Kwalifikacja: MED.14 - Świadczenie usług medyczno-pielęgnacyjnych i opiekuńczych osobie chorej i niesamodzielnej
Rozpoczęcie: 12 września 2026 14:09
Zakończenie: 12 września 2026 14:50
Egzamin zdany!
Wynik: 21/40 punktów (52,5%)
Wymagane minimum: 20 punktów (50%)
Twój wynik na tle innych
Twój wynik jest lepszy niż 14% podejść do kwalifikacji MED.14.
Porównanie z 249 zakończonymi podejściami do tej kwalifikacji (dane zbiorcze, bez wyników indywidualnych).
Zachowaj ten wynik na koncie
Załóż darmowe konto albo zaloguj się - ten egzamin przypiszemy do Twojego konta, więc wrócisz do swoich błędów, będziesz śledzić postęp i dostaniesz powtórki dobrane do Twoich odpowiedzi.
Chorej leżącej należy wykonać całkowitą zmianę bielizny pościelowej. Ustal kolejność zmiany bielizny pościelowej.
A. Zmiana poszewek, prześcieradła, podkładu gumowego, płóciennego, poszwy.Poprawna odpowiedź
B. Zmiana poszewek, podkładu płóciennego, prześcieradła, podkładu gumowego, poszwy.Twoja odpowiedź
C. Zmiana poszewek, prześcieradła, podkładu płóciennego, gumowego, poszwy.
D. Zmiana poszewek, podkładu gumowego, płóciennego, prześcieradła, poszwy.
Niepoprawna odpowiedź. W nieprawidłowych wariantach najczęściej miesza się kolejność warstw znajdujących się pod osobą leżącą. To niby drobiazg, ale w opiece ma duże znaczenie. Podkład gumowy nie powinien być traktowany tak samo jak płócienny, bo pełnią inne funkcje. Gumowy, czyli nieprzemakalny, ma chronić materac przed wilgocią i zabrudzeniem. Płócienny natomiast powinien znajdować się wyżej, bliżej ciała pacjentki, ponieważ wchłania wilgoć, zmniejsza uczucie lepkości i ogranicza kontakt skóry z materiałem nieprzepuszczającym powietrza. Jeśli te warstwy zostaną ułożone odwrotnie albo zmieniane w przypadkowej kolejności, łatwo o dyskomfort, przegrzanie skóry, odparzenia i większe ryzyko uszkodzeń naskórka. Z mojego doświadczenia uczniowie często zapamiętują tylko nazwy elementów pościeli, a nie myślą o ich funkcji. A właśnie funkcja podpowiada kolejność. Błędem jest też przesuwanie prześcieradła za podkłady, bo prześcieradło jest warstwą podstawową na materacu i powinno być uporządkowane zanim poprawi się zabezpieczenia miejscowo narażone na zabrudzenie. Poszwa zostaje na końcu nie przypadkiem: pacjentka ma być cały czas możliwie okryta, spokojna i chroniona przed wychłodzeniem oraz skrępowaniem. Dobra technika zmiany bielizny u chorej leżącej obejmuje pracę od czystego do brudnego, rolowanie brudnej pościeli do środka, unikanie strzepywania oraz dokładne wygładzenie każdej warstwy. Fałdy, zagięcia i wilgotne fragmenty bielizny są naprawdę istotne, bo mogą uciskać skórę i sprzyjać odleżynom. Dlatego prawidłowa kolejność nie jest tylko teorią z podręcznika, ale praktycznym sposobem na bezpieczną i higieniczną opiekę.
Pytanie 2
Która z wymienionych osób jest zdolna do samoopieki?
A. Chora na schizofrenię w okresie zaostrzenia choroby
B. Chora na chorobę Alzheimera w fazie zaawansowaniaTwoja odpowiedź
C. Chora na wirusowe zapalenie wątroby typu CPoprawna odpowiedź
D. Chora onkologicznie w stanie terminalnym
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu łatwo wpaść w pułapkę, bo wszystkie wymienione osoby są chore, ale nie każda choroba w takim samym stopniu ogranicza samoopiekę. Zaawansowana choroba Alzheimera zwykle wiąże się z głębokimi zaburzeniami pamięci, dezorientacją, utratą zdolności planowania i wykonywania codziennych czynności. Taka osoba może nie rozumieć potrzeby mycia, jedzenia, przyjmowania leków albo może zapominać, gdzie jest i co robi. Wymaga więc nadzoru, pomocy, a często pełnej opieki. Podobnie pacjent onkologiczny w stanie terminalnym zazwyczaj ma znacznie obniżoną wydolność, ból, osłabienie, duszność, wyniszczenie lub zaburzenia świadomości. W takim stanie priorytetem jest opieka paliatywna, komfort, kontrola objawów i wsparcie w podstawowych czynnościach, a nie samodzielne funkcjonowanie. Osoba ze schizofrenią w okresie zaostrzenia choroby może mieć omamy, urojenia, silny lęk, zaburzoną ocenę rzeczywistości i brak krytycyzmu wobec swojego stanu. To znacząco zmniejsza bezpieczeństwo samoopieki, nawet jeśli fizycznie pacjent ma sprawne ręce i nogi. Typowy błąd myślowy polega na ocenianiu tylko sprawności ruchowej albo samej nazwy choroby. W opiece medycznej patrzymy szerzej: na świadomość, orientację, funkcje poznawcze, stan psychiczny, wydolność organizmu i zdolność podejmowania bezpiecznych decyzji. Z mojego doświadczenia takie całościowe spojrzenie jest dużo bardziej praktyczne niż proste skojarzenie: chodzi, więc da sobie radę.
Pytanie 3
Cele czynności higienicznych są uzyskiwane w trakcie wykonywania
A. okładu zimnego.
B. podmycia krocza.Twoja odpowiedź
C. mierzenia temperatury.
D. zmiany opatrunku.
Poprawna odpowiedź. Podmycie krocza jest czynnością higieniczną, bo jego głównym celem jest utrzymanie czystości skóry i błon śluzowych okolicy intymnej, usunięcie wydzielin, moczu, kału, potu oraz ograniczenie namnażania drobnoustrojów. W praktyce opiekuna medycznego ta czynność ma bardzo duże znaczenie, szczególnie u osób leżących, z nietrzymaniem moczu lub stolca, po oddaniu moczu do basenu, przy stosowaniu pieluchomajtek albo wkładek chłonnych. Moim zdaniem to jedna z tych prostych czynności, które najmocniej wpływają na komfort i godność podopiecznego. Dobre wykonanie obejmuje przygotowanie stanowiska, zapewnienie intymności, użycie rękawiczek, mycie od okolicy czystszej do bardziej zanieczyszczonej oraz dokładne osuszenie skóry bez mocnego tarcia. U kobiet zwykle myje się w kierunku od spojenia łonowego do odbytu, żeby nie przenosić bakterii kałowych w stronę cewki moczowej. U mężczyzn trzeba pamiętać o higienie prącia, moszny i fałdów skórnych. Standardem jest też obserwacja skóry: zaczerwienienie, maceracja, otarcia, nieprzyjemny zapach czy upławy mogą wymagać zgłoszenia pielęgniarce. Podmycie krocza realizuje cele higieniczne, profilaktyczne i komfortowe, a przy okazji zmniejsza ryzyko zakażeń układu moczowego oraz odparzeń.
Pytanie 4
Jeżeli podczas wymiany worka na mocz u pacjentki opiekun zauważył w drenie worka krew, powinien
A. podłożyć pod uda pacjentki poduszeczkę, aby ułatwić wypływ moczu z cewnika.
B. pobrać próbkę moczu i zanieść ją do laboratorium w celu wykonania badań.
C. podłączyć czysty worek, a brudny wyrzucić do pojemnika na odpady zakaźne.
D. powiadomić pielęgniarkę i czekać z wymianą worka na jej decyzję.Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. Widoczna krew w drenie worka na mocz to objaw, którego opiekun medyczny nie powinien traktować jak zwykłej sytuacji technicznej przy wymianie worka. Najbezpieczniejsze postępowanie to powiadomienie pielęgniarki i wstrzymanie się z dalszą wymianą do czasu jej decyzji. Krew może świadczyć o podrażnieniu cewki moczowej, urazie przy cewniku, zakażeniu układu moczowego, kamicy, krwawieniu z pęcherza albo o tym, że cewnik jest źle ułożony lub został przypadkowo pociągnięty. Opiekun ma obowiązek obserwować stan pacjentki i zgłaszać niepokojące objawy, ale nie podejmuje samodzielnie decyzji diagnostycznych ani leczniczych. W praktyce należy zabezpieczyć sytuację: nie ciągnąć za dren, sprawdzić czy worek jest poniżej poziomu pęcherza, zachować zasady aseptyki, nie manipulować niepotrzebnie przy układzie i spokojnie poinformować pielęgniarkę, co dokładnie zauważono. Moim zdaniem to jest dobry przykład, gdzie rozsądek jest ważniejszy niż szybkie dokończenie czynności. Standard pracy w zespole terapeutycznym mówi jasno: objawy nagłe lub nietypowe, szczególnie krew w moczu, zgłasza się personelowi odpowiedzialnemu za ocenę kliniczną pacjenta.
Pytanie 5
Społecznym przejawem starzenia się człowieka jest
A. pogorszenie się wzroku i słuchu.
B. zmniejszenie się jego aktywności społecznej.Twoja odpowiedź
C. problem z samoobsługą.
D. wydłużenie czasu jego reakcji.
Poprawna odpowiedź. Zmniejszenie aktywności społecznej jest społecznym przejawem starzenia się, bo dotyczy relacji człowieka z otoczeniem, udziału w życiu rodziny, sąsiedztwa, grupy rówieśniczej czy społeczności lokalnej. Chodzi tu nie o sam narząd albo konkretną chorobę, tylko o to, że osoba starsza może rzadziej wychodzić z domu, ograniczać spotkania, wycofywać się z rozmów, rezygnować z dawnych zainteresowań albo mieć mniejszą motywację do uczestniczenia w zajęciach. W praktyce opiekuna medycznego jest to bardzo ważna obserwacja, bo spadek aktywności społecznej może nasilać samotność, obniżenie nastroju, lęk, a czasem też pogarszać samodzielność. Moim zdaniem łatwo to przeoczyć, bo skupiamy się na ciśnieniu, lekach, higienie, a tymczasem kontakt z drugim człowiekiem też jest elementem opieki. Dobra praktyka polega na aktywizowaniu podopiecznego adekwatnie do jego możliwości: zachęcaniu do rozmowy, udziału w terapii zajęciowej, spaceru, spotkań rodzinnych, prostych czynności domowych czy wspólnego planowania dnia. Ważne jest też szanowanie decyzji seniora, bo aktywizacja nie oznacza zmuszania, tylko wspieranie i tworzenie bezpiecznych warunków do kontaktu społecznego.
