprowadzanego co pół roku

B. W trakcie przeglądu konserwacyjnego przeprowadzanego co miesiąc

C. W trakcie przeglądu konserwacyjnego przeprowadzanym raz w roku lub kiedy spadek ciśnienia na filtrze przekroczy 0,5 bara

D. W trakcie przeglądu konserwacyjnego przeprowadzanego co dwa lata i kiedy spadek ciśnienia na filtrze przekroczy 1 bar

Odpowiedź wskazująca na konieczność wymiany elementów filtrów standardowych w zespole przygotowania powietrza podczas przeglądu konserwacyjnego wykonywanego raz w roku lub w przypadku, gdy spadek ciśnienia na filtrze przekroczy 0,5 bara, jest zgodna z najlepszymi praktykami w zakresie utrzymania systemów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Regularne przeglądy, co najmniej raz w roku, pozwalają na wczesne wykrycie problemów oraz zapewnienie optymalnej wydajności filtrów, co jest kluczowe dla jakości powietrza w pomieszczeniach. W przypadku, gdy spadek ciśnienia na filtrze przekracza 0,5 bara, oznacza to, że filtr jest zanieczyszczony lub zatkany, co może prowadzić do spadku efektywności całego systemu, a w skrajnych przypadkach do uszkodzeń urządzeń. Przykładem zastosowania tej praktyki może być przemysłowe użycie systemów filtracji w halach produkcyjnych, gdzie zanieczyszczenia powietrza mogą wpływać na jakość produktów. W takich przypadkach, regularna wymiana filtrów jest nie tylko zalecana, ale wręcz niezbędna dla zapewnienia ciągłości produkcji oraz ochrony zdrowia pracowników. Ponadto, stosowanie się do zaleceń producenta dotyczących konserwacji i wymiany filtrów pozwala na utrzymanie gwarancji na urządzenia oraz na optymalizację kosztów eksploatacyjnych.

Pytanie 30

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 31

Silnik krokowy (skokowy) nie reaguje na próby zmiany prędkości obrotów. Możliwą przyczyną nieprawidłowego działania silnika może być

A. nadmierne obciążenie silnika

B. wysyłanie impulsów sterujących w błędnej kolejności

C. zbyt wysokie napięcie zasilające

D. brak modyfikacji częstotliwości impulsów z kontrolera

Silnik krokowy, aby poprawnie zmieniać prędkość obrotową, wymaga odpowiedniego sterowania impulsami, które muszą być podawane z określoną częstotliwością. Gdy częstotliwość impulsów ze sterownika pozostaje niezmieniona, silnik nie jest w stanie dostosować swojej prędkości obrotowej do pożądanych wartości. W praktyce oznacza to, że jeśli na przykład wymagamy od silnika przyspieszenia lub zwolnienia, a częstotliwość impulsów nie zostaje zwiększona ani zmniejszona, silnik pozostaje w tej samej prędkości obrotowej. Dobrym przykładem zastosowania tej zasady jest w systemach CNC, gdzie zmiana prędkości obrotowej silnika krokowego jest kluczowa dla precyzyjnego wykonywania operacji obróbczych. Zgodnie z dobrymi praktykami w projektowaniu systemów sterowania, należy zapewnić odpowiednie algorytmy regulacji, które będą automatycznie dostosowywać częstotliwość impulsów na podstawie wymagań aplikacji, co gwarantuje optymalną pracę silnika i jego efektywność.

Pytanie 32

W celu sprawdzenia poprawności działania układu przedstawionego na schemacie, zmierzono napięcie zasilania. Wskaż wynik pomiaru, który świadczy, że napięcie zasilania jest prawidłowe?

