Wyniki egzaminu

Nowy egzamin

Informacje o egzaminie:

Zawód: Pszczelarz
Kwalifikacja: ROL.03 - Prowadzenie produkcji pszczelarskiej
Data rozpoczęcia: 28 kwietnia 2026 18:55
Data zakończenia: 28 kwietnia 2026 19:03

Egzamin zdany!

Wynik: 32/40 punktów (80,0%)

Wymagane minimum: 20 punktów (50%)

Nowe

Analiza przebiegu egzaminu- sprawdź jak rozwiązywałeś pytania

Przebieg egzaminu

Pochwal się swoim wynikiem!

Facebook

X.com

Szczegółowe wyniki:

Pytanie 1

Zaraźliwą chorobą bakteryjną atakującą starszy czerw pszczeli jest

A. posocznica bakteryjna.

B. chroniczny paraliż pszczół.

C. zgnilec złośliwy.

D. choroba sporowcowa.

Odpowiedź jest prawidłowa, bo zgnilec złośliwy, znany też jako zgnilec amerykański, to właśnie ta najgroźniejsza i najbardziej zaraźliwa bakteryjna choroba czerwiu pszczelego, szczególnie tego starszego. Wywołuje ją bakteria Paenibacillus larvae. Typowe objawy to rozpadnięty, galaretowaty czerw, nieprzyjemny zapach i charakterystyczne zapadnięcie wieczek komórek. W praktyce hodowlanej nawet jedna zakażona komórka może stanowić ryzyko dla całej pasieki, bo bakteria tworzy oporne na warunki środowiskowe przetrwalniki – mogą one przetrwać w ulach, sprzęcie czy miodzie latami. Dlatego właśnie dobre praktyki branżowe nakazują regularne kontrole rodzin, szczególnie w okresie intensywnego rozwoju czerwiu, a także dezynfekcję sprzętu i w razie wykrycia zgnilca – bezwzględną likwidację chorej rodziny oraz sprzętu, zgodnie z wytycznymi PIWet. Z mojego doświadczenia najważniejsze jest szybkie rozpoznanie pierwszych objawów, bo szybka izolacja pozwala ograniczyć straty. Ciekawostką jest, że zgnilec złośliwy występuje w całej Europie i jest chorobą zwalczaną z urzędu. Wiedza o nim to absolutna podstawa dla każdego, kto na serio myśli o prowadzeniu pasieki.

Pytanie 2

Do jakiego rodzaju chorób pszczół zalicza się zgnilec europejski?

A. Bakteryjnych.

B. Wirusowych.

C. Pasożytniczych.

D. Grzybiczych.

Zgnilec europejski to przykład choroby o podłożu bakteryjnym, która atakuje głównie czerw pszczeli, czyli larwy. Za wywołanie tej choroby odpowiada bakteria Melissococcus plutonius. W praktyce pszczelarstwa rozpoznanie jej jest dosyć istotne, bo zgnilec europejski często bywa mylony ze zgnilcem amerykańskim, choć wywołują je zupełnie inne bakterie. Według standardów branżowych przy podejrzeniu zgnilca europejskiego zaleca się natychmiastowe odizolowanie chorej rodziny i zgłoszenie tego faktu odpowiednim służbom weterynaryjnym. Moim zdaniem, wiedza na temat bakteryjnych chorób pszczół jest nie do przecenienia, bo pozwala szybciej reagować i ograniczyć straty w pasiece. Przykładem z mojego doświadczenia – kiedyś mieliśmy w ulu podejrzane objawy (nierówne wieczka komórek, martwe larwy), ale szybkie rozpoznanie i konsultacja ze specjalistą pozwoliły wdrożyć skuteczne działania. Dobre praktyki mówią też o regularnych przeglądach rodzin pszczelich i utrzymaniu higieny sprzętu. Warto pamiętać, że leczenie zgnilca europejskiego bywa trudne i czasem konieczna jest nawet likwidacja chorej rodziny. Choć bakteria nie zagraża bezpośrednio ludziom, jej rozprzestrzenianie się może mieć poważne skutki ekonomiczne dla pszczelarzy. Dlatego tak ważne jest ciągłe dokształcanie się w zakresie chorób bakteryjnych pszczół oraz prewencja – czysta pasieka, częsta wymiana plastrów i kontrola matek.

Pytanie 3

Jak należy postąpić z plastrami z czerwiem porażonym zgnilcem amerykańskim?

A. Spalić.

B. Umyć w gorącej wodzie.

C. Poddać działaniu środków dezynfekcyjnych.

D. Przetopić.

Plastry z czerwiem, który został porażony zgnilcem amerykańskim, muszą być bezwzględnie spalane. To niestety jedyna stuprocentowo skuteczna metoda, jeśli chodzi o likwidację zarodników Paenibacillus larvae, które są przyczyną tej groźnej choroby. Spalanie to nie jest tylko wymóg prawa – to przede wszystkim ochrona innych pasiek i zapobieganie rozprzestrzenianiu się choroby. W mojej opinii, każda inna metoda działania to spore ryzyko zawleczenia zgnilca do kolejnych rodzin. Z praktyki wynika, że zarodniki są niesamowicie odporne na działanie temperatury czy środków chemicznych, więc nawet najdokładniejsze przetapianie czy próby dezynfekcji często na niewiele się zdadzą. W branżowych zaleceniach i przepisach weterynaryjnych nie znajdziemy miejsca na kompromisy – spalanie plastrów to obowiązek pszczelarza, a zaniechanie tego to, moim zdaniem, ogromna nieodpowiedzialność. Nawet jeżeli ktoś żałuje wosku albo ramek, to ryzyko rozprzestrzenienia choroby jest zbyt duże. Zresztą, sama praktyka pokazuje, że im szybciej i dokładniej zutylizujemy zainfekowane plastry przez spalenie, tym mniejsze straty w pasiece i mniejsze zagrożenie dla okolicy. Warto też mieć świadomość, że spalanie jest zalecane przez inspekcję weterynaryjną oraz figuruje w podręcznikach dla pszczelarzy jako podstawowy sposób walki z tą chorobą.

Pytanie 4

Przez jaką chorobę została zaatakowana roślina, której źdźbło przedstawiono na rysunku?

A. Rdzę wieńcową.

B. Sporysz.

C. Pleśń śniegową.

D. Zgorzel.

W przypadku tego typu objawów, jak widoczne na rysunku przewężenie u podstawy źdźbła, częstym błędem jest mylenie zgorzeli z innymi chorobami roślin, które również prowadzą do uszkodzeń części naziemnych lub podziemnych, jednak mechanizm tych zmian jest całkowicie inny. Pleśń śniegowa pojawia się głównie pod okrywą śnieżną w warunkach zimowej wilgoci – powoduje ona białoszare naloty i gnicie liści, ale nie prowadzi do charakterystycznych brązowych przewężeń u podstawy źdźbła. Sporysz natomiast związany jest z obecnością twardych, ciemnych przetrwalników w kłosach zbóż, wyraźnie różniących się od zmian zgorzelinowych i nie atakuje podstawy rośliny. Rdza wieńcowa objawia się z kolei pomarańczowymi lub rdzawymi skupiskami zarodników na liściach i źdźbłach, ale nie powoduje 'przegięć' i zasychania podstawy źdźbła, jak w przypadku zgorzeli. Z mojego doświadczenia wynika, że najczęściej uczniowie mylą te choroby, bo kierują się ogólnym wyglądem uszkodzeń, a nie analizują szczegółowych objawów i lokalizacji zmian. W branży rolniczej kluczowe jest precyzyjne rozpoznanie typu choroby, gdyż tylko wtedy można wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze i ochronne, zgodne z aktualnymi zaleceniami agrotechnicznymi. Przy zgorzeli – jak wynika z wytycznych – bardzo ważna jest profilaktyka, w tym zaprawianie nasion, właściwe zmianowanie i optymalne warunki siewu. Natomiast błędna identyfikacja skutkuje niepotrzebnym stosowaniem środków chemicznych lub błędnymi decyzjami agrotechnicznymi, co może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowotnego upraw i strat ekonomicznych. Dlatego warto zawsze dokładnie analizować objawy i korzystać z podręczników czy konsultacji z doradcą rolniczym, zanim podejmie się konkretne działania ochronne.

Pytanie 5

Który zabieg walki ze zgnilcem złośliwym jest najbardziej radykalny?

A. Usunięcie plastrów z chorym czerwiem.

B. Siarkowanie pszczół.

C. Poddanie głodówce pszczół.

D. Podwójne przesiedlenie rodzin.

Siarkowanie pszczół to zdecydowanie najbardziej radykalny sposób zwalczania zgnilca złośliwego i niestety jest to metoda ostateczna, stosowana wyłącznie w sytuacjach, gdy inne działania nie dają efektu lub ryzyko rozprzestrzenienia choroby jest zbyt duże. Takie działanie polega po prostu na całkowitym zniszczeniu rodziny pszczelej poprzez użycie siarki, co powoduje śmierć wszystkich osobników znajdujących się w ulu. Moim zdaniem, to brutalna, ale czasem konieczna praktyka, szczególnie kiedy inspektor weterynarii uzna, że nie da się uratować ani rodziny, ani sprzętu. Przepisy weterynaryjne i normy branżowe (np. zalecenia PIWet) jasno wskazują, że siarkowanie stosuje się w przypadkach skrajnych, by przerwać cykl rozprzestrzeniania się patogenu i nie dopuścić do zakażenia kolejnych pasiek. Ciekawostka – po takim zabiegu ul i sprzęt trzeba starannie odkazić lub nawet spalić, żeby żadna forma przetrwalnikowa bakterii Paenibacillus larvae nie przetrwała. Na co dzień pszczelarze raczej unikają tego rozwiązania, bo przecież szkoda rodzin i ogromu włożonej pracy, ale bezpieczeństwo całej populacji pszczół w okolicy jest tu priorytetem. W praktyce, zanim sięgniemy po siarkę, stosuje się inne metody ratowania rodzin, jednak gdy występuje silny zgnilec złośliwy, nie ma miejsca na wahanie – trzeba działać radykalnie. Takie drastyczne posunięcie uczy pokory do chorób zakaźnych w pszczelarstwie i pokazuje, jak ważna jest profilaktyka i szybka reakcja na pierwsze objawy.

