Które z oznaczeń dotyczy płynu hamulcowego?
A. G 13
B. GL-5
C. 10W-40
D. DOT 4
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz MG.23-SG-20.06).
DOT 4 to oznaczenie klasy płynu hamulcowego stosowanej w hydraulicznych układach hamulcowych, także w motocyklach. Klasy DOT wynikają z normy FMVSS 116 i określają m.in. temperaturę wrzenia płynu, lepkość w niskiej temperaturze oraz wymagania dotyczące bezpieczeństwa pracy. W praktyce DOT 4 jest bardzo popularny przy hamulcach tarczowych, układach z ABS i typowej obsłudze serwisowej motocykla. To nie jest nazwa oleju ani płynu chłodniczego, tylko konkretny standard płynu hamulcowego. Ważne jest, że płyn hamulcowy jest higroskopijny, czyli chłonie wilgoć z powietrza. Przez to z czasem spada jego temperatura wrzenia i przy mocnym hamowaniu może dojść do zapowietrzenia układu przez pęcherzyki pary. Z mojego doświadczenia warto pilnować wymiany co około 2 lata, chyba że producent motocykla podaje inaczej. Dobra praktyka: zawsze sprawdzać napis na pokrywce zbiorniczka i w dokumentacji serwisowej, nie mieszać przypadkowych płynów i używać świeżo otwartego opakowania. Przy hamulcach nie ma miejsca na „jakoś będzie”, bo tu chodzi bezpośrednio o skuteczność zatrzymania motocykla.
W tym pytaniu łatwo pomylić różne oznaczenia eksploatacyjne, bo wszystkie wyglądają technicznie i często spotyka się je w warsztacie. G 13 kojarzy się z chemią samochodową, ale dotyczy płynu chłodzącego, zwykle na bazie glikolu, stosowanego w układzie chłodzenia silnika. Taki płyn ma odprowadzać ciepło, chronić przed zamarzaniem i korozją, ale absolutnie nie nadaje się do układu hamulcowego. Wlanie go do zbiorniczka hamulca mogłoby uszkodzić gumowe uszczelnienia i całkowicie popsuć działanie hydrauliki. GL-5 to z kolei klasyfikacja oleju przekładniowego według API, używana przy przekładniach mocno obciążonych, np. w mostach lub niektórych przekładniach głównych. To środek smarny, a nie medium hydrauliczne do przenoszenia ciśnienia na zaciski hamulcowe. 10W-40 oznacza klasę lepkości oleju silnikowego według SAE. Taki olej pracuje w silniku, smaruje, chłodzi i chroni elementy przed zużyciem, ale nie ma wymaganych parametrów płynu hamulcowego, takich jak odpowiednia temperatura wrzenia czy kompatybilność z elementami układu hamulcowego. Typowy błąd myślowy polega na tym, że widząc znane symbole z opakowań serwisowych, wrzuca się je wszystkie do jednego worka „płyny do pojazdu”. A tu trzeba patrzeć na funkcję. Hamulce wymagają płynu DOT, np. DOT 4, zgodnego z zaleceniami producenta motocykla.