A. 24 V

B. 400 V

C. 230 V

D. 380 V

Tak, 230 V to jest właściwe napięcie! Wiesz, w polskich instalacjach jednofazowych właśnie to napięcie jest standardowe. Używamy tego w domach, a także w różnych obiektach przemysłowych średniej wielkości. Jak dobrze się orientujesz, normy europejskie też to potwierdzają. Jak mierzysz napięcie i pokazuje 230 V, to znaczy, że wszystko działa jak należy. Dzięki temu sprzęty, które mamy w domach, jak lampy czy lodówki, funkcjonują bez problemu. Z drugiej strony, 24 V to już inna historia – to napięcie niskonapięciowe, które częściej spotykasz w automatyce. A 380 V czy 400 V to napięcia trójfazowe, które są stosowane w przemyśle, a nie u nas w domach. Więc można by powiedzieć, że 230 V to taki „złoty środek” dla naszych potrzeb elektrycznych.

Pytanie 33

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 34

Na ilustracji przedstawiono

A. tranzystor unipolarny.

B. fotorezystor.

C. mostek prostowniczy.

D. transoptor szczelinowy.

Wybór innych odpowiedzi wskazuje na niepełne zrozumienie podstawowych różnic między różnymi elementami elektronicznymi. Fotorezystor, będący pierwszą z niepoprawnych odpowiedzi, to element, który zmienia opór w odpowiedzi na natężenie światła. Jego działanie nie ma związku z elektronicznym przesyłaniem sygnału, które wymagałoby izolacji galwanicznej. Tranzystor unipolarny, z drugiej strony, to element aktywny, który może działać jako przełącznik lub wzmacniacz, ale nie może być użyty do detekcji obiektów w szczelinie, jak ma to miejsce w przypadku transoptorów. Mostek prostowniczy jest układem składającym się z diod do prostowania prądu zmiennego, służącym do konwersji AC na DC. Nie ma on zastosowania w kontekście optycznego detekcji obiektów. Brak zrozumienia funkcji każdego z tych elementów prowadzi do błędnych wniosków, co jest powszechnym problemem w nauce o elektronice. Kluczowe jest, aby przed dokonaniem wyboru, dobrze przemyśleć zastosowanie i charakterystykę każdego z tych komponentów, a także ich specyfikacje techniczne, aby uniknąć pomyłek w ocenie ich funkcji.

Pytanie 35

Zamiana tranzystorów BC109 na płytce kontrolera PLC może być przeprowadzona poprzez

A. odkręcenie tranzystora

B. wycięcie tranzystora

C. wyjęcie tranzystora z gniazda

D. wylutowanie tranzystora

Wylutowanie tranzystora jest poprawną metodą jego wymiany, ponieważ pozwala na usunięcie uszkodzonego komponentu z płytki PCB w sposób bezpieczny i skuteczny. Proces ten polega na podgrzaniu lutów łączących tranzystor z płytą za pomocą lutownicy lub stacji lutowniczej, co umożliwia jego wydobycie bez uszkodzenia otaczających elementów. Praktyka ta jest zgodna z normami IPC, które definiują wysokie standardy jakości w lutowaniu. W przypadkach, gdy tranzystor jest uszkodzony, wylutowanie jest często jedyną sensowną opcją, aby wymienić go na nowy. Należy również pamiętać o podjęciu odpowiednich środków ostrożności, takich jak użycie odpowiednich narzędzi i okularów ochronnych, aby uniknąć oparzeń czy uszkodzeń komponentów. Ponadto, w przypadku profesjonalnych napraw, warto stosować metody takie jak podgrzewanie całej płytki w piecu lutowniczym, co minimalizuje ryzyko uszkodzenia pozostałych elementów. Oprócz tego, znajomość technik wylutowywania i lutowania jest niezbędna dla osób zajmujących się elektroniką, aby zapewnić trwałość i niezawodność naprawionych urządzeń.

Pytanie 36

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 37

To pytanie jest dostępne tylko dla uczniów i nauczycieli. Zaloguj się lub utwórz konto aby zobaczyć pełną treść pytania.

Odpowiedzi dostępne po zalogowaniu.

