Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Technik pojazdów samochodowych
Kwalifikacja: MOT.05 - Obsługa, diagnozowanie oraz naprawa pojazdów samochodowych
Data rozpoczęcia: 8 czerwca 2026 16:14
Data zakończenia: 8 czerwca 2026 16:20

Egzamin zdany!

Wynik: 31/40 punktów (77,5%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

W funkcjonowaniu podnośników hydraulicznych stosowane jest prawo

A. Kirchoffa

B. Boyle'a-Mariott'a

C. Hooke'a

D. Pascala

Prawo Pascala, sformułowane przez Blaise'a Pascala w XVII wieku, mówi, że zmiana ciśnienia wywierana na cieczy w zamkniętym układzie jest przekazywana w każdym kierunku równomiernie. To prawo jest kluczowe w działaniu podnośników hydraulicznych, które wykorzystują ciecz do przenoszenia siły. W praktyce działa to tak, że niewielka siła przyłożona do małego tłoka powoduje, że ciśnienie wzrasta i jest przenoszone na większy tłok, co pozwala na podniesienie znacznie większego ciężaru. Przykładem zastosowania tego prawa są podnośniki używane w warsztatach samochodowych, gdzie pozwalają na podnoszenie pojazdów w celu wykonywania różnych prac serwisowych. Zastosowanie prawa Pascala jest zgodne z zasadami inżynierii mechanicznej oraz hydraulicznej, które kładą nacisk na efektywność i bezpieczeństwo w operacjach związanych z podnoszeniem i transportem ciężarów. Poznanie tego prawa jest niezbędne dla inżynierów i techników zajmujących się hydrauliką.

Pytanie 2

W rozwiązaniu pokazanym na rysunku, piasta koła ułożyskowana jest na łożyskach

A. igiełkowych.

B. kulkowych.

C. ślizgowych.

D. stożkowych.

Wybór niewłaściwego typu łożysk do piasty koła może prowadzić do poważnych problemów w funkcjonowaniu, dlatego istotne jest zrozumienie, dlaczego łożyska igiełkowe, kulkowe czy ślizgowe nie są odpowiednie w tym kontekście. Łożyska igiełkowe, choć charakteryzują się małą wysokością i dużą zdolnością do przenoszenia obciążeń radialnych, nie są w stanie skutecznie przenosić obciążeń osiowych, co jest kluczowe w przypadku piasty koła. Z tego powodu użycie ich w tej aplikacji byłoby niewłaściwe, prowadząc do potencjalnych uszkodzeń i awarii. Łożyska kulkowe, z kolei, mogą przenosić obciążenia zarówno promieniowe, jak i osiowe, jednak ich konstrukcja nie jest optymalna do zastosowań w piastach kół, gdzie wymagana jest większa precyzja i stabilność. Zastosowanie łożysk ślizgowych nie jest również zalecane, gdyż ich działanie opiera się na bezpośrednim kontakcie powierzchni, co prowadzi do większego tarcia i szybszego zużycia. Zrozumienie różnic między tymi typami łożysk oraz ich zastosowań jest kluczowe dla uniknięcia typowych błędów myślowych, takich jak założenie, że każdy typ łożyska może być stosowany wymiennie w różnych aplikacjach. Aby zapewnić optymalną wydajność i trwałość, ważne jest, aby stosować odpowiednie łożyska zgodnie z ich właściwościami i przeznaczeniem.

Pytanie 3

Z załączonej normy zużycia materiałów eksploatacyjnych wynika, że roczne zużycie oleju silnikowego (bez jego wymiany) pojazdu który przejechał 12 000 km wyniosło

Norma zużycia materiałów eksploatacyjnych podzespół- silnik
Rodzaj materiału	Olej silnikowy
Pojemność miski olejowej	8 l
Norma zużycia na 1000 km	0,5 l
Czasokres wymiany	1 0000 km

A. 6,01

B. 8,01

C. 14,01

D. 8,51

Wiesz, poprawna odpowiedź wynika z tego, co mówią normy dotyczące zużycia oleju silnikowego. Dla auta, które przejeżdża 12 000 km rocznie, to wychodzi 6 litrów. Po zroundowaniu do dwóch miejsc po przecinku mamy 6,01 litra. To ważna wiedza, szczególnie dla tych, którzy zajmują się flotą pojazdów czy pracują w warsztatach. Precyzyjne obliczenia zużycia są kluczowe, żeby dobrze zaplanować wydatki. Zrozumienie norm zużycia pomaga też w ustalaniu, jak często trzeba serwisować pojazdy. Na przykład, jeśli mamy flotę z 10 samochodami, to możemy oszacować, że roczne zużycie oleju wyniesie 60 litrów. Pomaga to lepiej planować zakupy i kontrolować wydatki. Takie podejście na pewno podnosi efektywność zarządzania i może zmniejszyć koszty operacyjne.

Pytanie 4

Jaki rodzaj sterowania zaworami silnika przedstawia zdjęcie?

A. DOHC

B. CIH

C. OHV

D. OHC

Odpowiedź OHC (Overhead Camshaft) jest poprawna, ponieważ na zdjęciu widać układ rozrządu, w którym wałek rozrządu jest umieszczony bezpośrednio nad głowicą silnika. Taki układ pozwala na bardziej precyzyjne sterowanie zaworami, co przekłada się na lepsze osiągi silnika oraz efektywność spalania. W praktyce, silniki OHC często stosowane są w nowoczesnych pojazdach, gdzie istotne są parametry takie jak moc, moment obrotowy oraz emisja spalin. Posiadając wałek w głowicy, można również zastosować bardziej skomplikowane mechanizmy, takie jak VVT (Variable Valve Timing), co pozwala na jeszcze lepsze dostosowywanie pracy silnika do aktualnych warunków. W porównaniu do innych systemów, takich jak OHV czy DOHC, układ OHC charakteryzuje się mniejszą ilością ruchomych elementów, co zmniejsza ryzyko awarii i upraszcza konstrukcję silnika, czyniąc go lżejszym i bardziej kompaktowym.

Pytanie 5

Masa własna pojazdu to?

A. maksymalna masa ładunku oraz osób, którą pojazd może przewozić

B. masa pojazdu z osobami oraz ładunkiem, gdy jest dopuszczony do ruchu na drodze

C. masa pojazdu razem z masą osób i przedmiotów, które się w nim znajdują

D. masa pojazdu z typowym wyposażeniem: paliwem, olejami, smarami oraz cieczami w ilościach nominalnych, bez kierowcy

Masa własna pojazdu, określana jako masa pojazdu z jego normalnym wyposażeniem (paliwem, olejami, smarami i cieczami w ilościach nominalnych, bez kierującego), jest kluczowym parametrem w kontekście bezpieczeństwa i efektywności użytkowania pojazdu. Zdefiniowanie masy własnej jest niezbędne dla odpowiedniego obliczania parametrów eksploatacyjnych, takich jak maksymalna ładowność, która uwzględnia dodatkowe osoby i ładunek. Przykładowo, znając masę własną, można precyzyjnie obliczyć, ile dodatkowego ładunku pojazd może bezpiecznie przewieźć, co jest szczególnie ważne w branży transportowej, gdzie przekroczenie dozwolonej masy całkowitej pojazdu może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych oraz zwiększonego ryzyka wypadków. Standardy dotyczące obliczania masy własnej są regulowane przez przepisy prawa, które precyzują, jakie składniki muszą być uwzględnione, aby zapewnić jednolitość i bezpieczeństwo na drogach. Praktyczne zastosowanie tej wiedzy pozwala na optymalizację kosztów operacyjnych oraz zwiększenie efektywności transportu.

