Moment dokręcenia przedniej osi koła motocykla wynosi 100 Nm. Do wykonania czynności montażu należy zastosować narzędzie przedstawione na ilustracji
A. Narzędzie 2
B. Narzędzie 3
C. Narzędzie 1
D. Narzędzie 4
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz MG.23-SG-20.06).
Wybrano właściwe narzędzie do tej czynności, czyli klucz dynamometryczny. Przy momencie 100 Nm nie chodzi tylko o to, żeby śruba była mocno dociągnięta, ale żeby była dociągnięta dokładnie z siłą przewidzianą przez producenta motocykla. Przednia oś koła pracuje razem z łożyskami koła, tulejami dystansowymi, lagami zawieszenia i zaciskiem hamulcowym, więc zbyt mały albo zbyt duży moment może narobić problemów. Za słabe dokręcenie grozi luzem osi, przestawieniem koła i niebezpieczną pracą zawieszenia. Za mocne dokręcenie może uszkodzić gwint, zgnieść elementy dystansowe albo wpłynąć na pracę łożysk. Moim zdaniem w motocyklach to jest szczególnie ważne, bo tu wszystko jest bardziej czułe niż w wielu samochodach. Dobra praktyka serwisowa mówi, żeby korzystać z klucza dynamometrycznego o odpowiednim zakresie pracy, najlepiej takiego, dla którego 100 Nm mieści się mniej więcej w środkowej części skali. Klucz powinien być sprawny i okresowo kalibrowany, zgodnie z praktyką opartą m.in. o wymagania ISO 6789. Przed dokręceniem warto sprawdzić czystość gwintu, stan nakrętki, kolejność dokręcania osi i śrub zaciskowych goleni, jeśli występują. Smarowanie gwintu wykonuje się tylko wtedy, gdy przewiduje to instrukcja serwisowa, bo smar zmienia rzeczywistą siłę zacisku przy tym samym momencie.
Do dokręcenia przedniej osi z wymaganym momentem 100 Nm nie wystarczy narzędzie, które po prostu pasuje rozmiarem do nakrętki. Tu najważniejsza jest kontrola momentu obrotowego. Kątomierz dokręcania służy do pomiaru kąta obrotu po wstępnym dociągnięciu, na przykład przy niektórych śrubach silnika lub elementach dokręcanych metodą moment plus kąt. Sam kątomierz nie ustawi wartości 100 Nm, więc przy osi koła byłby narzędziem niepełnym i w praktyce ryzykownym. Klucze płaskie, oczkowe, przewodowe albo grzechotkowe są przydatne przy wielu czynnościach serwisowych, ale nie dają informacji, jaki moment faktycznie przyłożył mechanik. Typowy błąd polega na myśleniu: skoro klucz jest duży i można nim mocno pociągnąć, to będzie dobrze. No właśnie nie zawsze. Ręka nie jest przyrządem pomiarowym, a 100 Nm dla jednej osoby będzie mocnym dociągnięciem, dla innej jeszcze lekkim. W motocyklu przednia oś wpływa na ustawienie koła, pracę łożysk, tarcz hamulcowych i prowadzenie zawieszenia. Niedokręcenie może powodować luz, stuki i przesunięcie elementów, a przeciągnięcie momentu grozi uszkodzeniem gwintu albo nieprawidłową pracą łożysk. Z mojego doświadczenia najlepiej trzymać się instrukcji serwisowej: właściwa nasadka, czysty gwint, klucz dynamometryczny ustawiony na 100 Nm, płynne dociągnięcie bez szarpania i kontrola kolejności montażu śrub zaciskowych goleni. To nie jest przesadna dokładność, tylko normalna praktyka warsztatowa.