Pytanie 6

Przedstawione objawy chorobowe wskazują na wystąpienie u bydła

Choroba powoduje zmiany w wyglądzie wymienia (zaczerwienienie, obrzęk, zanik tkanki wydzielniczej) oraz mleka (zmiana konsystencji, barwy, smaku i zapachu, obecność domieszki krwi). Podczas badania palpacyjnego można stwierdzić stwardnienia i guzy w obrębie tkanki gruczołowej.

A. brodawczycy skóry wymienia.

B. zapalenia gruczołu mlecznego.

C. zapalenia strzyków.

D. obrzęku wymienia.

Objawy opisane w pytaniu – zaczerwienienie, obrzęk, zanik tkanki wydzielniczej wymienia, zmiany w konsystencji, barwie, smaku i zapachu mleka oraz obecność domieszki krwi, a także wyczuwalne stwardnienia i guzy podczas badania palpacyjnego – są typowe właśnie dla zapalenia gruczołu mlecznego, czyli mastitis. To jedna z najczęściej występujących chorób u bydła mlecznego, która ma duży wpływ zarówno na zdrowie zwierząt, jak i aspekty ekonomiczne gospodarstwa. W praktyce objawy te powinny od razu wzbudzić czujność hodowcy czy pracownika obsługującego stado. Takie zmiany są wręcz podręcznikowe – mastitis powoduje zapalenie tkanki gruczołowej wymienia, prowadzi do utraty funkcji wydzielniczej, a czasem nawet do trwałych uszkodzeń. Moim zdaniem, szybka reakcja i wdrożenie leczenia według zaleceń lekarza weterynarii to klucz do ograniczenia strat. Na rynku są dostępne szybkie testy wykrywające mastitis nawet zanim pojawią się objawy, na przykład testy wykrywające podwyższoną liczbę komórek somatycznych w mleku (tzw. test CMT). Warto o tym pamiętać, bo wczesna diagnostyka i regularna kontrola stanu wymienia to po prostu dobra praktyka, o której mówi się na każdym szkoleniu czy praktykach branżowych. Dobrze wiedzieć, że takie objawy są poważnym sygnałem i nie należy ich bagatelizować, bo przedłużający się stan zapalny wymienia może prowadzić do znacznej obniżki wydajności mlecznej oraz problemów zdrowotnych całego stada.

Pytanie 7

Wiosną, brak lotów i bezsilne staczanie się pszczół z deski wylotowej oznacza

A. głód w rodzinie.

B. brak matki.

C. występowanie warrozy.

D. występowanie choroby sporowcowej.

Objaw braku lotów pszczół wiosną oraz ich bezsilne staczanie się z deski wylotowej praktycznie zawsze wskazuje na problem z głodem w rodzinie pszczelej. To typowa sytuacja, gdy po zimie pszczoły wyczerpały zapasy pokarmu i nie mają już energii, by latać czy nawet podjąć próbę poszukiwań pożytku. W praktyce pszczelarskiej często obserwuje się takie zachowanie po przedłużającej się zimie lub wczesną wiosną, gdy matka już rozpoczęła czerwienie, a zapasy szybko się kończą. Dobrą praktyką jest wtedy sprawdzanie stanu zapasów i ewentualne podkarmianie – najlepiej ciastem miodowo-cukrowym lub kandyzowanym cukrem. Jeśli zauważysz leżące, niemrawe pszczoły, które nie potrafią wrócić do ula, najczęściej powodem jest niedobór energii, a nie choroba. Warroza czy nosemoza mogą powodować inne objawy, jak deformacje skrzydeł, biegunki czy ogólne osłabienie, ale nie taki bezsilny upadek po wyjściu na zewnątrz. Moim zdaniem właśnie znajomość tych różnic sprawia, że dobry pszczelarz potrafi szybko rozpoznać i zareagować, zanim straty staną się nieodwracalne. To jeden z powodów, dla których regularny przegląd rodzin i monitorowanie stanu zapasów to podstawa wiosennych prac pasiecznych.

Pytanie 8

Brunatne pasożyty widoczne na larwach i poczwarkach pszczół oraz na odwłoku i tułowiu dorosłych osobników są objawem

A. warrozy.

B. nosemozy.

C. kiślicy.

D. amebiozy.

Warroza to jedna z najgroźniejszych chorób pszczół, która w praktyce pszczelarskiej występuje niemal wszędzie. Jej przyczyną jest pasożyt Varroa destructor – roztocz, który żeruje na larwach, poczwarkach oraz dorosłych pszczołach. To właśnie te brunatne pasożyty, widoczne gołym okiem na odwłoku i tułowiu, są charakterystycznym objawem warrozy. Co ciekawe, samice Varroa chowają się w komórkach z czerwiem zamkniętym, gdzie rozmnażają się na larwach i poczwarkach. Z mojego doświadczenia wynika, że regularna kontrola ramek – najlepiej wczesną wiosną i po ostatnim miodobraniu – pozwala na szybkie wykrycie problemu. Warto pamiętać, że same pasożyty nie tylko osłabiają pszczoły przez wysysanie hemolimfy, ale także przenoszą różne wirusy, które mogą dodatkowo pogarszać stan rodziny pszczelej. W praktyce zawodowej korzysta się z różnych metod zwalczania warrozy: od leczenia kwasem szczawiowym czy mrówkowym, przez stosowanie leków na receptę typu amitraz, aż po metody biotechniczne (wycinanie czerwiu trutowego). Najważniejsze, moim zdaniem, to systematyczna profilaktyka i nielekceważenie pojedynczych osobników Varroa w ulu, bo ich liczebność rośnie geometrycznie. W branżowych wytycznych, Polskie Stowarzyszenie Pszczelarzy mocno podkreśla konieczność monitoringu populacji roztoczy i reagowania jeszcze zanim pojawią się objawy widoczne gołym okiem – wtedy ochrona rodzin jest znacznie skuteczniejsza.

Pytanie 9

Podczas postępowania po stwierdzeniu wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie, należy się stosować do poleceń

A. wójta.

B. najbliższego lekarza weterynarii.

C. inspekcji sanitarnej.

D. powiatowego lekarza weterynarii.

To właśnie powiatowy lekarz weterynarii ma decydujący głos w sytuacji, gdy w gospodarstwie stwierdzi się chorobę zakaźną zwierząt. Wynika to wprost z obowiązujących przepisów prawa, na przykład z ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. To on wydaje wiążące decyzje i polecenia, których trzeba się bezwzględnie trzymać, bo mają one na celu zahamowanie rozprzestrzeniania się choroby. Praktyka pokazuje, że powiatowy lekarz weterynarii ma nie tylko wiedzę, ale też konkretne narzędzia – może zarządzić np. kwarantannę, nakazać dezynfekcję, określić zakres uboju prewencyjnego czy ustalić ograniczenia w przemieszczaniu się zwierząt. Z mojego doświadczenia wynika, że szybka i pełna współpraca z powiatowym lekarzem weterynarii pozwala znacznie szybciej opanować zagrożenie i ograniczyć straty w stadzie. W praktyce to właśnie ten organ jest w terenie kluczowy – zna lokalne warunki i realia, a przy tym działa w oparciu o procedury Ministerstwa Rolnictwa i Głównego Lekarza Weterynarii. To nie przypadek, że w każdym powiecie jest taki lekarz – to gwarant sprawności i skuteczności działań. Niezależnie od presji czy emocji, to właśnie jego poleceń należy słuchać – i najlepiej od razu, bez zbędnego zwlekania. Takie są po prostu dobre praktyki zarówno w hodowli, jak i w zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi w rolnictwie.

Pytanie 10

Której choroby dotyczą objawy przedstawione na ilustracji?

A. Zgnilca amerykańskiego.

B. Zgnilca europejskiego.

C. Grzybicy wapiennej.

D. Choroby woreczkowej.

To zdjęcie bardzo dobrze oddaje klasyczny objaw zgnilca amerykańskiego, czyli ciągliwą, kleistą masę powstałą z rozkładających się larw. W praktyce taki test zapałczany (patyczkowy) jest często używany przez pszczelarzy do szybkiego rozpoznania tej choroby w terenie – masa larwalna ciągnie się wtedy w nitki nawet na kilka centymetrów. To jest bardzo charakterystyczne dla zgnilca amerykańskiego, bo w innych chorobach czerwiu nie spotyka się aż takiej lepkości albo typowego zapachu kleju stolarskiego. Z mojego doświadczenia wynika, że rozpoznanie tej choroby na wczesnym etapie jest kluczowe, bo później kolonia praktycznie nie ma szans na przeżycie i zgodnie z przepisami weterynaryjnymi (choćby Rozporządzenie MRiRW z 2016 r.) ul zwykle się pali. Praktyka branżowa mówi, że zawsze przy podejrzeniu tej choroby należy skontaktować się z powiatowym lekarzem weterynarii i odizolować rodzinę pszczelą. Co ważne, zgnilec amerykański jest chorobą zwalczaną z urzędu w Polsce, więc każdy przypadek musi być zgłoszony. Dla mnie, jako pszczelarza, świadomość objawów i szybkie reagowanie to podstawa utrzymania zdrowego pasieczyska. Takie zdjęcia powinny się pojawiać częściej podczas szkoleń, bo nic tak nie wbija wiedzy w głowę jak praktyczny przykład.