Pytanie 6

Na rysunku przedstawiono element

A. sprzęgła tarczowego.

B. układu hamulcowego.

C. przegubu krzyżakowego.

D. układu zawieszenia.

Przegub krzyżakowy, który zidentyfikowałeś, jest kluczowym elementem stosowanym w mechanizmach przenoszących ruch obrotowy, zwłaszcza w układach napędowych pojazdów. Jego charakterystyczna konstrukcja, z krzyżakiem oraz czterema trzpieniami, na których osadzone są łożyska, umożliwia mu efektywne przenoszenie momentu obrotowego z jednej osi na drugą, jednocześnie kompensując zmiany kąta, co jest istotne w wielu zastosowaniach, takich jak wały napędowe w samochodach. W praktyce, przeguby krzyżakowe są szeroko stosowane w pojazdach osobowych oraz ciężarowych, gdzie zapewniają płynność działania napędu, a ich właściwy dobór oraz konserwacja są kluczowe dla efektywności i bezpieczeństwa pojazdu. Dobre praktyki branżowe zalecają regularne sprawdzanie stanu przegubów, ponieważ ich uszkodzenie może prowadzić do poważnych awarii mechanicznych. Wiedza o przegubach krzyżakowych jest nie tylko teoretyczna, ale ma istotne znaczenie praktyczne w utrzymaniu pojazdów w dobrym stanie.

Pytanie 7

Urządzenie (elektryczne lub hydrodynamiczne) wykorzystywane do długotrwałego hamowania pojazdu, stosowane w pojazdach ciężarowych o wysokiej ładowności oraz w autobusach, to

A. retarder

B. rezonator

C. rekuperator

D. dyfuzor

Retarder to urządzenie, które odgrywa kluczową rolę w systemach hamulcowych pojazdów ciężarowych i autobusów. Jego głównym zadaniem jest zapewnienie długotrwałego hamowania, co jest szczególnie istotne w przypadku pojazdów o dużej masie. Działa na zasadzie wykorzystania energii kinetycznej pojazdu, przekształcając ją w ciepło, co pozwala na zmniejszenie prędkości bez nadmiernego zużycia tradycyjnych hamulców hydraulicznych. Przykładem zastosowania retarderów są ciężarówki podczas zjazdów w górach, gdzie ich użycie znacząco redukuje ryzyko przegrzania standardowych hamulców. Retardery są zgodne z najlepszymi praktykami w zakresie bezpieczeństwa pojazdów użytkowych, ponieważ pozwalają na utrzymanie stałej prędkości zjazdu, co zwiększa stabilność i bezpieczeństwo jazdy. Dzięki redukcji obciążenia hamulców, przedłużają ich żywotność oraz zmniejszają ryzyko awarii w trakcie intensywnej eksploatacji.

Pytanie 8

Aby zmierzyć luz zaworowy, konieczne jest posiadanie

A. szczelinomierza

B. mikrometru

C. głębokościomierza

D. passametra

Szczelinomierz to narzędzie niezbędne do pomiaru luzu zaworowego w silnikach spalinowych. Luz zaworowy odnosi się do przestrzeni między końcem zaworu a dźwignią zaworu (lub innym elementem napędu) i jest kluczowy dla prawidłowego działania silnika. Zbyt mały luz może prowadzić do zatarcia zaworów, natomiast zbyt duży luz może powodować nieprawidłowe działanie silnika i zwiększone zużycie paliwa. Szczelinomierz składa się z zestawu cienkich blaszek o różnych grubościach, które umożliwiają dokładne określenie luzu. Przykładowo, w silnikach o napędzie benzynowym, zaleca się regularne sprawdzanie luzu zaworowego co 10 000-15 000 km, co można wykonać właśnie przy pomocy szczelinomierza, zgodnie z zaleceniami producenta. Ponadto, znajomość i umiejętność stosowania szczelinomierza jest podstawowym elementem wyposażenia mechanika, co potwierdzają standardy branżowe i dobre praktyki w obsłudze silników.

Pytanie 9

Wartość luzu zmierzonego w zamku pierścienia tłokowego umieszczonego w cylindrze silnika po naprawie wynosi 0,6 mm. Producent wskazuje, że luz ten powinien mieścić się w zakresie od 0,25 do 0,40 mm. Ustalony wynik wskazuje, że

A. luz jest zbyt mały

B. luz jest zbyt duży

C. luz mieści się w podanych zaleceniach

D. luz zamka pierścienia powinien być powiększony

To, że luz jest za duży, to rzeczywiście dobra ocena. Zmierzony luz 0,6 mm wyraźnie przekracza to, co zaleca producent, który mówi, że powinno być od 0,25 mm do 0,40 mm. Wiesz, że luz w zamku pierścienia tłokowego jest mega ważny dla tego, jak silnik działa? Zbyt duży luz może sprawić, że pierścień się nie osadzi dobrze, co prowadzi do utraty kompresji i do większego zużycia paliwa. No i jeszcze pierścień może się szybciej zużywać. W silnikach spalinowych często korzysta się z różnych metod pomiaru luzu, takich jak feeler gauge, żeby wszystko pasowało idealnie. Różne firmy w branży samochodowej zalecają, żeby regularnie sprawdzać te luzki, żeby silnik działał jak najlepiej i długo. Zbyt duży luz to także wibracje i hałas, co psuje komfort jazdy i może zniszczyć inne elementy silnika. Dlatego przed uruchomieniem silnika trzeba sprawdzić, czy wszystko jest w normie.

Pytanie 10

Układ przeniesienia napędu w klasycznej wersji składa się

A. ze sprzęgła, skrzyni biegów, wału, przekładni głównej, mechanizmu różnicowego, półosi oraz piast kół

B. z silnika, skrzyni biegów, mechanizmu różnicowego

C. ze skrzyni biegów, wału, piast

D. ze sprzęgła, skrzyni biegów, półosi oraz piast kół

Klasyczny układ przeniesienia napędu w autach to naprawdę ważny temat. W skrócie, to taki system, który przenosi moment obrotowy z silnika na koła. Składa się z paru kluczowych elementów, takich jak sprzęgło, skrzynia biegów, wał napędowy, przekładnia główna, mechanizm różnicowy, półosie i piasty kół. Sprzęgło to ten element, który pozwala na rozłączenie silnika, co jest szczególnie przydatne przy zmianie biegów. Skrzynia biegów z kolei dostosowuje prędkość silnika do prędkości jazdy, co jest mega ważne, żeby auto działało oszczędnie i miało dobre osiągi. Wał napędowy przenosi tę moc do kół – w autach z napędem tylnym do tylnych, a w 4x4 do wszystkich. Przekładnia główna i mechanizm różnicowy są kluczowe, żeby koła mogły obracać się w odpowiednich prędkościach, szczególnie w zakrętach. Półosie i piasty kół zamieniają ten moment obrotowy na ruch kół. W codziennej jeździe na pewno doceniasz, jak ważne jest, żeby każdy z tych elementów działał jak należy, bo to zapewnia bezpieczeństwo i komfort. Te układy są zgodne z normami ISO, co daje pewność ich niezawodności i efektywności.

Pytanie 11

Czujniki magnetoindukcyjne wykorzystywane w systemach zapłonowych silników ZI zlikwidowały

A. cewkę zapłonową

B. rozdzielacz zapłonu

C. przerywacz

D. czujnik położenia wału korbowego silnika

Wybór odpowiedzi dotyczącej cewki zapłonowej, rozdzielacza zapłonu czy czujnika położenia wału korbowego może prowadzić do nieporozumień dotyczących funkcji poszczególnych elementów układu zapłonowego. Cewka zapłonowa jest kluczowym komponentem, który przekształca niskonapięciowy sygnał z akumulatora na wysokie napięcie, niezbędne do wytworzenia iskry w świecy zapłonowej. Dlatego jej eliminacja nie jest możliwa w kontekście działania silnika ZI. Z kolei rozdzielacz zapłonu, który kieruje impulsy zapłonowe do odpowiednich cylindrów, również nie może zostać wyeliminowany, ponieważ pełni rolę w synchronizacji procesu zapłonu z cyklem pracy silnika. A czujnik położenia wału korbowego, jako element odpowiedzialny za monitorowanie pozycji wału, jest niezwykle istotny dla precyzyjnego sterowania zapłonem i nie może być zastąpiony przez czujniki magnetoindukcyjne. Wybór tych odpowiedzi może wynikać z mylnego przekonania, że nowoczesne technologie całkowicie zastępują tradycyjne elementy, podczas gdy w rzeczywistości wiele z nich nadal współistnieje w złożonych układach zapłonowych, aby zapewnić ich optymalne działanie. Zrozumienie funkcji każdego z tych elementów jest kluczowe dla właściwej diagnozy i naprawy układów zapłonowych w silnikach ZI.

