Kolejność zadawania paszy w stajni, bez poideł automatycznych, powinna być następująca:
W stajni bez poideł automatycznych najbezpieczniejsza kolejność to: najpierw napoić konia, potem podać paszę objętościową, czyli najczęściej siano, a dopiero po około 30 minutach paszę treściwą, np. owies, musli albo granulat. Ma to sens praktyczny i fizjologiczny. Koń ma stosunkowo mały żołądek, a jego przewód pokarmowy jest przystosowany do częstego pobierania paszy włóknistej, nie do dużych porcji ziarna na pusty i przesuszony organizm. Napojenie przed karmieniem ogranicza ryzyko, że spragniony koń będzie jadł łapczywie albo później wypije bardzo dużo wody naraz. Pasza objętościowa pobudza żucie i wydzielanie śliny, a ślina buforuje treść żołądka, co jest ważne dla komfortu trawienia. Dopiero po takim przygotowaniu podaje się paszę treściwą, bo jest bardziej skoncentrowana energetycznie i szybciej obciąża układ pokarmowy. Z mojego doświadczenia taka kolejność szczególnie dobrze sprawdza się rano, kiedy konie czekają na odpas i potrafią być dość niecierpliwe. To jest po prostu dobra praktyka stajenna: czysta woda, chwila na spokojne jedzenie siana, a potem dopiero treściwe.
Nieprawidłowe rozumowanie w tym pytaniu zwykle bierze się z tego, że ktoś patrzy na karmienie konia jak na zwykłe podanie posiłku, a nie jak na kontrolowany proces wpływający na pracę przewodu pokarmowego. Samo podanie siana przed paszą treściwą jest dobrym kierunkiem, ale jeśli koń nie ma stałego dostępu do poidła automatycznego, to nie powinno się zaczynać od paszy, tylko od wody. Spragniony koń może jeść nerwowo, gorzej przeżuwać i szybciej połykać kęsy. To zwiększa ryzyko problemów trawiennych, a czasem też zadławienia, zwłaszcza przy suchych paszach. Z kolei rozpoczęcie odpasa od paszy treściwej jest typowym błędem, bo ziarno, granulat czy mieszanki wysokoenergetyczne nie powinny trafiać do konia jako pierwsze, szczególnie gdy zwierzę jest głodne i pobudzone. Pasza treściwa ma małą objętość, dużo skrobi lub energii i szybciej obciąża żołądek oraz jelita. Siano działa tu trochę jak naturalne przygotowanie układu pokarmowego: koń żuje długo, produkuje ślinę, a treść pokarmowa przesuwa się spokojniej. Myślenie, że wodę można zostawić na koniec, bo koń wtedy sobie popije po jedzeniu, też jest słabe. W stajni bez automatycznych poideł człowiek odpowiada za rytm pojenia, więc koń powinien mieć możliwość zaspokojenia pragnienia przed paszą. Moim zdaniem to jedna z tych zasad, które wydają się drobiazgiem, ale w codziennej pracy robią dużą różnicę. Dobra kolejność zmniejsza stres przy karmieniu, pomaga utrzymać regularną pracę jelit i jest zgodna z podstawowymi zasadami żywienia koni w praktyce stajennej.