Pytanie 11

Przedstawionym na rysunku szkodnikiem pyłku jest

A. trojszyk ulec.

B. kolczatka.

C. rozkruszek drobny.

D. zakamarnik.

Trojszyk ulec to rzeczywiście właściwa odpowiedź, jeśli chodzi o szkodnika pyłku widocznego na tym rysunku. Ten chrząszcz jest wyjątkowo groźny w magazynach, młynach i wszędzie tam, gdzie przechowywane są produkty zbożowe, w tym także pył zbożowy. Moim zdaniem, w praktyce bardzo ważne jest szybkie rozpoznanie trojszyka, bo różni się on od innych szkodników swoją budową – ma charakterystyczne, wydłużone pokrywy skrzydeł z równoległymi żłobieniami i stosunkowo wąski tułów. Pracując przy przechowywaniu zbóż, trzeba znać nie tylko jego wygląd, ale i cykl rozwojowy. Larwy trojszyka ulec są niemal niewidoczne gołym okiem, ale to właśnie one powodują największe szkody, bo żerują wewnątrz ziarna, niszcząc jego strukturę. Branżowe standardy zarządzania magazynami zbożowymi zalecają stałą kontrolę obecności tego szkodnika, stosowanie pułapek feromonowych oraz regularne dezynfekcje i dezynsekcje. Ważne, żeby pamiętać, że z mojego doświadczenia, zaniedbanie nawet drobnych ognisk trojszyka może prowadzić do poważnych strat i problemów z jakością produktów. Nawet przepisy sanitarne i normy ISO dla branży spożywczej zwracają uwagę na obowiązek monitorowania obecności tego szkodnika – to podstawa bezpiecznego przechowywania surowców.

Pytanie 12

Jak należy postąpić z rodzinami u których stwierdzono zaziębienie czerwia?

A. Zniszczyć rodziny przez zasiarkowanie, a ule spalić.

B. Przeprowadzić podwójne przesiedlenie chorych rodzin.

C. Usunąć chory czerw i docieplić gniazdo.

D. Podać środki odkażające na powierzchnię chorego czerwia, a ule zdezynfekować.

Usunięcie chorego czerwia i docieplenie gniazda to zdecydowanie najrozsądniejsze i najbardziej praktyczne podejście przy zaziębieniu czerwia. Ten problem powstaje najczęściej przez zbyt niską temperaturę w gnieździe, co osłabia rozwój larw i prowadzi do ich obumierania. Najważniejsze w tej sytuacji to zminimalizować straty poprzez mechaniczne usunięcie już uszkodzonych plastrów z chorym czerwiem – w ten sposób nie dopuścisz do rozprzestrzeniania się chorób wtórnych i poprawisz warunki higieniczne w ulu. Docieplenie gniazda, np. matami słomianymi albo styropianowymi poduszkami, pomoże rodzinie utrzymać odpowiednią temperaturę i przywróci prawidłowy rozwój kolejnych pokoleń czerwia. Takie praktyki są zgodne z zaleceniami branżowymi i podręcznikami pszczelarskimi, np. według porad Polskiego Związku Pszczelarskiego. Dodatkowo, warto regularnie sprawdzać stan rodzin i dostosowywać wielkość gniazda do siły rodziny – czasem po prostu jest ono za obszerne w stosunku do liczby pszczół, a to prosta droga do przeziębień. Moim zdaniem takie podejście jest nie tylko skuteczne, ale też ekonomiczne, bo pozwala zachować rodzinę przy życiu i w dobrej kondycji na przyszłość.

Pytanie 13

O czym może świadczyć osyp rozrzucony po całej dennicy po zimowli pszczół?

A. O braku matki.

B. O wilgoci w ulu.

C. O braku mleczka.

D. O występowaniu warrozy.

Osyp rozrzucony po całej dennicy po zimowli faktycznie najczęściej świadczy o braku matki w rodzinie pszczelej. To zjawisko jest dość charakterystyczne, ponieważ gdy matki brakowało przez dłuższy czas, pszczoły zimujące układają się nieregularnie, tworząc kilka małych kłębków zamiast jednego zwartego. Skutkiem tego, martwe pszczoły – czyli osyp – pojawia się w różnych miejscach dennicy, a nie tylko centralnie pod kłębem. Z mojego doświadczenia wynika, że to dość wyraźny sygnał ostrzegawczy dla pszczelarza – wiosną taka rodzina wymaga szczególnej uwagi, często konieczna jest poddanie nowej matki. W dobrych praktykach pszczelarskich, szczególnie zalecanych w literaturze branżowej i na kursach, zwraca się uwagę na obserwację rozkładu osypu podczas przeglądów po zimowli. Nie należy mylić tego objawu z innymi problemami, jak warroza czy wilgoć, bo ich skutki są inne – np. osyp spowodowany warrozą będzie miał dużo osobników z widocznymi roztoczami, a przy wilgoci pojawią się grzyby i pleśń. Warto zawsze zajrzeć pod daszek i przeanalizować równomierność osypu – to naprawdę proste, a może uratować rodzinę przed stratą. Zresztą, brak matki to bardzo poważny problem, który mocno osłabia rodzinę, zwłaszcza wczesną wiosną, dlatego nie wolno tego lekceważyć. Dobrze jest więc regularnie stosować monitoring i oceniać rodziny nie tylko po sile, ale też po wzorcu osypu po zimie.

Pytanie 14

Na rysunku przedstawiono ramkę ulową z plastrem pszczelim zaatakowanym przez

A. barciaka większego.

B. kolczatkę.

C. zakamarnika.

D. warrozę destruktor.

Barciak większy, czyli Galleria mellonella, to jeden z najczęstszych szkodników, z jakimi muszą mierzyć się pszczelarze w swoich pasiekach. Na zdjęciu widać wyraźne uszkodzenia plastra – charakterystyczne tunele i pajęczynki utworzone przez larwy barciaka. To typowy objaw ich żerowania. Barciak atakuje głównie plastry z resztkami pierzgi i wosku, szczególnie te, które nie są regularnie przeglądane lub leżą w magazynie poza okresem intensywnego użytkowania. Z mojego doświadczenia wynika, że zaniedbanie higieny w pasiece i zbyt rzadkie przeglądy ramek bardzo sprzyjają rozwojowi tego szkodnika. Praktyka fachowa podpowiada, żeby przechowywać ramki w przewiewnych, jasnych pomieszczeniach – wtedy barciak ma mniejsze szanse się rozwinąć. Warto wiedzieć też, że zniszczenia powodowane przez barciaka mogą prowadzić do strat w zapasach miodu, a nawet poważniejszych problemów zdrowotnych w rodzinie pszczelej przez wprowadzenie dodatkowych patogenów. Nie można tego lekceważyć. W branżowych standardach, jak wytyczne Polskiego Związku Pszczelarskiego, znajdziesz zalecenia dotyczące regularnej wymiany starych plastrów i cyklicznej kontroli ramek – to naprawdę się sprawdza w praktyce.

Pytanie 15

Który szkodnik wiosną drąży łodygi rzepaku powodując ich łamanie?

A. Słodyszek rzepakowy.

B. Chowacz podobnik.

C. Gnatarz rzepakowiec.

D. Chowacz brukwiaczek.

W uprawie rzepaku bardzo łatwo pomylić szkodniki, ponieważ każdy z nich pojawia się w innym momencie sezonu i powoduje inne uszkodzenia. Słodyszek rzepakowy to szkodnik, który atakuje głównie na etapie formowania się pąków, wtedy jego larwy i dorosłe osobniki żerują na pąkach kwiatowych, prowadząc do ich uszkodzeń i opadania, ale nie drąży łodyg. Gnatarz rzepakowiec z kolei jest szkodnikiem liści, jego larwy wyglądają trochę jak gąsienice i wygryzają charakterystyczne dziury w liściach, czasem mogą go całkiem ogołocić, lecz z łodygami nie mają nic wspólnego. Chowacz podobnik natomiast pojawia się zdecydowanie później, bo w okresie kwitnienia, i jego larwy żerują głównie w łuszczynach, gdzie uszkadzają nasiona. To właśnie chowacz brukwiaczek odpowiada za żerowanie wewnątrz łodyg rzepaku wczesną wiosną, prowadząc do jej osłabienia, pęknięć i łamania. Częstym błędem jest utożsamianie wszystkich chowaczy lub słodyszka jako przyczyny łamania łodyg, co wynika chyba głównie z ogólnej wiedzy o szkodliwości tych owadów w rzepaku, ale praktyka pokazuje, że tylko brukwiaczek drąży łodygi w tym krytycznym okresie. Skuteczna ochrona plantacji wymaga umiejętnego rozpoznania stadium rozwojowego roślin, obserwacji typowych uszkodzeń oraz monitorowania obecności szkodników za pomocą żółtych naczyń i lustracji. Dobrym zwyczajem jest też systematyczne poszerzanie wiedzy o biologię szkodników, co pozwala lepiej przewidywać zagrożenia i planować właściwe zabiegi ochronne. Warto pamiętać, że błędne rozpoznanie źródła uszkodzeń prowadzi do niepotrzebnych oprysków i strat ekonomicznych.