Pytanie 12

Jaką liczbę znaków zawiera numer VIN?

A. składa się z 15 znaków

B. składa się z 17 znaków

C. składa się z 12 znaków

D. składa się z 10 znaków

Numer VIN (Vehicle Identification Number) składa się z 17 znaków, co jest wynikiem standaryzacji wprowadzonej przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO) i przyjętej przez wiele krajów. VIN zawiera informacje o pojeździe, takie jak producent, model, typ nadwozia, rok produkcji, a także unikalny numer seryjny. Przykładowo, pierwsze trzy znaki VIN, znane jako WMI (World Manufacturer Identifier), identyfikują producenta pojazdu. Kolejne znaki dostarczają szczegółowych informacji na temat modelu, silnika oraz miejsca produkcji. Dzięki temu systemowi, każdy pojazd na świecie ma unikalny identyfikator, co jest niezbędne do rejestracji, ubezpieczenia oraz identyfikacji w przypadku kradzieży. Zrozumienie struktury i znaczenia numeru VIN jest kluczowe dla osób pracujących w branży motoryzacyjnej, a także dla właścicieli pojazdów, którzy chcą zadbać o swoje mienie.

Pytanie 13

Przedstawiony na zdjęciu element jest częścią składową

A. silnika wycieraczek.

B. alternatora.

C. pompy paliwa.

D. silnika wentylatora.

Odpowiedź wskazująca na alternator jako poprawny element jest właściwa, ponieważ wirnik alternatora odgrywa kluczową rolę w procesie generowania energii elektrycznej. Wirnik, obracając się w polu magnetycznym wytwarzanym przez stojan, indukuje prąd zmienny, który następnie jest prostowany i stabilizowany, aby zasilać akumulator oraz systemy elektryczne samochodu. Przykłady zastosowania alternatorów są widoczne w pojazdach zarówno osobowych, jak i komercyjnych, gdzie zapewniają nieprzerwane zasilanie dla oświetlenia, elektroniki oraz systemów komfortu. W praktyce, regularne sprawdzanie stanu alternatora jest zalecane zgodnie z normami motoryzacyjnymi, aby uniknąć awarii, które mogłyby prowadzić do unieruchomienia pojazdu. Wiedza o funkcjonowaniu alternatora jest szczególnie istotna dla mechaników i techników samochodowych, ponieważ pozwala na szybką diagnozę problemów związanych z systemem elektrycznym pojazdu.

Pytanie 14

Symbol 16V wskazuje na

A. silnik rzędowy z szesnastoma cylindrami

B. silnik Wankla

C. silnik widlasty z szesnastoma cylindrami

D. silnik szesnastozaworowy

Oznaczenie silnika 16V odnosi się do liczby zaworów w każdej głowicy cylindrów silnika, co w przypadku silników czterocylindrowych oznacza, że każdy cylinder ma po cztery zawory: dwa ssące i dwa wydechowe. Takie rozwiązanie pozwala na lepsze napełnienie cylindrów mieszanką paliwowo-powietrzną oraz efektywniejsze odprowadzanie spalin, co przekłada się na wyższą moc silnika oraz lepszą ekonomikę spalania. Silniki 16V są powszechnie stosowane w nowoczesnych pojazdach, co czyni je standardem w przemyśle motoryzacyjnym. Przykładem mogą być popularne jednostki napędowe w pojazdach marki Volkswagen czy Honda, które charakteryzują się dużą wydajnością i oszczędnością paliwa. Zastosowanie technologii 16V jest zgodne z dobrymi praktykami konstrukcyjnymi, które dążą do optymalizacji parametrów silnika. Warto również dodać, że silniki z większą liczbą zaworów mogą osiągać lepsze osiągi przy wyższych prędkościach obrotowych, co jest istotne w kontekście sportowego charakteru niektórych pojazdów.

Pytanie 15

Który z przedstawionych na rysunkach przyrządów, może być użyty do demontażu łożysk?

A. A.

B. B.

C. C.

D. D.

Odpowiedź A jest prawidłowa, ponieważ przedstawiony na rysunku ściągacz do łożysk jest specjalnie zaprojektowanym narzędziem, które umożliwia bezpieczne i efektywne demontowanie łożysk z wałów i innych podzespołów. Ściągacze do łożysk są niezbędne w wielu branżach, takich jak motoryzacja, przemysł maszynowy czy naprawy urządzeń, gdzie łożyska odgrywają kluczową rolę w ruchu obrotowym. Użycie ściągacza pozwala na uniknięcie uszkodzenia łożyska oraz elementów, z którymi jest ono połączone. Standardy i dobre praktyki wskazują, że niewłaściwe demontaż łożysk może prowadzić do ich zniszczenia lub uszkodzenia wału, co wiąże się z wysokimi kosztami napraw. Zastosowanie ściągacza pozwala na pewne, kontrolowane wyjęcie łożyska, a także minimalizuje ryzyko urazów podczas pracy. Dodatkowo, wiedza na temat doboru odpowiedniego ściągacza do konkretnego rozmiaru łożyska jest kluczowa, aby zapewnić prawidłowe działanie narzędzia.

Pytanie 16

Zbieżność kół przednich mierzona jest poprzez określenie różnicy

A. pomiędzy rozstawem kół po lewej i prawej stronie

B. kątów nachylenia kół jezdnych na osi napędowej

C. przesunięcia kół tylnych w stosunku do kół przednich

D. odległości między obrzeżami obręczy kół przednią a tylną osią

Pomiar zbieżności kół przednich jest kluczowym elementem w diagnostyce układów kierowniczych i zawieszenia pojazdów. Prawidłowy pomiar odległości między obrzeżami obręczy kół za i przed osią koła pozwala na ocenę, czy osie kół przednich są równolegle ustawione względem siebie oraz w stosunku do osi pojazdu. Zbieżność, czyli kąt ustawienia kół przednich, ma ogromny wpływ na stabilność jazdy, zużycie opon oraz efektywność paliwową. Przykładowo, zbyt duża zbieżność może prowadzić do nieprawidłowego zużycia opon, a w skrajnych przypadkach do niebezpiecznych sytuacji na drodze. Dobrym praktykom w diagnostyce zbieżności jest wykorzystywanie specjalistycznych urządzeń pomiarowych, takich jak stacje do pomiaru geometrii kół, które umożliwiają dokładne pomiary w warunkach warsztatowych. Regularne sprawdzanie zbieżności kół jest zalecane przez producentów pojazdów, szczególnie po zdarzeniach drogowych, które mogą wpłynąć na geometrię układu jezdnego, oraz po wymianie elementów zawieszenia.

Pytanie 17

Luz na kole występujący jedynie w płaszczyźnie "A" pokazanej na rysunku świadczy o uszkodzeniu

A. sworznia kulistego wahacza.

B. łożyska górnego kolumny MacPhersona.

C. końcówki drążka kierowniczego.

D. łożysk kół.

Luz na kole występujący jedynie w płaszczyźnie "A" sugeruje uszkodzenie końcówek drążka kierowniczego, co jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania układu kierowniczego. Końcówki drążka pełnią istotną rolę w przenoszeniu ruchu z kolumny kierowniczej na koła, co pozwala na precyzyjne prowadzenie pojazdu. W przypadku ich uszkodzenia, luz w kierunku poziomym może prowadzić do problemów z manewrowością i stabilnością pojazdu, co z kolei wpływa na bezpieczeństwo jazdy. Właściwe diagnozowanie luzów w układzie kierowniczym jest ważnym elementem utrzymania pojazdu w dobrym stanie technicznym, zgodnym z normami branżowymi i zaleceniami producentów. Zaleca się regularne kontrole stanu technicznego końcówek drążka, aby zapobiegać ich zużyciu i związanym z tym niebezpieczeństwom. Oprócz wizualnej inspekcji, warto również przeprowadzać pomiary luzów, co pozwala na wczesne wykrywanie problemów i podjęcie działań naprawczych.

