Rysunek przedstawia fragment domowej instalacji elektrycznej. Elektryk wyjął wszystkie wkładki bezpiecznikowe, obejrzał je, wyczyścił i zamontował ponownie. Które wkładki zostały zamienione przy tej operacji?
A. B-3 i B-4
B. B-2 i B-4
C. B-1 i B-2
D. B-1 i B-4
W tym fragmencie instalacji widać, że zamienione zostały wkładki B-3 i B-4. Kluczowe jest rozpoznanie odbiorników na schemacie: obwód B-3 zasila punkt oświetleniowy, czyli lampę, a obwód B-4 zasila gniazdo wtyczkowe. W typowej domowej instalacji obwody oświetleniowe zabezpiecza się mniejszym prądem znamionowym, najczęściej 10 A, natomiast obwody gniazd wtyczkowych zwykle 16 A, oczywiście pod warunkiem że przekrój przewodów i sposób ułożenia na to pozwalają. Na rysunku B-3 ma 16 A, a B-4 ma 10 A, więc są założone odwrotnie. Moim zdaniem to dobry przykład, że elektryk nie może patrzeć tylko czy wkładka fizycznie pasuje do gniazda bezpiecznikowego, ale musi sprawdzić, jaki obwód zabezpiecza. Zgodnie z dobrą praktyką i zasadami z PN-HD 60364 zabezpieczenie dobiera się do przewodów i charakteru obciążenia, a nie przypadkowo. Za duży bezpiecznik na oświetleniu może gorzej chronić cienkie przewody, a za mały na gniazdach będzie niepotrzebnie przepalał się przy normalnym obciążeniu, np. przy podłączeniu czajnika czy odkurzacza.
Niepoprawne odpowiedzi zwykle wynikają z patrzenia tylko na same wartości prądów bez powiązania ich z odbiornikami pokazanymi na schemacie. B-1 ma 25 A i pełni rolę zabezpieczenia zasilającego cały pokazany fragment instalacji, więc jego większa wartość jest logiczna. Nie należy go porównywać bezpośrednio z pojedynczym obwodem lampy czy gniazda, bo jest na innym poziomie instalacji. B-2 ma 16 A i zasila gniazdo wtyczkowe, więc taki dobór jest typowy dla domowych obwodów gniazdowych. Tu nie ma powodu zakładać zamiany, o ile przekrój przewodów i warunki ułożenia są zgodne z projektem. Pomyłka polega na tym, że łatwo zauważyć dwie wartości 16 A i jedną 10 A, ale nie każdy od razu skojarzy symbole: kółko z krzyżykiem oznacza oprawę oświetleniową, a symbol przy B-4 oznacza gniazdo. W praktyce obwód oświetlenia powinien mieć zabezpieczenie 10 A, a obwód gniazd najczęściej 16 A. Dlatego zamiana B-1 z B-4 albo B-1 z B-2 nie pasuje do funkcji zabezpieczeń i zaburzałaby selektywność oraz logikę instalacji. Z kolei wskazywanie B-2 razem z B-4 sugeruje, że oba obwody gniazdowe powinny mieć inne wkładki, ale to nieprawda: właśnie gniazda są zwykle zabezpieczane 16 A. Z mojego doświadczenia takie zadania najlepiej rozwiązuje się od symboli odbiorników, potem sprawdza się prąd znamionowy wkładki, a dopiero na końcu ocenia, czy wartości są rozsądne i bezpieczne.