Dolny lewy pierwszy trzonowiec mleczny należy oznaczyć w dokumentacji medycznej jako
A. 84 lub 04-
B. 16 lub 6+
C. 46 lub 6-
D. 74 lub -04
Ząb 74 lub -04 to właściwe oznaczenie dolnego lewego pierwszego trzonowca mlecznego. W systemie FDI, czyli tym najczęściej stosowanym w dokumentacji medycznej, pierwsza cyfra oznacza ćwiartkę łuku zębowego, a druga cyfra konkretny ząb w tej ćwiartce. Dla uzębienia mlecznego używa się ćwiartek 5, 6, 7 i 8. Cyfra 7 oznacza dolny lewy kwadrant, patrząc z punktu widzenia pacjenta, a cyfra 4 oznacza pierwszy trzonowiec mleczny. Dlatego zapis 74 jest poprawny i bardzo praktyczny, bo od razu pokazuje, że chodzi o ząb mleczny, nie stały. Zapis -04 to starszy, kwadrantowy sposób oznaczania, spotykany jeszcze w niektórych kartach i gabinetach. Minus wskazuje łuk dolny, a położenie znaku względem numeru pomaga określić stronę. Moim zdaniem warto dobrze opanować oba zapisy, bo w praktyce asystentka lub higienistka może spotkać różne wzory dokumentacji. Dobra dokumentacja stomatologiczna musi być jednoznaczna, bo od niej zależy plan leczenia, rozliczenie procedur i bezpieczeństwo pacjenta.
W tym pytaniu łatwo pomylić uzębienie mleczne ze stałym oraz stronę prawą z lewą, zwłaszcza jeśli ktoś patrzy na schemat zębów tak, jakby stał naprzeciw pacjenta. W systemie FDI trzeba pamiętać, że oznaczenia podaje się z punktu widzenia pacjenta, nie osoby badającej. Dolny lewy pierwszy trzonowiec mleczny ma numer 74, ponieważ 7 oznacza dolny lewy kwadrant uzębienia mlecznego, a 4 oznacza pierwszy trzonowiec mleczny. Zapis 16 lub 6+ dotyczy zęba stałego, i to górnego prawego pierwszego trzonowca, więc nie pasuje ani łuk, ani rodzaj uzębienia. Zapis 46 lub 6- także odnosi się do zęba stałego, tym razem dolnego prawego pierwszego trzonowca. To typowy błąd, gdy ktoś zapamięta, że szóstka to trzonowiec, ale zapomni, że u dzieci pierwszy trzonowiec mleczny nie jest zapisywany jako 6. Ząb mleczny w danej ćwiartce może mieć numery od 1 do 5. Oznaczenie 84 lub 04- jest już z zakresu uzębienia mlecznego i faktycznie wskazuje pierwszy trzonowiec mleczny, ale po stronie dolnej prawej, a nie dolnej lewej. W praktyce takie pomyłki są dość groźne, bo mogą prowadzić do wpisania leczenia, lakowania, ekstrakcji albo obserwacji przy niewłaściwym zębie. Z mojego doświadczenia najlepiej zawsze rozbić oznaczenie na dwa elementy: najpierw ćwiartka, potem numer zęba. Wtedy mniej rzeczy się miesza.