Pytanie 6
W trakcie występowania u pacjentki wymiotów opiekun medyczny powinien
A. wypłukać jamę ustną pacjentki wodą z solą kuchenną.
B. wypłukać jamę ustną pacjentki rozpuszczoną nystatyną.
C. podać jej miskę nerkowatą i zlecone przez lekarza leki.
D. podać jej miskę nerkowatą i wodę do płukania jamy ustnej.Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji najważniejsze jest szybkie zapewnienie pacjentce bezpieczeństwa, wygody i możliwości higienicznego oddania treści żołądkowej. Podanie miski nerkowatej oraz wody do wypłukania jamy ustnej jest zgodne z dobrą praktyką opiekuńczą. Miska nerkowata ogranicza ryzyko zabrudzenia pościeli i odzieży, ale przede wszystkim pozwala pacjentce wymiotować w sposób kontrolowany, bez dodatkowego stresu. Woda do płukania jamy ustnej usuwa kwaśną treść żołądkową, zmniejsza nieprzyjemny smak, chroni błonę śluzową i zęby przed drażniącym działaniem kwasu solnego. Moim zdaniem to jedna z tych czynności, które wydają się proste, a bardzo wpływają na komfort chorego. Opiekun powinien też zadbać o pozycję pacjentki, najlepiej siedzącą lub półsiedzącą, a u osoby leżącej ułożyć głowę na bok, żeby zmniejszyć ryzyko zachłyśnięcia. Warto obserwować ilość, zapach i wygląd wymiocin, np. obecność krwi, fusowatej treści albo żółci, i zgłosić to pielęgniarce lub lekarzowi. Po epizodzie trzeba uporządkować otoczenie, zastosować rękawiczki, umyć lub zdezynfekować użyty sprzęt zgodnie z procedurą oraz zapewnić pacjentce spokój. To jest praktyczna, bezpieczna i mieszcząca się w kompetencjach opiekuna medycznego reakcja.
Pytanie 7
Który z wymienionych stanów chorobowych jest przeciwwskazaniem do zastosowania okładu ciepłego?
A. Zapalenie stawów.Twoja odpowiedź
B. Ból w jamie brzusznej.Poprawna odpowiedź
C. Ból mięśni.
D. Zapalenie gardła.
Niepoprawna odpowiedź. Wybór bólu mięśni, zapalenia gardła albo zapalenia stawów wynika często z myślenia, że skoro gdzieś występuje ból albo stan zapalny, to ciepło musi być niebezpieczne. To trochę za duże uproszczenie. Okład ciepły działa rozkurczowo, przeciwbólowo i poprawia miejscowe ukrwienie, dlatego bywa stosowany przy napięciu mięśni, bolesnych skurczach czy przewlekłych dolegliwościach narządu ruchu. Przy bólu mięśni ciepło może zmniejszać wzmożone napięcie, ułatwiać rozluźnienie i poprawiać komfort chorego. Przy zapaleniu gardła ciepły, suchy lub wilgotny okład na szyję bywa elementem postępowania wspomagającego, oczywiście jeśli nie ma przeciwwskazań i pacjent dobrze go toleruje. W chorobach stawów sprawa jest bardziej zależna od fazy choroby: przy sztywności i przewlekłym bólu ciepło może pomóc, natomiast przy świeżym urazie, dużym obrzęku, zaczerwienieniu i ostrym zapaleniu częściej rozważa się zimno. Mimo to w tym pytaniu najważniejszym przeciwwskazaniem jest ból brzucha, bo może oznaczać stan wymagający pilnej diagnostyki. Typowy błąd polega na traktowaniu okładu jako prostego domowego środka przeciwbólowego, bez oceny ryzyka. W opiece medycznej dobra praktyka jest taka, że nie ogrzewamy jamy brzusznej przy nieustalonej przyczynie bólu, bo można nasilić krwawienie, przyspieszyć szerzenie zapalenia albo opóźnić rozpoznanie ostrego brzucha. Tu ostrożność jest ważniejsza niż szybkie złagodzenie objawu.
Pytanie 8
Po wykonaniu u pacjenta pomiaru temperatury ciała pod pachą termometr elektroniczny należy
A. spłukać pod bieżącą wodą.
B. zdezynfekować preparatem alkoholowym.Twoja odpowiedź
C. zanurzyć w płynie dezynfekcyjnym na 30 minut.
D. umyć detergentem.
Poprawna odpowiedź. Po pomiarze temperatury pod pachą termometr elektroniczny należy zdezynfekować preparatem alkoholowym, najczęściej w formie chusteczki lub środka do szybkiej dezynfekcji powierzchni małych wyrobów medycznych. To jest właściwe, bo termometr ma kontakt ze skórą pacjenta, potem może być użyty u kolejnej osoby, więc trzeba przerwać ewentualną drogę przenoszenia drobnoustrojów. W praktyce przeciera się sondę i część obudowy, która mogła zostać zanieczyszczona, zgodnie z instrukcją producenta i z zachowaniem wymaganego czasu kontaktu preparatu z powierzchnią. Moim zdaniem to jedna z tych drobnych czynności, które bardzo pokazują jakość pracy opiekuna. Termometr elektroniczny jest sprzętem niekrytycznym, bo dotyka nieuszkodzonej skóry, ale i tak wymaga dezynfekcji niskiego poziomu. Nie wystarczy go tylko odłożyć do pojemnika. Dobrą praktyką jest także higiena rąk przed i po pomiarze, stosowanie osłonek jednorazowych, jeśli są przewidziane, oraz przechowywanie czystego termometru w suchym miejscu. Trzeba też uważać, żeby nie zamoczyć elementów elektronicznych, bo można uszkodzić sprzęt i wynik pomiaru będzie potem niewiarygodny.
Pytanie 9
Pacjentka z zaburzeniami równowagi podczas wstawania i poruszania się prosi o obecność opiekuna. Takie zachowanie świadczy o niezaspokojonej potrzebie
A. samorealizacji.
B. przynależności.
C. akceptacji.
D. bezpieczeństwa.Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. Zachowanie pacjentki wskazuje na niezaspokojoną potrzebę bezpieczeństwa, bo prośba o obecność opiekuna pojawia się w sytuacji realnego ryzyka: podczas wstawania i chodzenia może dojść do utraty równowagi, upadku, urazu głowy, złamania szyjki kości udowej albo lęku przed samodzielnym poruszaniem się. W opiece medycznej bezpieczeństwo to nie tylko zamknięte drzwi czy brak zagrożeń zewnętrznych, ale też asekuracja, stabilne otoczenie, sprawny sprzęt pomocniczy i przewidywalne działania personelu. Moim zdaniem to jedna z najważniejszych potrzeb u osób starszych i niesamodzielnych, bo bez niej pacjent często rezygnuje z aktywności. Dobra praktyka to ocenić ryzyko upadku, sprawdzić obuwie, łóżko, oświetlenie, kule, balkonik lub poręcze, a przy pionizacji mówić spokojnie co robimy: „najpierw siadamy, chwilę czekamy, dopiero potem wstajemy”. Opiekun powinien asekurować pacjentkę, ale nie wyręczać jej całkowicie, jeśli nie ma takiej potrzeby. Dzięki temu chronimy ją przed urazem, a jednocześnie wspieramy samodzielność i poczucie kontroli.
Pytanie 10
Zapewnienie osobie samotnej kontaktu z koleżankami z byłej pracy służy zaspokajaniu potrzeb
A. sukcesu.
B. zainteresowań.
C. transcendencji.Twoja odpowiedź
D. przynależności.Poprawna odpowiedź
Niepoprawna odpowiedź. W tej sytuacji najważniejsze jest rozpoznanie, jaką potrzebę zaspokaja kontakt z dawnymi koleżankami z pracy. Łatwo pomylić to z potrzebą sukcesu, bo praca kojarzy się z osiągnięciami, awansem, uznaniem i poczuciem kompetencji. Jednak samo umożliwienie rozmowy z koleżankami nie jest nastawione głównie na zdobywanie prestiżu ani potwierdzanie osiągnięć. Może oczywiście przywoływać dobre wspomnienia zawodowe, ale sednem jest relacja z ludźmi. Podobnie potrzeba zainteresowań dotyczy raczej rozwijania hobby, spędzania czasu na ulubionych zajęciach, czytaniu, robótkach ręcznych, muzyce, ogrodnictwie albo aktywności kulturalnej. Kontakt z osobami z byłej pracy może być miły i ciekawy, ale nie musi oznaczać realizowania pasji. Transcendencja odnosi się do spraw wykraczających poza codzienne funkcjonowanie, na przykład sensu życia, duchowości, religii, wartości moralnych czy refleksji nad przemijaniem. To bardzo ważny obszar w opiece, szczególnie u osób starszych i przewlekle chorych, ale nie on jest tutaj głównym celem działania. Typowy błąd polega na chwytaniu się słowa praca i automatycznym kojarzeniu go z sukcesem albo aktywnością. W opiece medycznej trzeba patrzeć szerzej: człowiek potrzebuje więzi, akceptacji i poczucia, że nadal jest dla kogoś ważny. Dlatego omawiane działanie najlepiej łączy się z potrzebą przynależności.
