Na podstawie danych zawartych w tabeli wskaż, jaki udział w kompozycji pomarańczowo-niebieskiej powinna mieć barwa niebieska, aby uzyskać ten sam efekt ilościowy w stosunku do barwy pomarańczowej?
| Kolor | Punkty |
|---|---|
| żółty | 9 |
| pomarańczowy | 8 |
| czerwony | 6 |
| zielony | 6 |
| niebieski | 4 |
| fioletowy | 3 |
A. Dwa razy większy.
Dobrze. Pomarańczowy ma 8 punktów, a niebieski 4, więc niebieskiego potrzeba dwa razy więcej.
B. Cztery razy większy.
Źle. Liczba 4 to wartość punktowa niebieskiego, a stosunek wartości obu barw wynosi 8 : 4 = 2.
C. Dwa razy mniejszy.
Źle. To odwrócenie zależności - słabszej optycznie barwy niebieskiej trzeba użyć więcej, a nie mniej.
D. Cztery razy mniejszy.
Źle. Mniejszy udział słabszej barwy pogłębiłby dominację pomarańczowego zamiast ją zrównoważyć.
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - florysta (OGR.01).
Barwa niebieska powinna mieć dwa razy większy udział niż pomarańczowa. Tabela podaje wartości (punkty) jasności barw według Goethego: pomarańczowy ma 8, a niebieski 4. Barwa jaśniejsza i bardziej intensywna optycznie „waży” więcej, więc wystarczy jej mniej.
Aby uzyskać równowagę, powierzchnie barw dobiera się odwrotnie proporcjonalnie do ich wartości: 8 : 4 = 2, czyli niebieskiego ma być dwa razy więcej niż pomarańczowego. Reguła do zapamiętania: im mniej punktów ma barwa, tym większą powierzchnię musi zająć. To tzw. kontrast ilościowy - w praktyce kilka pomarańczowych akcentów wystarcza, by zrównoważyć dużą plamę niebieskich kwiatów, np. ostróżek czy hortensji.
Aby uzyskać równowagę, powierzchnie barw dobiera się odwrotnie proporcjonalnie do ich wartości: 8 : 4 = 2, czyli niebieskiego ma być dwa razy więcej niż pomarańczowego. Reguła do zapamiętania: im mniej punktów ma barwa, tym większą powierzchnię musi zająć. To tzw. kontrast ilościowy - w praktyce kilka pomarańczowych akcentów wystarcza, by zrównoważyć dużą plamę niebieskich kwiatów, np. ostróżek czy hortensji.
Problem z tym pytaniem najczęściej wynika z odwrócenia zależności. Wydaje się, że barwa z mniejszą liczbą punktów powinna mieć mniejszy udział, a jest odwrotnie - punkty określają siłę oddziaływania barwy, więc słabszej barwy trzeba użyć więcej.
Odpowiedź „dwa razy mniejszy” to właśnie takie odwrócenie: przy niebieskim zajmującym połowę powierzchni pomarańczowego pomarańcz zdominowałby kompozycję. Odpowiedzi „cztery razy większy” i „cztery razy mniejszy” biorą się z innego błędu - liczba 4 to wartość punktowa niebieskiego, a nie stosunek powierzchni. Taki stosunek otrzymuje się dopiero, dzieląc wartości obu barw.
Poprawny rachunek: 8 punktów pomarańczowego podzielone przez 4 punkty niebieskiego daje 2. Barwa niebieska musi więc zająć dwa razy większą powierzchnię, by efekt ilościowy obu barw był taki sam.
W praktyce oznacza to, że niebieskie kwiaty zajmują w kompozycji powierzchnię dwa razy większą niż pomarańczowe, np. niebieskie tło z pomarańczowymi akcentami. Ten sam rachunek działa dla każdej pary barw z tabeli - dzieli się większą wartość przez mniejszą.
Odpowiedź „dwa razy mniejszy” to właśnie takie odwrócenie: przy niebieskim zajmującym połowę powierzchni pomarańczowego pomarańcz zdominowałby kompozycję. Odpowiedzi „cztery razy większy” i „cztery razy mniejszy” biorą się z innego błędu - liczba 4 to wartość punktowa niebieskiego, a nie stosunek powierzchni. Taki stosunek otrzymuje się dopiero, dzieląc wartości obu barw.
Poprawny rachunek: 8 punktów pomarańczowego podzielone przez 4 punkty niebieskiego daje 2. Barwa niebieska musi więc zająć dwa razy większą powierzchnię, by efekt ilościowy obu barw był taki sam.
W praktyce oznacza to, że niebieskie kwiaty zajmują w kompozycji powierzchnię dwa razy większą niż pomarańczowe, np. niebieskie tło z pomarańczowymi akcentami. Ten sam rachunek działa dla każdej pary barw z tabeli - dzieli się większą wartość przez mniejszą.