Pytanie 18

W celu przeprowadzenia pomiaru zadymienia spalin samochodu nie powinno się

A. przymocowywać sond do końca rury wydechowej

B. kontrolować szczelność układu wydechowego

C. podgrzewać silnika do temperatury 80°C

D. podłączać analizatora spalin

Odpowiedź dotycząca podłączenia analizatora spalin jest prawidłowa, ponieważ pomiar zadymienia spalin nie wymaga bezpośredniego podłączania analizatora, lecz opiera się na odpowiednich metodach oceny jakości spalin. W praktyce, zadymienie jest mierzona zazwyczaj za pomocą fotometru lub innych urządzeń, które nie są bezpośrednio zintegrowane z analizatorem spalin. Warto zaznaczyć, że analizatory spalin służą do oceny zawartości różnych gazów w spalinach, a nie bezpośrednio do pomiaru ich zadymienia. Dobre praktyki w zakresie pomiaru spalin nakazują przede wszystkim stosowanie odpowiednich procedur rozgrzewania silnika, aby uzyskać miarodajne wyniki, co potwierdza znaczenie rozgrzewania silnika do temperatury 80°C, co pozwala na ustabilizowanie parametrów pracy silnika. Właściwe mocowanie sondy w końcówce rury wydechowej i sprawdzanie szczelności układu wylotowego są także kluczowymi elementami zapewniającymi, że pomiar będzie dokładny i wiarygodny, co jest istotne dla spełnienia norm emisji spalin oraz ochrony środowiska.

Pytanie 19

Termostat stanowi część systemu

A. dolotowego

B. wylotowego

C. chłodzenia

D. hamulcowego

Termostat to naprawdę ważna część układu chłodzenia w samochodach. Jego główne zadanie to regulowanie temperatury silnika, a robi to przez otwieranie i zamykanie przepływu płynu chłodzącego, w zależności od tego, jak gorąco jest w silniku. Jak jest zimno, termostat jest zamknięty, co pozwala silnikowi szybciej osiągnąć odpowiednią temperaturę pracy. Kiedy silnik się nagrzeje, termostat się otwiera i płyn chłodzący może przepływać, co utrzymuje temperaturę na odpowiednim poziomie. Używanie sprawnego termostatu ma duży wpływ na efektywność paliwową i zmniejsza emisję spalin. Warto regularnie sprawdzać termostat, bo to dobra praktyka, którą polecają producenci, żeby mieć pewność, że silnik działa jak należy.

Pytanie 20

Jaki jest całkowity wydatek związany z wymianą oleju silnikowego, jeśli jego ilość w silniku wynosi 3,5 litra, cena za litr wynosi 21 zł, a koszt filtra oleju to 65 zł? Prace zajmują 30 minut, a stawka za godzinę roboczą to 120 zł?

A. 198,50 zł

B. 146,00 zł

C. 258,50 zł

D. 138,50 zł

Aby obliczyć całkowity koszt wymiany oleju silnikowego, należy uwzględnić kilka istotnych elementów. Po pierwsze, ilość oleju w silniku wynosi 3,5 litra, a cena za litr wynosi 21 zł. Dlatego koszt samego oleju wynosi 3,5 litra * 21 zł/litr = 73,5 zł. Po drugie, koszt filtra oleju wynosi 65 zł. Następnie należy uwzględnić koszt robocizny. Wymiana oleju trwa 30 minut, co przekłada się na 0,5 godziny. Stawka za roboczogodzinę wynosi 120 zł, więc koszt robocizny wynosi 0,5 godziny * 120 zł/godzina = 60 zł. Sumując wszystkie te koszty: 73,5 zł (olej) + 65 zł (filtr) + 60 zł (robocizna) = 198,5 zł. Takie podejście do wyceny usługi jest zgodne z dobrymi praktykami w branży motoryzacyjnej, gdzie dokładne oszacowanie kosztów jest kluczowe dla przejrzystości i zaufania klientów.

Pytanie 21

Oznaczenie symbolem dla systemu monitorowania ciśnienia w oponach pojazdu jest

A. ACC

B. TPMS

C. SOHC

D. BAS

System TPMS (Tire Pressure Monitoring System) to nowoczesne rozwiązanie stosowane w pojazdach, które ma na celu monitorowanie ciśnienia w oponach w czasie rzeczywistym. Prawidłowe ciśnienie w oponach jest kluczowe dla bezpieczeństwa, wydajności paliwowej oraz komfortu jazdy. TPMS informuje kierowcę o niskim ciśnieniu w oponach, co pozwala na szybką reakcję i uniknięcie potencjalnych awarii, takich jak uszkodzenie opony czy zwiększone zużycie paliwa. W praktyce, TPMS może być podzielony na dwa główne typy: systemy bezpośrednie, które wykorzystują czujniki ciśnienia zamontowane w oponach, oraz systemy pośrednie, które monitorują prędkość obrotową kół, aby ocenić różnice ciśnienia. Obecnie w wielu krajach stosowanie TPMS jest obowiązkowe w nowych pojazdach, co podkreśla znaczenie tego systemu w poprawie bezpieczeństwa na drogach. W związku z tym kierowcy powinni regularnie sprawdzać działanie systemu TPMS oraz dbać o prawidłowe ciśnienie w oponach, co jest zgodne z zaleceniami producentów pojazdów oraz standardami bezpieczeństwa.

Pytanie 22

Zanim silnik zostanie usunięty z pojazdu, co należy najpierw wykonać?

A. spuścić olej z silnika

B. odkręcić skrzynię biegów

C. odłączyć klemę akumulatora

D. odłączyć przewody elektryczne

Odłączenie klemy akumulatora przed wymontowaniem silnika jest kluczowym krokiem w procesie demontażu, ponieważ zapewnia bezpieczeństwo zarówno dla osoby pracującej przy pojeździe, jak i dla samego pojazdu. Praca z układem elektrycznym pojazdu, w tym z silnikiem, bez odłączenia źródła zasilania może prowadzić do zwarć, uszkodzeń komponentów elektronicznych oraz niebezpiecznych sytuacji, jak porażenie prądem. Dobry praktyka inżynieryjna nakazuje, aby przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac serwisowych związanych z silnikiem najpierw odłączyć klemę ujemną akumulatora, a następnie klemę dodatnią, co zapewnia nie tylko bezpieczeństwo, ale również możliwość wykonania prac w sposób uporządkowany. Dodatkowo, takie postępowanie minimalizuje ryzyko przypadkowego uruchomienia silnika, co może być niebezpieczne podczas prac naprawczych. W praktyce, profesjonaliści stosują ten krok jako standard, aby wyeliminować ryzyko związane z operacjami elektrycznymi oraz zapewnić bezpieczeństwo w warsztacie.

Pytanie 23

CNG to symbol paliwa wykorzystywanego w silnikach tłokowych na paliwa kopalne, co oznacza

A. sprężony gaz ziemny

B. sprężony propan-butan

C. biopaliwo

D. mieszaninę benzyny i metanolu

CNG, czyli sprężony gaz ziemny, to fajne paliwo, które coraz częściej używa się w silnikach spalinowych, a zwłaszcza w tych autach, które starają się mniej szkodzić środowisku. Głównie to metan, co sprawia, że jest bardziej ekologiczne niż tradycyjna benzyna czy olej napędowy. Dzięki właściwościom CNG, emisja dwutlenku węgla i innych szkodliwych substancji jest znacznie mniejsza. W dzisiejszych czasach, to w sumie trend - chronić naszą planetę i szukać zrównoważonych rozwiązań. Widzisz, że CNG zdobywa popularność szczególnie w transporcie publicznym i flotach samochodowych? To dlatego, że można na tym sporo zaoszczędzić. W różnych krajach, jak na przykład we Włoszech czy USA, zbudowano sporo stacji, gdzie można zatankować CNG, co bardzo ułatwia sprawę. A przy tym wszystko to jest zgodne z normami Euro związanymi z emisją spalin, co też jest ważne.

