Na rysunku przedstawiono matrycę
Dokładnie – to jest matryca otwarta jednowykrojowa. Taki typ matrycy wykorzystywany jest wtedy, gdy chcemy wyciąć jeden detal za jednym zamachem, czyli z jednego wykroju uzyskujemy tylko jeden element. Typowe zastosowania to produkcja pojedynczych części o niestandardowych kształtach, gdzie nie opłaca się tworzyć wielowykrojowych narzędzi. Otwarte matryce łatwiej się konstruuje i szybko przezbraja, co bywa przydatne przy krótkich seriach produkcji lub częstej zmianie asortymentu. Z mojego doświadczenia wynika, że otwarte rozwiązania są szczególnie popularne w małych zakładach narzędziowych, gdzie liczy się elastyczność i łatwość obsługi. Otwarta matryca ma też tę zaletę, że łatwiej kontrolować i usuwać odpad produkcyjny – nie ma tu skomplikowanych mechanizmów domykających. Branżowe standardy mówią jasno: jednowykrojowa matryca otwarta to najprostszy i najczęściej spotykany wariant w obróbce plastycznej blach, zwłaszcza na początkowych etapach wdrażania nowych produktów. Praktyka pokazuje, że takie rozwiązania najlepiej sprawdzają się przy prototypowaniu i krótkoseryjnej produkcji, gdzie każda minuta oszczędzona na przezbrojeniu ma znaczenie.
Wiele osób myli pojęcia związane z budową matryc, co prowadzi do błędnych wniosków podczas identyfikacji typu narzędzia. W przypadku matrycy otwartej wielowykrojowej kluczowe jest to, że służy ona do równoczesnego wykonywania kilku identycznych lub różnych detali podczas jednego cyklu pracy, a na rysunku ewidentnie widać jeden zasadniczy wykrojnik – nie ma więc mowy o wielokrotności wykroju. Błędnym jest także utożsamianie ‘zamkniętej’ matrycy tylko z obecnością dolnej i górnej części – tak naprawdę zamknięta matryca posiada specjalne zabezpieczenia, które uniemożliwiają wydostanie się materiału poza obszar cięcia, a na załączonym rysunku nie widać takich cech konstrukcyjnych. Przy zamkniętych matrycach bardzo często widzimy dodatkowe prowadnice lub elementy blokujące, które tutaj są nieobecne. Jednowykrojowa zamknięta matryca stosowana jest raczej tam, gdzie wymagane są wysokie tolerancje i całkowite zabezpieczenie przed odkształceniem materiału na zewnątrz. Wielowykrojowość natomiast rozpoznaje się po wielu identycznych gniazdach – tutaj ewidentnie tego nie ma. Częstym błędem jest też przekonanie, że każda masywniejsza forma to matryca zamknięta – tymczasem o klasyfikacji decyduje funkcja i sposób prowadzenia materiału, nie tylko wygląd zewnętrzny. W praktyce odróżnianie otwartych i zamkniętych matryc jest ważne, bo wpływa na bezpieczeństwo pracy, ilość odpadu i elastyczność produkcji. Warto na spokojnie przeanalizować, czy matryca umożliwia swobodny odpływ odpadów oraz czy ogranicza ruch materiału – w tym przypadku odpowiedź jest jednoznaczna: mamy do czynienia z otwartą, jednowykrojową matrycą.