Pytanie 11
W trakcie wykonywania toalety porannej pacjentowi leżącemu unieruchomionemu w łóżku należy, przy braku przeciwwskazań, wykonać nacieranie i oklepanie ścian klatki piersiowej w celu
A. zapobiegania dystrofii mięśniowej.
B. usunięcia wydzieliny z dróg oddechowych.Poprawna odpowiedź
C. zmniejszenia reaktywności płuc.Twoja odpowiedź
D. przeciwdziałania powstaniu zrostów oskrzeli.
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu łatwo pomylić kilka pojęć, bo czynność wykonywana jest przy okazji toalety porannej, a nie jako osobny zabieg oddechowy. Nacieranie i oklepywanie klatki piersiowej nie służy zmniejszaniu reaktywności płuc. Reaktywność oskrzeli kojarzy się raczej z nadwrażliwością dróg oddechowych, np. w astmie, a nie z codzienną pielęgnacją pacjenta leżącego. Oklepywanie nie ma uspokajać płuc, tylko poruszyć zalegającą wydzielinę i pomóc w jej ewakuacji. To ważna różnica, bo przy zbyt mocnym albo źle wykonanym zabiegu można pacjenta zmęczyć, wywołać ból, a czasem nawet pogorszyć komfort oddychania. Nie jest to też metoda zapobiegania dystrofii mięśniowej. Zanik i osłabienie mięśni u osoby unieruchomionej ogranicza się przez zmianę pozycji, ćwiczenia bierne lub czynne, pionizację, właściwe odżywienie i rehabilitację. Samo opukiwanie klatki piersiowej nie zastąpi pracy z mięśniami kończyn czy tułowia. Częsty błąd myślowy polega na tym, że skoro pacjent leży i trzeba przeciwdziałać skutkom unieruchomienia, to każda czynność przy ciele musi dotyczyć mięśni. Tutaj akurat chodzi o układ oddechowy. Nie można też mówić, że zabieg przeciwdziała powstawaniu zrostów oskrzeli. Zrosty dotyczą zwykle tkanek po stanach zapalnych, urazach lub zabiegach, a w oskrzelach problemem pielęgnacyjnym u pacjenta leżącego jest przede wszystkim zaleganie wydzieliny, niedostateczna wentylacja i ryzyko infekcji. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać to prosto: oklepywanie klatki piersiowej = pomoc w odkrztuszaniu, ale tylko przy braku przeciwwskazań i z obserwacją reakcji pacjenta.
Pytanie 12
Podopieczna przebywająca w domu pomocy społecznej ma piękny głos i chętnie śpiewa. Która forma aktywizacji umożliwi rozwój uzdolnień muzycznych i wzmocni integrację społeczną podopiecznej?
A. Wyjazd na koncert symfoniczny.
B. Śpiewanie w chórze.Poprawna odpowiedź
C. Tworzenie wizualizacji do muzyki.
D. Słuchanie muzyki.Twoja odpowiedź
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu łatwo pomylić aktywizację z samym kontaktem z muzyką. Słuchanie muzyki może być wartościowe, relaksujące i czasem stosowane jako element muzykoterapii, ale zwykle ma charakter bardziej bierny. Podopieczna słucha, odpoczywa, może wspominać różne wydarzenia, ale nie rozwija w pełni swoich uzdolnień wokalnych i nie wchodzi tak mocno w relacje z grupą. Wyjazd na koncert symfoniczny też jest ciekawą formą kulturalną, lecz bardziej dotyczy uczestnictwa w wydarzeniu niż systematycznego ćwiczenia własnego głosu. Do tego w DPS trzeba brać pod uwagę organizację transportu, stan zdrowia mieszkańców, zmęczenie, bezpieczeństwo i zgodę podopiecznej. To może być dobry dodatek, ale nie główna odpowiedź na potrzebę rozwijania śpiewu. Tworzenie wizualizacji do muzyki rozwija raczej wyobraźnię plastyczną, ekspresję emocji i koncentrację. Jest przydatne u osób, które lubią działania manualne lub arteterapię, ale nie wykorzystuje bezpośrednio pięknego głosu podopiecznej. Typowy błąd myślowy polega tu na tym, że każda aktywność związana z muzyką wydaje się dobra. W opiece i terapii zajęciowej trzeba jednak patrzeć dokładniej: jakie zasoby ma mieszkaniec, co lubi robić i jaki cel chcemy osiągnąć. Jeżeli celem jest rozwój talentu muzycznego oraz integracja społeczna, najlepsze będzie wspólne śpiewanie w chórze, bo daje regularne ćwiczenie, współdziałanie i poczucie przynależności do grupy.
Pytanie 13
Do skutków długotrwałego unieruchomienia pacjenta w łóżku zalicza się
A. zapalenie płuc.Poprawna odpowiedź
B. obrzęk.
C. wielomocz.
D. porażenie.Twoja odpowiedź
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu najważniejsze jest rozpoznanie typowego powikłania długotrwałego unieruchomienia, czyli zapalenia płuc związanego z zaleganiem wydzieliny i słabą wentylacją płuc. Obrzęk może czasem występować u osoby leżącej, zwłaszcza przy niewydolności krążenia, zaburzeniach żylnych albo niskiej aktywności mięśni kończyn, ale jako odpowiedź testowa jest zbyt ogólny i nie wskazuje tak charakterystycznego, klasycznego skutku unieruchomienia jak zapalenie płuc. Tu łatwo wpaść w pułapkę myślenia: pacjent leży, więc nogi puchną. To bywa prawda, ale nie jest najlepszym rozpoznaniem w tym zestawie odpowiedzi. Porażenie nie jest typowym skutkiem leżenia w łóżku. Zwykle jest przyczyną unieruchomienia, na przykład po udarze mózgu, urazie rdzenia albo chorobie neurologicznej. Długie leżenie może powodować osłabienie mięśni, przykurcze, spadek wydolności i zaniki mięśniowe, ale nie nazywamy tego porażeniem w sensie neurologicznym. Wielomocz też nie pasuje do standardowych powikłań unieruchomienia. U pacjentów leżących częściej martwimy się o zaparcia, zaleganie moczu, zakażenia układu moczowego, odwodnienie albo nietrzymanie moczu. Z mojego doświadczenia najbezpieczniej zapamiętać, że unieruchomienie uderza w kilka układów naraz: skórę przez odleżyny, układ oddechowy przez zapalenie płuc, układ krążenia przez zakrzepicę oraz układ ruchu przez przykurcze i osłabienie.
Pytanie 14
Zamieszczona rycina przedstawia
A. aparaturę do diagnostyki medycznej.
B. wannę z podnośnikiem dla niepełnosprawnych ruchowo.Twoja odpowiedź
C. stół do wykonywania zabiegów pielęgniarskich.
D. łóżko szpitalne dla ciężko chorego.
Poprawna odpowiedź. Na rycinie przedstawiono wannę z podnośnikiem dla osób z niepełnosprawnością ruchową, czyli sprzęt pomocniczy używany głównie do kąpieli pacjentów, którzy nie są w stanie samodzielnie wejść do zwykłej wanny albo bezpiecznie z niej wyjść. Charakterystyczne są tu elementy ułatwiające transfer: siedzisko, mechanizm podnoszący, stabilna konstrukcja, często także pasy zabezpieczające, uchwyty i możliwość regulacji wysokości. Taki sprzęt nie służy do diagnostyki ani do zabiegów pielęgniarskich, tylko do bezpiecznego wykonania czynności higienicznych przy osobie niesamodzielnej. W praktyce opiekun powinien najpierw ocenić stan podopiecznego, zabezpieczyć hamulce, sprawdzić temperaturę wody, przygotować ręczniki, środki myjące i odzież na zmianę. Bardzo ważna jest intymność, spokojna komunikacja i asekuracja podczas przenoszenia. Moim zdaniem to jeden z tych sprzętów, które naprawdę zmniejszają ryzyko upadku i przeciążenia kręgosłupa opiekuna, jeśli używa się go zgodnie z instrukcją i zasadami BHP. Dobra praktyka obejmuje też dezynfekcję powierzchni po użyciu oraz obserwację skóry pacjenta, zwłaszcza u osób leżących, z niedowładami albo zaburzeniami czucia.
Pytanie 15
Pacjentka ma zniekształcone stawy w obrębie ręki, przykurcze w stawach łokciowych. Jaki sprzęt ułatwi pacjentce samoobsługę?
A. Sztućce z pogrubioną rączką.Poprawna odpowiedź
B. Maty antypoślizgowe.Twoja odpowiedź
C. Podnośnik.
D. Łatwoślizgi.
Niepoprawna odpowiedź. W tej sytuacji kluczowe jest dopasowanie sprzętu do konkretnego ograniczenia funkcjonalnego, a nie ogólne dobranie dowolnej pomocy technicznej. Pacjentka ma zniekształcone stawy rąk i przykurcze łokci, więc największy problem będzie dotyczył chwytu, manipulowania przedmiotami i wykonywania precyzyjnych ruchów przy jedzeniu, ubieraniu czy higienie. Dlatego właściwym rozwiązaniem są sztućce z pogrubioną rączką, które ułatwiają samoobsługę przez poprawę ergonomii chwytu i zmniejszenie obciążenia stawów palców. Łatwoślizgi służą głównie do przemieszczania pacjenta w łóżku, przesuwania go bez nadmiernego tarcia i ochrony skóry przed urazami mechanicznymi. To przydatny sprzęt, ale bardziej dla opiekuna podczas transferu i zmiany pozycji, a nie do samodzielnego spożywania posiłku. Podnośnik wykorzystuje się przy przenoszeniu osób z dużą niesamodzielnością ruchową, na przykład z łóżka na wózek, i nie rozwiązuje problemu chwytu dłoni. Maty antypoślizgowe poprawiają stabilizację przedmiotów albo bezpieczeństwo podłoża, jednak same w sobie nie kompensują deformacji stawów ręki. Typowy błąd polega tu na tym, że widzi się hasło sprzęt ułatwiający opiekę i od razu myśli o transferze pacjenta. A pytanie dotyczy samoobsługi, czyli takiego wsparcia, które pacjentka może wykorzystać sama. Z mojego doświadczenia, w testach warto zawsze zapytać: jaka czynność jest utrudniona i który przyrząd bezpośrednio ją usprawnia. Tutaj najbardziej pasuje jedzenie przy pomocy adaptowanych sztućców.