Pytanie 16

Alkoholu etylowego podczas zwalczania zgnilca łagodnego używa się do odkażania

A. ubioru pasiecznego.

B. plastrów z zapasem.

C. rąk i drobnego sprzętu metalowego.

D. uli i drewnianego sprzętu.

Etyl alkohol, czyli popularny spirytus, to taki podstawowy środek dezynfekcyjny w pszczelarstwie, szczególnie kiedy walczymy ze zgnilcem łagodnym. Chodzi tu głównie o odkażanie rąk i drobnego sprzętu metalowego, bo właśnie tam najczęściej mogą się przenosić zarazki. W praktyce, przed jakimikolwiek zabiegami w ulu, zawsze powinno się przemyć ręce alkoholem – to bardzo ogranicza ryzyko roznoszenia bakterii. Tak samo z narzędziami, jak dłuto pasieczne, szczypce do ramek, igły czy nawet nożyczki. Alkohol działa szybko i skutecznie – paruje, nie zostawia wilgoci, nie niszczy metalu, a przy tym nie jest toksyczny dla pszczół (oczywiście, jeśli nie leje się do ula). W branży to standard – nawet w materiałach Polskiego Związku Pszczelarskiego podkreśla się, żeby metalowy sprzęt zawsze odkażać alkoholem, a nie, na przykład, ogniem czy środkami chlorowymi, które mogą być zbyt agresywne. Co ciekawe, niektórzy pszczelarze, szczególnie ci starszej daty, wręcz noszą przy pasku buteleczkę z alkoholem – i to rozwiązanie się świetnie sprawdza. Moim zdaniem, jeśli ktoś chce mieć spokojną głowę i naprawdę przeciwdziałać rozprzestrzenianiu się chorób, to dezynfekcja dłoni i narzędzi alkoholem powinna wejść w nawyk tak samo jak obsługa dymu czy przegląd ramek. Prosta sprawa, a efekty są naprawdę widoczne.

Pytanie 17

Która z wymienionych metod jest stosowana do zwalczania warrozy u pszczół?

A. Wstawianie do gniazda ramek pracy.

B. Przesiedlanie rodzin.

C. Zwiększenie objętości gniazda poprzez dodanie ramki z węzą.

D. Wymiana matki pszczelej.

Wstawianie do gniazda ramek pracy to jedna z najczęściej polecanych metod ograniczania populacji Varroa destructor, czyli warrozy, w rodzinach pszczelich. Polega to na tym, że do ula wstawia się specjalną ramkę, tzw. ramkę pracy, którą pszczoły zaczerwiają praktycznie w całości trutniem. Warroza, jak wiadomo, preferuje czerw trutni, bo rozwój trutnia trwa dłużej i pasożyt ma więcej czasu na rozmnażanie. Gdy czerw trutni na tej ramce jest już zasklepiony, pszczelarz po prostu wyjmuje całą ramkę i niszczy czerw razem z pasożytami, które się w nim rozwijają. To takie sprytne wyłapywanie roztoczy bez użycia chemii i środków leczniczych. W praktyce, dobrze prowadzona gospodarka ramką pracy może naprawdę mocno ograniczyć populację warrozy, choć zwykle nie wystarcza jako jedyna metoda w sezonie. W wielu podręcznikach i na szkoleniach przewija się ta technika jako podstawowy element higieny pasiecznej. Z mojego doświadczenia wynika, że szczególnie w połączeniu z innymi metodami – np. z kwasem szczawiowym – daje naprawdę niezłe efekty. Fajne jest też to, że przy okazji ograniczamy liczbę trutni w ulu, co dla niektórych pszczelarzy jest dodatkowym atutem. Warto pamiętać, że standardy branżowe promują właśnie takie mechaniczne, nieinwazyjne metody jako bezpieczniejsze dla samych pszczół.

Pytanie 18

Rombowate zaczerwienienia na powierzchni skóry świń to objawy

A. różycy.

B. ochwatu.

C. pomoru.

D. brucelozy.

W weterynarii bardzo ważne jest rozróżnianie objawów chorób na podstawie zmian widocznych na skórze, szczególnie u świń, gdzie często różne schorzenia mogą dawać podobne pierwsze symptomy. Bruceloza u świń w polskich warunkach występuje rzadko i zdecydowanie nie powoduje charakterystycznych rumieni czy rombowatych zaczerwienień na skórze. Tu typowe są raczej zaburzenia rozrodu, jak ronienia i niepłodność, a nie zmiany dermatologiczne. Pomór świń, to znaczy klasyczny pomór świń (CSF) lub afrykański pomór świń (ASF), również nie daje takich zmian – przy tych chorobach mogą pojawiać się wybroczyny, podskórne krwotoki, czasem siność uszu czy brzucha, ale nie regularne, rombowate zaczerwienienia. Ochwat natomiast to schorzenie racic, które u świń jest bardzo rzadkie, a nawet jeśli występuje, nie objawia się zmianami skórnymi jak w pytaniu, tylko kulawizną i zmianami w obrębie racic. Moim zdaniem jednym z najczęstszych błędów w tej dziedzinie jest zbyt dosłowne kojarzenie zaczerwienień na skórze z każdą chorobą zakaźną – zamiast patrzeć na ich kształt, rozmieszczenie i towarzyszące objawy. Dobra praktyka w hodowli świń wymaga nie tylko szybkiego reagowania na widoczne objawy, ale też umiejętności ich właściwej interpretacji. Zamiast więc automatycznie łączyć każde zaczerwienienie z pomorem czy brucelozą, warto zwrócić uwagę na specyficzny układ i kształt zmian – tu romby wręcz „krzyczą”: różyca. Branżowe standardy podkreślają, jak ważne jest wczesne rozpoznanie tej choroby dla skutecznego leczenia i ograniczenia strat w stadzie. Takie podejście pozwala uniknąć niepotrzebnych kosztów i pomyłek w leczeniu, a także zmniejsza ryzyko szerzenia się zakażeń na fermie.

Pytanie 19

Której choroby koni dotyczy opis?

Koń jest niespokojny, podrzuca nogi ku brzuchowi, rozgląda się na boki, wierzga kopytami, tarza się, wygina górną wargę, obficie poci się, przybiera postawę jak do oddawania moczu i siedzącego psa (pozycja ta zmniejsza ucisk na przeponę i ułatwia oddychanie), ma zaczerwienione lub zażółcone spojówki, ma wzdęcie, czyli dostrzegalne gołym okiem powiększenie obwodu brzucha.

A. Lipcówki.

B. Kolki.

C. Żabki.

D. Łykawości.

Opisany przypadek doskonale pasuje do objawów kolki u konia, czyli ostrego lub przewlekłego bólu brzucha spowodowanego zaburzeniami trawienia lub skrętem przewodu pokarmowego. W praktyce weterynaryjnej kolka to jedna z najczęstszych i najgroźniejszych dolegliwości u koni - wymaga szybkiej reakcji, bo może skończyć się śmiercią zwierzęcia. Szczególnie charakterystyczne są te zachowania, jak tarzanie się, przybieranie postawy jak do oddawania moczu czy tzw. pozycja siedzącego psa, bo koń próbuje zmniejszyć sobie ból i ucisk, głównie na przeponie. Zaczerwienione lub zażółcone spojówki wskazują na pogorszenie stanu ogólnego i zaburzenia krążenia. Moim zdaniem każdy, kto pracuje przy koniach, powinien od razu reagować na takie objawy i nie czekać – kontakt z lekarzem weterynarii to podstawa. Z doświadczenia wiem, że czasami bagatelizuje się takie niespecyficzne początkowe objawy, a potem jest już za późno na skuteczną pomoc. Dlatego świadomość objawów kolki to absolutny must-have dla każdego opiekuna konia. Szybkie rozpoznanie i wdrożenie odpowiednich procedur zgodnie z dobrą praktyką branżową mogą uratować życie zwierzęcia. Warto też pamiętać o profilaktyce – regularność karmienia, dostęp do świeżej wody, unikanie gwałtownych zmian paszy czy intensywnego wysiłku po jedzeniu to podstawy, które naprawdę mają znaczenie.

Pytanie 20

Która choroba pszczół powoduje u nich biegunkę, niechęć do wychodzenia z ula przy niższych temperaturach, słabe odbudowywanie plastrów oraz małą ilość miodu w ulu?

A. Woreczkowa.

B. Roztoczowa.

C. Sporowcowa.

D. Pełzakowa.

Sporowcowa, czyli nosematoza, to choroba wywoływana przez zarodniki grzyba Nosema apis lub Nosema ceranae. Objawia się głównie biegunką u pszczół, co można łatwo zauważyć po zabrudzonych plastrach i ściankach ula, szczególnie po zimowli. Charakterystyczne jest, że pszczoły stają się apatyczne, unikają lotów przy niższych temperaturach i mają wyraźnie mniejszą ochotę do pracy – nie odbudowują plastrów czy nie znoszą tyle miodu, ile powinny w normalnych warunkach. W praktyce pszczelarskiej bardzo ważne jest, żeby regularnie kontrolować stan rodzin, szczególnie na przedwiośniu. Najlepszą profilaktyką według mnie jest utrzymywanie mocnych rodzin, właściwe zimowanie oraz dbanie o dobrą wentylację ula, bo wilgoć sprzyja rozwojowi zarodników. Coraz częściej mówi się o potrzebie badań mikroskopowych kału pszczół, zwłaszcza gdy pojawią się objawy. Dobre praktyki branżowe polecają również stosowanie środków do dezynfekcji sprzętu pasiecznego oraz wymianę starych plastrów, bo zarodniki mogą przetrwać wiele lat. To choroba bardzo podstępna – czasem długo się rozwija, a osłabienie rodziny widoczne jest dopiero wtedy, gdy produkcja miodu drastycznie spada. Z mojego doświadczenia wynika, że szybka reakcja i wdrożenie zaleceń sanitarnych pozwala wyraźnie ograniczyć jej skutki. Warto poświęcić trochę czasu na edukację w tym temacie, bo nosematoza potrafi naprawdę pokrzyżować plany nawet doświadczonym pszczelarzom.

