Przedstawiony na fotografii przyrząd pomiarowy, umożliwiający pomiar różnicy wysokości pomiędzy punktami terenowymi, to

Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - kominiarz (BUD.05).
Przyrząd na fotografii to niwelator. Widać lunetę na podstawie ze śrubami poziomującymi, statyw i łatę niwelacyjną z podziałką - to typowy zestaw do niwelacji.
Niwelator wyznacza poziomą linię celowania. Obserwator odczytuje na łacie ustawionej kolejno w dwóch punktach wysokość, na jakiej przecina ją ta linia, a różnica odczytów to różnica wysokości między punktami. W budownictwie niwelatorem wyznacza się poziom fundamentów, posadzek czy spadki.
Do zapamiętania: niwelator mierzy różnice wysokości, teodolit - kąty poziome i pionowe, dalmierz - odległości, a tachimetr łączy pomiar kątów i odległości. W przyrządach automatycznych luneta po wstępnym spoziomowaniu sama ustawia się w poziomie dzięki kompensatorowi.
Każda z błędnych odpowiedzi to przyrząd geodezyjny, ale mierzący inną wielkość. Teodolit mierzy kąty poziome i pionowe. Ma lunetę obracającą się w pionie na osi poziomej oraz koła z podziałką kątową. Można nim wyznaczyć różnicę wysokości, ale pośrednio, przez obliczenia - to nie jest jego podstawowe zadanie.
Dalmierz mierzy odległość, najczęściej wiązką lasera odbitą od celu. Ręczne dalmierze laserowe są małe i nie wymagają łaty ani statywu z lunetą.
Tachimetr, w tym nowoczesna tachimetryczna stacja pomiarowa, mierzy jednocześnie kąty i odległości i na tej podstawie wylicza współrzędne punktów. Jest bardziej złożony od niwelatora i nie współpracuje z łatą niwelacyjną.
Łatwo pomylić niwelator z teodolitem, bo oba mają lunetę na statywie. Różnicę widać w zestawie: łata niwelacyjna i luneta bez dużych kół kątowych to znak niwelatora.
Przyrząd z fotografii, służący do pomiaru różnicy wysokości między punktami terenowymi, to niwelator.