Pytanie 16
Przemianami psychicznymi człowieka zachodzącymi we wszystkich okresach jego życia zajmuje się psychologia
A. wychowawcza.
B. rozwojowa.Twoja odpowiedź
C. ogólna.
D. społeczna.
Poprawna odpowiedź. Psychologia rozwojowa to dział psychologii, który bada przemiany psychiczne człowieka w ciągu całego życia: od okresu prenatalnego, przez dzieciństwo, dojrzewanie, dorosłość, aż po starość. Dlatego odpowiedź rozwojowa jest właściwa. Chodzi tu nie tylko o rozwój myślenia, pamięci czy emocji u dziecka, ale też o zmiany w potrzebach, motywacji, samodzielności, relacjach społecznych i sposobie radzenia sobie z chorobą u osób dorosłych i starszych. W pracy opiekuna medycznego ta wiedza jest bardzo praktyczna. Inaczej komunikuje się z osobą młodą po urazie, inaczej z seniorem z otępieniem, a jeszcze inaczej z pacjentem, który dopiero adaptuje się do niesamodzielności. Moim zdaniem to jedna z tych podstaw, które naprawdę pomagają w codziennej opiece, bo człowiek nie jest tylko zbiorem objawów medycznych. Dobre praktyki w opiece zakładają patrzenie na pacjenta całościowo: na jego stan somatyczny, psychiczny, społeczny i poziom rozwoju lub regresu funkcji. Psychologia rozwojowa pomaga przewidywać typowe reakcje, np. lęk przed zależnością, potrzebę autonomii, trudności adaptacyjne czy zmianę obrazu siebie w chorobie.
Pytanie 17
Urządzenie elektroniczne przedstawione na rycinie służy do
A. pomiaru ciepłoty ciała w uchu.Poprawna odpowiedź
B. badania ostrości wzroku.
C. badania słuchu.Twoja odpowiedź
D. wykonywania inhalacji.
Niepoprawna odpowiedź. To urządzenie bywa mylące, bo jest przykładane do ucha, więc część osób automatycznie kojarzy je z badaniem słuchu. Do oceny słuchu używa się jednak zupełnie innego sprzętu, na przykład audiometru, słuchawek przewodnictwa powietrznego i kostnego albo prostszych metod przesiewowych. Termometr douszny nie generuje tonów o określonej częstotliwości i natężeniu, nie bada progu słyszenia i nie pozwala ocenić niedosłuchu. On tylko rejestruje promieniowanie podczerwone i przelicza je na temperaturę ciała. Podobnie nie służy do oceny ostrości wzroku. Badanie wzroku kojarzy się z tablicą Snellena, optotypami, autorefraktometrem czy innymi narzędziami okulistycznymi, a nie z sondą wkładaną do przewodu słuchowego. Myślenie na zasadzie każde małe urządzenie elektroniczne coś bada jest tu za szerokie i prowadzi na manowce. Wykonywanie inhalacji też wymaga innego aparatu, najczęściej nebulizatora lub inhalatora, który zamienia lek albo roztwór soli w aerozol wdychany przez ustnik lub maskę. Termometr douszny nie ma komory na lek, przewodu, maski ani mechanizmu wytwarzania mgiełki. W pracy opiekuńczej warto patrzeć na budowę urządzenia i jego część roboczą: końcówka dopasowana do ucha oraz wyświetlacz z wynikiem w °C jednoznacznie wskazują na pomiar temperatury. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd to rozpoznawanie sprzętu tylko po miejscu użycia, a nie po zasadzie działania i przeznaczeniu.
Pytanie 18
Do założenia czepca przeciwwszawiczego opiekun powinien przygotować między innymi
A. krem nawilżający.
B. duży płat waty.Twoja odpowiedź
C. ocet spirytusowy 10%.
D. suszarkę do włosów.
Poprawna odpowiedź. Do założenia czepca przeciwwszawiczego przygotowuje się między innymi duży płat waty, bo pełni on bardzo praktyczną funkcję ochronną. Watę układa się zwykle wzdłuż linii owłosienia, np. przy czole, skroniach i karku, żeby preparat przeciwwszawiczy nie spływał do oczu, na twarz albo szyję podopiecznego. To ważne, bo środki stosowane przeciw wszom mogą działać drażniąco na błony śluzowe i skórę, szczególnie u osób starszych, dzieci albo pacjentów z delikatną skórą. Moim zdaniem to taki drobny element przygotowania, o którym łatwo zapomnieć, a w praktyce bardzo poprawia bezpieczeństwo zabiegu. Opiekun powinien też pamiętać o rękawiczkach jednorazowych, ochronie odzieży pacjenta, dokładnym przeczytaniu zaleceń preparatu oraz o późniejszym usunięciu i zabezpieczeniu materiałów, które mogły mieć kontakt z pasożytami. Czepiec przeciwwszawiczy zakłada się tak, aby włosy były dokładnie przykryte, a preparat działał przez czas określony przez producenta lub zgodnie z zaleceniem personelu medycznego. Dobra praktyka to spokojne wyjaśnienie podopiecznemu, co będzie robione, kontrolowanie jego komfortu i niedopuszczanie do kontaktu środka z oczami. To jest zarówno czynność higieniczna, jak i element profilaktyki szerzenia zakażeń i infestacji w placówce.
Pytanie 19
Na oddziale kardiologicznym przebywa 45-letni pacjent ze świeżo przebytym zawałem mięśnia sercowego. U chorego występuje niepokój i lęk o własne życie. Które postępowanie opiekuna medycznego powinno być zastosowane w tej sytuacji?
A. Włączenie muzyki.
B. Rozmowa, wsparcie psychiczne.Twoja odpowiedź
C. Włączenie telewizora.
D. Podanie książki lub gazety do czytania.
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji najlepszym postępowaniem jest rozmowa i wsparcie psychiczne, bo pacjent po świeżym zawale mięśnia sercowego bardzo często odczuwa lęk, niepokój, poczucie zagrożenia życia i utraty kontroli. To nie jest zwykłe zdenerwowanie. Silny stres może pobudzać układ współczulny, przyspieszać tętno, podnosić ciśnienie tętnicze i zwiększać zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen, a po zawale to ma konkretne znaczenie kliniczne. Opiekun medyczny powinien podejść spokojnie, mówić cicho, dać pacjentowi czas, wysłuchać go i okazać obecność. Praktycznie może to wyglądać tak: usiąść obok łóżka, zapytać „Czego się pan najbardziej obawia?”, zapewnić, że personel jest w pobliżu, pomóc w przyjęciu wygodnej pozycji i poinformować pielęgniarkę, jeśli lęk się nasila albo pojawia się ból w klatce piersiowej, duszność, zimne poty czy kołatanie serca. Ważne jest też działanie w granicach kompetencji: opiekun nie obiecuje, że „wszystko będzie dobrze”, jeśli nie ma takiej pewności, ale może powiedzieć, że pacjent jest pod opieką zespołu i że zgłosi każdy niepokojący objaw. Moim zdaniem to jedna z tych sytuacji, gdzie zwykła, spokojna obecność robi naprawdę dużą robotę. Zgodnie z dobrą praktyką opieki należy szanować godność pacjenta, zapewnić mu poczucie bezpieczeństwa, ograniczyć zbędne bodźce i wspierać go emocjonalnie, a nie tylko wykonywać czynności techniczne.
Pytanie 20
Opiekun medyczny wykorzystując skalę Lawtona może ocenić możliwości i ograniczenia podopiecznego między innymi w zakresie
A. samodzielnego przyjmowania leków i korzystania z toalety.Twoja odpowiedź
B. wchodzenia, schodzenia po schodach i korzystania z telefonu.
C. gospodarowania pieniędzmi i samodzielnego przygotowywania posiłków.Poprawna odpowiedź
D. ubierania się, rozbierania i spożywania posiłków.
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu łatwo pomylić skalę Lawtona ze skalami oceniającymi podstawowe czynności życia codziennego, takimi jak Barthel albo Katz. Skala Lawtona dotyczy instrumentalnych czynności dnia codziennego, czyli takich, które pozwalają osobie funkcjonować względnie samodzielnie w środowisku domowym i społecznym. Chodzi tu o działania bardziej złożone: finanse, leki, telefon, transport, zakupy, gotowanie czy prowadzenie gospodarstwa domowego. Samo korzystanie z telefonu rzeczywiście należy do skali Lawtona, ale wchodzenie i schodzenie po schodach jest już oceną sprawności ruchowej typową raczej dla skal funkcjonalnych, np. indeksu Barthel. Podobnie samodzielne przyjmowanie leków pasuje do Lawtona, jednak korzystanie z toalety to podstawowa czynność samoobsługowa, a nie instrumentalna. Ubieranie się, rozbieranie i spożywanie posiłków także należą do podstawowych ADL, czyli czynności koniecznych do codziennej samoobsługi. Z mojego doświadczenia uczniowie często wybierają odpowiedź, w której znajduje się chociaż jeden element skali Lawtona, ale w testach trzeba patrzeć na cały zestaw czynności. Dobra praktyka jest taka, żeby odróżniać: ADL to mycie, jedzenie, toaleta, przemieszczanie się i ubieranie, a IADL według Lawtona to bardziej organizacyjne sprawy życia codziennego. Dlatego najlepszym wyborem jest zestaw obejmujący gospodarowanie pieniędzmi i przygotowywanie posiłków.