Pytanie 21

Który preparat stosuje się do odkażania pomieszczeń inwentarskich?

A. Kwas mrówkowy.

B. Kwas octowy.

C. Mleko wapienne.

D. Sodę amoniakalną.

Mleko wapienne, czyli wodny roztwór wapna gaszonego, to naprawdę sprawdzony i tani sposób na odkażanie pomieszczeń inwentarskich. Większość gospodarzy korzysta z niego od lat, bo jest łatwo dostępny i prosty w przygotowaniu – wystarczy wapno palone zalać wodą i wymieszać. Oprócz działania dezynfekującego, mleko wapienne działa też wybielająco, dzięki czemu ściany budynków są jaśniejsze, a to ogranicza rozwój drobnoustrojów. Co ciekawe, powłoka wapienna działa przez długi czas, bo pozostaje na powierzchni i powoli się ściera, a w dodatku odpiera wilgoć, co jest ważne w oborach i chlewniach. Standardy weterynaryjne i zalecenia PIWet oraz praktyka rolnicza w Polsce potwierdzają, że mleko wapienne to jeden z podstawowych preparatów do odkażania pomieszczeń dla zwierząt, zwłaszcza przy rutynowym czyszczeniu oraz po wystąpieniu chorób zakaźnych. Moim zdaniem, jeśli komuś zależy na bezpieczeństwie zwierząt i utrzymaniu higieny, to nie ma lepszej opcji na duże powierzchnie, bo preparaty chemiczne są często droższe i mniej bezpieczne dla samych zwierząt. No i jakby nie patrzeć, wapno neutralizuje też nieprzyjemne zapachy, co w gospodarstwie jest nie do przecenienia.

Pytanie 22

Do jakiego rodzaju chorób pszczół zalicza się ostry i chroniczny paraliż pszczół?

A. Wirusowych.

B. Bakteryjnych.

C. Grzybiczych.

D. Pasożytniczych.

Ostry i chroniczny paraliż pszczół zalicza się do chorób wirusowych, co w praktyce oznacza, że wywołują je specyficzne wirusy atakujące układ nerwowy pszczół. To bardzo ważne z punktu widzenia prowadzenia pasieki, bo metody zwalczania i zapobiegania chorobom wirusowym różnią się nieco od tych stosowanych przy infekcjach bakteryjnych czy grzybiczych. Moim zdaniem, wiedza o tym, że te paraliże są wirusowe, wpływa na sposób zarządzania zdrowiem rodzin pszczelich – np. nie ma skutecznych leków bezpośrednio działających na wirusy u pszczół, dlatego kluczowe staje się dbanie o higienę w pasiece i minimalizowanie stresu dla rodzin. Wirusy te przenoszą się często przez kontakt bezpośredni między pszczołami oraz przez narzędzia czy ramki, więc praktyczne zastosowanie tej wiedzy polega na ograniczaniu możliwości transmisji i częstej wymianie sprzętu. Standardowe praktyki branżowe nakazują dokładne obserwowanie rodzin na obecność objawów takich jak drżenie ciała, niezdolność do lotu, czarne zmatowiałe ciała u pszczół (szczególnie przy ostrym paraliżu). Warto zawsze pamiętać, że w przypadku chorób wirusowych bardzo istotna jest profilaktyka i wzmacnianie odporności pszczół, np. przez zapewnienie im odpowiednich warunków bytowych i dobrej bazy pożytkowej. Szczerze mówiąc, czasem łatwo się pomylić, bo objawy mogą być podobne do innych chorób, ale doświadczenie uczy, że wirusy są coraz większym problemem w nowoczesnym pszczelarstwie.

Pytanie 23

Słodyszek rzepakowy jest szkodnikiem żerującym

A. w nasionach roślin.

B. na liściach.

C. na łodydze.

D. w pąkach kwiatowych.

Słodyszek rzepakowy to jeden z najważniejszych szkodników rzepaku ozimego i jarego. Dorosłe chrząszcze oraz larwy żerują praktycznie wyłącznie w pąkach kwiatowych, co można łatwo zauważyć podczas lustracji plantacji tuż przed kwitnieniem. Moim zdaniem to ważne, bo właśnie w tym okresie roślina jest najbardziej podatna na ich szkodliwe działanie – uszkodzone pąki po prostu się nie rozwijają i nie tworzą łuszczyn, a przez to spada plon. Z mojego doświadczenia wynika, że monitorowanie plantacji pod kątem obecności słodyszka w fazie pąków jest jednym z kluczowych elementów ochrony rzepaku. Standardy dobrej praktyki rolniczej (IPM) zalecają rozpoczęcie zabiegów chemicznych właśnie w tym momencie, gdy przekroczony zostanie próg szkodliwości (najczęściej to kilka chrząszczy na roślinie). Warto też pamiętać, że stosowanie insektycydów powinno być tylko wtedy, gdy jest to naprawdę konieczne, żeby nie niszczyć owadów zapylających. Po kwitnieniu słodyszek nie stanowi już zagrożenia, bo nie interesują go ani liście, ani łodygi, ani łuszczyny – jego cykl życiowy jest mocno powiązany z fazą pąkowania. Wiedza na temat tego, gdzie i kiedy żeruje słodyszek, pozwala skutecznie chronić plon, a przy tym nie szkodzić środowisku. Dobrze jest po prostu obserwować pola kilka razy w tygodniu, zwłaszcza przy cieplejszej pogodzie, bo wtedy szkodnik jest najbardziej aktywny.

Pytanie 24

Podczas doboru środków chemicznych zwalczających owady należy zwrócić szczególną uwagę na

A. okres karencji i prewencji dla pszczół.

B. odległość plantacji od lasu.

C. fazę rozwoju chronionych roślin.

D. rodzaj zastosowanego opryskiwacza.

Odpowiedź dotycząca okresu karencji i prewencji dla pszczół jest całkowicie trafiona. W praktyce rolniczej oraz ogrodniczej niezwykle ważne jest, by przy doborze środków ochrony roślin zwracać szczególną uwagę na wpływ tych preparatów na środowisko, zwłaszcza na owady zapylające, takie jak pszczoły. Okres karencji to czas, jaki musi upłynąć od ostatniego zabiegu do zbioru plonów, żeby nie było zagrożenia dla konsumenta – a okres prewencji odnosi się do czasu, przez jaki po zabiegu środkiem chemicznym nie wolno wpuszczać pszczół ani innych owadów zapylających na plantację. Dobrą praktyką jest zawsze czytać etykiety środków ochrony roślin i stosować się do wytycznych podanych przez producenta oraz przepisów krajowych. Moim zdaniem wielu rolników niestety wciąż bagatelizuje te okresy, co prowadzi do niepotrzebnych zatruć pszczół. Warto wiedzieć, że nieprzestrzeganie okresu prewencji dla pszczół jest nie tylko nieetyczne, ale też grozi poważnymi konsekwencjami prawnymi i ekonomicznymi. Przykładowo, zabieg insektycydem w trakcie kwitnienia rzepaku bez zachowania właściwej prewencji może spowodować masowe ginięcie rodzin pszczelich w okolicy. W branży ochrony roślin standardem jest planowanie zabiegów na godziny wieczorne, gdy pszczoły już nie latają, oraz stosowanie środków selektywnych, mniej szkodliwych dla zapylaczy. Takie podejście jest po prostu rozsądne i bardzo potrzebne, bo bez pszczół nie ma mowy o stabilnych plonach!

Pytanie 25

Który z produktów pszczelich może być zaatakowany przez roztoczka suszowego, zwanego także mlekowym
(Carpoglyphus lactis)?

A. Wosk.

B. Propolis.

C. Miód.

D. Pyłek.

Roztoczek suszowy, znany też jako roztoczek mlekowy (Carpoglyphus lactis), to szkodnik, który rzeczywiście potrafi zaatakować miód. Dzieje się tak przez to, że miód jest produktem o odpowiedniej wilgotności oraz zawartości cukrów, co stwarza dla tego roztocza idealne warunki do rozwoju i żerowania. W praktyce pszczelarskiej spotyka się sytuacje, gdy miód przechowywany w nieodpowiednich warunkach, szczególnie przy za wysokiej wilgotności powietrza lub źle zabezpieczonych pojemnikach, staje się łatwym celem dla tego szkodnika. Roztoczek ten odżywia się nie tylko miodem, ale także innymi produktami o wysokiej zawartości cukrów prostych, jednak dla pszczelarza to właśnie miód jest najbardziej narażony. Z mojego doświadczenia wynika, że bardzo ważne jest monitorowanie magazynu i regularna kontrola stanu zapasów, bo infestacja przez Carpoglyphus lactis obniża jakość produktu i może prowadzić do dużych strat finansowych. Zgodnie z dobrymi praktykami branżowymi, miód powinno się przechowywać w szczelnie zamkniętych, czystych pojemnikach i zadbać o odpowiednio niską wilgotność otoczenia – to naprawdę ogranicza ryzyko pojawienia się roztocza. Warto też pamiętać, że raz zanieczyszczony miód traci swoje właściwości i nie nadaje się już do konsumpcji czy sprzedaży, więc prewencja ma tu ogromne znaczenie. W odróżnieniu od innych produktów pszczelich, takich jak propolis czy wosk, to właśnie miód jest najbardziej podatny na takie zagrożenia biologiczne. Dobrze, że temat jest sygnalizowany w szkoleniach, bo w praktyce coraz częściej spotyka się takie problemy w magazynach i pasiekach.

Pytanie 26

Jakie są objawy zgnilca amerykańskiego?