Pytanie 24

Jaką metodą wykonuje się wały korbowe stosowane w silnikach spalinowych samochodów sportowych?

A. odlewu

B. obróbki skrawaniem

C. łączenia

D. kucia

Metody produkcji wałów korbowych w silnikach spalinowych mogą obejmować różne techniki, takie jak odlewanie, skrawanie czy spajanie, jednakże każda z tych metod ma swoje ograniczenia w kontekście wymagań stawianych tym krytycznym komponentom. Odlewanie, na przykład, jest procesem, który polega na wlewaniu stopionego metalu do formy. Choć może to być efektywne w przypadku prostych kształtów, nie zapewnia wymaganej jednolitości struktury metalu, co jest kluczowe dla wytrzymałości wałów korbowych w silnikach wyścigowych. Dzięki temu mogą wystąpić pęknięcia i deformacje pod wpływem dużych sił. Skrawanie, z kolei, jest metodą obróbcza, która polega na usuwaniu materiału z większej bryły metalu. Ta technika może być stosowana do produkcji elementów z wysoką precyzją, jednak wytwarzanie wałów korbowych w ten sposób jest mało efektywne i kosztowne, a także może prowadzić do osłabienia struktury materiału. Spajanie, jako metoda łączenia różnych elementów, również nie jest odpowiednie dla wałów korbowych, które muszą być integralne i wytrzymałe. Typowe błędy myślowe w tym kontekście wynikają z próby uproszczenia procesu produkcji poprzez wybór mniej zaawansowanych technik, które nie są w stanie sprostać wymaganiom wydajności i niezawodności nowoczesnych silników spalinowych. Właściwy dobór metody produkcji wałów korbowych jest kluczowy, dlatego kucie pozostaje najbardziej optymalnym rozwiązaniem w kontekście ich wytwarzania.

Pytanie 25

Częściami składowymi są opasanie oraz osnowa, co to jest?

A. opony

B. stalowej obręczy koła

C. dętki

D. aluminiowej obręczy koła

Wybór odpowiedzi dotyczących innych komponentów, takich jak stalowa obręcz koła, dętka czy aluminiowa obręcz koła, może prowadzić do nieporozumień co do roli i funkcji poszczególnych elementów w budowie koła. Stalowa obręcz koła, choć kluczowa dla struktury, nie jest częścią opony i nie zawiera opasania ani osnowy. Jej zadaniem jest utrzymanie opony na miejscu oraz zapewnienie stabilności podczas jazdy. Z kolei dętka jest elementem, który znajduje się w niektórych rodzajach opon, ale również nie posiada opasania i osnowy, a jej funkcja jest ograniczona do przechowywania powietrza, co zapewnia odpowiednie ciśnienie. Aluminiowa obręcz koła pełni podobną funkcję jak stalowa, lecz ze względu na różnice w materiałach, jest stosowana w innych kontekstach estetycznych i wydajnościowych. Wybór tych odpowiedzi może wynikać z mylnego przekonania, że każdy element koła ma podobne funkcje, co jest nieprawidłowe. Kluczowe jest zrozumienie strukturalnych różnic i roli opasania oraz osnowy w kontekście funkcji opony, co w praktyce przekłada się na bezpieczeństwo i wydajność pojazdu. Aby uniknąć takich pomyłek, warto zapoznać się z podstawowymi zasadami budowy opon oraz ich komponentów, co jest istotne dla zarówno dla użytkowników samochodów, jak i dla specjalistów z branży motoryzacyjnej.

Pytanie 26

Częścią systemu chłodzenia nie jest

A. pompa wody

B. czujnik temperatury

C. przekładnia ślimakowa

D. termostat

Przekładnia ślimakowa nie jest elementem układu chłodzenia silnika, ponieważ pełni zupełnie inną funkcję, związana głównie z przenoszeniem napędu i momentu obrotowego w mechanizmach. Układ chłodzenia silnika składa się z takich elementów jak pompa wody, czujnik temperatury oraz termostat, które współpracują w celu utrzymania optymalnej temperatury pracy silnika. Pompa wody jest odpowiedzialna za cyrkulację płynu chłodzącego w obiegu, co jest kluczowe dla efektywnego odprowadzania ciepła. Czujnik temperatury monitoruje temperaturę płynu chłodzącego, co pozwala na bieżąco kontrolować działanie układu. Termostat natomiast reguluje przepływ płynu chłodzącego, otwierając lub zamykając obieg, co zapobiega przegrzaniu silnika. W związku z tym, zrozumienie roli każdego z tych elementów oraz ich współpracy jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania silnika i jego układu chłodzenia.

Pytanie 27

Przedstawiony na rysunku klucz przeznaczony jest do montażu i demontażu

A. pompowtryskiwaczy.

B. zabezpieczających śrub do kół.

C. sprzęgła koła pasowego alternatora.

D. odpowietrzników zacisków hamulcowych.

Odpowiedź "sprzęgła koła pasowego alternatora" jest prawidłowa, ponieważ klucz pokazany na rysunku został zaprojektowany specjalnie do montażu i demontażu tego elementu. Sprzęgło koła pasowego alternatora jest krytycznym komponentem w systemie elektrycznym pojazdów, który ma za zadanie regulację pracy alternatora oraz optymalizację zużycia paliwa. Używanie odpowiednich narzędzi, takich jak ten klucz, jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i efektywności podczas prac serwisowych. W praktyce, niewłaściwe narzędzie może prowadzić do uszkodzenia elementów, a nawet do poważnych awarii. Dlatego w warsztatach samochodowych normą jest posiadanie odpowiednich narzędzi, które są zgodne z zaleceniami producentów pojazdów. Prawidłowe zastosowanie klucza do sprzęgła koła pasowego alternatora gwarantuje precyzyjne dokręcenie lub poluzowanie, co jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania alternatora.

Pytanie 28

Mierzenie suwmiarką uniwersalną z noniuszem nie pozwala na osiągnięcie precyzji pomiaru do

A. 0,05 mm

B. 0,02 mm

C. 0,01 mm

D. 0,10 mm

Niepoprawne odpowiedzi, takie jak 0,05 mm, 0,02 mm i 0,10 mm, nie odzwierciedlają rzeczywistych możliwości suwmiarki uniwersalnej noniuszowej. Suwmiarki te są narzędziami precyzyjnymi, które osiągają dokładność pomiarów na poziomie 0,01 mm. Użytkownicy mogą mylnie zakładać, że suwmiarka może mieć większą tolerancję, zwłaszcza gdy nie są świadomi zasady działania noniusza, który jest kluczowy dla odczytu. W praktyce, wybór niewłaściwej wartości dokładności może prowadzić do nieporozumień w zakresie wymagań pomiarowych, zwłaszcza w kontekście projektowania i produkcji, gdzie tolerancje są krytyczne. W inżynierii, stosowanie narzędzi o niespełnionej precyzji, takiej jak suwmiarka wskazująca dokładność 0,05 mm, mogłoby skutkować błędami w produkcji, co z kolei prowadziłoby do poważnych problemów z jakością i kosztami. Warto także uwzględnić, że standardy branżowe, takie jak ASME Y14.5, wyraźnie podkreślają znaczenie precyzyjnych narzędzi pomiarowych w procesie wytwarzania. Dlatego zrozumienie ograniczeń suwmiarki uniwersalnej noniuszowej i jej zdolności pomiarowych jest kluczowe dla profesjonalistów zajmujących się inżynierią i technologią.

