Jaka jest przyczyna „trzepotania” układu kierowniczego motocykla (tzw. shimmy)?
A. Zużyte hamulce.
B. Niedokręcone koło.
C. Za duży stopień rozciągnięcia łańcucha napędowego.
D. Za niskie obroty silnika podczas jazdy na zbyt wysokim biegu.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz M.45-X-18.06).
Przyczyną trzepotania układu kierowniczego motocykla, czyli tzw. shimmy, może być niedokręcone koło, szczególnie przednie. Jeżeli koło nie jest prawidłowo osadzone na osi albo nakrętka osi nie ma właściwego momentu dokręcenia, pojawia się luz i koło nie prowadzi się stabilnie w osi jazdy. Wtedy przy określonej prędkości, po najechaniu na nierówność albo podczas odciążenia przodu kierownica może zacząć szybko drgać na boki. To jest bardzo niebezpieczne, bo motocykl potrafi nagle stracić stabilność. W praktyce serwisowej zawsze sprawdza się dokręcenie osi koła kluczem dynamometrycznym zgodnie z dokumentacją producenta, a nie „na oko”. Moim zdaniem to jedna z tych rzeczy, których nie wolno lekceważyć, bo niby drobiazg, a skutki mogą być naprawdę poważne. Przy diagnostyce shimmy warto też skontrolować łożyska koła, łożyska główki ramy, stan opony, wyważenie koła, ciśnienie w ogumieniu i pracę zawieszenia. Dobra praktyka jest prosta: po każdej pracy przy kole trzeba sprawdzić mocowanie osi, zaciski, dystanse i czy koło obraca się swobodnie bez bicia.
Shimmy, czyli szybkie drgania kierownicy motocykla na boki, jest zjawiskiem związanym głównie ze stabilnością prowadzenia przedniego koła, luzami w układzie jezdnym i geometrią zawieszenia. Dlatego szukanie przyczyny wyłącznie w hamulcach, łańcuchu napędowym albo obrotach silnika prowadzi na manowce. Zużyte hamulce mogą powodować wydłużenie drogi hamowania, piszczenie, bicie przy hamowaniu albo pulsowanie dźwigni, jeśli tarcza jest krzywa, ale same z siebie nie są typową przyczyną trzepotania kierownicy podczas jazdy na wprost. Oczywiście, uszkodzona tarcza czy źle zamontowany zacisk też potrafią narobić problemów, ale to inny mechanizm. Nadmiernie rozciągnięty łańcuch napędowy dotyczy głównie przeniesienia napędu na tylne koło. Objawia się szarpaniem, nierówną pracą przy przyspieszaniu, hałasem, ryzykiem spadnięcia łańcucha i szybszym zużyciem zębatek. Nie powoduje bezpośrednio typowego shimmy przedniego układu kierowniczego, choć bardzo zaniedbany motocykl może mieć naraz kilka usterek i wtedy łatwo się pomylić. Jazda na zbyt wysokim biegu przy niskich obrotach powoduje dławienie silnika, wibracje zespołu napędowego i słabą reakcję na gaz, ale to nie jest ta sama sytuacja co dynamiczne wężykowanie kierownicy. Z mojego doświadczenia uczniowie często łączą każde drganie motocykla z silnikiem albo napędem, bo to najbardziej czuć pod ręką i pod siedzeniem. Przy shimmy trzeba jednak myśleć o kole, osi, oponie, łożyskach, główce ramy i zawieszeniu. Niedokręcone koło daje luz w miejscu, które musi być absolutnie pewne konstrukcyjnie, więc jest znacznie bardziej logiczną i groźną przyczyną takiego objawu.