Który przyrząd pomiarowy należy zastosować do pomiaru grubości tarczy hamulcowej?
A. Tansometr.
B. Liniał krawędziowy.
C. Szczelinomierz.
D. Suwmiarkę.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2018 (arkusz M.45-X-18.06).
Do pomiaru grubości tarczy hamulcowej stosuje się suwmiarkę, najlepiej z odpowiednio wąskimi szczękami albo specjalną suwmiarkę do tarcz, bo pozwala ona zmierzyć rzeczywistą grubość roboczej części tarczy. W praktyce serwisowej taki pomiar wykonuje się w kilku punktach na obwodzie tarczy, nie tylko w jednym miejscu, ponieważ tarcza może być nierówno zużyta, mieć rant przy krawędzi albo miejscowe przegrzania i zwichrowania. Wynik porównuje się z wartością minimalnej grubości podaną przez producenta, często oznaczaną na tarczy jako MIN TH. Jeżeli grubość jest poniżej limitu, tarczy nie powinno się dalej eksploatować, nawet jeśli motocykl jeszcze hamuje całkiem nieźle. Moim zdaniem to jeden z tych prostych pomiarów, które naprawdę wpływają na bezpieczeństwo. Dobra praktyka to oczyścić tarczę przed pomiarem, nie mierzyć po samym rancie i zapisać wynik w dokumentacji naprawy. Suwmiarka jest tu właściwa, bo mierzy wymiar liniowy, czyli dokładnie to, czego potrzebujemy: grubość elementu.
Przy tym pytaniu łatwo pomylić różne przyrządy pomiarowe, bo każdy z nich coś mierzy, ale nie każdy nadaje się do sprawdzenia tarczy hamulcowej. Tansometr, a poprawniej tensometr, służy do pomiaru odkształceń lub pośrednio sił i naprężeń w elementach. To przyrząd spotykany bardziej przy badaniach konstrukcji, stanowiskach pomiarowych albo diagnostyce obciążeń, a nie przy zwykłym sprawdzaniu grubości tarczy w serwisie motocyklowym. Nie daje on prostego odczytu grubości w milimetrach, więc zastosowanie go tutaj byłoby kompletnie niepraktyczne.
Szczelinomierz też może wyglądać kusząco, bo kojarzy się z małymi wymiarami i precyzją. Używa się go jednak do pomiaru luzów, na przykład luzu zaworowego, przerwy między elektrodami świecy czy szczeliny między elementami. Grubość tarczy hamulcowej to nie jest szczelina między dwoma częściami, tylko wymiar samego materiału tarczy, dlatego szczelinomierz nie będzie dobrym wyborem. Liniał krawędziowy służy głównie do kontroli prostoliniowości lub płaskości powierzchni, przykładowo przy sprawdzaniu odkształcenia głowicy czy powierzchni przylegania. Może pomóc ocenić, czy coś jest krzywe, ale nie poda dokładnej grubości tarczy. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś wybiera narzędzie ogólnie precyzyjne, zamiast dobrać przyrząd do konkretnego rodzaju pomiaru. W tym przypadku potrzebny jest pomiar wymiaru liniowego, więc właściwym narzędziem jest suwmiarka, ewentualnie mikrometr, jeśli wymagana jest większa dokładność.
Szczelinomierz też może wyglądać kusząco, bo kojarzy się z małymi wymiarami i precyzją. Używa się go jednak do pomiaru luzów, na przykład luzu zaworowego, przerwy między elektrodami świecy czy szczeliny między elementami. Grubość tarczy hamulcowej to nie jest szczelina między dwoma częściami, tylko wymiar samego materiału tarczy, dlatego szczelinomierz nie będzie dobrym wyborem. Liniał krawędziowy służy głównie do kontroli prostoliniowości lub płaskości powierzchni, przykładowo przy sprawdzaniu odkształcenia głowicy czy powierzchni przylegania. Może pomóc ocenić, czy coś jest krzywe, ale nie poda dokładnej grubości tarczy. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś wybiera narzędzie ogólnie precyzyjne, zamiast dobrać przyrząd do konkretnego rodzaju pomiaru. W tym przypadku potrzebny jest pomiar wymiaru liniowego, więc właściwym narzędziem jest suwmiarka, ewentualnie mikrometr, jeśli wymagana jest większa dokładność.