Pytanie 29

Jaka będzie łączna kwota za wymianę czujników prędkości obrotowej kół na osi przedniej, jeśli nowy czujnik kosztuje 155,00 zł brutto, a czas wymagany na przeprowadzenie tej naprawy to 1,1 rbh dla jednego koła? Koszt jednej roboczogodziny to 125,00 zł brutto.

A. 292,50 zł

B. 430,00 zł

C. 447,50 zł

D. 585,00 zł

Koszt wymiany czujników prędkości obrotowej w przednich kołach to 585,00 zł. Można to obliczyć dosyć prosto. Najpierw, każdy czujnik kosztuje 155,00 zł, a wymieniamy ich dwa, więc 155 zł razy 2 daje nam 310,00 zł. Potem trzeba doliczyć robociznę. Wymiana czujnika dla jednego koła zajmuje 1,1 godziny, więc na dwa koła to będzie 1,1 rbh razy 2, co daje 2,2 rbh. Koszt godziny pracy to 125,00 zł, więc robocizna wynosi 2,2 razy 125 zł, co daje 275,00 zł. Jak to wszystko zsumujemy: 310,00 zł za czujniki i 275,00 zł za robociznę to mamy 585,00 zł. Zrozumienie tych kosztów jest ważne, zwłaszcza jak się zarządza budżetem w serwisie samochodowym. Dobre kalkulacje pomagają dowiedzieć się, czy usługi są opłacalne.

Pytanie 30

Podczas naprawy układu zawieszenia wymieniono amortyzatory. Jakie mogą być konsekwencje ich nieprawidłowego montażu?

A. Zwiększone drgania i niestabilność pojazdu

B. Zmniejszenie mocy silnika

C. Skrócony czas pracy akumulatora

D. Zmniejszenie efektywności układu hamulcowego

Amortyzatory są kluczowym elementem układu zawieszenia, który odpowiada za tłumienie drgań i utrzymanie stabilności pojazdu podczas jazdy. Prawidłowy montaż amortyzatorów jest niezbędny, aby zapewnić odpowiednie właściwości jezdne samochodu. Jeżeli amortyzatory są zamontowane nieprawidłowo, mogą powodować zwiększone drgania pojazdu, co prowadzi do obniżenia komfortu jazdy i zmniejszenia kontroli nad pojazdem. Z mojego doświadczenia, nieprawidłowo zamontowane amortyzatory mogą również prowadzić do nadmiernego zużycia innych komponentów układu zawieszenia, takich jak tuleje czy łożyska, przez co pojazd staje się bardziej podatny na awarie. Dodatkowo, nieprawidłowy montaż może prowadzić do nierównomiernego zużycia opon, co jest szczególnie niebezpieczne podczas jazdy na śliskiej nawierzchni. W praktyce, aby tego uniknąć, zaleca się zawsze stosować się do instrukcji producenta i używać odpowiednich narzędzi do montażu.

Pytanie 31

Podczas diagnostyki układu elektrycznego pojazdu, mechanik powinien w pierwszej kolejności sprawdzić:

A. Bezpieczniki

B. Przewody paliwowe

C. Pasy bezpieczeństwa

D. Zawory dolotowe

Sprawdzenie bezpieczników jest kluczowym krokiem podczas diagnostyki układu elektrycznego pojazdu. Bezpieczniki pełnią funkcję ochronną, zabezpieczając układ przed przeciążeniem i uszkodzeniami spowodowanymi zwarciami. W przypadku awarii jakiegokolwiek elementu elektrycznego, sprawdzenie bezpieczników to jedna z pierwszych czynności, którą należy wykonać. Jest to szybki i prosty sposób na zidentyfikowanie problemu, zanim przystąpi się do bardziej zaawansowanej diagnostyki. Bezpieczniki mogą ulec przepaleniu z różnych powodów, takich jak przeciążenie obwodu lub zwarcie, co powoduje przerwanie obwodu i ochronę reszty systemu przed uszkodzeniem. Profesjonalni mechanicy zawsze najpierw sprawdzają bezpieczniki, ponieważ ich wymiana jest szybka i stosunkowo tania, co może natychmiast rozwiązać problem bez konieczności dalszej, czasochłonnej diagnostyki. To podejście jest zgodne z dobrą praktyką warsztatową i standardami w branży motoryzacyjnej, które promują efektywność i skuteczność w diagnozowaniu problemów.

Pytanie 32

Dlaczego ważne jest regularne sprawdzanie poziomu oleju silnikowego?

A. Zapobieganie uszkodzeniom silnika z powodu niedostatecznego smarowania

B. Zmniejszenie hałasu pracy silnika

C. Zwiększenie mocy silnika

D. Poprawa wydajności systemu klimatyzacji

Regularne sprawdzanie poziomu oleju silnikowego jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania samochodu. Olej pełni funkcję smarowania elementów silnika, co zapobiega ich zużyciu i przegrzewaniu. Gdy poziom oleju jest zbyt niski, elementy silnika mogą nie być odpowiednio smarowane, co prowadzi do zwiększonego tarcia i potencjalnie poważnych uszkodzeń. Może to skutkować kosztownymi naprawami, a w ekstremalnych przypadkach całkowitym zniszczeniem silnika. Regularne sprawdzanie poziomu oleju pozwala także zauważyć ewentualne wycieki czy nadmierne zużycie oleju, które mogą być sygnałem innych problemów mechanicznych. Właściwy poziom oleju wspomaga także efektywne spalanie paliwa, co przekłada się na lepszą ekonomię jazdy. Dbanie o odpowiedni poziom oleju jest uznawane za podstawową dobrą praktykę w zakresie konserwacji samochodów i jest zalecane przez wszystkich producentów pojazdów.

Pytanie 33

Pojazdem samochodowym nie jest

A. autobus.

B. motocykl.

C. ciągnik rolniczy.

D. ciągnik drogowy.

Poprawnie wskazany został ciągnik rolniczy, bo zgodnie z definicją z Prawa o ruchu drogowym nie zalicza się on do pojazdów samochodowych w takim sensie, jak autobus, motocykl czy ciągnik drogowy. Pojazd samochodowy to pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h, z wyjątkiem ciągnika rolniczego i motoroweru. Ciągnik rolniczy jest osobną kategorią – to pojazd silnikowy skonstruowany głównie do prac rolniczych, leśnych lub ogrodniczych, do ciągnięcia przyczep, maszyn, narzędzi, a nie do typowego przewozu osób czy ładunków jak autobus czy samochód ciężarowy. W praktyce w warsztacie czy podczas przeglądu technicznego ma to znaczenie choćby przy doborze ogumienia, oświetlenia, wyposażenia obowiązkowego i przy ocenie stanu technicznego pod kątem przepisów. Inne są też wymagania co do prędkości maksymalnej czy homologacji. Autobus, motocykl i ciągnik drogowy spełniają klasyczne kryteria pojazdu samochodowego – są projektowane do poruszania się po drogach publicznych z większymi prędkościami i do przewozu osób albo ładunków. Natomiast ciągnik rolniczy z założenia pracuje głównie w polu, na drogę wyjeżdża niejako „przy okazji”. Moim zdaniem warto tę różnicę dobrze sobie poukładać, bo często na egzaminach i w praktyce myli się ciągnik rolniczy z ciągnikiem drogowym, a to zupełnie inne kategorie techniczne i prawne. W serwisie także inaczej podchodzi się do diagnostyki układu hamulcowego, oświetlenia czy zaczepów w ciągniku rolniczym niż w typowym pojeździe samochodowym, bo inne są normy użytkowania i obciążenia.

