Do pomiaru gęstości elektrolitu w akumulatorze należy zastosować
A. pirometr.
B. higrometr.
C. anemometr.
D. areometr.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz M.45-X-18.06).
Do pomiaru gęstości elektrolitu w akumulatorze stosuje się areometr, czyli przyrząd wykorzystujący wypór cieczy do określenia jej gęstości. W klasycznym akumulatorze kwasowo-ołowiowym gęstość elektrolitu jest mocno powiązana ze stanem naładowania, bo podczas rozładowania kwas siarkowy reaguje z płytami i elektrolit robi się mniej gęsty. W praktyce serwisowej pobiera się niewielką ilość elektrolitu do areometru, odczytuje wynik na pływaku i porównuje z wartościami orientacyjnymi, np. około 1,27-1,28 g/cm³ dla dobrze naładowanego akumulatora w temperaturze odniesienia. Trzeba pamiętać o korekcie temperatury, bo ciepły i zimny elektrolit może dać trochę inne wskazania. Moim zdaniem to jedna z prostszych, ale bardzo przydatnych metod oceny kondycji akumulatora, szczególnie przy obsługiwalnych bateriach. Dobra praktyka to pomiar w każdej celi osobno, używanie okularów i rękawic ochronnych oraz unikanie rozchlapywania elektrolitu, bo to roztwór kwasu siarkowego H₂SO₄. W nowoczesnych akumulatorach bezobsługowych częściej korzysta się z testera obciążeniowego lub elektronicznego, ale sama zasada kontroli gęstości elektrolitu nadal jest ważna w diagnostyce.
W tym pytaniu kluczowe jest rozróżnienie, jaką wielkość fizyczną mierzy dany przyrząd. Gęstość elektrolitu w akumulatorze nie jest temperaturą, wilgotnością powietrza ani prędkością przepływu. Pirometr służy do bezdotykowego pomiaru temperatury, najczęściej na podstawie promieniowania podczerwonego. Przyda się na przykład do szybkiej kontroli nagrzania tarczy hamulcowej, kolektora wydechowego albo obudowy silnika, ale nie powie nic sensownego o stężeniu kwasu w akumulatorze. Tu często pojawia się błąd myślowy: skoro akumulator może się grzać, to może pirometr coś zdiagnozuje. Może, ale nie gęstość elektrolitu. Higrometr mierzy wilgotność, zwykle powietrza, więc jego zastosowanie dotyczy klimatu w pomieszczeniu, suszenia materiałów albo warunków przechowywania, a nie badania cieczy w celi akumulatora. Anemometr natomiast mierzy prędkość przepływu powietrza lub gazu, więc kojarzy się raczej z wentylacją, nawiewem czy aerodynamiką. Z mojego doświadczenia uczniowie czasem wybierają odpowiedź tylko po końcówce -metr, ale to za mało. W diagnostyce trzeba zawsze zapytać: jaka wielkość jest mierzona i jaką metodą. Elektrolit w akumulatorze oceniamy przez jego gęstość, a do tego służy areometr. Dodatkowo przy takim pomiarze trzeba zachować zasady BHP, bo kontakt elektrolitu ze skórą, lakierem czy odzieżą może narobić szkód, i to całkiem szybko.