A. Wypadanie szczecinek.

B. Zaburzenia lokomocyjne.

C. Zmiany na zasklepach komórek z martwym czerwiem.

D. Drżenia skrzydełek pszczół lotnych.

Odpowiedź dotycząca zmian na zasklepach komórek z martwym czerwiem jest najbardziej trafna, jeśli chodzi o objawy zgnilca amerykańskiego pszczół. Tak się składa, że to właśnie charakterystyczne zmiany na zasklepach – takie jak zmatowienie, ciemnienie, wklęśnięcie czy perforacje – są jednym z kluczowych i najbardziej rozpoznawalnych symptomów tej choroby. Często w praktyce spotyka się sytuację, gdzie pszczelarz zauważa, że zasklepy czerwiu przestają być jednolicie wypukłe i jasne, a zaczynają się robić podejrzanie wklęsłe i ciemniejsze – i, moim zdaniem, jeśli ktoś ma choć trochę doświadczenia przy ulu, to natychmiast powinno mu zapalić się ostrzegawcze światełko. Dodatkowym objawem jest obecność lepkiej, nitkowatej masy po przebiciu zasklepu – to już niemal podręcznikowa sytuacja opisywana w literaturze, np. w zaleceniach PIWet-u czy Polskiego Związku Pszczelarskiego. W praktyce pszczelarskiej, każda nieprawidłowość na zasklepach czerwiu wymaga szczególnej uwagi, bo wczesne rozpoznanie zgnilca pozwala zminimalizować straty i ograniczyć rozprzestrzenianie się choroby. Takie obserwacje to podstawa monitoringu zdrowotności rodzin pszczelich, zwłaszcza w okresach intensywnego wychowu czerwiu. Warto pamiętać, że objawy te nie występują przy innych powszechnych chorobach czerwia, co dodatkowo podkreśla ich znaczenie diagnostyczne. Sam uważam, że regularna kontrola wyglądu zasklepów powinna być rutyną dla każdego, kto traktuje pasiekę poważnie.

Pytanie 27

Którego produktu pszczelego pszczoły używają do dezynfekcji ula?

A. Kitu pszczelego.

B. Mleczka pszczelego.

C. Pyłku kwiatowego.

D. Jadu owadów.

Kit pszczeli, inaczej zwany propolisem, to coś naprawdę ciekawego w pszczelarstwie. Pszczoły produkują go głównie z żywic drzewnych zebranych z pąków i kory, a następnie mieszają z własnymi enzymami ślinowymi. Efekt? Substancja o silnych właściwościach bakteriobójczych i grzybobójczych, którą pszczoły wykorzystują do dezynfekcji całego ula. Smarują nim szczeliny, pokrywają martwe owady, których nie mogą usunąć, i zabezpieczają gniazdo przed rozwojem patogenów. Moim zdaniem, propolis to taki naturalny środek odkażający, trochę jak domowy środek czystości w świecie pszczół – bez niego kolonia byłaby o wiele bardziej podatna na choroby i pleśnie. W praktyce pszczelarskiej propolis jest też bardzo ceniony przez ludzi – nie tylko dezynfekuje ul, ale też świetnie sprawdza się w medycynie naturalnej (maści, nalewki, pastylki do ssania). W branży pszczelarskiej wręcz standardem jest dbanie o to, by pszczoły miały dostęp do roślin bogatych w żywice, bo wtedy ich ul naturalnie jest zdrowszy. Chyba nie wszyscy wiedzą, że kit pszczeli czasem nawet ogranicza dostęp powietrza, jak pszczoły „kitują” zbyt szczelnie, ale lepiej za dużo niż za mało – zwłaszcza w walce z bakteriami i pleśnią.

Pytanie 28

Którą z wymienionych chorób pszczół opisano?

W komórkach nabłonkowych jelita środkowego pszczoł odbywa się cykl rozwojowy pasożyta. Prowadzi to do zaburzeń w trawieniu i wchłanianiu pokarmu przez pszczoły. Wiosną na wylotku i przed ulem pszczoły pełzają z nabrzmiałymi rozciągniętymi odwłokami. Dochodzi do przepełnienia jelita prostego pszczół i przedwczesnego jego opróżniania. Plastry i ściany ula zabrudzone są kałem.

A. Askosferiozę.

B. Warrozę.

C. Kiślicę.

D. Nosemozę.

W opisanej sytuacji łatwo się pomylić, bo objawy niektórych chorób pszczół bywają do siebie podobne i to często prowadzi do błędnych wniosków. Kiślica, choć groźna, objawia się zupełnie inaczej – to choroba o charakterze gnilnym dotycząca głównie czerwiu, wywołana przez bakterie, powodująca charakterystyczny zapach i zmiany konsystencji larw, a nie zaburzenia trawienne dorosłych pszczół. Warroza natomiast kojarzy się z obecnością roztoczy Varroa destructor, które pasożytują głównie na czerwiu i dorosłych osobnikach, prowadząc do osłabienia rodzin, deformacji skrzydeł i śmierci czerwiu, ale bez typowego zanieczyszczania ula kałem czy rozciągniętych odwłoków. W praktyce warroza ma inne objawy, a jej diagnostyka opiera się na identyfikacji roztoczy, a nie na analizie pracy jelita. Askosferioza (zwana też grzybicą wapienną) także dotyczy czerwiu i prowadzi do powstawania twardych, białych mumii w plastrze – łatwo ją rozpoznać po obecności tych mumii i braku objawów ze strony układu pokarmowego dorosłych pszczół. Typowym błędem jest utożsamianie wszystkich chorób pszczół z problemami w trawieniu lub mylenie objawów czerwiu z tymi, które dotyczą dorosłych robotnic. Moim zdaniem kluczowe jest dokładne czytanie opisu objawów i zwracanie uwagi na to, które stadium rozwojowe pszczoły jest dotknięte – wtedy łatwiej uniknąć pułapki błędnych skojarzeń. W opisanej sytuacji wszystko – od miejsca cyklu rozwojowego pasożyta, przez objawy trawienne, po zanieczyszczenia ula – wskazuje jednoznacznie na nosemozę, co świetnie pokazuje, jak ważna jest gruntowna znajomość objawów różnych chorób w codziennej pracy pszczelarza.

Pytanie 29

Typowym szkodnikiem miodu jest

A. mącznik młynarek.

B. motylica mniejsza.

C. trojszyk ciemny.

D. roztoczek suszowy.

Roztoczek suszowy (Acarus siro) faktycznie uchodzi za jeden z najbardziej typowych szkodników miodu oraz produktów pszczelich przechowywanych w magazynach i pasiekach. Ten mikroskopijny pajęczak świetnie radzi sobie w środowisku o podwyższonej wilgotności i temperaturze, szczególnie gdy miód nie jest odpowiednio zabezpieczony. W praktyce, z mojego doświadczenia, najczęściej spotyka się go w słabo wentylowanych miejscach lub tam, gdzie miód stoi długo w nieprzystosowanych pojemnikach. Roztoczek suszowy żywi się nie tylko miodem, ale i woskiem, pyłkiem czy nawet resztkami martwych owadów, co sprawia, że może znacząco pogorszyć zarówno smak, jak i jakość przechowywanych produktów. Branżowe standardy wskazują na konieczność stosowania pojemników szczelnych i higienicznych oraz regularnej kontroli magazynów jako podstawowe środki zapobiegawcze. Warto wiedzieć, że takie roztocze są trudne do dostrzeżenia gołym okiem, ale ich obecność zdradza charakterystyczny, nieprzyjemny zapach i pojawienie się grudek lub nalotu na powierzchni miodu. Osobiście uważam, że świadomość zagrożenia ze strony roztoczka suszowego to podstawa dla każdego, kto chce się profesjonalnie zajmować przechowywaniem produktów pszczelich. Dobrze jest też zadbać o utrzymanie odpowiedniej wilgotności w magazynie – poniżej 60% – bo to już znacznie utrudnia rozwój tego szkodnika. Wreszcie, regularne przeglądy stanu magazynów i szybka reakcja na pierwsze oznaki inwazji to najlepsza praktyka, bo zwalczanie roztoczy bywa żmudne i czasochłonne.

Pytanie 30

Roślina pożytkowa przedstawiona na rysunku jest

A. wierzbownica kosmata.

B. lucerna sierpowata.

C. mniszek pospolity.

D. lnica pospolita.

Mniszek pospolity, zwany potocznie mleczem, jest jedną z najważniejszych roślin pożytkowych w Polsce, szczególnie dla pszczół i innych owadów zapylających. Roślina ta występuje praktycznie wszędzie – od trawników, przez łąki, po nieużytki, dlatego jest bardzo łatwo dostępna. Mniszek kwitnie bardzo obficie wczesną wiosną, kiedy jeszcze brakuje innych pożytków dla pszczół, więc ma dla nich ogromne znaczenie strategiczne. Jego kwiaty są źródłem zarówno nektaru, jak i pyłku, co jest kluczowe dla rodzin pszczelich w okresie rozwoju wiosennego. Miód mniszkowy, choć trudny do uzyskania w czystej postaci, jest bardzo ceniony za swoje właściwości smakowe i zdrowotne. Sama roślina jest stosowana również w ziołolecznictwie – liście, korzenie i kwiaty mają działanie moczopędne, żółciopędne czy przeciwzapalne. Moim zdaniem mniszek pospolity to taki trochę niedoceniany bohater naszych łąk – bardzo uniwersalny, łatwy w rozpoznaniu (charakterystyczne żółte kwiaty i postrzępione liście) oraz praktyczny w różnych gałęziach rolnictwa i zdrowia. W branżowych dobrych praktykach często podkreśla się, żeby nie usuwać mniszków z terenów zielonych, zwłaszcza wiosną, bo jego obecność pozytywnie wpływa na lokalne populacje zapylaczy.