Pytanie 34

Do warsztatu zgłosił się klient w celu wymiany łożysk tylnych kół w samochodzie. W tabeli zamieszczono ceny części na 1 koło. Jeżeli cena roboczogodziny wynosi 40 zł netto, podatek VAT 23%, a czas wykonania naprawy 2 godziny, to koszt naprawy wyniesie

Część	Cena zł netto
komplet łożysk	35,00
pierścień uszczelniający – 1szt.	8,00
nakrętka zabezpieczająca	2,00

A. 153,75 zł

B. 170,00 zł

C. 196,80 zł

D. 209,10 zł

Klucz do tego zadania to poprawne zrozumienie, czego dotyczą ceny w tabeli i że wymieniamy łożyska w obu tylnych kołach, a nie tylko w jednym. Typowy błąd polega na policzeniu wszystkiego tylko dla jednego koła i porównaniu wyniku z odpowiedziami testowymi. Wtedy łatwo dojść do kwoty około 153,75 zł czy 170 zł, bo ktoś bierze części tylko na jedno koło albo myli kwotę netto z brutto. Kolejna pułapka to doliczenie VAT tylko do części, a pominięcie podatku od robocizny. W rzeczywistości, zgodnie z zasadami rozliczania usług serwisowych, VAT 23% nalicza się od całej wartości usługi, czyli od sumy części i robocizny. Jeżeli ktoś zostawia 170 zł jako wynik końcowy, to w praktyce zatrzymuje się na kwocie netto, bez uwzględnienia podatku. Taka wycena byłaby niezgodna z realiami rynku, bo klient zawsze płaci kwotę brutto. Z mojego doświadczenia w warsztatach wynika, że uczniowie często mieszają pojęcia „za koło” i „za oś”. W tym zadaniu tabela jasno podaje ceny na jedno koło, a w treści jest mowa o wymianie łożysk tylnych kół, czyli obydwu. Dlatego koszt części trzeba pomnożyć przez dwa. Jeżeli tego nie zrobimy, dostaniemy zaniżony wynik, który może przypadkowo pasować do którejś z odpowiedzi, ale będzie merytorycznie błędny. Dobrą praktyką przy kosztorysowaniu jest zawsze: osobno policzyć części na całą oś, osobno robociznę według stawki godzinowej, zsumować netto, a dopiero na końcu doliczyć VAT. Taki schemat przydaje się potem w realnej pracy, przy sporządzaniu zleceń i faktur, i pozwala uniknąć właśnie takich pomyłek, jak w tym zadaniu.

Pytanie 35

Elementy układu rozrządu znajdujące się w głowicy silnika spalinowego to zawory

A. kulowe.

B. suwakowe.

C. grzybkowe.

D. membranowe.

Poprawna odpowiedź to zawory grzybkowe, bo właśnie taki typ zaworów stosuje się w głowicy typowego silnika spalinowego z rozrządem górnozaworowym (OHV, OHC, DOHC). Zawór grzybkowy ma charakterystyczną budowę: trzonek poruszający się w prowadnicy oraz talerzową głowicę – ten „grzybek”, który doszczelnia gniazdo zaworowe w głowicy. Dzięki takiej konstrukcji można uzyskać dobrą szczelność komory spalania, wysoką odporność na temperaturę i ciśnienie oraz stosunkowo prostą i pewną regulację luzu zaworowego. W praktyce mechanik, przy każdej poważniejszej obsłudze silnika, ma do czynienia właśnie z tymi zaworami: sprawdza ich szczelność metodą naftową, kontroluje zużycie gniazd, prowadnic, kontroluje bicie trzonka, a przy naprawach głowicy wykonuje docieranie zaworów do gniazd. Moim zdaniem warto zapamiętać, że w standardowych silnikach samochodowych, ciężarowych, motocyklowych z czterosuwowym cyklem pracy, zawory grzybkowe są absolutnym standardem konstrukcyjnym. Normy i dobre praktyki warsztatowe zalecają m.in. stosowanie odpowiednich materiałów (stal żarowytrzymała, stelitowane gniazda) oraz pilnowanie prawidłowej geometrii talerza i trzonka, bo każdy nieszczelny zawór grzybkowy to spadek kompresji, gorsze spalanie mieszanki, mniejsza moc i ryzyko wypalenia gniazda. W nowoczesnych układach rozrządu, nawet przy zmiennych fazach czy podwójnych wałkach rozrządu, sama zasada działania zaworów w głowicy się nie zmienia – dalej są to zawory grzybkowe sterowane krzywkami wałka, popychaczami, dźwigienkami lub szklankami hydraulicznie kasującymi luz.

Pytanie 36

W przypadku stwierdzenia zbyt niskiej temperatury eksploatacyjnej silnika (cieczy chłodzącej) w pierwszej kolejności należy sprawdzić

A. działanie termostatu.

B. działanie wentylatora.

C. działanie pompy cieczy.

D. temperaturę zamarzania cieczy chłodzącej.

Zbyt niska temperatura eksploatacyjna silnika prawie zawsze wiąże się z problemem z regulacją przepływu cieczy chłodzącej, a za tę regulację podstawowo odpowiada termostat. Jeżeli silnik nie może osiągnąć lub utrzymać swojej temperatury roboczej, to z punktu widzenia diagnostyki logiczne jest najpierw sprawdzenie właśnie tego elementu, a nie pozostałych podzespołów układu chłodzenia. Wiele osób odruchowo skupia się na wentylatorze, bo kojarzy im się on z chłodzeniem. Tymczasem wentylator jest potrzebny głównie przy zbyt wysokiej temperaturze cieczy, np. w korku czy przy małej prędkości jazdy. Gdyby wentylator był uszkodzony w sposób typowy, czyli nie załączałby się, problemem byłoby przegrzewanie, a nie przechłodzenie. Sytuacja, w której wentylator pracuje cały czas i nadmiernie wychładza silnik, jest raczej wyjątkowa i i tak zwykle ma źródło w błędnym sterowaniu lub czujniku, a nie w samym wentylatorze. Podobnie z pompą cieczy chłodzącej – jej uszkodzenie powoduje zazwyczaj niedostateczny obieg płynu, lokalne przegrzewanie, a w skrajnych przypadkach zagotowanie cieczy i uszkodzenie uszczelki pod głowicą. Zbyt niska temperatura robocza nie jest typowym objawem niesprawnej pompy, więc zaczynanie diagnostyki od niej jest po prostu nielogiczne i sprzeczne z dobrą praktyką warsztatową. Sprawdzanie temperatury zamarzania cieczy chłodzącej jest oczywiście ważne z punktu widzenia ochrony silnika przed mrozem i korozją, ale nie rozwiązuje problemu zbyt niskiej temperatury eksploatacyjnej. Zły skład płynu może wpływać na jego właściwości cieplne, ale nie zastąpi prawidłowej regulacji przepływu, za którą odpowiada termostat. Typowym błędem myślowym przy tym pytaniu jest wrzucenie wszystkich elementów układu chłodzenia do jednego worka i traktowanie ich jak równorzędnych, podczas gdy każdy z nich ma swoją konkretną funkcję i odpowiada za inne typowe objawy. Profesjonalne podejście polega na tym, żeby kojarzyć konkretny objaw – w tym wypadku za niską temperaturę pracy – z elementem, który bezpośrednio steruje tym parametrem, czyli właśnie z termostatem, i od niego zaczynać dalszą diagnostykę.

