Wartość tętna u wytrenowanego konia w stanie spoczynku wynosi
A. 28 – 42 uderzeń/ minutę.
B. 43 – 65 uderzeń/ minutę.
C. 70 – 95 uderzeń/ minutę.
D. 100 – 120 uderzeń/minutę.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2019 (arkusz R.27-X-19.06).
Wartość 28–42 uderzeń/minutę pasuje do tętna spoczynkowego zdrowego, dorosłego i wytrenowanego konia. U koni w dobrej kondycji układ krążenia pracuje bardzo wydajnie: serce ma dużą objętość wyrzutową, czyli przy jednym skurczu przepompowuje sporo krwi, więc nie musi bić szybko. Moim zdaniem to jedna z tych informacji, które naprawdę warto znać w stajni, bo tętno szybko pokazuje, czy z koniem dzieje się coś nie tak. W praktyce tętno mierzy się najczęściej na tętnicy twarzowej pod żuchwą albo osłuchując serce stetoskopem po lewej stronie klatki piersiowej, tuż za łokciem. Najlepiej liczyć przez pełną minutę, szczególnie gdy rytm jest nierówny. Pomiar robimy w spoczynku, po uspokojeniu konia, nie zaraz po treningu, transporcie czy stresującej sytuacji. Dobrą praktyką jest znać indywidualną normę swojego konia, bo jeden koń stale ma 30, a inny 40 uderzeń/minutę i oba mogą być zdrowe. Wyraźnie podwyższone tętno w spoczynku może sugerować ból, gorączkę, odwodnienie, kolkę, stres albo przetrenowanie, więc wtedy nie machałbym na to ręką.
Zakresy wyższe niż 28–42 uderzeń/minutę nie odpowiadają typowemu tętnu spoczynkowemu wytrenowanego, dorosłego konia. Warto tu nie pomylić tętna spoczynkowego z tętnem po wysiłku, podczas stresu albo u młodych źrebiąt, bo to dość częsty błąd. Koń po galopie, skokach, intensywnym lonżowaniu czy nawet po nerwowym transporcie może mieć tętno znacznie wyższe, ale to nie jest wartość spoczynkowa. Zakres około 43–65 uderzeń/minutę może już świadczyć o pobudzeniu, bólu, podwyższonej temperaturze, odwodnieniu albo o tym, że pomiar wykonano za szybko po pracy. Oczywiście czasem koń chwilowo tak zareaguje, np. na weterynarza lub hałas w stajni, ale wtedy trzeba dać mu czas na wyciszenie i powtórzyć pomiar. Wartości 70–95 uderzeń/minutę są bardziej typowe dla okresu po wysiłku albo sytuacji, w której organizm mocno reaguje na problem zdrowotny. Natomiast 100–120 uderzeń/minutę u dorosłego konia w spoczynku byłoby bardzo niepokojące i wymagałoby szybkiej oceny stanu zwierzęcia, zwłaszcza przy objawach kolki, osłabienia, potów czy duszności. Typowe myślenie, że większy koń ma zawsze szybsze tętno, jest mylące. U koni jest raczej odwrotnie niż u małych zwierząt: duże, spokojne i wytrenowane konie mają zwykle wolniejsze tętno, bo ich serce pracuje ekonomicznie. Dlatego w stajennej profilaktyce mierzymy parametry życiowe w podobnych warunkach i zapisujemy wyniki, a nie oceniamy ich na oko.