Którą cyfrą został oznaczony na schemacie suw pracy w silniku czterosuwowym?
A. 2
B. 1
C. 3
D. 4
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz M.45-X-18.06).
Suw pracy w silniku czterosuwowym został oznaczony cyfrą 3, ponieważ na tym etapie po zapłonie mieszanki paliwowo-powietrznej tłok jest wypychany w dół przez gwałtownie rozprężające się gazy spalinowe. W praktyce to właśnie ten suw dostarcza energii mechanicznej do wału korbowego. Zawory ssący i wydechowy powinny być wtedy zamknięte, żeby ciśnienie nie uciekało do kolektora. Na schemacie widać to po położeniu zaworów oraz kierunku ruchu tłoka i korbowodu. Kolejność w typowym silniku czterosuwowym to: ssanie, sprężanie, praca, wydech. Moim zdaniem warto to zapamiętać nie tylko pod test, bo przy diagnostyce motocykla bardzo często wraca temat faz rozrządu, ustawienia znaków na wałku rozrządu i wale korbowym, pomiaru kompresji czy oceny pracy zaworów. Dobra praktyka serwisowa mówi, żeby zawsze odnosić się do dokumentacji producenta, szczególnie przy ustawianiu rozrządu, luzu zaworowego i kontroli GMP, czyli górnego martwego położenia tłoka. Jeśli pomylimy suw pracy ze sprężaniem, można błędnie ocenić, kiedy ma pojawić się iskra, a to już ma realny wpływ na moc, spalanie i kulturę pracy silnika.
Jeżeli została wybrana inna cyfra niż 3, najczęściej wynika to z pomylenia kierunku ruchu tłoka z funkcją danego suwu. W silniku czterosuwowym nie każdy ruch tłoka w dół oznacza pracę. Podczas ssania tłok również przesuwa się w dół, ale wtedy jego zadaniem jest wytworzenie podciśnienia i zassanie mieszanki paliwowo-powietrznej albo samego powietrza, zależnie od układu zasilania. To jeszcze nie jest moment, w którym silnik oddaje energię na wał korbowy. Przy sprężaniu tłok idzie do góry, zawory są zamknięte, a mieszanka jest przygotowywana do zapłonu. Ten etap bywa mylony z pracą, bo także występuje wtedy wysokie ciśnienie w cylindrze, ale energia jest tu pobierana z wału, a nie wytwarzana. Z kolei suw wydechu służy do usunięcia spalin przez otwarty zawór wydechowy, więc również nie może być suwem pracy. Poprawny schemat pokazuje zamknięte zawory, zapłon i ruch tłoka w dół po spaleniu mieszanki. Z mojego doświadczenia najłatwiej uczyć się tego na sekwencji: zassać, sprężyć, zapalić i wypchnąć tłok, wydmuchać spaliny. Taka logika pomaga potem przy regulacji rozrządu, kontroli kompresji i diagnozie usterek typu brak mocy, strzały w dolot albo nierówna praca silnika.