Pytanie 37

W oznaczeniu rozmiaru opony 225/65R17 101H literą R określono

A. dopuszczalne obciążenie (nośność opony).

B. dopuszczalną prędkość jazdy.

C. konstrukcję osnowy opony.

D. promień opony.

W oznaczeniu 225/65R17 101H każda część ma swoje konkretne znaczenie i łatwo się tu pomylić, jeśli człowiek patrzy tylko „na oko”. Litera „R” nie ma nic wspólnego ani z nośnością, ani z prędkością, ani z promieniem opony. Określa wyłącznie konstrukcję osnowy – radialną. Dopuszczalne obciążenie, czyli nośność opony, jest zakodowane w liczbie „101”. To jest tzw. indeks nośności (Load Index), który według tabel producentów i norm (m.in. ETRTO) odpowiada konkretnej maksymalnej masie, jaką jedna opona może bezpiecznie przenieść przy określonym ciśnieniu. Mylenie litery „R” z nośnością to dość typowy skrót myślowy: ktoś widzi literę i zakłada, że to pewnie jakiś parametr „wytrzymałości”. Podobnie jest z prędkością – za maksymalną dopuszczalną prędkość odpowiada litera „H” na końcu oznaczenia. To jest indeks prędkości (Speed Index) i według tabel oznacza konkretną wartość, np. dla „H” jest to do 210 km/h. W praktyce warsztatowej zawsze sprawdza się ten indeks, żeby nie założyć opon o niższej klasie prędkości niż wymaga producent pojazdu. Jeśli chodzi o promień opony, to też łatwo wpaść w pułapkę skojarzenia, że „R” to radius. W rzeczywistości średnicę felgi podaje liczba „17” w calach, a nie litera. Promień zewnętrzny całego koła wynika z kombinacji szerokości (225), profilu (65 – procent szerokości) i średnicy felgi (17), ale nie jest nigdzie zapisany jako pojedyncza litera. Z mojego doświadczenia wynika, że jak ktoś raz dobrze zrozumie, co oznacza indeks nośności, indeks prędkości i litera „R” jako konstrukcja radialna, to potem dużo łatwiej mu dobierać opony zgodnie z homologacją pojazdu i wymaganiami klienta, bez zgadywania i niebezpiecznych eksperymentów.

Pytanie 38

Na noniuszu suwmiarki mierzącej z dokładnością 0,05 mm znajduje się

A. 10 kresek.

B. 20 kresek.

C. 40 kresek.

D. 50 kresek.

W suwmiarkach z noniuszem zasada jest zawsze ta sama: dokładność pomiaru zależy od tego, na ile równych części podzielono określony odcinek skali głównej. Dla suwmiarki o dokładności 0,05 mm typowy układ jest taki, że 20 działek noniusza odpowiada 19 mm na skali głównej. To znaczy, że jedna działka noniusza ma długość 19 mm / 20 = 0,95 mm, a jedna działka skali głównej ma zwykle 1 mm. Różnica między jedną działką skali głównej a jedną działką noniusza wynosi 1 mm − 0,95 mm = 0,05 mm. I właśnie ta różnica jest najmniejszą działką, czyli dokładnością odczytu. Dlatego na noniuszu dla dokładności 0,05 mm musi być 20 kresek. W praktyce, przy pomiarach w warsztacie, pozwala to bez problemu mierzyć średnice wałów, sworzni, grubości podkładek, szczęki hamulcowe czy elementy zawieszenia z dokładnością wystarczającą do większości zadań mechanika. Moim zdaniem umiejętność „czytania” noniusza to jedna z podstawowych rzeczy w pracy przy silnikach i układach napędowych – jak źle odczytasz suwmiarkę, to potem źle dobierzesz tulejki, łożyska czy pierścienie tłokowe. W dobrych praktykach warsztatowych zawsze dba się też o stan suwmiarki: czysta prowadnica, brak luzów, sprawdzanie na wzorcu 0 mm i czasem porównanie z innym przyrządem. To wszystko nie ma sensu, jeśli ktoś nie rozumie, skąd bierze się ta dokładność 0,05 mm i ile kresek ma noniusz.

Pytanie 39

Na stanowisku diagnostycznym do oceny stanu technicznego układu wydechowego do pomiaru głośności należy zastosować

A. pirometr.

B. sonometr.

C. stetoskop.

D. manometr.

W diagnostyce układu wydechowego łatwo pomylić rodzaje przyrządów, bo na co dzień używa się wielu różnych mierników i czujników. Jednak do pomiaru głośności, czyli poziomu hałasu generowanego przez układ wydechowy, wymagany jest przyrząd, który mierzy parametry akustyczne, a nie temperaturę, ciśnienie czy drgania. Stąd wybór pirometru, manometru albo nawet stetoskopu wynika zwykle z tego, że ktoś kojarzy je z "diagnostyką" w ogóle, ale nie zastanawia się, jaką wielkość fizyczną dany przyrząd tak naprawdę mierzy. Pirometr służy do bezkontaktowego pomiaru temperatury, najczęściej na zasadzie detekcji promieniowania podczerwonego. Owszem, w układzie wydechowym można nim sprawdzić nagrzewanie się kolektora, katalizatora czy filtra DPF, co jest bardzo przydatne przy diagnozowaniu zapchania albo przegrzewania. Jednak pirometr w ogóle nie rejestruje poziomu dźwięku, więc nie nadaje się do oceny hałasu. Manometr natomiast mierzy ciśnienie, na przykład ciśnienie oleju, ciśnienie doładowania czy ciśnienie w układzie paliwowym. W wydechu można analizować przeciwciśnienie spalin, ale robi się to innymi metodami i nie ma to nic wspólnego z pomiarem głośności w decybelach. Z kolei stetoskop warsztatowy służy do nasłuchiwania hałasów lokalnych, np. łożysk, popychaczy zaworowych, alternatora czy pompy wody. Daje mechanikowi subiektywną ocenę dźwięku, ale nie podaje żadnej wartości liczbowej, nie spełnia też żadnych norm akustycznych. To bardziej narzędzie do lokalizacji źródła stuków niż do formalnego pomiaru. Z mojego doświadczenia wynika, że typowy błąd polega na utożsamianiu "słuchania" z "mierzeniem" – tymczasem w diagnostyce, szczególnie gdy w grę wchodzą normy prawne i badanie techniczne, liczy się twardy, zweryfikowany pomiar w dB(A), który może zapewnić wyłącznie sonometr. Dlatego wszystkie inne przyrządy, choć przydatne w warsztacie, w tym konkretnym zadaniu po prostu nie spełniają wymogów pomiarowych.

Pytanie 40

Powierzchnię uszczelniającą głowicy, która uległa odkształceniu, naprawia się poprzez

A. klejenie.

B. napawanie.

C. planowanie.

D. galwanizację.

Prawidłowa odpowiedź to planowanie, bo właśnie w ten sposób przywraca się płaskość i gładkość powierzchni uszczelniającej głowicy po jej odkształceniu lub przegrzaniu. Głowica pracuje w bardzo trudnych warunkach: wysokie temperatury, duże ciśnienia spalania, cykliczne nagrzewanie i chłodzenie. To wszystko powoduje, że potrafi się delikatnie „zwichrować”, czyli przestaje być idealnie płaska. Wtedy uszczelka pod głowicą nie przylega równomiernie i zaczynają się klasyczne objawy: przedmuchy spalin do układu chłodzenia, ubytek płynu chłodniczego, olej w płynie albo odwrotnie. Planowanie polega na obróbce skrawaniem powierzchni styku głowicy z blokiem silnika na specjalnej szlifierce lub frezarce, tak aby usunąć minimalną warstwę materiału i uzyskać wymaganą chropowatość oraz idealną płaskość w granicach tolerancji producenta (zwykle rzędu kilku setnych milimetra na całą długość). W dobrych warsztatach zawsze przed planowaniem mierzy się krzywiznę liniałem i szczelinomierzem, a po obróbce sprawdza się, czy mieści się w specyfikacji. Moim zdaniem to jedna z podstawowych operacji przy poważniejszym przegrzaniu silnika – praktycznie każdy szanujący się zakład obróbki głowic robi planowanie razem z docieraniem zaworów, kontrolą szczelności i ewentualną wymianą prowadnic. Dzięki temu nowa uszczelka ma prawidłowe warunki pracy, a silnik po złożeniu trzyma kompresję i nie wraca po miesiącu z tą samą usterką. Warto też pamiętać, że nadmierne zebranie materiału przy planowaniu zmienia stopień sprężania, dlatego zawsze trzeba trzymać się zaleceń producenta co do maksymalnego dopuszczalnego ubytku wysokości głowicy.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej