Oblicz wartość wskaźnika PUWz u dorosłego pacjenta, u którego stwierdzono:
- 2 zęby z próchnicą na powierzchni wargowej,
- 2 zęby z próchnicą na powierzchni zgryzowo-dystalnej,
- 2 zęby z niedorozwojem szkliwa,
- 1 ząb usunięty,
- 2 zęby z amalgamatem.
A. 11
B. 7
C. 9
D. 3
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2020 (arkusz MS.13-SG-20.01).
Wskaźnik PUWz oblicza się dla zębów, a nie dla powierzchni. To jest kluczowa sprawa w tym zadaniu. PUWz odpowiada międzynarodowemu wskaźnikowi DMFT i obejmuje: P, czyli zęby z czynną próchnicą; U, czyli zęby usunięte z powodu próchnicy; W, czyli zęby wypełnione. W opisie mamy 2 zęby z próchnicą na powierzchni wargowej oraz 2 zęby z próchnicą na powierzchni zgryzowo-dystalnej, więc do P wpisujemy łącznie 4 zęby. Nie liczymy tu liczby powierzchni, tylko liczbę zębów dotkniętych próchnicą. Dalej: 1 ząb usunięty daje U = 1, a 2 zęby z amalgamatem traktujemy jako zęby wypełnione, czyli W = 2. Zęby z niedorozwojem szkliwa nie wchodzą do PUWz, o ile nie ma w nich próchnicy lub wypełnienia. Wynik: 4 + 1 + 2 = 7. Moim zdaniem to bardzo praktyczny przykład, bo w dokumentacji i badaniach epidemiologicznych łatwo pomylić zmianę rozwojową szkliwa z ubytkiem próchnicowym. Dobra praktyka jest taka, żeby zawsze najpierw ustalić, czy liczymy zęby, czy powierzchnie, a potem dopiero sumować kategorie P, U i W.
Najczęstszy błąd w tym zadaniu polega na tym, że do wskaźnika PUWz wlicza się wszystko, co wygląda jak nieprawidłowość w jamie ustnej. Tak nie robimy. PUWz nie jest ogólnym indeksem wszystkich zmian w uzębieniu, tylko wskaźnikiem intensywności próchnicy dotyczącym zębów: z próchnicą, usuniętych z powodu próchnicy oraz wypełnionych. Niedorozwój szkliwa, mimo że jest patologią tkanek twardych zęba i może zwiększać ryzyko próchnicy, sam w sobie nie podnosi wartości PUWz. W praktyce klinicznej trzeba to rozróżniać, bo inaczej wynik badania epidemiologicznego będzie zawyżony i po prostu mało wiarygodny.
Inny typowy problem to liczenie powierzchni zamiast zębów. W pytaniu podano powierzchnię wargową oraz powierzchnię zgryzowo-dystalną, ale oznaczenie PUWz mówi wyraźnie o zębach. Gdyby chodziło o powierzchnie, użyto by wskaźnika PUWp. Dlatego ząb z próchnicą obejmującą dwie powierzchnie nadal liczy się jako jeden ząb w kategorii P. Z mojego doświadczenia uczniowie często widzą określenie zgryzowo-dystalna i automatycznie doliczają dwie jednostki, bo są dwie powierzchnie. To logicznie kusi, ale jest niezgodne z zasadą wskaźnika.
Wyniki takie jak 9 albo 11 zwykle wynikają z doliczenia niedorozwoju szkliwa albo z mieszania wskaźnika zębowego z powierzchniowym. Wynik 3 jest z kolei zbyt niski, bo pomija część zębów z próchnicą lub nie uwzględnia wypełnień i ekstrakcji. Poprawne postępowanie to spokojnie zsumować: P = 4, U = 1, W = 2, czyli razem 7.
Inny typowy problem to liczenie powierzchni zamiast zębów. W pytaniu podano powierzchnię wargową oraz powierzchnię zgryzowo-dystalną, ale oznaczenie PUWz mówi wyraźnie o zębach. Gdyby chodziło o powierzchnie, użyto by wskaźnika PUWp. Dlatego ząb z próchnicą obejmującą dwie powierzchnie nadal liczy się jako jeden ząb w kategorii P. Z mojego doświadczenia uczniowie często widzą określenie zgryzowo-dystalna i automatycznie doliczają dwie jednostki, bo są dwie powierzchnie. To logicznie kusi, ale jest niezgodne z zasadą wskaźnika.
Wyniki takie jak 9 albo 11 zwykle wynikają z doliczenia niedorozwoju szkliwa albo z mieszania wskaźnika zębowego z powierzchniowym. Wynik 3 jest z kolei zbyt niski, bo pomija część zębów z próchnicą lub nie uwzględnia wypełnień i ekstrakcji. Poprawne postępowanie to spokojnie zsumować: P = 4, U = 1, W = 2, czyli razem 7.