Który z wymienionych zakresów mieści prawidłową wartość współczynnika nadmiaru powietrza w rozgrzanym silniku z układem wtrysku paliwa?
Zakres 0,9 do 1,1 dobrze opisuje prawidłową pracę rozgrzanego silnika z elektronicznym wtryskiem paliwa, szczególnie gdy sterownik pracuje w pętli zamkniętej na podstawie sygnału sondy lambda. Współczynnik nadmiaru powietrza lambda informuje, czy mieszanka jest uboga czy bogata. Wartość 1 oznacza mieszankę stechiometryczną, czyli taką, w której ilość powietrza jest teoretycznie dokładnie dobrana do spalenia paliwa. Dla benzyny przyjmuje się orientacyjnie około 14,7 kg powietrza na 1 kg paliwa, choć paliwa z dodatkiem etanolu mogą to lekko zmieniać. W praktyce sterownik nie trzyma idealnie 1,000 cały czas, tylko koryguje dawkę paliwa, a lambda oscyluje w okolicy jedności. Moim zdaniem to jedna z ważniejszych rzeczy przy diagnostyce wtrysku: po rozgrzaniu silnika i sondy lambda mieszanka powinna być blisko lambda = 1, bo wtedy katalizator najskuteczniej ogranicza CO, HC i NOₓ. Jeżeli na analizatorze spalin albo w danych bieżących testera widzisz wartości daleko poza tym zakresem, warto sprawdzić szczelność dolotu, ciśnienie paliwa, stan wtryskiwaczy, sondę lambda i korekty paliwowe. Tak się robi zgodnie z dobrą praktyką serwisową, a nie na zasadzie wymiany części w ciemno.
Warto pamiętać, że współczynnik lambda nie jest przypadkową liczbą, tylko bardzo konkretną informacją o składzie mieszanki paliwowo-powietrznej. W rozgrzanym silniku z układem wtrysku paliwa i sprawną regulacją mieszanki oczekuje się pracy blisko lambda = 1, czyli w przybliżeniu w zakresie 0,9 do 1,1. Wartości wyraźnie poniżej jedności oznaczają mieszankę bogatą. Zakres 0,5 do 0,8 pasuje raczej do poważnego przelania paliwem, pracy awaryjnej, rozruchu na zimno albo dużego błędu w układzie zasilania. Taki silnik może kopcić, dużo palić, mieć wysoki poziom CO i HC, a niespalone paliwo potrafi niszczyć katalizator oraz rozrzedzać olej silnikowy. To nie jest stan normalny dla rozgrzanego silnika sterowanego elektronicznie. Z kolei wartości 1,2 do 1,5 oznaczają mieszankę ubogą. Czasem ktoś kojarzy, że uboga mieszanka daje oszczędność, ale w typowym silniku z klasycznym katalizatorem trójdrożnym nie można tak po prostu stale jeździć mocno ubogo. Rośnie wtedy temperatura spalania, może pojawić się szarpanie, wypadanie zapłonów, większa emisja NOₓ, a przy obciążeniu także ryzyko spalania stukowego. Zakres 2 do 5 to już skrajność, bardziej wskazówka na nieszczelność, błędny pomiar, brak spalania w cylindrze albo zupełnie nieprawidłowe warunki pracy, a nie poprawną regulację wtrysku. Częsty błąd myślowy polega na tym, że słowo nadmiar powietrza sugeruje komuś, że im większa wartość, tym lepiej. W silniku spalinowym tak to nie działa. Mieszanka musi być dobrana do warunków pracy, emisji spalin i trwałości podzespołów, a po rozgrzaniu układ sterowania dąży do okolic jedności.