Który układ zapłonowy przedstawiono na schemacie?
Na schemacie pokazano układ zapłonowy tyrystorowy, czyli w praktyce odmianę zapłonu pojemnościowego CDI. Widać tu elementy bardzo charakterystyczne: obwód ładowania, diodę D, kondensator Cn, tyrystor Ty oraz cewkę zapłonową z uzwojeniami z₁ i z₂. Zasada pracy jest taka, że kondensator zostaje najpierw naładowany do dość wysokiego napięcia, a w odpowiednim momencie czujnik położenia wału przez układ kształtujący podaje impuls sterujący na bramkę tyrystora. Tyrystor gwałtownie przewodzi, kondensator rozładowuje się przez uzwojenie pierwotne cewki, a w uzwojeniu wtórnym powstaje wysokie napięcie potrzebne do przeskoku iskry na świecy. To właśnie obecność tyrystora jako elementu kluczującego jest tu najważniejszą wskazówką. W klasycznej instalacji zapłonowej szukałoby się przerywacza mechanicznego i kondensatora gaszącego przy stykach, a nie tyrystora sterowanego impulsem z czujnika. Z mojego doświadczenia taki schemat najłatwiej rozpoznać po parze: kondensator magazynujący energię plus tyrystor wyzwalający rozładowanie. W motocyklach i skuterach zapłon CDI jest popularny, bo daje szybkie narastanie napięcia, dobrą iskrę przy wysokich obrotach i ma mało części mechanicznie zużywających się. Przy diagnostyce dobrą praktyką jest sprawdzenie zasilania modułu, impulsatora, masy, cewki zapłonowej i świecy, a dopiero potem wymiana modułu, bo na chybił trafił można tylko narobić kosztów.
Ten schemat nie przedstawia układu klasycznego, tranzystorowego ani iskrownikowego, chociaż na pierwszy rzut oka można się pomylić, bo każdy z nich ma coś wspólnego z wytwarzaniem iskry. W układzie klasycznym podstawowym elementem sterującym jest przerywacz mechaniczny współpracujący z cewką zapłonową i kondensatorem przy stykach. Tam energia gromadzi się głównie w polu magnetycznym cewki, a iskra powstaje po przerwaniu prądu w uzwojeniu pierwotnym. Na pokazanym schemacie nie ma styków przerywacza, krzywki ani typowego kondensatora przeciwiskrzeniowego, więc to rozpoznanie byłoby nietrafione. Układ tranzystorowy też ma elektroniczne sterowanie, ale kluczującym elementem jest tranzystor mocy, często sterowany z czujnika Halla lub indukcyjnego. Tutaj oznaczenie Ty wskazuje tyrystor, a obok jest kondensator Cn ładowany przez obwód ładowania, co od razu prowadzi do zapłonu tyrystorowego pojemnościowego. Iskrownikowy układ zapłonowy kojarzy się bardziej z magnetem, czyli wytwarzaniem energii przez wirujące magnesy i uzwojenia, często bez akumulatora. Sam fakt, że w motocyklu może być magneto, nie znaczy jeszcze, że każdy schemat z cewką to iskrownik. Typowy błąd myślowy polega na patrzeniu tylko na cewkę zapłonową i rozdzielacz, a pomijaniu elementu sterującego. Moim zdaniem w takich zadaniach najlepiej najpierw odszukać element wykonawczy: styki, tranzystor, tyrystor albo generator iskrownikowy. Tutaj tyrystor oraz rozładowanie kondensatora przez uzwojenie pierwotne cewki są decydujące. W warsztatowej praktyce ma to znaczenie, bo inaczej diagnozuje się przerywacz, inaczej tranzystorowy moduł TCI, a inaczej moduł CDI z kondensatorem i tyrystorem.