Cyfrą 1 na ilustracji został oznaczony element układu
A. smarowania.
B. zasilania paliwem.
C. chłodzenia.
D. wydechowego.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz M.45-X-18.06).
Element oznaczony cyfrą 1 należy do układu smarowania, najprawdopodobniej jest to część pompy oleju typu trochoidalnego, czyli z wirnikami współpracującymi w obudowie. W praktyce taki element odpowiada za wytworzenie przepływu oleju pod ciśnieniem i rozprowadzenie go kanałami olejowymi do panewek, wału korbowego, wałka rozrządu, sprzęgła albo skrzyni biegów, zależnie od konstrukcji silnika motocykla. To nie jest detal ozdobny ani przypadkowy kanał w pokrywie. Kształt wirnika, komory roboczej i dokładnie obrobione powierzchnie wskazują na pracę z olejem silnikowym. Moim zdaniem to jeden z tych elementów, które łatwo zlekceważyć, a awaria daje bardzo drogie skutki. W serwisie sprawdza się tu luz między wirnikami, ślady zatarcia, rysy, czystość sitka smoka olejowego i stan filtra. Dobra praktyka branżowa mówi, żeby po każdej większej naprawie silnika zalać olej zgodny ze specyfikacją producenta, odpowietrzyć układ jeśli konstrukcja tego wymaga i przed uruchomieniem upewnić się, że nie ma zabrudzeń po obróbce lub starym silikonie uszczelniającym. Układ smarowania ma utrzymać film olejowy, zmniejszyć tarcie, odprowadzić część ciepła i wypłukać drobne zanieczyszczenia. Bez niego nawet dobrze złożony silnik długo nie pochodzi, no niestety.
Na ilustracji widać element związany ze smarowaniem, a pomylenie go z układem chłodzenia, wydechowym albo zasilania paliwem zwykle bierze się z patrzenia tylko na miejsce w obudowie, a nie na funkcję i budowę części. Układ chłodzenia ma inne charakterystyczne elementy: wirnik pompy cieczy, kanały wodne, króćce przewodów, termostat, chłodnicę i płyn chłodzący. W pompie cieczy często zobaczysz łopatki przystosowane do przetłaczania płynu, a nie precyzyjny rotor pracujący w małych luzach z olejem. Tutaj kształt komory i wirnika pasuje do pompy oleju, gdzie liczy się szczelność robocza i stabilne ciśnienie smarowania. Układ wydechowy też nie ma z tym wiele wspólnego, bo jego elementy pracują z gazami spalinowymi, wysoką temperaturą i są zwykle wykonane jako kolektory, tłumik, katalizator albo sonda lambda w strumieniu spalin. Nie znajdziemy tam takiej dokładnej kasety wirnikowej w pokrywie silnika. Z kolei zasilanie paliwem obejmuje zbiornik, pompę paliwa, filtr, przewody, gaźnik lub wtryskiwacze. Te części mają kontakt z benzyną, a nie z olejem krążącym pod ciśnieniem w kanałach smarnych. Typowy błąd myślowy polega na tym, że każda okrągła część z wirnikiem kojarzy się od razu z pompą cieczy albo paliwa. W diagnostyce trzeba jednak patrzeć na środowisko pracy: olej silnikowy, małe luzy, kanały w karterze i położenie przy pokrywie silnika wskazują na układ smarowania. Z mojego doświadczenia, przy składaniu takiego miejsca najważniejsza jest czystość, kontrola luzów według danych serwisowych oraz użycie właściwego oleju i filtra. Mały paproch potrafi zrobić duży kłopot.