Pytanie 31

Co należy zrobić w razie wystąpienia czerniawki spadziowej o dużym nasileniu?

A. Wymienić matkę pszczelą na młodą unasienioną.

B. Wywieźć rodzinę w okolice z obfitym pożytkiem nektarowym i pyłkowym.

C. Przesiedlić rodzinę do wydezynfekowanego ula z nowymi ramkami.

D. Podać rodzinie dodatkową ramkę pracy.

W sytuacji, gdy pojawia się czerniawka spadziowa o dużym nasileniu, najlepszym rozwiązaniem jest wywiezienie rodzin pszczelich w miejsca o obfitych pożytkach nektarowych i pyłkowych. Czerniawka spadziowa to poważne schorzenie, które wynika głównie z długotrwałego zbierania spadzi iglastej, powodując zatwardzenie jelit i powstawanie toksycznych produktów przemiany materii u pszczół. Praktyka pszczelarska pokazuje, że tylko zmiana warunków bytowania, czyli zapewnienie dostępu do świeżych pożytków, pozwala pszczołom się oczyszczać i regenerować. Z mojego doświadczenia wynika, że nawet najlepiej prowadzona gospodarka pasieczna nie zastąpi pożytków naturalnych – to właśnie one umożliwiają pszczołom szybkie pozbycie się zalegających resztek w jelitach. Poza tym wywiezienie rodzin na nowe pożytki minimalizuje ryzyko dalszego osłabienia i masowych upadków. W literaturze i na szkoleniach branżowych stale podkreśla się, że to działanie, choć może wydawać się trudne logistycznie, jest kluczowe dla uratowania rodziny przed całkowitym wyginięciem. Warto też pamiętać, że dostarczenie pszczołom świeżego pyłku i nektaru przyspiesza odbudowę sił w rodzinie, co w praktyce przekłada się na jej dalszą wydajność i zdrowotność. Trzymanie się tego standardu to moim zdaniem podstawa nowoczesnego, odpowiedzialnego pszczelarstwa.

Pytanie 32

Której choroby pszczół dotyczą objawy przedstawione na ilustracji?

A. Zatrucia pyłkiem.

B. Grzybicy kamiennej.

C. Grzybicy wapiennej.

D. Zgnilca amerykańskiego.

Widoczny na zdjęciu osyp to bardzo charakterystyczny objaw grzybicy wapiennej u pszczół. W tej chorobie martwe larwy zostają szybko przerośnięte przez grzyby z rodzaju Ascosphaera, przez co zamieniają się w twarde, białe lub szarobrązowe mumie o kredowym wyglądzie – właśnie takie jak na tej ilustracji. Z doświadczenia powiem, że ten obrazek od razu przywodzi na myśl typowe przypadki z praktyki pasiecznej – szczególnie wiosną, kiedy wilgotność w ulu jest wyższa. Grzybica wapienna to nie jest tylko problem estetyczny, bo znacznie obniża siłę rodziny i może prowadzić do poważnych strat w produkcji miodu czy wosku. Warto przypominać, że zgodnie z dobrymi praktykami pszczelarskimi, w przypadku pojawienia się takich objawów kluczowe jest szybkie usunięcie chorych plastrów i poprawa wentylacji w ulu. Bardzo często za rozwój tej choroby odpowiadają błędy w utrzymaniu mikroklimatu albo zaniedbania higieniczne. Moim zdaniem każdy, kto prowadzi pasiekę, powinien umieć odróżnić grzybicę wapienną od np. zgnilca amerykańskiego czy innych chorób, bo wtedy postępowanie profilaktyczne i lecznicze jest zupełnie inne. No i taka wiedza może oszczędzić sporo nerwów i pieniędzy, bo szybka reakcja naprawdę robi różnicę.

Pytanie 33

Która roślina pożytkowa uprawiana jest specjalnie dla pszczół?

A. Seradela.

B. Ślazowiec.

C. Wyka.

D. Trojeść.

Trojeść, szczególnie trojeść amerykańska (Asclepias syriaca), to jedna z najbardziej cenionych roślin pożytkowych uprawianych specjalnie z myślą o pszczołach. Ma bardzo nektarodajne kwiaty, które przyciągają zarówno pszczoły miodne, jak i dzikie zapylacze. Jej okres kwitnienia przypada na czas, gdy inne pożytki bywają już przebrane, czyli często w okresie tzw. „dziury pożytkowej”. To sprawia, że jest nieoceniona szczególnie w intensywnie użytkowanych terenach rolniczych. W Polsce coraz więcej pszczelarzy i rolników decyduje się na zakładanie plantacji trojeści właśnie w celu poprawy bazy pokarmowej dla pszczół. Z mojego doświadczenia wynika, że trojeść świetnie sprawdza się na skrajach pól czy nieużytkach – jest odporna na okresowe susze, nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji i bardzo dobrze się rozrasta. Dodatkowo miód z trojeści jest bardzo ceniony za wyjątkowy aromat i jasny kolor. Praktyka sadzenia roślin pożytkowych takich jak trojeść jest zgodna z zaleceniami Polskiego Związku Pszczelarskiego i wpisuje się w trend wspierania bioróżnorodności i ochrony zapylaczy. Takie działania to nie tylko korzyść dla pszczelarzy, ale i całego ekosystemu – bo przecież bez pracy pszczół trudno sobie wyobrazić produkcję zdrowej żywności.

Pytanie 34

W jakiej formie należy zastosować lek widoczny na ilustracji?

A. Zawiesić tabletkę między plastrami z czerwiem.

B. Wprowadzić tlącą się tabletkę przez wylot.

C. Ułożyć tabletkę na powałce ula.

D. Podać tabletkę rozpuszczoną w syropie.

Apiwarol to lek weterynaryjny przeznaczony do zwalczania warrozy u pszczół w formie tabletek fumigacyjnych. Kluczowe jest to, że jego skuteczność wynika ze sposobu aplikacji – tabletka musi się tlić, a powstały dym przenika przez ul, eliminując roztocza Varroa destructor. Cała procedura polega na tym, że tlącą się tabletkę umieszcza się na specjalnej płytce lub druciku i wprowadza przez wylot ula. I to nie jest tylko instrukcja producenta – większość doświadczonych pszczelarzy zgadza się, że dym najlepiej przenika, gdy podamy go bezpośrednio przez wylot, bo wtedy dociera do wszystkich zakamarków ula, gdzie przebywają zarówno dorosłe pszczoły, jak i czerw. Zamykając wylot na kilka minut, uzyskujemy pełne rozprzestrzenienie dymu. Z mojego doświadczenia, nie ma lepszego sposobu niż ten opisany w instrukcji, bo inne metody są albo nieefektywne, albo mogą prowadzić do skażenia miodu. Warto pamiętać też o standardach branżowych – w Polsce Apiwarol jest zarejestrowany wyłącznie do fumigacji i nie należy go stosować inaczej, zwłaszcza żeby nie zaszkodzić rodzinie pszczelej czy nie dopuścić do pozostałości w produktach pszczelich. W praktyce dobre przygotowanie ula, odpowiednia pogoda (temperatura powyżej 10°C) i zachowanie środków ostrożności to podstawa skutecznej i bezpiecznej kuracji.

Pytanie 35

Na ilustracji przedstawiono larwy szkodnika roślin uprawnych. Jaki to szkodnik?

A. Bielinek kapustnik.

B. Słodyszek rzepakowy.

C. Chrabąszcz majowy.

D. Stonka ziemniaczana.

Stonka ziemniaczana to naprawdę poważny problem w uprawie ziemniaków w Polsce i nie tylko. Na zdjęciu widać typowe larwy – mają one charakterystyczny, pomarańczowo-czerwony kolor oraz czarne plamki po bokach ciała. Z mojego doświadczenia, ich rozpoznanie jest kluczowe, bo właśnie larwy są najbardziej żarłoczne i potrafią w krótkim czasie zniszczyć całe liście roślin. To nie jest błahy szkodnik – w nowoczesnej uprawie korzysta się z systematycznego monitorowania pól i progów szkodliwości, żeby podejmować decyzje o zwalczaniu zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin. Używanie środków chemicznych powinno być ostatecznością, bo stonka łatwo się na nie uodparnia – to już klasyka, jeśli chodzi o ewolucję odporności. Dobrą praktyką jest też łączenie różnych metod: zmianowanie, mechaniczne zbieranie larw, stosowanie preparatów biologicznych, np. na bazie bakterii Bacillus thuringiensis. Ważne, by nie zwlekać z interwencją – moim zdaniem szybka reakcja, jeszcze przed masowym pojawem larw, pozwala znacząco ograniczyć straty plonu. Warto też pamiętać, że stonka bywa wytrwała, a jej monitoring to właściwie obowiązek każdego, kto poważnie myśli o ochronie upraw.