Pytanie 21
Opiekun medyczny planując czynności opiekuńcze w stosunku do 85-letniej podopiecznej, za pomocą skali Lawtona powinien ocenić
A. samodzielność wykonywania złożonych czynności życia codziennego.Poprawna odpowiedź
B. poziom świadomości.
C. poziom odczuwanego bólu.
D. samodzielność wykonywania podstawowych czynności dnia codziennego.Twoja odpowiedź
Niepoprawna odpowiedź. Skala Lawtona bywa mylona z innymi narzędziami oceny, bo wszystkie dotyczą stanu pacjenta i często stosuje się je u osób starszych. Trzeba jednak pamiętać, że każda skala ma swój konkretny cel. Poziom bólu ocenia się najczęściej przy użyciu skali NRS, VAS albo skali obserwacyjnej u osób z zaburzeniami komunikacji. Ból jest ważny, bo wpływa na poruszanie się, sen i nastrój, ale Lawton nie służy do pytania, czy pacjentkę boli biodro, brzuch czy głowa. Samodzielność w podstawowych czynnościach dnia codziennego, takich jak mycie, jedzenie, ubieranie się, korzystanie z toalety, przemieszczanie się czy kontrola wydalania, ocenia się raczej skalą Barthel albo Katza. To są czynności ADL, bardziej podstawowe niż IADL. Z kolei poziom świadomości ocenia się przy użyciu narzędzi neurologicznych, na przykład skali Glasgow lub prostszej oceny AVPU, zależnie od sytuacji. Typowy błąd polega na tym, że uczeń widzi słowo skala i wybiera dowolny parametr opiekuńczy. A tu trzeba skojarzyć nazwę z zakresem oceny. Lawton oznacza złożone czynności życia codziennego, czyli sprawdzenie, czy osoba starsza poradzi sobie z organizacją codziennego życia, a nie tylko z podstawową samoobsługą. W praktyce to bardzo ważne przy planowaniu opieki domowej i instytucjonalnej, bo pacjent może sam jeść i chodzić, ale nie ogarniać leków, zakupów czy płatności.
Pytanie 22
Procesy unieszkodliwiania zanieczyszczeń biologicznych najszybciej zachodzą w glebie
A. gliniastej.
B. gruboziarnistej.Poprawna odpowiedź
C. o wysokim poziomie wód podziemnych.
D. z dużą ilością nierozłożonych substancji organicznych.Twoja odpowiedź
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu łatwo pomylić zdolność gleby do zatrzymywania zanieczyszczeń z szybkością ich biologicznego unieszkodliwiania. Duża ilość nierozłożonych substancji organicznych nie oznacza automatycznie lepszych warunków sanitarnych. Taka materia może być pożywką dla drobnoustrojów, w tym również niepożądanych bakterii, a jeśli rozkład przebiega wolno i bez dostępu tlenu, mogą powstawać warunki gnilne. To raczej obciąża środowisko, niż przyspiesza jego oczyszczanie. Gleba gliniasta ma drobne cząstki i potrafi dobrze zatrzymywać wodę oraz niektóre zanieczyszczenia, ale właśnie przez małe pory jest słabiej napowietrzona i mniej przepuszczalna. Procesy tlenowe zachodzą w niej wolniej, bo tlen trudniej dociera w głąb profilu glebowego. Wysoki poziom wód podziemnych też nie jest korzystny. Z mojego doświadczenia uczniowie często myślą, że dużo wody oznacza lepsze wypłukiwanie i oczyszczanie, ale sanitarnie to może być bardzo ryzykowne. Nadmiar wody ogranicza dostęp powietrza, sprzyja warunkom beztlenowym i może przenosić patogeny do warstw wodonośnych. Najszybsze procesy unieszkodliwiania biologicznego zachodzą w glebie gruboziarnistej, bo jest przepuszczalna, przewiewna i stwarza lepsze warunki dla mikroorganizmów tlenowych. W praktyce przy ocenie zagrożeń biologicznych zawsze patrzy się nie tylko na sam typ gleby, ale też na głębokość wód podziemnych, wilgotność, temperaturę, obciążenie materią organiczną i możliwość migracji zanieczyszczeń. Takie myślenie jest zgodne z zasadami higieny środowiska i profilaktyki zakażeń.
Pytanie 23
Które z podanych zachowań zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów skóry?
A. Smarowanie skóry maściami zawierającymi sterydy.
B. Częsty kontakt skóry z wodą zawierającą detergenty.
C. Częsta ekspozycja skóry na intensywne działanie promieni słonecznych.Twoja odpowiedź
D. Usuwanie przebarwień skóry z wykorzystaniem ultradźwięków.
Poprawna odpowiedź. Największe znaczenie w tym pytaniu ma promieniowanie ultrafioletowe, czyli UV, pochodzące ze słońca. Częsta ekspozycja skóry na intensywne promienie słoneczne zwiększa ryzyko nowotworów skóry, bo UV uszkadza DNA komórek naskórka i melanocytów. Organizm potrafi część takich uszkodzeń naprawić, ale przy powtarzanym opalaniu, szczególnie bez ochrony, mogą utrwalić się mutacje prowadzące do raka podstawnokomórkowego, kolczystokomórkowego albo czerniaka. Moim zdaniem to jest jedna z tych informacji, które warto naprawdę zapamiętać praktycznie, a nie tylko na test. W opiece nad pacjentem dobrze jest przypominać o unikaniu słońca w godzinach największego nasłonecznienia, noszeniu nakrycia głowy, odzieży ochronnej i stosowaniu kremów z filtrem SPF 30 lub SPF 50. Ważna jest też obserwacja znamion: asymetria, nieregularny brzeg, nierówny kolor, powiększanie się lub krwawienie to sygnały do konsultacji lekarskiej. Takie postępowanie jest zgodne z zasadami profilaktyki onkologicznej i dobrą praktyką w pielęgnacji skóry.
Pytanie 24
Do jakiej choroby może doprowadzić spożywanie surowego, niezbadanego mięsa, niewiadomego pochodzenia?
A. Włośnicy.Poprawna odpowiedź
B. Boreliozy.Twoja odpowiedź
C. Toksoplazmozy.
D. Celiakii.
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu łatwo pomylić kilka chorób, bo część z nich kojarzy się z zakażeniami, pasożytami albo jedzeniem. Trzeba jednak zwrócić uwagę na bardzo konkretne sformułowanie: surowe, niebadane mięso niewiadomego pochodzenia. Taki opis najbardziej pasuje do włośnicy, czyli choroby wywołanej przez larwy włośnia, które mogą być obecne w mięsie zwierząt, zwłaszcza świń i dzików. To dlatego w praktyce tak podkreśla się badanie mięsa przez lekarza weterynarii i odpowiednią obróbkę cieplną.
Toksoplazmoza rzeczywiście też może mieć związek z surowym lub niedogotowanym mięsem, więc ta odpowiedź bywa kusząca. Jednak w klasycznych pytaniach dotyczących mięsa niezbadanego, szczególnie pochodzącego z uboju domowego albo polowania, chodzi o ryzyko włośnicy. Toksoplazmoza jest wywoływana przez Toxoplasma gondii i kojarzy się także z kontaktem z kocimi odchodami, zanieczyszczoną ziemią, warzywami lub zakażeniem w ciąży, gdzie zagrożenie dla płodu jest szczególnie poważne.
Borelioza nie jest chorobą przenoszoną przez jedzenie mięsa. Jej źródłem są kleszcze zakażone krętkami Borrelia, a typowe skojarzenie to rumień wędrujący, objawy stawowe, neurologiczne lub sercowe. Tutaj błąd polega na ogólnym myśleniu: choroba od zwierząt, więc może od mięsa. No nie do końca, droga zakażenia jest inna.
Celiakia natomiast w ogóle nie jest zakażeniem ani chorobą pasożytniczą. To przewlekła choroba autoimmunologiczna związana z nietolerancją glutenu u osób predysponowanych genetycznie. Problemem są produkty zawierające gluten, np. pszenica, żyto, jęczmień, a nie surowe mięso. Z mojego doświadczenia uczniowie często wrzucają ją do jednego worka z problemami pokarmowymi, ale mechanizm jest zupełnie odmienny. W praktyce bezpieczne postępowanie to wybieranie żywności z pewnego źródła, przestrzeganie zasad higieny kuchennej, oddzielanie surowego mięsa od gotowych potraw i dokładne dogotowanie mięsa, szczególnie dziczyzny.
Pytanie 25
Zgodnie z przepisami w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi jednorazową maszynkę po goleniu zarostu na twarzy pacjenta opiekun powinien włożyć do
A. pojemnika sztywnego koloru czerwonego.Poprawna odpowiedź
B. worka koloru czerwonego.
C. worka koloru żółtego.
D. pojemnika sztywnego koloru żółtego.Twoja odpowiedź
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu łatwo pomylić dwie sprawy: kolor pojemnika i jego rodzaj. Sama barwa nie wystarcza, bo jednorazowa maszynka po goleniu jest odpadem ostrym. Ostrze może przebić zwykły worek, nawet gruby, dlatego wrzucenie jej do worka czerwonego nie jest bezpieczne. Czerwony kolor rzeczywiście kojarzy się z odpadami zakaźnymi, ale przy odpadach ostrych konieczny jest jeszcze pojemnik sztywny, odporny na przekłucie i przeciek. To chroni opiekuna, salową, pielęgniarkę i osoby transportujące odpady przed skaleczeniem oraz możliwą ekspozycją na materiał biologiczny. Żółty kolor dotyczy innych grup odpadów niebezpiecznych, np. niektórych odpadów chemicznych lub farmaceutycznych, więc nie jest tu najlepszym wyborem dla typowej zużytej maszynki po kontakcie z pacjentem. Sztywny pojemnik żółty może wyglądać profesjonalnie, ale nie odpowiada właściwej kwalifikacji odpadu zakaźnego. Worek żółty jest podwójnie nietrafiony: nie zabezpiecza przed przecięciem i dotyczy innej kategorii segregacji. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś zapamięta tylko zasadę czerwone równa się medyczne albo ostre równa się pojemnik, ale nie połączy obu warunków razem. W praktyce trzeba myśleć tak: jeśli odpad jest ostry i potencjalnie zakaźny, wybieramy czerwony pojemnik sztywny, a nie worek.
Pytanie 26
Myjkę jednorazową użytą podczas wykonywania toalety ciała pacjenta leżącego w łóżku, po wykonaniu zabiegu opiekun powinien
A. zostawić przy łóżku chorego.
B. wyrzucić do worka na odpady zakaźne.Twoja odpowiedź
C. odnieść do magazynu.
D. wyrzucić do worka na odpady komunalne.
Poprawna odpowiedź. Myjkę jednorazową po toalecie ciała pacjenta leżącego należy wyrzucić do worka na odpady zakaźne, ponieważ miała bezpośredni kontakt ze skórą chorego, wydzielinami, potem, złuszczonym naskórkiem, a czasem też z moczem, kałem lub drobnymi zabrudzeniami biologicznymi. W praktyce traktujemy taki materiał jako potencjalnie zakaźny, nawet jeśli pacjent nie ma rozpoznanej infekcji. To jest ważna zasada profilaktyki zakażeń: nie oceniamy ryzyka tylko na oko. Standardy higieniczne w opiece mówią, że sprzęt jednorazowy po użyciu nie wraca do obiegu i nie zostaje w otoczeniu pacjenta. Opiekun powinien zdjąć rękawiczki w prawidłowej kolejności, wyrzucić użyte materiały do odpowiedniego worka, a potem wykonać higienę rąk. Moim zdaniem to jeden z tych drobnych nawyków, które naprawdę robią różnicę na oddziale albo w DPS-ie. Dobrze posegregowane odpady zmniejszają ryzyko przeniesienia drobnoustrojów na innych pacjentów, personel i powierzchnie, np. stolik przyłóżkowy czy poręcze łóżka.
Pytanie 27
W przypadku stosowania worka z lodem, między kolejnymi zabiegami należy zachować przerwę trwającą minimum
A. 45 minut.Twoja odpowiedź
B. 15 minut.
C. 60 minut.Poprawna odpowiedź
D. 30 minut.
Niepoprawna odpowiedź. Przy worku z lodem najważniejsze nie jest tylko to, żeby schłodzić bolące miejsce, ale żeby zrobić to bezpiecznie dla skóry, naczyń krwionośnych i nerwów. Zbyt krótka przerwa między zabiegami, taka jak 15, 30 czy nawet 45 minut, może wydawać się rozsądna, bo pacjent często mówi, że zimno mu pomaga i chce powtórzyć okład szybciej. To jest jednak typowy błąd myślowy: skoro coś zmniejsza ból, to więcej i częściej będzie lepiej. W zabiegach fizykalnych tak to nie działa. Zimno wywołuje skurcz naczyń, spowalnia miejscowy metabolizm tkanek i zmniejsza przewodnictwo nerwowe. Organizm musi mieć czas, aby przywrócić prawidłowe ukrwienie, inaczej rośnie ryzyko wychłodzenia tkanek, odmrożenia powierzchownego, podrażnienia skóry albo zaburzeń czucia. Minimalna przerwa powinna wynosić 60 minut. Krótsze odstępy są szczególnie ryzykowne u pacjentów z cukrzycą, miażdżycą, niedowładami, obniżonym kontaktem logicznym czy zaburzeniami czucia, bo taka osoba może za późno zgłosić ból, pieczenie albo drętwienie. Z mojego doświadczenia, w opiece łatwo skupić się na samym czasie trzymania worka z lodem, a zapomina się o obserwacji skóry przed, w trakcie i po zabiegu. Dobra praktyka to zabezpieczenie skóry materiałem, sprawdzanie reakcji miejscowej i zachowanie pełnej godzinnej przerwy przed następnym chłodzeniem.
Pytanie 28
W sytuacji, gdy pacjentka uskarżająca się na niesmak w ustach i ból gardła podczas połykania leków, ma do przyjęcia drogą doustną dwie tabletki antybiotyku, powinna połknąć je
A. po jednej tabletce i opiekun powinien zapewnić jej do popicia sok pomarańczowy.
B. po jednej tabletce i opiekun powinien zapewnić jej do popicia wodę niegazowaną.Twoja odpowiedź
C. rozpuszczone w małej ilości wody gazowanej.
D. rozpuszczone w małej ilości soku pomarańczowego.
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji najlepszym postępowaniem jest podanie tabletek pojedynczo, czyli najpierw jedna tabletka, popicie wodą niegazowaną, a dopiero potem druga. Ma to znaczenie praktyczne, bo pacjentka zgłasza ból gardła przy połykaniu leków oraz niesmak w ustach, więc połknięcie dwóch tabletek naraz mogłoby zwiększyć ryzyko zakrztuszenia, zalegania tabletki w przełyku albo odruchu wymiotnego. Woda niegazowana jest standardowym płynem do popijania większości leków doustnych, ponieważ zwykle nie wchodzi w istotne interakcje z substancją leczniczą i nie zmienia tak bardzo wchłaniania leku. Moim zdaniem to jedna z tych prostych zasad, które w pracy opiekuna naprawdę robią różnicę. Soki, mleko, napoje gazowane czy kawa mogą wpływać na działanie różnych leków, zwłaszcza antybiotyków. Opiekun powinien też zadbać, aby pacjentka siedziała lub była ułożona wysoko, najlepiej w pozycji półsiedzącej albo siedzącej, i obserwować, czy lek został połknięty bez kaszlu, duszności czy krztuszenia. Dobrą praktyką jest podanie odpowiedniej ilości wody, nie tylko symbolicznego łyczka, bo tabletka musi swobodnie przejść przez przełyk. Jeśli pacjentka ma nasilony ból przy połykaniu, trudności z przełykaniem albo odmawia przyjęcia leku, należy zgłosić to pielęgniarce lub lekarzowi, a nie samodzielnie kruszyć, rozpuszczać czy zmieniać postaci leku.
Pytanie 29
80-letnia pacjentka przebywa na oddziale ortopedycznym ze względu na złamanie miednicy. Z powodu unieruchomienia w łóżku jest szczególnie narażona na
A. zmniejszenie wydalania moczu.
B. przyspieszenie perystaltyki jelit.Twoja odpowiedź
C. zaleganie śluzu w drogach oddechowych.Poprawna odpowiedź
D. stany zapalne w jamie ustnej.
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu łatwo pójść za skojarzeniem, że skoro pacjent leży, to każdy układ organizmu po prostu zwalnia w podobny sposób. To jednak trochę za duże uproszczenie. Długotrwałe unieruchomienie zwykle nie przyspiesza perystaltyki jelit, tylko raczej ją osłabia. U osoby starszej leżącej, często przyjmującej leki przeciwbólowe, pijącej mniej płynów i mającej ograniczoną aktywność, typowym problemem są zaparcia, wzdęcia i zaleganie mas kałowych. Dlatego w opiece zwraca się uwagę na dietę, płyny, obserwację wypróżnień i bezpieczną aktywizację.
Zmniejszenie wydalania moczu też nie jest najbardziej charakterystycznym skutkiem samego leżenia. Oczywiście u pacjentów unieruchomionych mogą pojawić się problemy z oddawaniem moczu, zakażenia układu moczowego, zaleganie moczu w pęcherzu albo odwodnienie, ale nie jest to tak bezpośrednia i typowa konsekwencja jak zaburzenia wentylacji płuc i zaleganie wydzieliny w oskrzelach. Trzeba odróżnić małą ilość moczu spowodowaną np. niewydolnością nerek, odwodnieniem lub lekami od powikłań typowo wynikających z pozycji leżącej.
Stany zapalne w jamie ustnej częściej wynikają z niedostatecznej higieny, suchości śluzówek, protez, odwodnienia czy obniżonej odporności. U pacjentki leżącej higiena jamy ustnej jest oczywiście bardzo ważna, bo zaniedbania mogą sprzyjać infekcjom i przykremu zapachowi z ust, ale pytanie dotyczy szczególnego narażenia związanego z unieruchomieniem. Najbardziej pasuje tu zaleganie śluzu w drogach oddechowych, ponieważ pozycja leżąca, płytki oddech i ograniczony kaszel sprzyjają gromadzeniu wydzieliny. Typowy błąd myślowy polega na tym, że wybiera się objaw ogólnie możliwy u osoby starszej, zamiast tego, który najściślej wynika z długiego leżenia i ma znaczenie w profilaktyce powikłań oddechowych.
Pytanie 30
Zakładanie koszuli nocnej osobie z niedowładem połowiczym prawostronnym należy zacząć od
A. głowy, a następnie założyć rękaw na kończynę górną lewą.
B. kończyny górnej lewej.
C. głowy, a następnie założyć rękaw na kończynę górną prawą.
D. kończyny górnej prawej.Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. Przy niedowładzie połowiczym prawostronnym zakładanie koszuli nocnej zaczyna się od kończyny górnej prawej, czyli tej słabszej, porażonej lub mniej sprawnej. To jest podstawowa zasada w opiece: przy ubieraniu najpierw ubieramy stronę chorą, a przy rozbieraniu zaczynamy od strony zdrowej. Dzięki temu nie trzeba nadmiernie odwodzić, zginać ani ciągnąć osłabionej ręki, co zmniejsza ryzyko bólu, urazu barku, podwichnięcia w stawie ramiennym czy uszkodzenia skóry. W praktyce opiekun powinien najpierw delikatnie wsunąć prawą dłoń i przedramię do rękawa, prowadząc materiał po kończynie, a nie ciągnąc kończynę przez materiał. Dopiero potem zakłada się koszulę przez głowę i na kończynę lewą, która jest sprawniejsza i może trochę pomóc w czynności. Moim zdaniem to jedna z tych zasad, które naprawdę warto zapamiętać, bo bardzo ułatwia codzienną pielęgnację. Dobra praktyka obejmuje też informowanie podopiecznego, co robimy, zabezpieczenie intymności, spokojne tempo oraz obserwację mimiki i reakcji bólowych. U osób po udarze często występują zaburzenia czucia, napięcia mięśniowego i ograniczenie ruchomości, więc każdy gwałtowny ruch może być dla nich nieprzyjemny, nawet jeśli nie zawsze potrafią to jasno powiedzieć.
Pytanie 31
Wysokie spożycie tłuszczów, głównie nasyconych, zwiększa ryzyko zachorowania na
A. miażdżycę tętnic.Poprawna odpowiedź
B. marskość wątroby.
C. osteoporozę.
D. chorobę wrzodową żołądka.Twoja odpowiedź
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu kluczowe jest połączenie tłuszczów nasyconych z układem krążenia, a nie z każdą chorobą przewodu pokarmowego czy kości. Nadmiar tłuszczów nasyconych przede wszystkim pogarsza profil lipidowy, zwłaszcza przez wzrost cholesterolu LDL, co sprzyja odkładaniu lipidów w ścianach tętnic i rozwojowi blaszki miażdżycowej. Dlatego właściwym skojarzeniem jest miażdżyca tętnic. Choroba wrzodowa żołądka ma zupełnie inne główne przyczyny. Najczęściej wiąże się z zakażeniem Helicobacter pylori, stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych, nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego i osłabieniem bariery ochronnej błony śluzowej. Tłusta dieta może nasilać dyskomfort trawienny u niektórych osób, ale nie jest podstawowym czynnikiem etiologicznym wrzodów. Osteoporoza dotyczy ubytku masy kostnej i pogorszenia mikroarchitektury kości. Tu ważniejsze są niedobory wapnia i witaminy D, mała aktywność fizyczna, wiek, hormony oraz niektóre leki. Marskość wątroby również nie wynika bezpośrednio z samego wysokiego spożycia tłuszczów nasyconych. Typowe przyczyny to przewlekłe nadużywanie alkoholu, wirusowe zapalenia wątroby typu B i C, choroby autoimmunologiczne oraz zaawansowana stłuszczeniowa choroba wątroby. Częsty błąd myślowy polega na tym, że skoro tłuszcz kojarzy się z ciężkim jedzeniem, to automatycznie przypisuje się mu wszystkie choroby żołądka albo wątroby. W dietetyce trzeba jednak patrzeć na mechanizm: cholesterol LDL, śródbłonek naczyniowy, stan zapalny i blaszka miażdżycowa prowadzą nas właśnie do miażdżycy.
Pytanie 32
71-letnia podopieczna w Domu Pomocy Społecznej mieszka w jednoosobowym pokoju. Jest chora na grypę, ma wysoką gorączkę. W razie potrzeby ma zmienianą bieliznę osobistą i pościelową. Na krześle pozostawiono upraną bieliznę osobistą pensjonariuszki. Które z wymienionych działań opiekuńczych należy podjąć w pierwszej kolejności?
A. Uporządkować rzeczy osobiste pacjentki, pomóc w pojeniu i w zaspokojeniu potrzeby wydalania.
B. Często podawać pacjentce płyny do picia, obniżyć gorączkę i regularnie mierzyć temperaturę ciała.Twoja odpowiedź
C. Zapewnić regularność posiłków, często zmieniać pozycję pacjentki w łóżku, zmienić bieliznę pościelową.
D. Wykonać toaletę ciała, zorganizować spotkanie z przyjaciółmi, pomóc przy spożywaniu posiłku.
Poprawna odpowiedź. W tej sytuacji najważniejsze jest działanie związane z wysoką gorączką i ryzykiem odwodnienia, czyli częste podawanie płynów, obniżanie temperatury oraz regularny pomiar temperatury ciała. U osoby 71-letniej grypa może przebiegać ciężej niż u młodszej osoby, a gorączka szybko powoduje utratę wody przez pocenie, szybszy oddech i ogólne osłabienie. Z mojego doświadczenia właśnie pojenie bywa niedoceniane, a to naprawdę podstawowa sprawa w opiece. Trzeba proponować małe porcje płynów często, np. wodę, słabą herbatę, napoje zalecone przez personel, obserwując czy podopieczna połyka bezpiecznie i czy nie ma nudności. Regularny pomiar temperatury pozwala ocenić, czy stan się poprawia, czy wymaga pilnego zgłoszenia pielęgniarce lub lekarzowi. Obniżanie gorączki w praktyce może obejmować zapewnienie komfortu termicznego, lekkie okrycie, przewietrzenie pokoju bez wychłodzenia chorej, zmianę przepoconej bielizny oraz stosowanie metod zaleconych przez personel medyczny. Opiekun nie powinien samodzielnie podawać leków przeciwgorączkowych bez zlecenia, ale ma obowiązek obserwować objawy, dokumentować pomiary zgodnie z zasadami placówki i zgłaszać pogorszenie stanu. To jest zgodne z dobrą praktyką: najpierw zabezpiecza się potrzeby bezpośrednio wpływające na stan zdrowia i bezpieczeństwo chorej.
Pytanie 33
Wykonując zgodnie z algorytmem toaletę całego ciała u pacjenta leżącego w łóżku, po umyciu brzucha należy
A. założyć pacjentowi dolną część piżamy.
B. umyć jego plecy i pośladki.Twoja odpowiedź
C. podmyć pacjenta.
D. założyć pacjentowi górną część piżamy.
Poprawna odpowiedź. Po umyciu brzucha w toalecie całego ciała pacjenta leżącego należy przejść do umycia pleców i pośladków. Taka kolejność wynika z algorytmu mycia w łóżku: pracujemy etapami, odsłaniając tylko tę część ciała, którą aktualnie myjemy, dbamy o ciepło pacjenta, intymność i bezpieczeństwo. Po przedniej części tułowia logicznie układamy pacjenta na boku, zabezpieczamy go przed zsunięciem się z łóżka i myjemy grzbiet, okolicę łopatek, odcinek lędźwiowy, kość krzyżową oraz pośladki. Przy okazji bardzo ważna jest obserwacja skóry: zaczerwienienia, otarcia, maceracja, bolesność czy początki odleżyn muszą być zauważone od razu. Moim zdaniem to jeden z tych momentów, gdzie opiekun naprawdę dużo widzi, nie tylko „myje”. Plecy i pośladki dokładnie osuszamy, szczególnie fałdy skórne, a jeśli procedura i stan pacjenta na to pozwala, można zastosować preparat ochronny. Dopiero potem przechodzi się dalej zgodnie z planem, np. do kończyn dolnych i toalety okolic intymnych, zwykle z zachowaniem zasady od miejsc czystszych do bardziej zanieczyszczonych oraz z użyciem czystych myjek/rękawic.
Pytanie 34
Zgodnie z postanowieniami zawartymi w Karcie Praw Pacjenta, opiekun medyczny powinien zapewnić pacjentowi
A. możliwość leczenia przez wskazanych przez niego lekarzy.
B. dostęp do wszystkich świadczeń medycznych.
C. intymność i prywatność oraz poszanowanie godności osobistej.Twoja odpowiedź
D. możliwość informacji o jego stanie zdrowia.
Poprawna odpowiedź. Odpowiedź wskazująca na intymność, prywatność oraz poszanowanie godności osobistej jest właściwa, bo to jeden z podstawowych obowiązków wynikających z praw pacjenta i codziennej etyki pracy opiekuna medycznego. W praktyce nie chodzi tylko o ładne hasło, ale o konkretne zachowania: zamknięcie drzwi podczas toalety, użycie parawanu, zasłonięcie pacjenta ręcznikiem lub prześcieradłem, odsłanianie tylko tej części ciała, którą w danym momencie pielęgnujemy, oraz spokojne informowanie, co będziemy robić. Moim zdaniem to jedna z tych rzeczy, po których pacjent od razu czuje, czy jest traktowany podmiotowo, czy tylko jako przypadek do obsługi. Opiekun medyczny powinien też mówić do pacjenta z szacunkiem, nie komentować jego wyglądu, zapachu, stopnia niesamodzielności czy choroby przy innych osobach. Dobre praktyki branżowe podkreślają zasadę minimalizacji naruszenia prywatności: robimy tyle, ile trzeba, ale bez niepotrzebnego obnażania, pośpiechu i zawstydzania chorego. To szczególnie ważne przy toalecie całego ciała, zmianie bielizny, pomocy w wydalaniu czy karmieniu osoby niesamodzielnej. Godność pacjenta trzeba chronić zawsze, nawet gdy pacjent jest nieprzytomny, z otępieniem albo nie może się sam upomnieć o swoje prawa.
Pytanie 35
Pacjent z reumatoidalnym zapaleniem stawów i zaburzeniami pamięci krótkotrwałej został przyjęty na oddział rehabilitacji. Które działania powinien w pierwszej kolejności podjąć opiekun w celu udzielenia pomocy pacjentowi w procesie adaptacji?
A. Zapoznać go z całym personelem placówki i zapisać na kartce nazwisko lekarza prowadzącego.Twoja odpowiedź
B. Przedstawić mu wszystkich pacjentów przebywających na oddziale, zapisać ich imiona i wskazać drogę do gabinetu zabiegowego.
C. Zapoznać go z topografią oddziału, zapisać godzinowy rozkład dnia i dać mapkę oddziału.Poprawna odpowiedź
D. Wyznaczyć mu godziny poszczególnych zabiegów rehabilitacyjnych i zapisać je na kartce.
Niepoprawna odpowiedź. W tym pytaniu łatwo wpaść w pułapkę myślenia, że adaptacja pacjenta polega głównie na przekazaniu mu jak największej liczby informacji od razu. U osoby z zaburzeniami pamięci krótkotrwałej to jednak nie działa najlepiej. Przedstawianie całego personelu placówki może być dla pacjenta przeciążające poznawczo. Zapamiętanie wielu imion, funkcji i twarzy naraz jest trudne nawet dla osoby zdrowej, a u pacjenta z deficytem pamięci może wywołać zagubienie, zawstydzenie albo niepokój. Zapisanie nazwiska lekarza prowadzącego jest przydatne, ale nie rozwiązuje podstawowego problemu adaptacyjnego, czyli orientacji w oddziale i rozumienia codziennego rytmu dnia. Podobnie przedstawienie wszystkich pacjentów przebywających na oddziale nie powinno być działaniem pierwszoplanowym. Relacje społeczne są ważne, jasne, ale najpierw pacjent musi wiedzieć, gdzie jest, jak trafić do najważniejszych miejsc i co będzie się działo w ciągu dnia. W dodatku ujawnianie informacji o innych pacjentach i organizowanie takich kontaktów wymaga wyczucia oraz poszanowania prywatności. Samo wskazanie drogi do gabinetu zabiegowego też jest zbyt wąskie, bo pacjent potrzebuje szerszej orientacji w przestrzeni. Wyznaczenie godzin zabiegów rehabilitacyjnych i zapisanie ich na kartce jest elementem organizacji terapii, ale nie pełną pomocą w adaptacji. Harmonogram zabiegów nie zastąpi instruktażu dotyczącego topografii oddziału, zasad funkcjonowania, miejsc wspólnych i sposobu wezwania personelu. Typowy błąd polega tu na skupieniu się na jednym szczególe: lekarzu, innych pacjentach albo zabiegach. Tymczasem dobra opieka adaptacyjna powinna być całościowa, prosta i powtarzalna. U pacjenta z RZS i problemami pamięci najlepiej sprawdzają się konkretne pomoce orientacyjne, czyli plan dnia, mapka, oznaczenia i spokojne oprowadzenie po oddziale. Z mojego doświadczenia, taka organizacja naprawdę zmniejsza liczbę pytań, stres i ryzyko, że pacjent będzie błądził albo zrezygnuje z aktywności z powodu niepewności.
