Który element instalacji elektrycznej pojazdu motocyklowego został oznaczony na schemacie cyfrą 1?
A. Akumulator.
B. Iskrownik.
C. Rozrusznik.
D. Alternator.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz MG.23-SG-20.06).
Element oznaczony cyfrą 1 to rozrusznik, czyli silnik elektryczny służący do uruchomienia silnika spalinowego. Na schemacie widać go nisko przy zespole silnika, w miejscu typowym dla mechanizmu rozruchowego, blisko wału korbowego lub przekładni pośredniej. Rozrusznik pobiera duży prąd z akumulatora, zwykle przez przekaźnik rozrusznika, a następnie zamienia energię elektryczną na moment obrotowy potrzebny do zakręcenia wałem. W praktyce mechanik odróżnia go po masywnej, cylindrycznej obudowie, grubych przewodach zasilających i połączeniu mechanicznym z silnikiem, często przez sprzęgło jednokierunkowe. Moim zdaniem to jeden z tych elementów, które warto umieć rozpoznać od razu, bo diagnostyka problemów z rozruchem zaczyna się właśnie od akumulatora, połączeń masowych, przekaźnika i samego rozrusznika. Dobra praktyka serwisowa mówi, żeby przed demontażem odłączyć biegun ujemny akumulatora, sprawdzić spadki napięcia na przewodach oraz stan zacisków. Słabe połączenie masy potrafi udawać uszkodzony rozrusznik, i to jest dość częsty przypadek w warsztacie.
Na tym schemacie cyfra 1 nie wskazuje iskrownika, alternatora ani akumulatora, tylko element wykonawczy układu rozruchowego. Iskrownik kojarzy się z wytwarzaniem energii dla zapłonu, szczególnie w prostszych lub starszych konstrukcjach, gdzie magnes i cewka współpracują przy kole zamachowym. Jego zadaniem jest doprowadzenie do powstania iskry na świecy, a nie mechaniczne obracanie wałem korbowym. Właśnie tutaj łatwo się pomylić, bo oba elementy należą do szeroko rozumianej elektryki motocykla, ale pracują w zupełnie innym celu. Alternator również bywa mylony z rozrusznikiem, bo ma obudowę przy silniku i przewody elektryczne, jednak alternator wytwarza prąd podczas pracy jednostki napędowej i ładuje akumulator przez regulator napięcia. Nie pobiera dużego prądu do zakręcenia silnikiem, tylko produkuje energię po uruchomieniu. Akumulator natomiast jest źródłem energii, zwykle ma formę prostopadłościennej skrzynki z biegunami plus i minus, a na schemacie znajduje się osobno jako zasobnik energii. Typowy błąd myślowy polega na patrzeniu tylko na przewody, zamiast na funkcję i położenie elementu. Rozrusznik rozpoznaje się po tym, że jest zamocowany przy silniku, ma solidne przewody prądowe i jest połączony z mechanizmem obracającym wał. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać prostą zasadę: akumulator zasila, alternator ładuje, iskrownik pomaga w zapłonie, a rozrusznik kręci silnikiem przy uruchamianiu.