Pytanie 36

Chorobą występującą u bydła i owiec objawiającą się wysoką temperaturą, brakiem apetytu oraz powstaniem charakterystycznych obrzęków na klatce piersiowej, ramionach i szyi, jest

A. gruźlica.

B. pryszczyca.

C. szelestnica.

D. wścieklizna.

Bardzo często wybierane są odpowiedzi takie jak pryszczyca czy gruźlica, bo to też poważne choroby występujące u przeżuwaczy, jednak objawy, o których mowa w pytaniu, pasują zdecydowanie tylko do szelestnicy. Pryszczyca faktycznie jest groźną i zaraźliwą chorobą, ale jej przebieg wygląda zupełnie inaczej – głównie pojawiają się pęcherze w jamie ustnej, na racicach i wymionach, co prowadzi do ślinotoku, kulawizn oraz problemów z pobieraniem pokarmu. Nie ma tu charakterystycznych, twardych obrzęków na szyi i klatce piersiowej. Wścieklizna z kolei kojarzy się raczej z zaburzeniami układu nerwowego – agresją, ślinotokiem, paraliżem – i praktycznie nie daje objawów typu obrzęk określonych partii ciała. Gruźlica przebiega podstępnie i przewlekle, objawia się wyniszczeniem, kaszlem, powiększeniem węzłów chłonnych, ale nie wysoką gorączką z gwałtownymi obrzękami. Łatwo pomylić objawy, bo w praktyce nie zawsze są podręcznikowe, ale kluczowe jest tutaj rozpoznanie tych nagłych, poważnych obrzęków – to znak rozpoznawczy szelestnicy, nie innych wymienionych chorób. Takie pomyłki zdarzają się szczególnie wtedy, gdy skupiamy się tylko na ogólnych objawach zakażenia, a nie na specyficznych zmianach anatomicznych czy przebiegu choroby. W praktyce warto zawsze analizować cały zestaw objawów i brać pod uwagę zarówno charakterystyczne oznaki, jak i przebieg typowy dla danej jednostki chorobowej – zgodnie z wytycznymi diagnostyki weterynaryjnej. To właśnie precyzyjna identyfikacja objawów pozwala podjąć właściwą decyzję i wdrożyć odpowiednie procedury weterynaryjne.

Pytanie 37

Który szkodnik jest przedstawiony na ilustracji?

A. Pryszczarek kapustnik.

B. Chowacz czterozębny.

C. Mszyca kapuściana.

D. Słodyszek rzepakowy.

Słodyszek rzepakowy (Meligethes aeneus) to bardzo charakterystyczny i groźny szkodnik upraw rzepaku, szczególnie w fazie kwitnienia. Ten czarny, błyszczący chrząszcz ma niewielkie rozmiary, ale jego szkody potrafią być ogromne. Objawy żerowania są dość łatwo rozpoznawalne: chrząszcze wyjadają pylniki i znamiona słupków, co skutkuje słabszym zawiązywaniem łuszczyn, a w konsekwencji niższymi plonami. Z mojego doświadczenia największe zagrożenie pojawia się tuż przed kwitnieniem, dlatego według dobrych praktyk branżowych kluczowa jest obserwacja progów szkodliwości i szybka reakcja, gdy liczba osobników przekroczy wartości graniczne zalecane przez Instytut Ochrony Roślin. Warto wiedzieć, że odpowiednie monitorowanie, np. za pomocą żółtych naczyń, pozwala na precyzyjne decyzje o terminie zabiegu insektycydowego. Słodyszek wykazuje także odporność na część substancji czynnych, dlatego rotacja środków ochrony roślin oraz integrowana ochrona roślin są szczególnie polecane. Praktyka pokazuje, że jeśli przegapi się moment nalotu słodyszka, straty ekonomiczne mogą być bardzo odczuwalne, więc naprawdę warto znać tego szkodnika na wylot.

Pytanie 38

Której choroby zwierząt gospodarskich dotyczy zamieszczony opis?

Do zakażenia dochodzi przez głębokie zanieczyszczone rany. Objawy choroby to napięcie mięśni głowy, szyi, zadu, kończyn, chore zwierzęta stoją z zaciśniętymi zębami, uszy są nieruchome, szyja wyprężona, nozdrza rozdęte, oddech jest utrudniony. Chore zwierzę jest podniecone i najmniejszy szelest wywołuje u niego silne ataki drgawek.

A. Nosówki.

B. Szelestnicy.

C. Wąglika.

D. Tężca.

Opis choroby w pytaniu bardzo precyzyjnie wskazuje na tężec, a nie na inne wymienione choroby. Wąglik, choć również przenosi się przez rany i może być bardzo groźny, daje zupełnie inne objawy – najczęściej obserwuje się nagłą śmierć zwierząt, krwotoki z naturalnych otworów ciała oraz brak krzepnięcia krwi. U zwierząt chorych na wąglik nie występuje charakterystyczny szczękościsk i wyraźne napięcie mięśniowe. Z kolei szelestnica jest rzadko rozpoznawaną chorobą, która związana jest z infekcjami bakteryjnymi, głównie u świń, i objawia się zupełnie innymi symptomami – np. obrzękami powiek, gorączką oraz zmianami w śledzionie i węzłach chłonnych. Również nosówka dotyczy zupełnie innej grupy zwierząt – przede wszystkim psów, a jej główne objawy dotyczą układu oddechowego, nerwowego i pokarmowego, często połączone z wypływami z nosa i oczu czy drgawkami o zupełnie innym charakterze niż w tężcu. Częsty błąd w rozumowaniu polega tu na utożsamieniu objawów nerwowych (np. drgawek) z każdą ciężką infekcją, kiedy w rzeczywistości mechanizmy drgawek i sztywności mięśni w tężcu są wynikiem blokady neuroprzekaźników przez toksynę tężcową. W praktyce najważniejsze jest, aby nie mylić specyficznych zespołów objawów i zwracać uwagę na historię urazu oraz charakterystyczny przebieg – zwłaszcza szczękościsk, sztywność, wyprężenie i nadwrażliwość na bodźce. Dobre praktyki weterynaryjne wymagają dokładnej obserwacji i rozróżniania tych chorób, bo wdrożenie leczenia zależy od prawidłowego rozpoznania. W praktyce spotkałem się już z sytuacjami, gdy błędne rozpoznanie powodowało opóźnienie we właściwej pomocy, co kończyło się niestety tragicznie dla zwierząt. Zawsze warto wracać do podstaw – objawy, historia choroby oraz sposób zakażenia są najważniejsze.

Pytanie 39

Po stwierdzeniu której choroby stosuje się zabieg podwójnego przesiedlenia rodziny?

A. Choroby sporowcowej.

B. Zgnilca złośliwego.

C. Zatrucia nektarem.

D. Zaziębienia czerwiu.

W codziennej pracy pszczelarza łatwo pomylić podejścia do zwalczania różnych chorób, bo objawy bywają podobne, a metody często się zazębiają. Jednak zabieg podwójnego przesiedlenia rodziny ma bardzo specyficzne zastosowanie i nie można go traktować jako uniwersalnego rozwiązania. Jeżeli chodzi o zatrucia nektarem – to sytuacja, w której pszczoły zbierają nektar z roślin toksycznych dla nich, co prowadzi do nagłych upadków rodzin lub ostrych objawów. W takim przypadku najważniejsze jest odcięcie źródła zatrucia i ewentualnie podkarmianie, a nie wielokrotne przesiedlanie. Podwójne przesiedlenie nie usuwa toksyny z ciał pszczół, więc efektu terapeutycznego nie będzie. Przy zaziębieniu czerwiu, czyli sytuacji, gdy czerw zamiera wskutek niewłaściwych warunków termicznych w ulu, kluczowe jest poprawienie wentylacji, ocieplenie lub skorygowanie ustawienia ula, a nie radykalna likwidacja plastrów czy sprzętu. Przesiedlenie nie rozwiązuje przyczyny problemu. Choroba sporowcowa zaś wywoływana jest przez Nosema spp. i tutaj również przesiedlenie nie jest zalecane – ważniejsza jest higiena, dezynfekcja sprzętu, wymiana matki na odporniejszą oraz ogólnie zwiększenie kondycji rodziny. Typowym błędem jest przekonanie, że każda choroba zakaźna wymaga takich radykalnych środków jak w przypadku zgnilca złośliwego, ale to właśnie trwałość zarodników i ich wyjątkowa zjadliwość powodują, że tylko tu stosuje się podwójne przesiedlenie. Każda inna wymieniona wyżej choroba ma zupełnie inne wymagania sanitarne i profilaktyczne. Moim zdaniem warto zawsze zerknąć do aktualnych wytycznych Inspekcji Weterynaryjnej lub dobrych podręczników, bo niekiedy zbytnie „kombinowanie” może bardziej zaszkodzić niż pomóc.

Pytanie 40

Jaki maksymalny wzrost plonu nasion rzepaku można uzyskać, jeśli zostanie on zapylony przez pszczoły?

A. 40%

B. 10%

C. 70%

D. 20%

Brak odpowiedzi na to pytanie.

Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź 40% to faktycznie maksimum, jakie można uzyskać w plonie nasion rzepaku dzięki obecności pszczół jako zapylaczy. Wynika to z wielu badań prowadzonych w kraju i za granicą – sam wielokrotnie spotykałem się z tymi danymi w literaturze branżowej, np. w publikacjach Instytutu Ogrodnictwa czy w rekomendacjach Polskiego Związku Pszczelarskiego. Jeżeli w okolicy plantacji rzepaku zagwarantuje się intensywną obecność pszczół, to kwiaty są znacznie lepiej zapylone, co bezpośrednio przekłada się na większą liczbę i jakość wykształconych łuszczyn. Co ciekawe, często rolnicy inwestują nawet specjalnie w ustawianie uli na obrzeżach pól rzepakowych, bo to po prostu się opłaca. Praktyka pokazuje, że gdzie są pszczoły, tam plon jest nie tylko większy, ale też bardziej wyrównany, nasiona są pełniejsze i mają lepsze parametry jakościowe. Z mojego doświadczenia wynika, że korzystanie z usług pszczelarzy to już u wielu gospodarzy standardowa praktyka, szczególnie tam, gdzie zależy im na optymalizacji produkcji. Warto też pamiętać, że oprócz wzrostu plonu, korzyścią są lepsze właściwości techniczne nasion – mniej pustych łuszczyn i wyższa masa tysiąca nasion. To jest dobry przykład synergii rolnictwa i pszczelarstwa, o czym coraz częściej mówią doradcy rolniczy na szkoleniach.

Rozpocznij nowy egzamin

Powrót do strony głównej