Pytanie 36
W oddziale chirurgii przebywa pacjentka lat 60 z rozpoznaniem stopy cukrzycowej. Rana na stopie nie goi się. Pacjentka niechętnie nawiązuje kontakt z otoczeniem, często płacze, nie ma apetytu. Jak określa się stan emocjonalny, który pojawił się u pacjentki?
A. Strach.
B. Gniew.
C. Lęk.Twoja odpowiedź
D. Przygnębienie.Poprawna odpowiedź
Niepoprawna odpowiedź. W tym przypadku łatwo pomylić kilka pojęć emocjonalnych, bo pacjentka znajduje się w trudnej sytuacji klinicznej i rzeczywiście może przeżywać różne emocje naraz. Lęk oznacza napięcie, niepokój i przewidywanie zagrożenia, często bez jednego konkretnego bodźca. Pacjent ze stopą cukrzycową może lękać się bólu, zakażenia, amputacji albo zależności od innych, ale w opisie nie podkreślono niepokoju, pobudzenia, zadawania pytań o zagrożenie czy objawów somatycznych typu kołatanie serca, pocenie się, drżenie. Gniew wiąże się raczej z rozdrażnieniem, złością, pretensjami, agresją słowną albo buntem wobec choroby i personelu. Tutaj pacjentka nie jest opisana jako konfliktowa czy pobudzona, tylko wycofana, płaczliwa i bez apetytu, więc kierunek rozumowania powinien iść w stronę obniżenia nastroju. Strach natomiast zwykle ma wyraźny, konkretny obiekt, na przykład strach przed zabiegiem, zmianą opatrunku albo amputacją. To reakcja bardziej doraźna, związana z rozpoznanym zagrożeniem. Typowy błąd polega na tym, że każde pogorszenie samopoczucia psychicznego u chorego nazywa się lękiem albo strachem, bo choroba faktycznie budzi obawy. Jednak w zadaniach testowych trzeba czytać objawy: niechęć do kontaktu, częsty płacz i brak apetytu są klasycznymi sygnałami przygnębienia, a czasem mogą też sugerować rozwijający się stan depresyjny. Z mojego doświadczenia takie objawy są bardzo ważne w codziennej opiece, bo pacjent przygnębiony gorzej współpracuje, mniej je, mniej dba o zalecenia i trudniej mobilizuje się do leczenia rany. Dlatego właściwe rozpoznanie emocji ma znaczenie praktyczne, a nie tylko teoretyczne.
Pytanie 37
Która technika wykonania kąpieli nie jest zalecana u 92-letniej podopiecznej z zaburzeniami równowagi?
A. Kąpiel pod natryskiem w pozycji stojącej.Twoja odpowiedź
B. Kąpiel w wannie z nakładanym siedziskiem.
C. Kąpiel pod natryskiem w pozycji siedzącej.
D. Kąpiel w wannie na podnośniku wannowym.
Poprawna odpowiedź. Kąpiel pod natryskiem w pozycji stojącej nie jest zalecana u 92-letniej osoby z zaburzeniami równowagi, bo znacząco zwiększa ryzyko poślizgnięcia, upadku i urazu, np. złamania szyjki kości udowej albo urazu głowy. W czasie kąpieli dochodzi do działania kilku czynników naraz: mokra podłoga, para wodna, zmiana temperatury, zamknięte oczy przy myciu twarzy lub włosów, a czasem też osłabienie po dłuższym staniu. Moim zdaniem to jedna z tych sytuacji, gdzie wygoda opiekuna nie może być ważniejsza niż bezpieczeństwo podopiecznej. Dobra praktyka opiekuńcza mówi, żeby osobom starszym z niepewnym chodem zapewniać stabilne siedzisko prysznicowe, matę antypoślizgową, uchwyty ścienne, dostęp do dzwonka lub wezwania pomocy oraz stały nadzór w granicach poszanowania intymności. Kąpiel w pozycji siedzącej, na siedzisku wannowym lub z użyciem podnośnika wannowego zmniejsza obciążenie kończyn dolnych i ogranicza ryzyko utraty równowagi. Ważne jest też wcześniejsze przygotowanie ręcznika, kosmetyków, odpowiedniej temperatury wody i spokojne tempo czynności, bez poganiania.
Pytanie 38
Jakie ułożenie w łóżku jest najbardziej wskazane w czasie spożywania posiłku przez chorego?
A. Na boku.
B. Półwysokie na plecach.Twoja odpowiedź
C. Półwysokie na boku.
D. Płaskie na plecach.
Poprawna odpowiedź. Pozycja półwysoka na plecach jest najbardziej wskazana podczas spożywania posiłku przez chorego, bo najlepiej wspiera bezpieczne połykanie i zmniejsza ryzyko zachłyśnięcia. W praktyce oznacza to uniesienie wezgłowia łóżka zwykle pod kątem około 45-60°, tak aby tułów był wyraźnie podniesiony, a głowa ustawiona stabilnie i lekko pochylona do przodu. Dzięki temu pokarm łatwiej przesuwa się przez jamę ustną, gardło i przełyk, a drogi oddechowe są lepiej chronione. Moim zdaniem to jedna z tych prostych czynności, które realnie robią dużą różnicę w opiece.
Dobre praktyki opiekuńcze mówią, żeby przed karmieniem sprawdzić wygodę chorego, ustawić stolik na odpowiedniej wysokości, zabezpieczyć ubranie serwetą i nie karmić w pośpiechu. Chory powinien siedzieć możliwie stabilnie, z podpartymi plecami, a jeśli trzeba także z poduszkami po bokach. Po posiłku warto zostawić go jeszcze przez około 20-30 minut w pozycji półwysokiej, szczególnie gdy ma refluks, osłabiony odruch kaszlowy, dysfagię albo jest po udarze. Płaska pozycja zwiększa ryzyko aspiracji treści pokarmowej, a pozycja na boku jest raczej stosowana w innych sytuacjach, np. przy odpoczynku, profilaktyce odleżyn albo gdy trzeba zabezpieczyć chorego przed zakrztuszeniem w razie wymiotów.
Pytanie 39
W sytuacji, gdy opiekun zauważy, że pacjent nie przestrzega diety cukrzycowej, powinien
A. wyjaśnić pacjentowi cel stosowania diety.Twoja odpowiedź
B. nakazać pacjentowi stosowanie się do zaleceń lekarza.
C. zabrać z szafki przyłóżkowej pacjenta pokarmy niedozwolone w cukrzycy.
D. poinformować pacjenta o wysokim poziomie cukru we krwi.
Poprawna odpowiedź. Najlepszym postępowaniem opiekuna jest wyjaśnienie pacjentowi celu stosowania diety cukrzycowej, bo opieka nad osobą chorą na cukrzycę nie polega na wydawaniu rozkazów, tylko na wspieraniu, edukowaniu i motywowaniu do bezpiecznych zachowań. Dieta cukrzycowa pomaga utrzymywać glikemię na możliwie stabilnym poziomie, ogranicza ryzyko hiperglikemii, hipoglikemii, powikłań naczyniowych, problemów z gojeniem ran czy pogorszenia ogólnego samopoczucia. Pacjent często łamie zalecenia nie dlatego, że „robi na złość”, ale dlatego, że nie rozumie konsekwencji albo ma swoje przyzwyczajenia. Moim zdaniem spokojna rozmowa działa tu dużo lepiej niż presja. W praktyce opiekun może powiedzieć prostym językiem, że słodycze, słodzone napoje czy duże porcje białego pieczywa mogą szybko podnieść poziom glukozy we krwi, a regularne posiłki i właściwy dobór produktów pomagają uniknąć osłabienia, senności, wzmożonego pragnienia i częstego oddawania moczu. Zgodnie z dobrą praktyką opiekun powinien też obserwować pacjenta, zgłosić niepokojące zachowania pielęgniarce lub lekarzowi i wspierać realizację zaleceń zespołu terapeutycznego, ale bez naruszania godności i samodzielności pacjenta.
Pytanie 40
Mycie głowy zapewnia pacjentowi czystość skóry i włosów, a poza tym, w odniesieniu do pacjenta służy
A. poprawianiu sprawności fizycznej.
B. kształtowaniu postaw prospołecznych.
C. organizowaniu czasu wolnego.
D. kształtowaniu nawyków higienicznych.Twoja odpowiedź
Poprawna odpowiedź. Mycie głowy u pacjenta to nie tylko usunięcie brudu, potu, łoju i złuszczonego naskórka ze skóry głowy oraz włosów. W opiece medycznej ta czynność ma też znaczenie wychowawcze i pielęgnacyjne, bo pomaga utrwalać prawidłowe nawyki higieniczne. Pacjent, szczególnie osoba starsza, przewlekle chora albo czasowo niesamodzielna, uczy się lub przypomina sobie, że regularna higiena wpływa na komfort, samopoczucie, zapobieganie świądowi, podrażnieniom i zakażeniom skóry. Z mojego doświadczenia takie zwykłe czynności jak mycie włosów często bardzo poprawiają poczucie godności pacjenta. Dobra praktyka opiekuna polega na przygotowaniu stanowiska, sprawdzeniu temperatury wody, zabezpieczeniu pościeli, obserwacji skóry głowy i zachowaniu intymności. Warto też angażować pacjenta na tyle, na ile może, np. zachęcić do samodzielnego rozczesania włosów czy wyboru szamponu. To wspiera samoopiekę, a nie wyręczanie na siłę.