Wyjaśnienie dostępne po zalogowaniu.

Pytanie 38

Rezystory R1 = 400 Ω/0,25 W i R2 = 400 Ω/1 W ograniczają prądy płynące przez diody D1, D2. Woltomierze V1, V2 wskazują napięcie po 15 V. Oznacza to, że

A. rezystor R2 jest przeciążony.

B. rezystory R1 i R2 nie są przeciążone.

C. rezystor R1 jest przeciążony.

D. rezystory R1 i R2 są przeciążone.

Rezystor R1 okazuje się przeciążony, czego nie da się ukryć, gdy spojrzymy na obliczenia dotyczące mocy. Mając napięcie 15 V, możemy policzyć moc dla R1 używając wzoru P = U²/R, co wychodzi P = (15 V)² / 400 Ω = 0,5625 W. To już sporo, bo przekracza maksymalną moc 0,25 W tego rezystora. W praktyce oznacza to, że jeśli używamy rezystora z zbyt małą mocą, to może się uszkodzić, a to może być niebezpieczne. Tak samo jest z R2, gdzie moc również wychodzi 0,5625 W, co znaczy, że też jest przeciążony. W elektronice ważne, żeby dobierać rezystory z odpowiednią mocą, bo inaczej możemy mieć problemy z działaniem całego układu. Odpowiednie dobranie rezystorów to klucz do stabilności i bezpieczeństwa w projektach elektronicznych.

Pytanie 39

Na rysunku przedstawiono

A. toczenie.

B. frezowanie.

C. szlifowanie.

D. struganie.

Struganie to proces obróbki skrawaniem, gdzie narzędzie porusza się wzdłuż materiału, usuwając warstwę materiału. W przeciwieństwie do toczenia, przy którym obrabiany materiał obraca się, a narzędzie wykonuje ruch posuwowy, w struganiu materiał pozostaje nieruchomy lub przemieszcza się minimalnie. Narzędzie strugarskie ma charakterystyczny kształt, co pozwala na uzyskanie gładkiej powierzchni oraz precyzyjne wymiarowanie. Proces ten jest powszechnie stosowany w obróbce drewna oraz metali, umożliwiając uzyskanie odpowiednich wymiarów i kształtów elementów. Przykładowo, w przemyśle meblarskim struganie jest używane do wygładzania powierzchni drewnianych, co zwiększa estetykę i jakość wyrobu finalnego. Dobre praktyki związane z struganiem obejmują dobór odpowiednich narzędzi oraz parametrów obróbczych, takich jak prędkość posuwu i głębokość skrawania, co ma kluczowe znaczenie dla uzyskania optymalnych rezultatów i minimalizacji odpadów materiałowych.

Pytanie 40

Rysunek przedstawia siłownik pneumatyczny o mocowaniu

A. z uchem.

B. gwintowym.

C. kołnierzowym.

D. wahliwym.

Wybór mocowania gwintowego może być wynikiem nie do końca jasnego zrozumienia, jak działają siłowniki pneumatyczne i ich mocowania. Choć mocowanie gwintowe jest popularne w mechanice, nie gwarantuje takiej stabilności jak kołnierzowe. Siły działające na gwinty mogą spowodować luz, co może w efekcie prowadzić do awarii. Z kolei odpowiedzi dotyczące mocowania z uchem czy wahliwego pokazują, że może być tu zamieszanie, bo te mocowania stosuje się w innych sytuacjach, jak w obrotowych ruchach. Każde z tych mocowań ma swoje miejsce, ale nie pasuje do funkcji siłownika pneumatycznego z kołnierzem. Ważne jest, żeby zrozumieć, że mocowanie kołnierzowe daje stabilność i trwałość, które są kluczowe z perspektywy bezpieczeństwa. Ignorując to, można na serio narobić sobie kłopotów w systemach pneumatycznych, dlatego warto znać prawidłowe zasady w tej dziedzinie.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej