Który moment dokręcenia należy zastosować dla świecy B8HS (średnica gwintu 14,0 mm, gniazdo płaskie) w głowicy żeliwnej? Skorzystaj z danych w tabeli.
| Materiał głowicy silnika | Świeca zapłonowa z płaskim gniazdem (z uszczelką) | Świeca zapłonowa ze stożkowym gniazdem | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Średnica gwintu | Średnica gwintu | |||||
| 18 mm | 14 mm | 12 mm | 10 mm | 18 mm | 14 mm | |
| Żeliwo | 35-40 Nm | 25-35 Nm | 15-22 Nm | 10-15 Nm | 20-30 Nm | 15-25 Nm |
| Aluminium | 35 Nm | 25-30 Nm | 15 Nm | 10-12 Nm | 20-30 Nm | 10-20 Nm |
A. 15-22 Nm
B. 10-15 Nm
C. 25-35 Nm
D. 35-40 Nm
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz M.45-X-18.06).
Dla świecy B8HS trzeba odczytać tabelę według trzech informacji naraz: materiał głowicy, typ gniazda oraz średnica gwintu. W pytaniu podano głowicę żeliwną, świecę z gniazdem płaskim, czyli z uszczelką, oraz gwint 14,0 mm. W wierszu „Żeliwo” i kolumnie „Świeca zapłonowa z płaskim gniazdem, 14 mm” znajduje się zakres 25-35 Nm. To właśnie taki moment dokręcenia należy zastosować. W praktyce warsztatowej ważne jest, żeby nie patrzeć tylko na sam symbol świecy, ale też na konstrukcję gniazda, bo świeca stożkowa pracuje inaczej niż świeca z podkładką uszczelniającą. Moim zdaniem to jedno z tych prostych zadań, które dobrze uczy czytania danych technicznych, a nie zgadywania „na oko”. Przy montażu świecy warto używać sprawnego klucza dynamometrycznego, wkręcić świecę najpierw ręką, żeby nie uszkodzić gwintu, i dokręcać na zimnym silniku, o ile producent nie zaleca inaczej. Zbyt mały moment może powodować przedmuchy, przegrzewanie świecy i słaby kontakt cieplny z głowicą. Zbyt duży moment grozi zgnieceniem uszczelki ponad miarę, uszkodzeniem gwintu albo nawet pęknięciem izolatora. Zakres 25-35 Nm jest więc kompromisem między szczelnością, pewnym osadzeniem świecy i bezpieczeństwem gwintu w głowicy żeliwnej.
W tym pytaniu łatwo pomylić kolumny w tabeli, bo wszystkie wartości wyglądają dość podobnie i dotyczą świec zapłonowych. Trzeba jednak pamiętać, że moment dokręcenia nie zależy tylko od tego, że „to jest świeca”, ale od średnicy gwintu, rodzaju gniazda oraz materiału głowicy. Wartość 10-15 Nm odnosi się do świecy z płaskim gniazdem w głowicy żeliwnej, ale przy gwincie 10 mm. To zupełnie inna średnica, mniejszy gwint i mniejsza powierzchnia styku, więc nie można jej przenosić na świecę 14 mm. Wartość 15-22 Nm pasuje do gwintu 12 mm, także dla gniazda płaskiego w żeliwie. Tu błąd polega zwykle na tym, że ktoś patrzy w dobry wiersz, ale przesuwa się o jedną kolumnę. Z kolei 35-40 Nm jest przewidziane dla gwintu 18 mm, czyli znacznie większej świecy. Gdyby takim momentem dokręcać świecę 14 mm, można przesadzić z dociskiem uszczelki i narobić szkód. Z mojego doświadczenia takie błędy w warsztacie biorą się często z pośpiechu: mechanik kojarzy, że żeliwo jest mocniejsze niż aluminium, więc wybiera wyższą wartość, ale pomija średnicę gwintu. Dobra praktyka jest prostsza: najpierw ustalić, czy gniazdo jest płaskie czy stożkowe, potem materiał głowicy, a dopiero na końcu dobrać kolumnę średnicy gwintu. Dla B8HS w tym zadaniu właściwy jest gwint 14,0 mm i płaskie gniazdo, dlatego należy czytać dokładnie pole 25-35 Nm.